GIÁO DỤC CÔNG DÂN
MỤC LỤC
1 Đặt vấn đề 2
1.1 Lý do chọn đề tài và lịch sử nghiên cứu 2
1.2 Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu đề tài 3
1.2.1 Mục tiêu 3
1.2.2 Phạm vi nghiên cứu 3
1.3 Đối tượng nghiên cứu 3
1.4 Nhiệm vụ nghiên cứu 3
1.5 Phương pháp nghiên cứu 3
2 Giải quyết vấn đề 3
2.1 Cơ sở lý luận của vấn đề 3
2.2 Thực trạng của vấn đề 6
2.3 Các biện pháp để giải quyết vấn đề 6
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 14
3 Kết luận 15
4 Những kiến nghị, đề xuất 16
4.1 Đối với Sở GD&ĐT Hà Tĩnh 16
4.2 Đối với các trường THPT 17
TÀI LIỆU THAM KHẢO
18
1. Đặt vấn đề
1.1. Lý do chọn đề tài
Nằm trong chương trình các môn học ở bậc phổ thông, bộ môn Giáo dục
công dân (GDCD) trong những năm vừa qua đã được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao,
đánh giá đúng tầm quan trọng của bộ môn trong hệ thống giáo dục, nhất là giáo dục
tư cách, đạo đức, lối sống cho học sinh. Chính vì vậy, đội ngũ giáo viên đã và đang
nỗ lực không ngừng trong quá trình công tác nhằm nâng cao chất lượng bộ môn,
Tích hợp giáo dục kỹ năng sống vào giảng dạy phần thứ hai: Công dân với Đạo đức
1
GIÁO DỤC CÔNG DÂN

- Lấy một số ví dụ để chứng minh cho những phương pháp đặt ra.
1.2.2. Phạm vi nghiên cứu
Tích hợp giáo dục kỹ năng sống vào giảng dạy phần thứ hai: Công dân với Đạo đức
2
GIÁO DỤC CÔNG DÂN
- Về nội dung: "Tích hợp giáo dục kĩ năng sống vào giảng dạy phần thứ hai:
Công dân với đạo đức - trong chương trình GDCD lớp 10”.
- Về thời gian: Đề tài này được tôi nghiên cứu và ứng dụng trong 03 năm.
1.3. Đối tượng nghiên cứu
Phần thứ hai: "Công dân với đạo đức" - trong chương trình GDCD lớp 10.
1.4. Nhiệm vụ nghiên cứu
"Tích hợp giáo dục kĩ năng sống vào giảng dạy phần thứ hai: Công dân với
đạo đức - trong chương trình GDCD lớp 10”.
1.5. Phương pháp nghiên cứu
Trên nền tảng kinh nghiệm đã đúc kết sau 08 năm dạy học môn Giáo dục
công dân ở bậc THPT, từ đó đưa ra những phương pháp để: “Tích hợp giáo dục kĩ
năng sống vào giảng dạy phần thứ hai: Công dân với đạo đức - trong chương trình
GDCD lớp 10”.
2. Giải quyết vấn đề
2.1. Cơ sở lý luận của vấn đề
Trên thế giới hiện nay đã và đang tồn tại nhiều định nghĩa và quan niệm khác
nhau về kĩ năng sống. Mỗi định nghĩa được thể hiện dưới những cách thức khác
nhau. Thông thường, kĩ năng sống được hiểu là những kĩ năng thực hành mà con
người cần để có được sự an toàn, cuộc sống khỏe mạnh với chất lượng cao.
Theo tổ chức Y tế Thế giới (WHO), kĩ năng sống là những kĩ năng tâm lý xã
hội và giao tiếp mà mỗi cá nhân có thể có để tương tác với những người khác một
cách hiệu quả với giải pháp tích cực hoặc ứng phó với những vấn đề hay những
thách thức của cuộc sống hàng ngày.
Theo quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF), kĩ năng sống là tập hợp rất
nhiều kĩ năng tâm lý xã hội và giao tiếp cá nhân giúp cho con người đưa ra những

Kĩ năng sống thường được thiết lập với một nền tảng riêng biệt, do đó mọi
người có thể hiểu và thực hành. Kĩ năng sống liên hệ mật thiết với những nội dung
giáo dục thực hành giúp chúng ta trả lời những câu hỏi như là: Chúng ta cần làm gì
để có thái độ quyết đoán? Quyết định của chúng ta liên quan đến những điều gì?
Khái niệm kĩ năng sống được hiểu rất khác nhau. Ở một số nước như: Trung
Quốc; Singapore; Thái Lan đào tạo kĩ năng sống chính là để giáo dục cách vệ
sinh, dinh dưỡng, giáo dục phòng chống bệnh tật hoặc giáo dục hòa bình Ở một
số nước khác như: Mỹ; Anh; Pháp; Nhật kĩ năng sống đào tạo tập trung vào giáo
dục hành vi, giáo dục an toàn trên đường phố, hay giao dục bảo vệ môi trường
Kĩ năng sống vừa mang cả tính cá nhân vừa mang tính xã hội. Tính cá nhân
bởi vì đó là khả năng của mỗi cá nhân. Tính xã hội là vì trong mỗi giai đoạn của sự
phát triển xã hội, mỗi tôn giáo, cá nhân được yêu cầu để có sự phù hợp với những
Tích hợp giáo dục kỹ năng sống vào giảng dạy phần thứ hai: Công dân với Đạo đức
4
GIÁO DỤC CÔNG DÂN
kĩ năng sống ấy. Chẳng hạn: kĩ năng sống của mỗi cá nhân trong thời bao cấp khác
với kĩ năng sống của các cá nhân trong cơ chế thị trường, trong giai đoạn hội nhập;
kĩ năng sống của người sống ở miền núi khác với kĩ năng sống của người sống ở
vùng biển; kĩ năng sống của người sống ở nông thôn khác với kĩ năng sống của
người sống ở thành phố.
Trong điều kiện kinh tế xã hội của Việt Nam nói riêng và bối cảnh toàn cầu
nói chung, càng ngày chúng ta càng nhận ra tầm quan trọng của việc học các kĩ
năng sống để ứng phó với sự thay đổi, biến động của môi trường kinh tế, xã hội và
tự nhiên. Chính vì vậy rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh được xác định là một
nội dung cơ bản của phong trào thi đua "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh
tích cực" trong các trường phổ thông, giai đoạn 2008 - 2013 do Bộ Giáo dục và
Đào tạo chỉ đạo, triển khai và thực hiện.
Qua nghiên cứu tài liệu và hoạt động thực tiễn của bản thân. Tôi nhận thấy:
những kĩ năng sống cơ bản cần tích hợp cho học sinh thông qua môn GDCD ở bậc
THPT như sau:

nhiều mức độ khác nhau với các nội dung giáo dục kĩ năng sống cả về kiến thức, kĩ
năng, thái độ. Do đó, khi tích hợp giáo dục kĩ năng sống cần đảm bảo nguyên tắc:
không gượng ép, không làm nặng nội dung, không làm biến dạng môn học.
Tuy nhiên, qua thực tế dự một số giờ của đồng nghiệp ở trường hiện nay tôi
nhận thấy, có nhiều giáo viên bộ môn GDCD quan niệm rằng: Tích hợp giáo dục kĩ
năng sống là vô hình dung làm nặng thêm nội dung kiến thức bài học, biến dạng
môn học dưới hình thức đơn điệu khô cứng. Bên cạnh đó, có một bộ phận giáo viên
dạy chéo môn, không tâm huyết với nghề, ít đọc sách, báo, ít quan tâm đến các vấn
đề chính trị xã hội, việc tự học, tự bồi dưỡng còn hạn chế, cho nên ngại tích hợp vì
cho rằng chỉ cần tập trung vào kiến thức bài học là đủ, không cần phải tích hợp
những nội dung khác.
2.3. Các biện pháp để giải quyết vấn đề
Để phát huy vai trò giáo dục bộ môn, giúp học sinh rèn luyện hành vi có
trách nhiệm đối với bản thân, gia đình, cộng đồng và Tổ quốc; giúp học sinh có khả
năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống, xây dựng mối quan hệ
tốt đẹp với gia đình, bạn bè và mọi người, sống tích cực, chủ động, an toàn, hài hòa
và lành mạnh. Giáo viên phải là những người có lòng nhiệt huyết, biết lựa chọn và
kết hợp tốt các phương pháp dạy học và hình thức kiểm tra đánh giá, đẩy mạnh
phong trào thi đua học tập sôi nổi, hiệu quả, động viên kịp thời học sinh có những
tiến bộ. Trên cơ sở đó tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục, thực hiện được mục
tiêu giáo dục THPT. Vì vậy, nhận thấy trong rất nhiều biện pháp nhằm phát huy vai
Tích hợp giáo dục kỹ năng sống vào giảng dạy phần thứ hai: Công dân với Đạo đức
6
GIÁO DỤC CÔNG DÂN
trò giáo dục bộ môn, tôi mạnh dạn sử dụng biện pháp tích hợp giáo dục kĩ năng
sống trong giảng dạy.
Thông qua chương trình GDCD lớp 10, giáo viên có thể tích hợp giáo dục kĩ
năng sống trong phần thứ hai: “Công dân với đạo đức”. Tùy vào nội dung kiến
thức của từng bài, từng mục giáo viên có thể lựa chọn tích hợp các loại kĩ năng
sống phù hợp. Qua việc giáo dục kĩ năng sống sẽ làm thay đổi nhận thức của học

xuyên có nhiều xe máy, xe đạp và trẻ con đi qua; nếu cứ để đó thì thật không an
toàn cho người qua lại, thế nào cũng có người bị ngã.
Hạnh nói với mấy bạn cùng đi dừng xe lại để nhặt gạch, kẻo có người bị ngã.
Thế nhưng, một bạn nói đó không phải là việc của các bạn và không ai dừng lại.
Hạnh dừng lại, lặng lẽ nhặt mấy viên gạch vỡ và xếp gọn vào ven đường. Xong
việc, Hạnh đạp xe về nhà và thấy lòng mình thật vui.
Câu hỏi:
1. Tại sao Hạnh lại thấy vui khi nhặt xong những viên gạch vỡ xếp vào ven
đường?
2. Em có suy nghĩ gì về việc mấy bạn cùng lớp không hưởng ứng lời đề nghị
của Hạnh?
3. Nếu có mặt ở đó em sẽ hành động như thế nào? Vì sao?
Ví dụ 2: Khi dạy phạm trù hạnh phúc, giáo viên hướng dẫn lớp tiến hành một
trò chơi “Vẽ cây tâm trí” bằng cách đặt câu hỏi sau: theo em hạnh phúc được biểu
hiện như thế nào?. Giáo viên yêu cầu các em vẽ ra những điều làm cho các em
hạnh phúc bằng cách thể hiện qua các nhánh cây như: đạt được điểm cao; bố mẹ
mua cho bộ áo quần mới; giúp bố mẹ một số công việc của gia đình; có được sự
quan tâm, tôn trọng của mọi người; được bạn thân tặng cho một bản nhạc Với
mỗi biểu hiện học sinh dùng bút màu để vẽ ra. Nhóm nào vẽ càng nhiều nhánh cây
thể hiện những điều làm các em hạnh phúc, biểu thị một vòng tròn khép kín, đẹp sẽ
là nhóm thắng cuộc. Sau phần hoạt động của học sinh, giáo viên có thể kết luận
hạnh phúc là gì? Định hướng trong nhận thức và cách xác định giá trị, làm tăng
thêm kĩ năng hợp tác, lắng nghe, chia sẻ giữa các bạn trong nhóm và lớp học. Học
sinh sẽ tiếp cận với phạm trù hạnh phúc một cách sâu sắc, toàn diện.
Trong bài 12: Công dân với tình yêu, hôn nhân và gia đình. Giáo viên dùng
phương pháp thảo luận nhóm, với những câu chuyện phù hợp, hấp dẫn, lôi cuốn sự
tập trung của học sinh. Thông qua những câu chuyện, tác động trực tiếp tới suy
nghĩ, cảm xúc của người học. Qua đó giúp học sinh hình thành kĩ năng xác định giá
trị, cảm thông, chia sẻ với những người xung quanh mình. Giúp học sinh tích cực
suy nghĩ để có thể lập luận chặt chẽ, đưa ra những ví dụ dẫn chứng, rèn luyện tính

hợp như: kĩ năng xác định giá trị, kĩ năng tự nhận thức, kĩ năng hợp tác và chia sẽ,
kĩ năng thể hiện sự tự tin trước đám đông; kĩ năng đánh giá người khác
Khi nói đến trách nhiệm nhân nghĩa, giáo viên có thể tích hợp bằng việc đưa
ra các hành vi sau đây:
Ví dụ 1: Chị Nguyễn Thị Bé sinh ra và lớn lên ở huyện Triệu Phong, tỉnh
Quảng Trị. Khi xuất ngũ chị làm quản trang ở nghĩa trang liệt sỹ Trường Sơn.
Tích hợp giáo dục kỹ năng sống vào giảng dạy phần thứ hai: Công dân với Đạo đức
9
GIÁO DỤC CÔNG DÂN
Nghĩa trang rộng 40ha là nơi yên nghỉ của 10.642 liệt sỹ cả nước. Tuy công việc rất
vất vả nhưng chị luôn thấy hạnh phúc và hết lòng với công việc.
Câu hỏi: Em suy nghĩ như thế nào về việc làm của chị Bé?
Ví dụ 2: Đền bù, giải phóng mặt bằng luôn là vấn đề quan tâm trong các
công trình xây dựng cơ bản. Tuy nhiên, mặc dù không có kinh phí hỗ trợ đền bù,
gần chục hộ dân thôn Tân Mỹ, xã Quang Thịnh, huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang
đã hiến gần 200m
2
đất ở của gia đình để công trình giao thông thuộc dự án Giao
thông nông thôn 3 do Bộ Giao thông - Vận tải làm chủ đầu tư đi qua địa bàn được
triển khai đúng tiến độ.
Câu hỏi: Em suy nghĩ như thế nào về việc làm của các hộ dân thôn Tân Mỹ,
xã Quang Thịnh, huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang?
Trong bài 14: Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Bài học
này thích hợp với việc lồng ghép các kĩ năng như: kĩ năng đảm nhận trách nhiệm,
kĩ năng tư duy phê phán, kĩ năng giải quyết các vấn đề, kĩ năng kiên định
Khi dạy mục 2: Trách nhiệm xây dựng Tổ quốc, giáo viên có thể tích hợp
giáo dục kĩ năng sống bằng việc đưa ra tình huống sau:
Anh Nguyễn Văn Hùng sinh ra và lớn lên ở mảnh đất xã Hương Điền, huyện
Vũ Quang, tỉnh Hà Tĩnh. Sau khi học xong cấp 3, anh đậu vào trường Đại học nông
nghiệp I - Hà Nội, ra trường với tấm bằng loại giỏi. Anh được rất nhiều cơ quan, xí

ở Việt Nam và trên thế giới. Các nhóm khác chất vấn, nhận xét, bổ sung, sau đó
giáo viên kết luận.
Trong bài 16: Tự hoàn thiện bản thân. Giáo viên dùng phương pháp thảo
luận nhóm; phương pháp động não để tích hợp giáo dục các kĩ năng như: kĩ năng
đặt mục tiêu; kĩ năng giải quyết vấn đề; kĩ năng ra quyết định; kĩ năng thể hiện sự
tự tin; với phương pháp này giáo viên có thể tập hợp nhiều ý kiến khác nhau
trong một thời gian ngắn, tạo không khí học tập sôi nổi, học sinh sẽ chủ động, tích
cực, tự tin. Để tự hoàn thiện bản thân học sinh phải tự nhận thức được mặt mạnh và
mặt hạn chế của mình, biết được những giá trị định hướng niềm tin và hành động
trong cuộc sống. Việc giáo viên hướng dẫn học sinh đặt ra mục tiêu giúp cho người
học sống có định hướng, không có quá nhiều ảo tưởng. Kĩ năng này làm cho việc
tiếp cận mục tiêu đề ra một cách cụ thể, thực tế. Học sinh xác định mục tiêu phù
hợp với hoàn cảnh của bản thân, xác định đúng những thuận lợi, khó khăn trước
mắt và có kế hoạch cho những giai đoạn thực hiện mục tiêu. Học sinh cũng đồng
thời xác định được quyết tâm là nhân tố quan trọng, là động lực thúc đẩy việc thực
hiện đạt tới mục tiêu đề ra. Từ đó sẽ thay đổi nhận thức, thái độ học tập, khắc phục
tình trạng học đối phó, học “không tư duy” của học sinh.
Tích hợp giáo dục kỹ năng sống vào giảng dạy phần thứ hai: Công dân với Đạo đức
11
GIÁO DỤC CÔNG DÂN
Khi dạy mục 2.a. Thế nào là tự hoàn thiện bản thân? Giáo viên cho học sinh
nghiên cứu 2 mẫu chuyện trong sách giáo khoa GDCD 10 (trang 113); hoặc 2 mẫu
chuyện sau đây để tích hợp vào bài:
Mẫu chuyện 1: Anh Lê Hồng Sơn – Sinh năm 1979, nhà ở vùng 3, xã Phú
Gia, huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh, bị tật nguyền từ bé, cả hai tay anh đều không
vận động, cử động được. Với nghị lực vươn lên, anh đã tự chọn một nghề để làm
nuôi sống mình và giúp thêm được cho gia đình – nghề mộc. Nghề này đã khó với
người bình thường có đủ chân tay, lại càng khó hơn cho người khuyết tật. Hồng
Sơn đã kiên trì tập nghề mộc hàng ngày, dùng đôi chân của mình làm thay đôi tay
để đục, cưa, xẻ, đóng. Từ những chiếc ghế đơn giản, cho đến chiếc tủ, chiếc bàn

quyết vấn đề trong tương lai.
Việc tích hợp giáo dục kĩ năng sống là hướng đến người học, một mặt đáp
ứng nhu cầu của người học tạo ra những năng lực để đáp ứng trước những thử
thách của cuộc sống và nâng cao chất lượng cuộc sống của mỗi cá nhân. Mặt khác
việc tích hợp giáo dục kĩ năng sống vào bộ môn thông qua những phương pháp
hướng đến học sinh, phương pháp dạy học tương tác, cùng tham gia, đề cao vai trò
chủ động, tự giác của học sinh sẽ có những tác động tích cực đến mối quan hệ giữa
thầy, cô giáo và học sinh, giữa học sinh với học sinh. Đồng thời học sinh sẽ cảm
thấy mình được tham gia giải quyết các vấn đề có liên quan đến cuộc sống của bản
thân, học sinh sẽ thích thú và tích cực học tập hơn. Trên cơ sở đó chất lượng giáo
dục cũng được nâng lên.
Để việc tham gia rèn luyện kĩ năng sống của học sinh được hiệu quả, cần hội
tụ 4 yếu tố cơ bản: bản thân các em, gia đình, nhà trường và xã hội. Học sinh cần
có sự cố gắng và hợp tác với thầy, cô giáo trong quá trình học tập. Gia đình phải
thương yêu, định hướng, hỗ trợ tạo điều kiện nhưng không bắt ép các em, cha mẹ
cần dành nhiều thời gian lắng nghe con mình hơn. Gia đình động viên giúp các em
tránh xa tệ nạn xã hội, bố trí thời gian học tập, vui chơi phù hợp. Gia đình phải là
nơi xây dựng cho các em thái độ yêu thích môn học, không coi nhẹ môn học. Chính
việc làm này sẽ giúp học sinh hoàn thiện hơn về nhân cách, đạo đức, nâng cao được
chất lượng giáo dục. Với nhà trường, quan tâm đào tạo và lồng ghép tích cực để tạo
cơ hội cho học sinh rèn luyện kĩ năng sống. Giáo viên phải đến với học sinh bằng
trái tim nồng ấm, chan chứa tình yêu thương và trách nhiệm của mình. Đối với xã
hội cần có những chủ trương, chính sách kịp thời để nhà trường có điều kiện, có cơ
sở đưa các nội dung giáo dục kĩ năng sống tích hợp vào trong các môn học.
Thiết nghĩ việc tích hợp giáo dục kĩ năng sống chỉ là một trong rất nhiều các
biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, cần khẳng định việc tích hợp giáo
dục kĩ năng sống không phải là giải pháp vạn năng để giải quyết được tất cả những
Tích hợp giáo dục kỹ năng sống vào giảng dạy phần thứ hai: Công dân với Đạo đức
13
GIÁO DỤC CÔNG DÂN

0
(0%)
12
(24%
)
37
(74%
)
1
(2%)
0
(0%)
20
(40%
)
23
(46%
)
5
(10%
)
2
(4%)
10D 49
0
(0%)
10
(20%
)
39

(4%)
0
(0%)
23
(46%
)
21
(42%
)
4
(8%)
2
(4%)
Năm học 2010 - 2011: (Đã tích hợp nội dung giáo dục kĩ năng sống cho học
sinh vào các bài dạy)
Lớp
Tổng
số HS
Kết quả xếp loại học lực Kết quả xếp loại hạnh kiểm
Giỏi Khá TB Yếu Kém Tốt Khá TB Yếu
10A 50
0
(0%)
20
(40%
)
30
(60%
)
0

(29%
)
0
(0%)
0
(0%)
10H 51
0
(0%)
23
(45%
)
28
(55%
)
0
(0%)
0
(0%)
37
(73%
)
14
(27%
)
0
(0%)
0
(0%)
3. Kết luận

Cách tích hợp như trên có thể áp dụng cho bất kỳ một bài học nào với sự
thiết kế và nghiệp vụ sư phạm của từng giáo viên, song đòi hỏi mỗi giáo viên phải
có sự đầu tư khá nhiều thời gian và công sức để thu thập tài liệu, thông tin, để lựa
chọn nội dung tích hợp cho phù hợp với bài học.
4. Những kiến nghị, đề xuất
Nhận thức rõ được tầm quan trọng của việc hình thành kĩ năng sống, bản
thân tôi đã và đang nỗ lực học hỏi, lựa chọn phương pháp dạy học trong đó có việc
tích hợp giáo dục kĩ năng sống cho phù hợp với đặc thù môn học, bám sát đối
tượng học sinh, rèn luyện kĩ năng và tinh thần tự giác, trung thực trong hoạt động
học tập, qua kiểm tra đánh giá phản ánh đúng năng lực của học sinh. Tôi mạnh dạn
đề xuất một số ý kiến sau:
4.1. Đối với Sở GD&ĐT Hà Tĩnh
- Cần hỗ trợ, tạo điều kiện hơn nữa về cơ sở vật chất, các phương tiện dạy
học như: máy chiếu Projecter, máy chiếu hắt, các phòng chức năng, đồ dùng dạy
học, băng đĩa, các tư liệu tham khảo Để tạo điều kiện cho giáo viên có thể thực
hiện đổi mới phương pháp và tích hợp các vấn đề chính trị xã hội vào bài dạy môn
GDCD tích cực, hiệu quả hơn.
Tích hợp giáo dục kỹ năng sống vào giảng dạy phần thứ hai: Công dân với Đạo đức
16
GIÁO DỤC CÔNG DÂN
- Quan tâm, chỉ đạo sát sao việc thực hiện mục tiêu nâng cao chất lượng giáo
dục, kịp thời động viên, khen thưởng những giáo viên đã có những sáng tạo và thu
được kết quả tốt trong việc nâng cao chất lượng giáo dục.
- Tổ chức các hội thảo nâng cao chất lượng bộ môn, qua hội thảo giáo viên
có thể trao đổi, học hỏi kinh nghiệm từ đồng nghiệp trong việc thực hiện các giải
pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.
- Mở các lớp tập huấn về việc tích hợp giáo dục kĩ năng sống trong bộ môn
GDCD.
- Tiếp tục tổ chức cuộc thi giáo viên dạy giỏi bộ môn, các cấp, ngành quan
tâm đúng mức đến bộ môn.

dân" - NXB Đại học sư phạm, 2010.
- Vũ Hồng Tiến "Tình huống giáo dục công dân 10" - NXB giáo dục, 2008.
- Diane TillMan "Những giá trị sống cho Tuổi trẻ" - NXB TP. HCM, 2000.
- Larry King "Những bí quyết giao tiếp tốt" - NXB TP. HCM, 2008.
- Fileserve "Tài liệu tập huấn về kĩ năng sống của Unicef" - NXB TP. HCM,
2004.
- Website: www.tailieu.vn - www.ketnoisunghiep.vn - www.kynang.edu.vn -
www.hieuhoc.com - www.kynangmem.com – o
Tích hợp giáo dục kỹ năng sống vào giảng dạy phần thứ hai: Công dân với Đạo đức
18