SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM NĂM HỌC 2013-2014
Đề tài:
VẬN DỤNG KIẾN THỨC VẬT LÝ VÀO THỰC TẾ CUỘC SỐNG.
A.MỞ ĐẦU:
I. Đặt vấn đề:
1. Thực trạng:
- Qua thực tế giảng dạy, dự giờ đồng nghiệp, chấm bài kiểm tra, tôi
nhận thấy một trong những điểm yếu của việc giảng dạy vật lý hiện
nay ở trường THCS là tách rời lý thuyết với thực tế cuộc sống. Học
sinh không có thói quen vận dụng kiến thức vật lý để giải quyết
những gì gặp phải trong cuộc sống hằng ngày. Đối với đa số học sinh
hiện nay, quá trình học tập vật lý chỉ diễn ra trên lớp học. Sau khi rời
khỏi lớp học và nhà trường, thì quá trình học tập “ biến mất ”. Đặc
biệt, sau những lần thi cử, kiến thức lưu lại trong tâm trí học sinh
không nhiều.
2. Ý nghĩa và tác dụng:
- Có thói quen vận dụng kiến thức để giải quyết những vấn đề nảy
sinh trong cuộc sống hằng ngày.
- Kích thích hứng thú cho học sinh.
3. Phạm vi nghiên cứu của đề tài:
- Xuất phát từ những lí do trên tôi quyết định chọn đề tài “ Vận
dụng kiến thức vật lí vào thực tế cuộc sống ” trong phạm vi môn
Vật lý từ lớp 6 đến lớp 9.
II.Phương pháp tiến hành:
1. Cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài:
1.1.Cơ sở lí luận:
NGƯỜI THỰC HIỆN :ĐINH VĂN LÝ TRƯỜNG THCS HOÀI HƯƠNG
1
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM NĂM HỌC 2013-2014
Năm học 2013- 2014 là “ Năm học tiếp tục đổi mới quản lí và nâng
cao chất lượng giáo dục ”, tiếp tục thực hiện “ Học tập và làm theo

vật lý trong cuộc sống luôn đặt ra cho ta câu hỏi cần giải thích. Khi đã
giải thích được ta sẽ giải quyết được nhiều vấn đề khác có liên quan
đến kiến thức vật lý đó.
Đặc điểm ở lứa tuổi các em học sinh cấp THCS là luôn luôn thích
tìm hiểu, khám phá thế giới xung quanh mình. Vậy để tiết học không
khô khan, tránh học lý thuyết suông thì giáo viên cần đưa kiến thức
vật lý của bài học vào cuộc sống sẽ giúp các em thấy được niềm vui,
thấy được lợi ích thiết thực của việc học môn vật lý, nó không còn xa
lạ với các em nữa, làm cho các em muốn học, yêu thích học môn vật
lý hơn, mà một khi các em đã thích học thì chắc chắn các em sẽ tự
học, tự tìm tòi, tự khám phá, có hứng thú trong học tập có nghĩa là ta
đã kích thích được tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học
sinh.
Hơn nữa, trong sách giáo khoa, bài tập định tính và câu hỏi liên hệ
thực tế rất ít, không đa dạng, phong phú và không thật sự gần gũi với
thực tế đời sống hàng ngày của các em. Từ thực tế đó tôi tập trung
tìm hiểu và viết sáng kiến kinh nghiệm này với đề tài “ Vận dụng kiến
thức vật lý vào thực tế cuộc sống ” nhằm phần nào khắc phục bớt
những hạn chế nêu trên.
2. Biện pháp tiến hành và thời gian tạo ra giải pháp:
NGƯỜI THỰC HIỆN :ĐINH VĂN LÝ TRƯỜNG THCS HOÀI HƯƠNG
3
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM NĂM HỌC 2013-2014
a. Biện pháp tiến hành:
* Đối với giáo viên: Nghiên cứu kĩ chương trình vật lý cấp THCS để
ứng dụng các kiến thức vật lý vào thực tế cuộc sống.
Nghiên cứu thực trạng giảng dạy của giáo viên, tình hình học tập của
học sinh, thực tế của nhà trường để xây dựng đề tài.
* Đối với học sinh: Tạo động cơ, thái độ học tập của các em tốt hơn.
b. Thời gian tạo ra giải pháp:

Ví dụ 1: Bài 1 – Đo độ dài ( Vật lí 6 )
Giáo viên thông báo: trong đời sống, ngoài các đơn vị đo độ dài như
đã học người ta còn dùng các đơn vị khác như mm là li, cm là phân,
dm là tấc.
1 in ( inch) = 2,54 cm ( chiều dài một lóng ngón tay )
? Màn hình của ti vi 17 in có ý nghĩa gì?
Trả lời: Màn hình ti vi 17 in có nghĩa là đường chéo của màn hình
dài 17 in = 17x2,54 cm = 43,18 cm.
Ví dụ 2: Bài 15 – Đòn bẩy ( Vật lý 6 )
Em hãy nêu một số ứng dụng của đòn bẩy trong đời sống thực tế và
nêu tác dụng của nó trong từng ứng dụng ?
Trả lời: Một số ứng dụng của đòn bẩy trong đời sống thực tế là:
- Dùng búa để nhổ đinh.
- Kéo cắt giấy hay cắt kim loại.
- Tay chèo ở thuyền.
- Xà beng để di chuyển vật nặng.
NGƯỜI THỰC HIỆN :ĐINH VĂN LÝ TRƯỜNG THCS HOÀI HƯƠNG
5
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM NĂM HỌC 2013-2014
- Bập bênh.
- Cân đòn hay cân Rôbecvan.
- Cần cẩu…
* Các tác dụng của từng đòn bẩy trên là:
- Các dụng cụ hoạt động dựa trên nguyên tắc của đòn bẩy có tác
dụng cho ta lợi về lực nhưng lại thiệt về đường đi: dùng búa để nhổ
đinh, kéo cắt kim loại, xà beng để di chuyển vật nặng.
- Các dụng cụ hoạt động dựa trên nguyên tắc của đòn bẩy có tác
dụng cho ta lợi về đường đi nhưng lại thiệt về lực: dùng kéo cắt giấy,
tay chèo thuyền.
- Bập bênh, cân đòn hay cân Rôbecvan hoạt động dựa trên nguyên

b) Em hãy tìm hiểu các nguyên tắc sử dụng bình ga trong gia đình và
trao đổi với bạn bè cùng nhau phòng tránh nguy hiểm?
Trả lời: Không để bình ga gần lửa, ở nơi có nhiệt độ cao, không để
ánh nắng Mặt trời chiếu trực tiếp vào bình ga.
Ví dụ 6 : Bài 26, 27 – Sự bay hơi và sự ngưng tụ ( Vật lý 6 )
a) Về mùa hè, trời nóng chúng ta thường ăn chè đá. Mặc dù ly chè
không bị nứt nhưng khi ta cầm nó thì bị ướt? Hãy giải thích hiện
tượng đó?
Trả lời: Về mùa hè trời nóng, không khí cũng nóng, nhưng trong
không khí có hơi nước, hơi nước trong lớp không khí được tiếp xúc
NGƯỜI THỰC HIỆN :ĐINH VĂN LÝ TRƯỜNG THCS HOÀI HƯƠNG
7
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM NĂM HỌC 2013-2014
với ly chè gặp lạnh nên ngưng tụ thành nước. Nước đó đã làm cho
tay ta bị ướt khi cầm ly chè.
b) Không có tủ lạnh và cũng không có đá, làm thế nào có được một
ly nước chanh mát để uống vào mùa hè?
Trả lời: Ta làm như sau:
- Ta pha nước chanh rồi đổ vào một chai bằng kim loại có đậy nắp
hay tốt nhất là đổ vào một bi đông bằng sắt.
- Treo chai ( bi đông ) đó vào một chỗ càng nhiều gió càng tốt.
- Lấy một khăn ướt phủ lên chai ( bi đông )
- Luôn tưới nước lên chai khi khăn khô.
Sau một thời gian, nước chanh trong bi đông đã được làm lạnh. Vì
gió càng nhiều tốc độ bay hơi càng nhanh, khi bay hơi nhiệt độ của
khăn giảm. Vì chai ( bi đông ) bằng sắt nên dẫn nhiệt tốt, nên nhiệt
trong nước chanh sẽ truyền cho khăn làm cho nước chanh lạnh
dần.
c) Em hãy nêu một vài ứng dụng về sự bay hơi và ngưng tụ trong
thực tế đời sống?

phẳng, gương cầu lồi hay gương cầu lõm?
Trả lời: Đó là gương cầu lõm, dùng để tạo ảnh ảo lớn hơn vật nhằm
quan sát chi tiết nhỏ trong răng.
Từ ví dụ này giáo viên có thể liên hệ thực tế thêm cho học sinh như
sau:
NGƯỜI THỰC HIỆN :ĐINH VĂN LÝ TRƯỜNG THCS HOÀI HƯƠNG
9
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM NĂM HỌC 2013-2014
Mặt trong của chiếc thìa có thể xem như là gương cầu lõm. Em hãy
tìm một chiếc thìa bằng inox, sạch nhẵn bóng, nếu có hình cầu càng
tốt. Đứng trước gương phẳng, em hãy dùng thìa để quan sát những
phần răng mà bình thường không thể quan sát được. Đó cũng là một
phương pháp để tự kiểm tra răng, phát hiện những khuyết tật nhỏ để
chữa trị kịp thời.
Ví dụ 2 : Bài 12 – Độ to của âm.
Dân gian có câu “ Thùng rỗng kêu to ”. Điều này có đúng về mặt kiến
thức vật lý không ? Hãy cho biết ý kiến của em.
Trả lời: Trong dân gian câu nói “ Thùng rỗng kêu to ” thường dùng để
châm biếm những người làm việc không ra gì, nhưng nói thành tích
thì giỏi. Tuy nhiên, câu nói trên về mặt kiến thức vật lý lại rất đúng.
Khi gõ vào chiếc thùng rỗng bên trong ( chẳng hạn chiếc thùng làm
bằng tôn không đựng gì bên trong ), phần thùng bị gõ có khả năng
dao động mạnh tạo ra âm to. Trong khi đó những chiếc thùng đặc
( chẳng hạn thùng tôn đó nhưng chứa đầy gạo ), khi gõ vào nó chẳng
thể dao động mạnh nên phát ra âm nhỏ, không vang xa.
* Vật lý 8:
Ví dụ 1: Bài 5 – Sự cân bằng lực – Quán tính
Em hãy giải thích tại sao:
a) Khi nhổ cỏ dại không nên bứt đột ngột?
b) Con chó đang đuổi một con thỏ. Khi chó sắp bắt thỏ, con thỏ

11
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM NĂM HỌC 2013-2014
b) Vào những ngày trời nắng, nếu sờ vào yên xe, em thấy yên xe
nóng hơn các bộ phận khác. Tại sao?
Trả lời:
a) Trong ngọn lửa than, lò sưởi, bóng đèn điện có một loại bức xạ
nhiệt không nhìn thấy ( tia hồng ngoại ). Chính bức xạ này truyền
tải nhiệt năng đến ta.
b) Màu đen hấp thụ bức xạ nhiệt nhiều hơn màu khác, nên nóng
hơn bộ phận khác.
* Vật lý 9.
Ví dụ 1: Bài 2- Điện trở của dây dẫn- Định luật Ôm.
Tại sao khi có sấm sét, các tia chớp thường có dạng ngoằn ngoèo?
Trả lời: Lớp không khí không đồng chất, vì vậy điện trở không khí tại
mọi điểm là khác nhau. Khi có sấm sét, dòng điện phóng từ đám mây
này đến đám mây kia hoặc từ đám mây xuống mặt đất. Chúng sẽ
chọn con đường nào dễ đi nhất, tức là con đường có điện trở thấp
nhất.
Ví dụ 2: Bài 21- Nam châm vĩnh cửu
Nhờ đâu mà cánh cửa tủ lạnh không có khóa, then cài, mà đóng vẫn
chặt.
Trả lời: Người ta đặt một nam châm ngầm trong thành bên của tủ và
một miếng sắt ngầm trong cánh cửa, gần mép cửa, nam châm hút
miếng sắt làm cho cánh cửa tủ ép chặt vào thành tủ.
Ví dụ 3: Bài 40- Hiện tượng khúc xạ ánh sáng.
Khi đi bơi hoặc xuống hồ ao, sông ngòi, bể bơi cần chú ý điều gì?
NGƯỜI THỰC HIỆN :ĐINH VĂN LÝ TRƯỜNG THCS HOÀI HƯƠNG
12
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM NĂM HỌC 2013-2014
Trả lời: Chú ý khi bơi: Những người không biết bơi và đang tập bơi

* Kết quả học tập bộ môn vật lý từ năm học 2011- 2012 đến năm
2012 – 2013 so với kết quả năm học 2010 – 2011 như sau:
Năm học Dưới T. bình Trên T.bình Khá, giỏi
2010 -2011 15% 85% 37%
2011- 2012 11% 89% 40%
2012- 2013 10% 90% 45%
C. KẾT LUẬN:
- Trong giảng dạy hiện nay, ngoài việc truyền thụ các kiến thức cơ
bản thì việc rèn luyện một số kĩ năng cho học sinh cũng được coi
trọng và đưa vào tất cả các môn học. Trong thực tế có rất nhiều cách
để hướng dẫn học sinh “ Biết ” và “ Hiểu ”vấn đề, đối tượng. Đối với
bộ môn Vật lý thực nghiệm thì cách tốt nhất để hiểu được bàn chất,
cấu tạo và nguyên lý vận hành của đối tượng là phải làm. “ Làm ” tức
là “ Hành”,khi “ Hành ”được thành thạo sẽ có thể dẫn đến sáng tạo ra
cái mới.
- Khi viết đề tài chắc chắn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót. Vì
vậy, rất mong sự đóng góp ý kiến nhiệt tình của các đồng nghiệp để
đề tài hoàn thiện hơn.
. Người thực hiện
Đinh Văn Lý
NGƯỜI THỰC HIỆN :ĐINH VĂN LÝ TRƯỜNG THCS HOÀI HƯƠNG
14
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM NĂM HỌC 2013-2014
* Cam kết: Đề tài trên là kết quả tìm tòi nghiên cứu trong quá trình
giảng dạy của chính bản thân, không sao chép bất cứ nguồn sáng
kiến nào khác. Nếu sai tôi sẽ chịu hoàn toàn trách nhiệm.
* ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC:
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM NĂM HỌC 2013-2014
NGƯỜI THỰC HIỆN :ĐINH VĂN LÝ TRƯỜNG THCS HOÀI HƯƠNG
16
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM NĂM HỌC 2013-2014
NGƯỜI THỰC HIỆN :ĐINH VĂN LÝ TRƯỜNG THCS HOÀI HƯƠNG
17