MỘT SỐ KINH NGHIỆM QUẢN LÝ CHỈ ĐẠO PHONG TRÀO
XÂY DỰNG TRƯỜNG HỌC THÂN THIỆN HỌC SINH TÍCH CỰC
Ở TRƯỜNG THCS .
Phần A: ĐẶT VẤN ĐỀ
Nhà trường là một thiết chế trong hệ thống giáo dục quốc dân, một tổ chức đặc biệt
của xã hội, để hoàn thành nhiệm vụ cao quý của mình nhà trường phải thực sự trở
thành một môi trường văn hóa , lành mạnh, an toàn và thân thiện , đó chính là điều
kiên cần thiết để đảm bảo việc nâng cao chất lượng dạy và học, sao cho mọi thành
viên phát huy tối đa năng lực của mình.
Ở Việt Nam từ năm 2008 Bộ GD & ĐT đã triển khai mô hình xây dựng "Trường
học thân thiện, học sinh tích cực" ở cấp phổ thông, tuy nhiên thực tế ở các nhà trường
nói chung cũng như các trường THCS Thành phố Vinh nói riêng, Cán bộ quản lý nhà
trường vẫn đang cón rất lúng túng trong việc lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm
tra đánh giá việc ' Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" tại cơ sở của
mình .
Xuất phát từ lý luận và thực tiễn trong những năm qua, tác giả đã có một số bài
học rút ra từ biện pháp quản lý của Hiệu trưởng nhằm xây dựng trường học thân
thiện, học sinh tích cực của một trường THCS trên địa bàn Thành phố Vinh, Nghệ
An, xin được mạnh dạn trao đổi với đồng nghiệp.
Phần B : NỘI DUNG
Chương 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC XÂY DỰNG TRƯỜNG HỌC THÂN
THIỆN, HỌC SINH TÍCH CỰC
1. Tổng quan về " Trường học thân thiện học sinh tích cực "
Trường học thân thiện là mô hình trường học do Quỹ nhi đông Liên hiệp quóc
(UNICEF) đề xướng từ những thập kỷ cuối của thế kỷ trước và đã được triển khai có
kết quả tốt ở nhiều quốc gia trên thế giới , trong đó có nhiều nước đang phát triển ở
châu A , châu Mỹ và châu Phi. trong thực té đã có nhiều mô hình xây dựng trường
học với tiêu chí lấy học sinh làm trung tâm, nhằm mục tiêu chính là để người học có
được điều kiện chủ động, tham gia và rèn luyện các kỹ năng. Trường học phải được
đảm bảo an toàn cả về vật chất lẫn tinh thần cho người học. Trong quá trình học ở
trường , học sinh phải được vui vẻ, hứng thú học tập để từ đó các em tích cực và chủ
đình và xã hội trong việc chăm sóc, dạy dỗ học sinh.
2. Nội dung xây dựng " Trường học thân thiện, học sinh tích cực "
a)Xây dựng trường lớp xanh, sạch đẹp, an toàn :
+ Bảo đảm trưòng lớp an toàn, sạch sẽ, có cây xanh, thoáng mát và ngày càng đẹp
hơn, lớp học có đủ ánh sáng, bàn ghế hợp với lứa tuổi học sinh
+ Tổ chức cho học sinh trồng cây đầu xuân và chăm sóc cây thường xuyên
+ Có đủ nhà vệ sinh được đặt ở vị trí phù hợp với cảnh quan trường học và được giữu
vệ sinh sạch sẽ
2
+ Học sinh tích cực thạm gia bảo vệ cảnh quan môi trường, giữ vệ sinh các công trình
công cộng, nhà trường, lớp học và cá nhân.
Những mảng xanh trong trường học ( Ảnh : Tác giả )
b) Dạy và học có hiệu quả, phù hợp với lứa tuổi, dặc điểm của học sinh ở mỗi địa
phương, giúp các em tự tin trong học tập.
+ Thầy cô giáo tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm khuyến khích sự
chuyên cần, tích cực, chủ động, sáng tạo và ý thức vươn lên, rèn luyện khả năng tự
học của học sinh
+ Học sinh được khuyến khích đề xuất sáng kiến và cùng các thầy cô giáo thực hiện
các giải pháp đẻ việc dạy và học có hiệu quả ngày càng cao.
c) Rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh:
+ Rèn luyện kỹ năng ứng xử hợp lý với các tình huống trong cuộc sống, thói quen và
kỹ năng làm việc, sinh hoạt theo nhóm.
+ Rèn luyện sức khỏe và ý thức bảo vệ sức khỏe, kỹ năng phòng chống tai nạn giao
thông, đuối nước và các tai nạn thương tích khác. Rèn luyện kỹ năng ứng xử văn hóa,
sống hòa bình, phòng ngừa bạo lực và và các tệ nạn xã hội.
d) Tổ chức các hoạt động tập thể vui tươi, lành mạnh
+ Tổ chức các hoạt dộng văn nghệ, thể thao một cách thiết thực, khuyến khích sự
thạm gia chủ động, tự giác của học sinh.
3
Chương 2 : THỰC TRẠNG VIỆC QUẢN LÝ XÂY DỰNG TRƯỜNG HỌC
THÂN THIỆN, HỌC SINH TÍCH CỰC Ở CÁC TRƯỜNG THCS TRÊN ĐỊA
BÀN THÀNH PHỐ VINH
1. Khái quát :
4
Thành phố Vinh, Tỉnh Nghệ An là trung tâm chính trị, kinh tế văn hóa của Tỉnh và
của khu vực Bắc Miền Trung, được công nhận là Đô thị loại 1 từ năm 2008. Trải qua
biến thiên của lịch sử, Vinh ngày càng có vị trí quan trọng hơn vì nó nằm trên con
đường thiên lý xuyên Việt trong quá trình mở mang bờ cõi của tổ tiên ta. Năm 1788
dưới con mắt của thiên tài quân sự Nguyễn Huệ - Hoàng đế Quang Trung đây là vùng
có " Hình thế rộng rãi, khí tượng tươi sáng, có thể chọn để xây kinh đô mới. Thật là
chỗ đẹp để đóng đô vậy " . Phượng Hoàng Trung Đô là một dấu son chói lọi trên
chặng đường phát triển của đô thị Vinh. Dưới thời thuộc Pháp, người Pháp dã nhận ra
vị trí đắc địa của Vinh và cho xây dựng Vinh thành một trong những đô thị công
nghiệp vào loại lớn trong cả nước.
Cuối những năm 20 đầu những năm 30 của thế kỷ trước, Vinh được biết đến như một
đô thị với nhũng nhà máy, xý nghiệp, bến cảng, hãng buôn, nhà băng nổi tiếng của
người Pháp, của Hoa kiều, Ấn kiều . Cao trào cách mạng 30-31 Xô viết Nghệ Tĩnh
được châm ngòi từ đây. Không chỉ nổi tiếng là Thành phố giàu truyền thống lịch sử
và cách mạng ,Thành phố Đỏ anh hùng, thành phố công nghiệp và thương mại ,Vinh
còn là nơi hội tụ tinh hoa văn hóa xứ Nghệ
Trong công cuộc đổi mới Vinh đã đạt được những thành tựu to lớn về kinh tế và xã
hội.Với diện tích 64 km2, dân số 26 vạn người, thuận tiện về giao thông , giàu truyền
thống lịch sử ,Vinh là nơi lập nghiệp, là điểm dừng chân của nhiều người. Thành phố
bên dòng sông Lam, thành phố bình minh, lộng gió và ánh sáng luôn hướng mọi
người nghĩ về phía trước, nghĩ tới tương lai.
Về hệ thống giáo dục, hiện tại Vinh có 4 Trường Đại học lớn, nhiều trường Cao đẳng
và dạy nghề, có 9 trường THPT, có 24 trường THCS và 29 trường Tiểu học đây là
Thành phố có hệ thống trường lớp, đặc biệt là ở bậc phổ thông có nhiều thành tích
trong việc dạy và học của tỉnh Nghệ An
kỹ năng sống, tham gia các phong trào ngoại khóa, thể thao, trò chơi dân gian
Như vậy , xây dựng trường học thân thiện , học sinh tích cực là phấn đấu hướng tới
mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, xây dựng ở mỗi trường học môi
trường sư phạm lành mạnh, an toàn, tạo cơ sở vững chắc cho việc nâng cao chất
lượng giáo dục. Cuộc vận động này sẽ là một quá trình đi từ nhận thức đến thực tiễn
nên không phải tự nhiên mà có , mà là kết quả của quá trình phấn đấu gian khổ , phối
hợp nhiều lực lượng, vai trò của mỗi cá nhân, trong đó có vai trò quan trọng là đội
ngũ CBQL, thầy cô giáo phải là lực lượng nòng cốt. Trường học thận thiện là trường
học phát huy được những giá trị truyền thống của các phong trào " Dạy tốt, Học tốt" ,
" Kỷ cương, Tình thương, Trách nhiệm", " Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương về tự
học và sáng tạo"
Đón nhận mô hình và đi vào cuộc vận động này, chúng ta cần xác định đây không
phải là một việc hoàn toàn mới mà trên thực tế có nhiều điển hình tiên tiến đã và đang
phấn đấu thực hiện. Trong xu thế hội nhập, việc xây dựng và thực hiện mô hình
trường học thân thiện cần kết hợp từ lý luận và thực tiễn trong nước, từng địa phương
và tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm của các trường học nước ngoài.
3. Thực trạng về nhận thức và các biểu hiện hành động, thái độ của học sinh về
phong trào xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực.
6
Chúng tôi có cuộc khảo sát nhỏ về mức độ nhận thức của học sinh THCS về các nội
dung xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực, kết quả thu được ở bảng sau:
Bảng 2.1
TT Nội dung
Mức độ nhận thức
Rất
quan
trọng
(%)
Quan
trọng
cho là quan trọng ở mức cao. Kết quả đó phản ánh sự hiểu biết và những mong muốn
của học sinh dược học tập và rèn luyện ở một môi trường giáo dục toàn diện, tuy
nhiên nhận thức của các em về nội dung " Học sinh tham gia tìm hiểu , chăm sóc và
phát huy giá trị các di tích lịch sử, văn hóa cách mạng ở địa phương" còn hạn chế, có
tới 70% ý kiến cho rằng hoạt động này ít quan trọng và không quan trọng. Nguyên
nhân là do hạn chế về sự hiểu biết, ý thức trách nhiệm với cộng đồng và xã hội , do
đặc thù lứa tuổi các em thường sống vì bản thân nhiều hơn là nghĩ đến những người
xung quanh, đến truyền thống dân tộc.
7
Về biểu hiện hành động của học sinh về xây dựng trường học thân thiện học sinh tích
cực : Khi tìm hiểu khảo sát ở học sinh chúng tôi thấy rằng mặc dù nhận thức khá tốt
về các nội dung xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực nhưng biểu hiện
hành động của mình nhằm đạt kết quả của nội dung đó thì học sinh lại tỏ ra không
nhiệt tình, hăng hái, phần lớn các em thích các hoạt động mang tính vui chơi, các em
không thích tham gia vào các hoạt động mang tính tích cực chủ động , đặc biệt các em
rất hạn chế trong việc có ý thức và trách nhiệm hướng về cội nguồn.
4. Thực trạng việc quản lý xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực ở
các trường THCS Thành phố Vinh.
Đánh giá của CBQL về mức độ thực hiện các chức năng quản lý xây dựng trường học
thân thiện
Bảng 3.1
TT Chức năng Mức độ
Tốt(%) Khá(%) TB(%) Yếu(%)
1 Xây dựng kế hoạch 43% 57% 0 0
2 Tổ chức thực hiên kế hoạch 29 57 14 0
3 Chỉ dạo thực hiện kế hoạch 43 57 0 0
4 Kiểm tra, đánh giá 0 57 43 0
Kết quả khảo sát cho thấy : Các nhà quản lý của các trường THCS đánh giá việc thực
hiện 4 chức năng cơ bản của quản lý tại đơn vị mình đạt mức độ Trung bình khá trở
lên, tuy nhiên các chức năng này được họ quan tâm thực hiện theo các mức độ khác
1 Xây dựng trường lớp xanh sạch
đẹp, an toàn
85 15 0 0
2 Dạy và học có hiệu quả, phù hợp
với đặc điểm lứa tuổi của học
sinh ở mỗi địa phương,giúp các
em tự tin trong học tập
65 15 15 5
3 Rèn luyện kỹ năng sống cho học
sinh
60 10 25 5
4 Tổ chức các hoạt động tập thể
vui tươi, lành mạnh
55 25 15 5
5 Học sinh tham gia tìm hiểu,chăm
sóc và phát huy giá trị các di
tích lich sử, văn hóa, cách mạng
ở địa phương.
45 25 15 15
Ta thấy rằng năm nội dung xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực đều
được giáo viên quan tâm theo các mưc độ khác nhau. trong đó nội dung " Xây dựng
trường lớp,xanh, sạch, đẹp " có 100% ý kiến cho rằng quan trọng và rất quan trọng. Ở
nội dung 2,4 đều có 80% ý kiến cho rằng quan trọng và rất quan trọng, tuy nhiên các
nội dung còn lại thì được xem nhẹ hơn.
6. Những thuận lợi, khó khăn ảnh hưởng đến hoạt động quản lý xây dựng
trường học thân thiện, học sich tích cực của các trường THCS trên địa bàn
Thành phố Vinh:
Về thuận lợi : Có sự quan tâm, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền, các ban
ngành, doàn thể trong và ngoài nhà trường, Kinh tế phát triển tạo điều kiện cho toàn
9
trường gắn với việc tuyên truyền, thực hiện các nội dung còn lúng túng, bất cập, thể
hiện ở một số hạn chế như sau:
- Việc tuyên truyền của CBQL các nhà trường về vai trò, tác dụng của các nội dung
xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực đến các lực lượng giáo dục trong và
ngoài nhà trường còn chua thấu đáo.
10
- Khâu kế hoạch hóa công tác quản lý các nội dung xây dựng trường học thân thiện,
học sinh tích cực chưa được cụ thể hóa thành một kế hoạch riêng ngang tầm với kế
hoạch năm học của nhà trường.
- Công tác chỉ đạo chưa toàn diện, chủ yếu tập trung cho chuyên môn, chưa chú ý hết
đến các nội dung xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực nhằm nâng cao
chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh.
- Việc xác định và phân công nhiệm vụ cho các tổ chức đoàn thể , dặc biệt là giáo
viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn thực hiện lồng ghép giáo dục các nội dung xây
dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực cho học sinh còn chưa rõ ràng và thiếu
tính nhất quán
- Việc huy động sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trong và ngoài nhà trường
nhằm góp phần xây dựng có hiệu quả trường học thân thiện, học sinh tích cực còn hạn
chế.
- Việc lồng ghép các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, một số trò chơi dân gian,
ngoại khóa còn thiếu phong phú.
- Khâu kiểm tra, đánh giá việc xây dựng các nội dung xây dựng trường học thân thiện
chưa thường xuyên, thiếu chặt chẽ, chưa có sự phê bình, khen thưởng kịp thời.
Từ cơ sở lý luận quản lý và thực trạng những tồn tại, hạn chế trong công tác quản lý
xây dựng trường học thân thiện là cơ sở để chúng tôi để ra các biện pháp, giải pháp
quản lý xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực ở Trường THCS trên địa
bàn Thành phố Vinh, Nghệ An.
Chương 3:
BIỆN PHÁP QUẢN LÝ CỦA HIỆU TRƯỞNG NHẰM XÂY DỰNG TRƯỜNG
HỌC THÂN THIỆN, HỌC SINH TÍCH CỰC Ở CÁC TRƯỜNG THCS
tiêu nâng cao chất lượng quản lý các nội dung xây dựng trường học thân thiện ở các
trường THCS Thành phố Vinh hiện nay:
2. Các biện pháp xây dựng Trường học thân thiện, học sinh tích cực áp dụng ở
trường THCS trên địa bàn Thành phố Vinh.
Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức cho các lực lượng giáo dục về vai trò trách
nhiệm của của việc xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực
+ Mục đích : Nâng cao ý thức và nhận thức cho đội ngũ giáo viên , học sinh, cha mẹ
học sinh, các cấp ủy Đảng, chính quyền, đoàn thể, tổ chức xã hội trong và ngoài nhà
trường để tất cả các lực lượng thấy được vai trò, tầm quan trọng và thống nhất quan
điểm xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực ở mô hình nhà trường hiện
nay là rất quan trọng và cần thiết. Có sự nhận thức đúng đắn thì mới chỉ đạo hành
động và có thái độ đúng với việc xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực
+ Nội dung : Trước hết cần khắc phục những quan điểm chưa đúng hoặc chưa đầy đủ
về sự cần thiết phải xây dựng môi trường học tập thân thiện tích cực: Thắp hương tại Đền Hồng Sơn trong lễ giỗ Đức Thánh Trần
12
- Đối với giáo viên : Có một bộ phận giáo viên chưa thống nhất về các nội dung xây
dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực hoặc chưa nhận thức đúng tầm quan
trọng của việc thực hiện các nội dung xây dựng trường học thân thiện. Một số giáo
viên cho rằng phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh ở trên lớp là còn rất khó,
hơn nữa giáo viên chưa tích cực đổi mới phương pháp dạy học, một số giáo viên có
nhu cầu đổi mới nhưng chưa làm chủ được phương pháp dạy học tích cực, chua nắm
vững kỹ năng và kỹ thuật tổ chức dạy học, vì vậy dẫn đến hiện tượng áp đặt phương
pháp dạy học tích cực một cách hình thức, ôm đồm, chưa khoa học gây quá tải cho cả
giáo viên và học sinh.
Một bộ phận giáo viên cho rằng đến trường là để học văn hóa còn học các vấn đề kỹ
năng sống và tham gia các hoạt động phong trào là không cần thiết. Hơn nữa mối
quan hệ giữa thầy trò không thể ở mức độ thân thiện. Thực tế ở nhà trường việc dạy
gương về đạo đức, tự học và sáng tạo".
Mỗi trường học đều có khẩu hiệu tuyên truyền trực quan " Xây dựng môi trường
xanh, sạch ,đẹp" " Nói không với các tệ nạn xã hội" " Uống nước nhớ nguồn" " Mỗi
ngày đến trường là một ngày vui"
Tổ chức các cuộc thi tìm hiểu, kể chuyện, chiếu phim, tổ chức các cuộc giao lưu, văn
nghệ thi hát dân ca, thi trò chơi dân gian trong học sinh và giao lưu với các trường
có phong trào tốt.
Biện pháp 2 : Lập kế hoạch xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực:
+ Mục đích : Kế hoạch xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực cho nhà
trường trong từng năm học và trong kế hoạch chiến lược của nhà trường là kế hoạch
cụ thể, chi tiết theo tháng, học kỳ và cả năm học
Kế hoạch phải xác định rõ tên chủ đề, mục đích yêu cầu, nội dung, hình thức hoạt
động. Khi xây dựng kế hoạch hoạt động phải bám sát nội dung xây dựng trường học
thân thiện và đạt được yêu cầu theo bốn yếu tố : Nhận thức, thái độ kỹ năng và hành
vi, có dự kiến phân công người thực hiện, dự kiến thời gian, địa điểm , điều kiện cơ sở
vật chất, kinh phí, phương tiện cần thiết để tiến hành đạt hiệu quả
+ Tổ chức thảo luận, lấy ý kién đóng góp thống nhất của Chi bộ, BGH, Hội đồng giáo
dục nhà trường về bản dự thảo kế hoạch xây dựng trường học thân thiện, nhằm tạo sự
đồng tình thống nhất cao của cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên để từ đó có tính
cộng đồng trách nhiệm trong việc xây dựng phong trào
+ Trên cơ sở phân tích, tổng hợp các ý kiến đóng góp, người lập kế hoạch điều chỉnh,
bổ sung hoàn thiện kế hoạch, trình Hiệu trưởng phê duyệt, sau đó triển khai thành kế
hoạch xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực đến toàn bộ các tổ chức lực
lượng giáo dục trong nhà trường.
Kế hoạch cụ thể :
+ Mục tiêu : - Huy động sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trong và ngoài nhà
trường để xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện phù hợp với điều kiện của
trường, của địa phương và đáp ứng nhu cầu xã hội
- Phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh trong học tập và các hoạt
động xã hội thiết thực hiệu quả
học sinh tự tin hơn trong giờ học
- Về trách nhiệm của giáo viên : - giáo viên chủ nhiệm lớp có nhiệm vụ hướng dẫn
học sinh thực hiện tốt các nội dung nêu trên trong các tiết sinh hoạt lớp, sinh hoạt 15
phút, các hoạt động tập thể, hoạt động ngoại khóa Thường xuyên phối hợp với cha
mẹ học sinh trong việc giáo dục đạo đức, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho
học sinh. Giáo viên bộ môn có trách nhiệm hướng dẫn học sinh thực hiện tốt các nội
dung có liên quan trong các tiết dạy mà mình phụ trách.
15
Biện pháp 3 : Xây dựng môi trường xanh, sạch, đẹp an toàn và hiện đại
+ Mục đích : Thực hiên biện pháp này nhằm mục đích nâng cao ý thức trách nhiệm
cho các lực lượng giáo dục trong nhà trường nhằm tạo dựng môi trường học tập, sinh
hoạt có cảnh quan đẹp, xanh, sạch
+ Nội dung : - Bảo đảm trường học an toàn, sạch sẽ, có cây xanh, thoáng mát và ngày
càng đẹp hơn, bàn ghế ngồi học phù hợp với lứa tuổi của học sinh. Thường xuyên tổ
chức Tết trồng cây và chăm sóc cây xanh. Có đủ nhà vệ sinh và được đặt ở vị trí phù
hợp với cảnh quan trường học, được giữ vệ sinh sạch sẽ. Huy động học sinh thường
xuyên tích cực thạm gia bảo vệ môi trường, giữ vệ sinh các công trình công cộng, nhà
trường lớp học và cá nhân luôn sạch sẽ.
+ Cách thực hiện : - Có kế hoạch thực hiện quy hoạch trồng cây xanh ở trường một
cách hợp lý, tạo bóng mát, vẻ đẹp cho trường, phù hợp với điều kiện nhà trường, giao
khoán việc chăm sóc cây xanh, thảm cỏ cho các lớp.Với các trường có khuôn viên
chật hep có thể tăng cường hệ thống chậu cảnh, với các trường có khuôn viên rộng
cần tăng cường thảm cỏ, trồng nhiều cây xanh. Có kế hoạch phối hợp với Trung tâm
Y tế Thành phố để đo độ sáng, đo kích thước bàn ghế, tiếng ồn cho phép để từ đó có
hướng khắc phục. Mua sắm, bố trí các thùng rác công cộng đúng nơi quy định tiện lợi
cho việc bỏ rác của học sinh và đồng thời gắn các thông điệp cần thiết như " Hãy bảo
vệ môi trường". " Cho tôi xin rác, Cám ơn bạn"
Biện pháp 4 : Đẩy mạnh chỉ đạo đổi mới phưong pháp dạy học , giáo dục toàn
diện, phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh:
+ Mục đích : Biện pháp này nhằm tăng cường sự tham gia một cách hứng thú của học
Biện pháp 5 : Thành lập tổ : " Tư vấn học đường " trong trường học .
+ Mục đích : Tư vấn học đường là một phương pháp giáo dục thực hiện trong nhà
trường để là chỗ dựa tinh thần cho học sinh khi các em cần sự giúp đỡ. Thực chất của
biện pháp này nhằm mục đích nâng cao sự hiểu biết, vốn sống và kỹ năng sống cho
học sinh THCS như : Phương pháp học tập, sức khỏe, tâm sinh lý lứa tuổi, văn hóa
ứng xử, tệ nạn xã hội, bình đẳng giới Tư vấn học dường là nơi để học sinh chia sẻ
những va vấp trong các mối quan hệ hàng ngày với thầy cô, bạn bè, gia đình
+ Nội dung : - Tư vấn, giúp đỡ các em trước những khó khăn, vướng mắc trong học
tập, cuộc sống, trong việc chọn trường để thi tuyển sinh vào THPT, chọn ngành
nghề Tư vấn giúp các em rèn luyện kỹ năng ứng xử hợp lý với các tình huống trong
cuộc sống, kỹ năng chung sống hòa bình, kỹ năng phòng ngừa bạo lực và các tệ nạn
xã hội, kỹ năng làm việc theo nhóm, diễn thuyết trước dám đông Bên cạnh đó tư vấn
học đường còn giúp cho các em biêt rèn luyện sức khỏe và ý thức bảo vệ sức khỏe, có
sự hiểu biết về tâm sinh lý lứa tuổi, về bình đẳng giới.
+ Cách thực hiện : Căn cứ vaò điều kiên thực tế, sự chuẩn bị của CBGV, Tổng phụ
trách Đội và có sự thống nhất với cán bộ văn hóa Phường, Thành phố để quyết định
triển khai nội dung trong từng năm học để phù hợp với thời gian, chương trình, không
gây quá tải cho học sinh.
- Thành lập tổ tư vấn học đường gồm có sự tham gia của giáo viên ( mỗi bộ môn lấy
một giáo viên), Đoàn, Đội. Phòng tư vấn sẽ có kế hoạch hoạt động cụ thể và có người
thường trực thường xuyên để giúp đỡ những vướng mắc của học sinh
- Thông qua hoạt động của Đội, các tổ chuyên môn phối hợp có thể tổ chức các cuộc
thi liên quan đến kỹ năng sống như : Dựng lều trại, xử lý tình huống cấp cứu, đuối
17
nước, hiểu biết về sức khỏe sinh sản, tình bạn của tuổi teen, giao lưu kết ban với các
trường học ở các huyện vùng cao, khó khăn. Khuyến khích CBGV, học sinh tham gia
viết bài về chủ đề kỹ năng sống mà mình tích lũy được hay các tình huống gặp phải
trong cuộc sống.
Biện pháp 6 : Đổi mới và tăng cường hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, đặc
biệt là giáo dục truyền thống văn hóa lịch sử địa phương
- Mời các cán bộ lão thành, nhà văn hóa, trí thức, sỹ quan quân đội tiêu biểu nghỉ hưu
ở địa phương tham gia vào các hoạt động ngoại khóa của nhà trường vào các dịp như
3/2, 22/12, 26/3
- Tổ chức cho học sinh đến giao lưu hoạt động ngoại khóa ở các di tích do trường bạn
phụ trách, tổ chức chấm điểm chất lương do chăm sóc di tích, cho học sinh đề xuất
các ý liến, việc làm để tôn tạo và phát huy giá trị công trình. Bên cạnh đó thường
xuyên đánh giá và biểu dương những cá nhân tập thể có nhiều đóng góp trong việc
bảo vệ và phát huy giá trị của di tích.
Học sinh Trường THCS Hồng Sơn TP Vinh tại khu di tích Truông Bồn
Biện pháp 7: Xây dựng các mối quan hệ trong và ngoài nhà trường để góp phần
xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực.
+ Mục đích : Nhằm huy động nguồn lực của các lực lượng trong và ngoài nhà trường
phối hợp tham gia thực hiện phong trào " Xây dựng trường học thân thiện, học sinh
tích cực". Qua đó mỗi ngành đều có điều kiện để đóng góp vào sự nghiệp giáo dục
của địa phương, hoàn thành nhiệm vụ mà Thành phố giao phó
Liên kết chia sẻ với các trường bạn trong kinh nghjệm triển khai xây dựng phong trào
trường học thân thiện, học sinh tích cực từ đó làm cho phong trào có tính đồng bộ
hơn, đồng thời nội dung cũng phong phú và đạt hiệu quả cao hơn.
Thông qua phong trào thi đua, xây dựng được môi trường giáo dục lành mạnh, an
toàn, thân thiện, hiệu quả, phù hợp với từng nhà trường, với điều kiện địa phương và
đáp ứng yêu cầu xã hội.
+ Nội dung : Xây dựng mối quan hệ đoàn kêt, thân thiện trong tập thể nhà trường giữa
thầy với thầy, thầy với trò, trò với trò, tạo dựng phong cách ứng xử có văn hóa, lễ
phép, lịch sự. huy động các lực lượng giáo dục được hưởng lợi từ nhà trường tham
gia, phối hợp và giúp đỡ
+ Cách thực hiện : Đối với nhà trường : Tổ chức các chương trình giáo dục ngăn ngừa
bạo lực trong và ngoài nhà trường. Thầy cô có thái độ thân thiện, gần gũi, quan tâm
đến học sinh trong mỗi tiết dạy, nghêm cấm các hiện tượng xúc phạm, làm tổn thương
đến danh dự và lòng tự trọng của học sinh. Xây dựng các mối đoàn kết, giúp đỡ, chia
sẻ giữa các động nghiệp trong hội đồng giáo dục. Ban Giám hiệu nhà trường chủ động
+ Mục đích : Cơ sở vật chất gồm : sân chơi bãi tập, hội trường, Nhà đa chức năng,
phòng Truyền thống, Phòng học bộ môn, Phòng Thí nghiệm, Thực hành, Thư viện
của các trường học trên Thành phố nói chung chưa đồng đều, một số trường, đặc biệt
là các trường ngoại thành mới sát nhập còn nhiều thiếu thốn, điều đó đã ảnh hưởng
không nhỏ đến chất lượng tổ chức các hoạt động giáo dục của nhà trường, trong đó có
hoạt động xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực.vì vậy việc đầu tư tăng
cường cơ sở vật chất cho nhà trường để xây dựng thành công trường chuẩn Quốc gia,
trường học thân thiện là vô cùng quan trọng
+ Nội dung : Các nhà trường tham mưu với Đảng ủy, chính quyền địa phương trong
việc mở rộng khuôn viên, sân chơi bãi tập đáp ứng yêu cầu tổ chức các hoạt động
giáo dục tương xứng với quy mô phát triển của các nhà trường với tầm nhìn từ 10 đến
20 năm . Đầu tư để xây dựng nhà vệ sinh của học sinh, trồng cây xanh, Xây nhà đa
chức năng, phòng thí nghiệm, phòng Truyền thống. Mua sắm máy tính, máy chiếu,
nối mạng Internet để khai thác thông tin trên mạng
20
+ Cách thực hiện ; - Lập khảo sát, thiết kế, dự trù kinh phí để nghị các cấp quản lý
phê duyệt. Cân đối nguồn thu, có kế hoạch chi tiêu phù hợp để sử dụng nguồn kinh
phí đã huy động được đạt hiệu quả cao nhất. tăng cường tổ chức quản lý chặt chẽ việc
xây dựng và sử dụng cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho việc dạy học, có kế
hoạch bồi dưỡng nghiệp vụ cho các cán bộ phụ trách các phòng chức năng, phòng bộ
Bằng công nhận di tích cấp Quốc gia Đền Hồng Sơn
môn, thiết bị dạy học. Vận động các nguồn lực từ doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, các
nhà hảo tâm, hội cha mẹ học sinh hỗ trợ kinh phí để tăng cường tổ chức các hoạt
động giáo dục ngoài giờ lên lớp, cho học sinh đi tham quan thực tế các di tích văn hóa
lich sử, giao lưu học hỏi những đơn vị làm tốt phong trào xây dựng trường học thân
thiện học sinh tích cực.
Biện pháp 9 : Chỉ đạo, kiểm tra, đánh giá, tổng kêt, rút kinh nghiệm phong trào
thi đua " Xây dựng trường học thân thiện,học sinh tích cực"
+ Mục đích : Đối với các trường học khi thực hiện tốt phong trào thi đua " Xây dựng
biện pháp 9 là động lực thúc đẩy 8 biện pháp còn lại. Tuy nhiên tùy theo điều kiện
thực tế của từng trường mà các biện pháp nêu trên có thể có vị trí vai trò khác nhau
nhưng nếu biết phối hợp đồng bộ, sáng tạo các biện pháp đã nêu thì sẽ đạt hiệu quả
cao trong việc xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực, góp phần nâng cao
chất lượng giáo dục toàn diện ở các nhà trường THCS trên địa bàn Thành phó Vinh
hiện nay.
Từ kết quả nghiên cứu lý luận tại chương 1, thực trạng xây dựng trường học
thân thiện học sinh tích cực ở các trường THCS trên địa bàn Thành phó Vinh ở
chương 2 , tác giả đã đề xuát 9 biện pháp quản lý xây dựng trường học thân thiện học
sinh tích cực của Hiệu trưởng các trường THCS trên địa bàn Thành phố Vinh, Tỉnh
Nghệ An.
Qua khảo nghiệm ý kiến của các chuyên gia cho phép đánh giá các biện pháp này có
tính cần thiết và khả thi cao, như vậy Hiệu trưởng các trường THCS Thành phố Vinh,
Tỉnh Nghệ An có thể áp dụng các biện pháp này để quản lý tốt phong trào xây dựng
trường học thân thiện, học sinh tích cực ở trường mình, đồng thời có thể áp dụng các
biện pháp này ở những địa phương nào có điều kiện tương tự như ở Thành phố Vinh,
Tỉnh Nghệ An.
Qua chuyến dã ngoại để thầy trò, bạn bè thêm thân thiện
3. Các kết quả đạt được trong thời gian qua:
Bản thân tôi từ năm học 2008 -2009, năm học mà Bộ GD & Đào tạo bắt đầu phát
động phong trào xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực cho đến năm học
2011 - 2012 đã từng làm công tác quản lý trường học ở hai trường THCS đó là
Trường THCS Quang Trung và Trường THCS Hồng Sơn, Thành phố Vinh, ở hai nhà
trường tôi đã và đang làm Hiệu trưởng đã đạt được một số thành tích và chuyển biến
đáng kể như sau :
- Về xây dựng trường lớp xanh sạch đẹp : Trường THCS Quang Trung trong các năm
học từ 2008 - 2009 trở đi đã được nhà nước và phụ huynh đầu tư xây dựng cải tạo nhà
22
học, nhà hành chính, cổng trường, bờ rào, xây mới nhà đa chức năng, mua sắm bàn
động lành mạnh, nhờ đó học sinh các trường tôi từng làm Hiệu trưởng đều ngoan
ngoãn, lễ phép, có nhiều thành tích trong học tập, thể thao, văn nghệ chưa có hiện
tượng đáng tiếc nào xảy ra.
- Về việc tổ chức các hoạt động tập thể vui tươi, lành mạnh: Trong năm học tuỳ theo
chủ điểm từng tháng để có các hoạt động cụ thể, sát với mục tiêu giáo dục, nhà trường
liên tục tổ chức các cuộc thi văn nghệ, TDTT một cách thiết thực, các Câu lạc bộ bộ
môn, các giải bóng đá, cầu lông, thi vở sạch chữ đẹp, các trò chơi kéo co, bịt mắt đập
niêu, nhảy bao bố, thi làm đèn lồng trung thu liên tục được học sinh tham gia một
cách hào hứng, tích cực.
23
- Về việc tham gia tìm hiểu, chăm sóc và phát huy giá trị các di tích lịch sử văn hoá,
cách mạng ở địa phương : Trường THCS Quang Trung nhận chăm sóc Bảo tàng Xô
Viết Nghệ Tĩnh, Trường THCS Hồng Sơn nhận chăm sóc Đền Hồng Sơn, di tích lịch
sử văn hoá cấp Quốc gia đã được Bộ Văn hoá công nhận, chúng tôi nhận thấy việc
chăm sóc di tích đã thực sự được học sinh thường xuyên chăm lo chu đáo, cũng nhờ
việc chăm sóc di tích chính các em được hiểu biết hơn về truyền thống Xô Viết, về di
tích Đền Hồng Sơn một nơi sinh hoạt tâm linh của người dân thành phố, và cũng từ
việc hiểu biết về di tích mà các em trở thành những người truyên truyền, giới thiệu
công trình, di tích của địa phương với bạn bè
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ :
1. Kết luận :
Xây dựng trường học thân thiện , học sinh tích cực ở các nhà trường nói chung ,
THCS nói riêng là một nhiệm vụ quan trọng và là đòn bẩy để nâng cao chất lượng
giáo dục toàn diện cho học sinh trong thời ký đất nước đang hội nhập. Ý nghĩa tích
cực của phong trào này là việc thiết lập các mối quan hệ giữa thầy với thầy, thày với
trò, trò với trò, giữa nhà trường với gia đình, xã hội, giũa dạy chữ với dạy người và
có thể nói rộng ra là giữa giáo dục với văn hóa , lịch sử của cả dân tộc mà mục tiêu
cuối cùng là không ngừng nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục, làm cho " sản
phẩm " từ các nhà trường ngày càng tốt hơn, tiếp cận gần hơn với các chuẩn mực của
giáo dục khu vực và trên thế giới.
chơi dân gian, phát hành băng, đĩa về hát và lưu giữ các làn điệu dân ca, các cuộc thi
vssf văn hóa thể thao gắn với chế độ điểm khuyến khích ở các kỳ thi quốc gia
+ Hướng dẫn, chỉ đạo các trường thống nhất về chương trình, nội dung, biện pháp xây
dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực
Nào ta cùng trả lời câu hỏi thứ 20
- Đối với các cấp ủy Đảng và Chính quyền :
+ Có kế hoạch cụ thể trong việc tham gia cùng nhà trường thực hiện xây dựng trường
học thân thiện, học sinh tích cực
+ Quan tâm nhiều hơn cả về vật chất, tinh thần đến các hoạt động giáo dục của các
nhà trường nói chung và hoạt động xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực
nói riêng, chủ động trong việc xây dựng cơ sở vật chất cho các nhà trường , bởi đây là
trách nhiệm chính của chính quyền địa phương.
+ Điều động cán bộ chuyên trách phối kết hợp thường xuyen với nhà trường, cử lực
lượng tham gia với nhà trường trong các hoạt động như : chăm sóc di tích lịch sử, thi
đua tháng an toàn giao thông.
+ Đặc biệt là chính quyền địa phương đưa các nội dung thi đua về giáo dục, về chất
lượng học tập, rèn luyện của con em đến tận từng khối xóm để huy động lực lượng
giáo dục như Mặt trận , Hội phụ nữ, Đoàn thanh niên giáo dục cho con em
Chia sẻ niềm vui với bạn rung được chuông vàng ( Ảnh : Tác giả)
25