I.

Đặt vấn đề:

Nh chúng ta đã biết, hoạt động chủ đạo của trẻ em chính là hoạt
động vui chơi. Trẻ em không chỉ cần đ ợc chăm sóc sức khoẻ, đ ợc học
tập, mà quan trọng nhất trẻ cần phải đ ợc thoả mãn nhu cầu vui chơi.
Xuất phát từ vai trò quan trọng của hoạt động vui chơi đối với trẻ em
và nhu cầu hởng thụ hoạt động này, tôi thấy việc tổ chức cho trẻ chơi
các trò chơi dân gian là một việc làm cần thiết và rất có ý nghĩa.
Di sản văn hoá truyền thống Việt Nam có nhiều loại hình khác nhau,
trong đó có thể nói, trò chơi dân gian cũng là một di sản văn hoá quý
báu của dân tộc. Nó đ ợc kết thành từ quá trình lao động và sinh hoạt,
trong đó tích tụ cả trí tuệ và niềm vui sống của bao thế hệ ng ời Việt xa. Đặc biệt đối với trẻ em, trò chơi dân gian với những chức năng đặc
biệt của nó đã mang lại cho thế giới trẻ thơ nhiều điều thú vị và bổ ích,
đồng thời thể hiện nhu cầu giải trí, vui chơi, quyền đ ợc chia sẻ niềm
vui của các em với bạn bè, cộng đồng. Nó làm cho thế giới xung quanh
các em đẹp hơn và rộng mở; tuổi thơ của các em sẽ trở thành những kỉ
niệm quý báu theo suốt cuộc đời; làm giàu nguồn tình cảm và trí tuệ
cho các em. Chính vì vậy, trò chơi dân gian rất cần thiết đ ợc lựa chọn,
giới thiệu trong nhà tr ờng tuỳ theo lứa tuổi của trẻ. Đúng nh PGS. TS
Nguyễn Văn Huy, giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam đã nói:
Cuộc sống đối với trẻ em không thể thiếu những trò chơi. Trò chơi dân
gian không đơn thuần là một trò chơi của trẻ con mà nó chứa đựng cả
nền văn hoá dân tộc Việt Nam độc đáo và giàu bản sắc. Trò chơi dân
gian không chỉ chắp cánh cho tâm hồn trẻ, giúp trẻ phát triển t duy,
sáng tạo, mà còn giúp các em hiểu về tình bạn, tình yêu gia đình, quê
hơng, đất nớc. Ngày nay, các em ở một xã hội công nghiệp, chỉ quen
với máy móc và không có khoảng thời gian chơi cũng là một thiệt thòi.
1


1 Thực trạng của vấn đề:
1.1: Thuận lợi:
- Luôn đựơc sự hớng dẫn và chỉ đạo sát sao về chuyên môn của
phòng giáo dục và sự quan tâm tạo điều kiện về mọi mặt của BGH
nhà trờng. Nhà trờng đã xây dựng lịch trình tổ chức giao l u trò
chơi dân gian ở từng khối lớp.
- Trẻ MGL mạnh dạn, tự tin, thông minh, thích tham gia vào các
trò chơi, đặc biệt là các trò chơi dân gian.
- Bản thân tôi đã có một thời tuổi thơ sống ở ngoại thành Hà Nội.
Chính vì vậy, những trò chơi dân gian của trẻ con đã gắn bó với
tôi trong suốt một thời gian dài.
- Tôi rất thích các trò chơi dân gian Việt Nam và s u tầm đợc rất
nhiều trò chơi dân gian thú vị và đặc sắc, phù hợp với trẻ MG.
- Đợc đào tạo chính quy và trải qua bốn năm kinh nghiệm thực tế. (
Trong đó có 2 năm trực tiếp tham gia giảng dạy lứa tuổi MGL ).
1.2: Khó khăn:
-

Giáo viên phải có hiểu biết và vốn kiến thức phong phú về các trò

chơi dân gian.
- Việc tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ đòi hỏi phải có sự linh
hoạt và tính sáng tạo cao.
- Mức độ khó hay dễ của các trò chơi không giống nhau. Có những
trò chơi vô cùng đơn giản nh ng cũng có những trò chơi phức tạp,
đòi hỏi ngời chơi phải t duy trong quá trình chơi.
- Thời gian tổ chức cho trẻ chơi rất hạn hẹp vì một trò chơi không
thể diễn ra trong suốt cả một hoạt động của trẻ mà nó chủ yếu chỉ
đợc lồng ghép và tích hợp vào các hoạt động mà thôi.


4


Khi lựa chọn các trò chơi dân gian cho trẻ MGL, tôi thực hiện
theo các tiêu chí sau:
- Trò chơi không quá đơn giản nh ng cũng không quá phức tạp.
- Đồ dùng đồ chơi phục vụ cho trò chơi dễ kiếm, dễ tìm.
- Giúp củng cố t duy, ngôn ngữ, vận động, kỹ năng cho trẻ.
- Gây đợc hứng thú, thu hút sự chú ý của trẻ.
- Có sự tham gia của tập thể lớp hoặc nhóm trẻ trong lớp.
Từ những tiêu chí trên, tôi đã lựa chọn các trò chơi sau cho trẻ lớp
MGL: Thả đỉa ba ba , Ô ăn quan , Chuyền thẻ , Hát chuyền
sỏi , Trốn tìm , Đếm sao , Kéo co , Rồng rắn lên mây ,
Chồng đống chồng đe , Trồng nụ trồng hoa , Ném còn , C ớp
cờ
2.2: Chuẩn bị đồ dùng đồ chơi, lời ca, địa điểm tr ớc khi tổ chức
cho trẻ tham gia vào các trò chơi dân gian.
2.2.1: Chuẩn bị đồ dùng đồ chơi cho các trò chơi dân gian:
Đồ dùng đồ chơi của các trò chơi dân gian cũng vô cùng đa dạng
và phong phú, mang tính đặc tr ng và đợc thiết kế dựa vào cách chơi
và luật chơi của từng trò chơi. Mỗi trò chơi dân gian có một hoặc
nhiều loại đồ dùng đồ chơi t ơng ứng mà thiếu nó thì trò chơi không
thể tiến hành đợc.
Ví dụ nh trò: Chơi chuyền đòi hỏi phải có 10 que chuyền và
một đồ vật có dạng khối cầu nh quả bóng, quả bởi non Trò chơi
Ném còn không thể diễn ra nếu thiếu quả còn - đồ chơi truyền
thống của trò chơi đó. Hay đơn giản nh trò chơi Bịt mắt bắt dê
cũng không thể đợc tổ chức nếu không có dải vải hoặc dải khăn bịt
mắt
Chính vì vậy, trớc khi tổ chức cho trẻ chơi một trò chơi dân gian

nh Kéo co , Rồng rắn lên mây , Thả đỉa ba ba , Trồng nụ trồng
hoa
6


Các trẻ đang hào hứng tham gia trò chơi Kéo co
Nhng lại cũng có những trò chơi tĩnh, trẻ hay chơi theo các nhóm
nhỏ nh Chi chi chành chành , Tập tầm vông , Rải ranh , Chuyền
thẻ , Ô ăn quan

Trẻ đang chơi Ô ăn quan

7


Chính vì vậy, giáo viên cần nắm vững cách chơi, luật chơi, đặc điểm
của từng trò chơi để từ đó lựa chọn địa điểm cho phù hợp tr ớc khi tổ
chức cho trẻ chơi.
2.3: Tổ chức các trò chơi phù hợp với tính chất của hoạt động.
Mỗi hoạt động của trẻ đều nhằm đạt đ ợc một mục đích nhất định.
Vì thế, hoạt động nào cũng có tính chất riêng của nó. Nếu nh hoạt
động chung đợc tổ chức nhằm cung cấp các kiến thức cho trẻ thì
hoạt động ngoài trời lại giúp trẻ đ ợc gần gũi với thiên nhiên, khám
phá các hiện tợng tự nhiên và phát triển thể chất; hay nh ở hoạt
động góc trẻ lại đợc mở rộng thêm về kinh nghiệm sống và kỹ năng
chơi theo nhóm. Chính vì vậy, giáo viên cần chú ý lựa chọn và tổ
chức các trò chơi dân gian cho phù hợp với tính chất của từng hoạt
động.
*Với HĐ ngoài trời: tận dụng không gian rộng và thoáng, giáo
viên nên tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi vận động nhằm rèn luyện

+ Trò Nhảy dây , Trồng nụ trồng hoa , Nhảy lò cò có
nhiều nấc chơi nho nhỏ: từ bàn một, bàn hai đến bàn m ời

9


( Nhảy lò cò ); từ một nụ, một hoa đến tám hoa ( Trồng nụ
trồng hoa ) Trẻ phải v ợt qua dần từng nấc, hết nấc này mới đi
tiếp nấc sau. Nh vậy, trẻ phải dai sức, khỏe mạnh, nhanh nhẹn và
khéo léo mới có thể tiến dần đến đ ợc nấc cuối của trò chơi.

Trò chơi Nhảy dây

Trò chơi Nhảy lò cò
10


+ Trò Chi chi chành chành lại buộc trẻ phải rất nhanh tay,
nhanh miệng vì nếu câu cuối bài là ù à ù ập đợc đọc xong mà
trẻ không rút kịp tay ra, ngón tay của nó sẽ bị giữ lại, nh thế là
thua.

Cô và trẻ đang chơi trò chơi Chi chi chành chành
- Với môn MTXQ, toán, văn học khi lựa chọn các trò chơi cần đáp
ứng đợc các tiêu chí sau:
+ Nhằm phát triển nhận thức cho trẻ.
+ Phát triển ngôn ngữ.
+ Cung cấp cho trẻ các kỹ năng nh : kỹ năng hoạt động theo nhóm,
kỹ năng sử dụng đồ dùng đồ chơi
+ Rèn luyện trí nhớ và khả năng t duy cho trẻ.

Chẳng hạn nh:
- Chủ điểm Thế giới động vật có thể tổ chức các trò chơi: Đồng
dao hỏi tuổi xứ Quảng , Đồng dao chăn trâu xứ Quảng , Bịt mắt
bắt dê , Phụ đồng ếch , Thi tìm những con vật có từ láy
- Chủ điểm Thế giới thực vật có thể cho trẻ chơi các trò chơi:
Trồng nụ trồng hoa , Mít mật mít gai , Làm nón mão bằng lá
12


- Chủ điểm Tết và mùa xuân là thời điểm thích hợp để giới thiệu cho
trẻ các trò chơi truyền thống của dân tộc trong dịp lễ Tết nh
Ném còn , C ớp cờ , Bịt mắt đập niêu , Đẩy gậy , Chơi đu ,
Múa lân
2.5: Động viên tất cả các trẻ tham gia vào trò chơi.
Một u thế của trò chơi dân gian chính là ở chỗ nó có thể dung nạp tất
cả những ai muốn chơi. Không bao giờ trò chơi dân gian quy định số
ngời chơi nhất định. Vì vậy tôi luôn khuyến khích, động viên tất cả các
trẻ tham gia chơi càng đông càng vui. Nếu chơi Bịt mắt bắt dê , mỗi
khi có một ngời vào thêm, vòng chỉ rộng ra một chút chứ trò chơi
không thay đổi. Còn trò chơi Rồng rắn lên mây thì thêm một ngời,
cái đuôi sẽ dài ra một chút và tất cả mọi ng ời đều đợc chơi, đợc chạy
nh nhau. Những trò chơi Thả đỉa ba ba , Chi chi chành chành ,
Nhảy lò cò , Nhảy dây cũng tơng tự nh vậy.

Trong khi chơi,

mọi trẻ đều bình đẳng nh nhau. Nếu trẻ nào ích kỷ, chơi không đúng
luật chơi, chen lấn các bạn khác sẽ bị tập thể phê phán, loại trừ bằng
cách không cho chơi chung. Qua đó tinh thần tập thể của các trẻ đ ợc
nâng lên rất nhiều.

tăng cờng thể lực cho trẻ, giúp trẻ trở thành những ng ời lao động
tài giỏi trong tơng lai.
- Những trẻ chơi một cách hăng hái, hoạt động nổi bật trong khi
chơi thờng cũng chính là những đứa trẻ thông minh, tháo vát và
biết tổ chức trong cuộc sống.
- Cần phải tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi dân gian để phát triển
ở trẻ tinh thần tập thể, biết nh ờng nhịn bạn bè, biết giao l u, chia
sẻ kinh nghiệm của mình với bạn khác.
- Khi tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ giáo viên cần tìm hiểu kỹ
cách chơi, luật chơi và chuản bị đầy đủ các yếu tố cần thiết để
tiến hành trò chơi.
- Những kinh nghiệm của tôi rất đơn giản, giáo viên có thể dễ dàng
thực hiện.
- Một số giáo viên và cả phụ huynh học sinh trong tr ờng đã áp
dụng kinh nghiệm của tôi trong việc tổ chức cho trẻ chơi các trò
chơi dân gian và đạt đợc kết quả tốt.
- Bằng việc tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi dân gian, tôi đã giúp
trẻ đợc thỏa mãn nhu cầu vui chơi, đồng thời bảo tồn đ ợc một di
sản văn hóa tốt đẹp của dân tộc, góp phần thực hiện tốt cuộc vận
động Xây dựng tr ờng học thân thiện Học sinh tích cực .

15


Trên đây là một số kinh nghiệm của tôi trong việc tổ chức cho trẻ
mẫu giáo lớn chơi các trò chơi dân gian đã đ ợc thực hiện trong lớp,
trong trờng mầm non Mai Dịch.
Rất mong nhận đợc sự đóng góp ý kiến của các chị em đồng
nghiệp và các cấp lãnh đạo.


ngời này đứng giữa vòng tròn, quay l ng vào nhau. Khi mọi ngời hát
đến câu cuối thì chuột bắt đầu chạy, mèo chạy đuổi theo sau. Tuy
nhiên, mèo phải chạy đúng chỗ chuột đã chạy. Mèo thắng khi mèo
bắt đợc chuột. Rồi hai ngời đổi vai mèo và chuột cho nhau. Trò chơi
lại tiếp tục.
17


2. Rồng rắn lên mây:
* Số lợng ngời chơi: Từ 7 đến 10 ng ời hoặc có thể chơi tập thể lớp.
* Địa điểm chơi: Sân bãi rộng.
* Cách chơi và luật chơi:
Một ngời đứng ra làm thầy thuốc, những ng ời còn lại xếp hàng
một, tay ngời sau nắm vạt áo hoặc đặt lên vai ng ời đằng trớc.
Sau đó tất cả bắt đầu đi l ợn qua lợn lại nh con rắn, vừa đi vừa hát:
Rồng rắn lên mây
Có cây lúc lắc
Có nhà điểm binh
Hỏi thăm thầy thuốc
Có nhà hay không?
Ngời đóng vai thầy thuốc trả lời:
- Thầy thuốc đi chơi ( hay đi chợ, đi câu cá, đi vắng nhà tùy ý mà
chế ra).
Đoàn ngời lại tiếp tục đi và hát tiếp cho đến khi nào thầy thuốc trả
lời:
- Có!
Và bắt đầu đoạn đối thoại nh sau:
Thày thuốc hỏi:
- Rồng rắn đi đâu?
Ngời đứng đầu làm cái trả lời:

* Địa điểm chơi: Trong phòng nhóm hoặc ngoài sân tr ờng ( không cần
diện tích rộng).
19


* Cách chơi và luật chơi:
Vẽ 1 hình chữ nhật chia đôi theo chiều dài và ngăn thành 5 hàng dọc
cách khoảng đều nhau, ta có đ ợc 10 ô vuông nhỏ. Hai đầu hình chữ
nhật đợc vẽ thành 2 hình vòng cung, đó là 2 ô quan lớn đặc tr ng cho
mỗi bên, đặt vào đó 1 viên sỏi lớn có hình thể và màu sắc khác nhau để
dễ phân biệt 2 bên, mỗi ô vuông đ ợc đặt 5 viên sỏi nhỏ, mỗi bên có 5
ô.
Hai ngời ngồi 2 bên. Ngời thứ nhất đi quan với nắm sỏi trong 1 ô
vuông nhỏ bất kỳ, sỏi rải đều chung quanh từng viên một trong những
ô vuông cả phần ô quan lớn. Khi đến hòn sỏi cuối cùng, ta vẫn bắt lấy
ô bên cạnh và cứ thế tiếp tục đi quan ( bỏ những viên sỏi nhỏ vào từng
ô liên tục ). Cho đến lúc nào viên sỏi cuối cùng đ ợc dừng cách khoảng
là 1 ô trống, nh thế ta chập ô trống bắt lấy phần sỏi trong ô bên cạnh
để nhặt ra ngoài. Vậy là những viên sỏi đó đã thuộc về ng ời chơi và
ngời đối diện mới đợc bắt đầu.
Đến lợt đối phơng đi quan cũng nh ngời đầu tiên. Cả hai thay phiên
nhau đi quan cho đến khi nào nhặt đ ợc phần ô quan lớn và lấy đ ợc hết
phần của đối phuơng. Nh thế ngời đối diện đã thua hết quan.
Hết quan tàn dân, thu quân kéo về. Hết ván, bày lại nh cũ. Ai thiếu
phải vay của bên kia. Tính thắng thua theo nợ các viên sỏi. Quan ăn 10
viên sỏi.
Cách chơi ô ăn quan thì rất đơn giản nh ng ngời chơi phải giỏi tính
toán thì mới có thể thắng đối ph ơng.
4. Thả đỉa ba ba
* Số lợng ngời chơi: Từ 7 đến 10 ng ời hoặc có thể chơi tập thể lớp.



* Cách chơi và luật chơi:
Đánh quay là trò chơi dành cho con trai. Đồ chơi là con quay gỗ hay
song hình nón cụt, có chân bằng sắt. Dùng 1 sợi dây, quấn từ d ới lên
trên rồi cầm một đầu dây thả thật mạnh cho quay tít. Con quay của ai
quay lâu nhất, ngời đó thắng cuộc. Có thể dùng một con quay khác bổ
vào con quay đang quay mà nó vẫn quay thì ng ời chủ con quay đó đợc
nhất.
6. Chồng đống, chồng đe
* Số lợng: Từ 2 đến 5 ngời chơi.
* Địa điểm chơi: Trong phòng nhóm hoặc ngoài sân tr ờng ( không cần
diện tích rộng).
* Cách chơi và luật chơi:
Các em ngồi theo hình vòng tròn xếp nắm tay lần l ợt theo chiều cao.
Một em đứng riêng ra, vừa lần l ợt chỉ từng nắm tay vừa hát:
Chồng đống chồng đe
Con chim le lỡi
Nó chỉ bạn nào
Nó chỉ bạn này
Chữ này sau cùng rơi vào nắm tay em nào, em đó lập tức vùng
đuổi, các em khác cũng lập tức vùng chạy 4 phía. Em nào chạy không
kịp bị bắt thì phải vào thay thế.
7. Xin lửa
* Số lợng: Chơi theo nhóm, mỗi nhóm có 2 ng ời chơi.
* Địa điểm chơi: Trong phòng nhóm hoặc ngoài sân tr ờng ( không cần
diện tích rộng).
* Cách chơi và luật chơi:
22



Lộn cầu vồng

Nớc trong nớc chảy

N ớc trong nớc chảy
23


Có cô mời bảy

Thằng bé lên bảy

Có chị mời ba

Con bé lên ba

Hai chị em ta

Đôi ta cùng lộn.

Ra lộn cầu vồng.
Khi hát một tiếng, hai trẻ vung tay sang một bên. hát tiếng cuối cùng
cả hai trẻ vẫn nắm tay vào nhau. Cùng giơ hai tay lên đầu rồi cùng chui
qua tay về một phía, quay l ng vào nhau. ở t thế quay lng vào nhau, các
em tiếp tục vung tay lên rồi hạ tay xuống nh lần trớc, vừa vung tay vừa
hát lời hai. Đến tiếng cuối cùng các em lại chui qua tay lộn lại và về t
thế nh ban đầu.
9. Lặc lò cò:
* Số lợng: Từ 10 đến 12 trẻ chia làm 2 nhóm t ơng đối cân sức nhau,

* Cách chơi và luật chơi:
Trẻ ngồi thành hai hàng đối diện nhau, đồng thanh đọc bài đồng dao:
Vuốt hột nổ

Cái ná bắn chim

Đổ bánh xèo

Cái kim may áo

Xao xác vạc kêu

Cái giáo đi săn

Nồi đồng vung méo

Cái khăn bịt trốc

Cái kéo thợ may

Cái nốc đi buôn

Cái cày làm ruộng

Cái khuôn đúc bánh

Cái thuổng đắp bờ

Cái chén múc chè