MỘT SỐ KINH NGHIỆM DẠY HÌNH
HỌC LỚP 4
Trong chương trình toán Tiểu học, cùng với việc học các kiến thức về số học, đại
lượng… học sinh còn được học các kiền thức về hình học. Các kiền thức về hình học ở
Tiểu học không phải được dạy và học thành môn riêng mà nó là một bộ phận gắn bó mật
thiết với các kiến thức số học, đại số, đại lượng giải toán tạo thành một môn học thống
nhất.

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN ĐÔNG TRIỀU
TRƯỜNG TIỂU HỌC AN SINH A
*

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ KINH NGHIỆM DẠY HÌNH HỌC Ở LỚP 4
TRƯỜNG TIỂU HỌC AN SINH A

Trong chương trình toán Tiểu học, cùng với việc học các kiến thức về số học, đại
lượng… học sinh còn được học các kiền thức về hình học. Các kiền thức về hình học ở
Tiểu học không phải được dạy và học thành môn riêng mà nó là một bộ phận gắn bó mật
thiết với các kiến thức số học, đại số, đại lượng giải toán tạo thành một môn học thống
nhất. Các kiến thức này hỗ trợ bổ sung cho nhau góp phần phát triển toàn diện năng lực
toán học cho học sinh.
Như chúng ta đã biết hình học luôn gắn liền với đại lượng, độ dài, diện tích, thể
tích. Do vậy mà khi lĩnh hội các tri thức về một hình, hình học nào đó thì đồng thời các
em cũng được lĩnh hội các tri thức về đại lượng liên quan đến nó. Ngược lại để thực hiện
hiểu biết của mình về một hình học nào đó thì phải thông qua các đại lượng gắn liền với
hình học đó.
Tóm lại: Yếu tố hình học với vai trò là một trong những nội dung cơ bản của môn
Toán ở Tiểu học vùa góp phần xây dựng cơ sở ban đầu cho phân môn hinh học riêng ở
Trung học. Vì vậy các yếu tố hình học ở Tiểu học nói chung và ở toán 4 nói riêng có tầm
quan trọng như vậy lên việc tìm hiểu và lựa chọn phương pháp dạy học cho phù hợp
nhằm nâng cao chất lượng dạy học, nội dung này là một việc làm cần thiết mà tôi cho
rằng người giáo viên Tiểu học cần phải có và nắm vững nội dung đó.
Theo đặc điểm cấu trúc nội dung chương trình toán thì các yếu tố hình học nói
chung và chu vi, diện tích các hình nói riêng lại nằm rải rác, xen kẽ các nội dung khác
trong chương trình toán lớp 4. Chính vì điều này đã thể hiện tính thồng nhất và quan
điểm tích hợp trong cấu trúc nội dung, nên được coi là một ưu điểm, tuy nhiên cũng tạo
ra một số khó khăn cho cả giáo viên và học sinh trong quá trình truyền đạt và lĩnh hội tri
thức.
Vấn đề này giải thích bởi vì khi học một hệ thống kiến thức có lôgic chặt chẽ nhưng
sắp xếp không liên tục học sinh sẽ gặp khó khăn nhất đinh trong việc liên hệ giữa kiến
thức cũ và mới. Như vậy một tiết hình học không đơn thuần. có thể kiểm tra bài cũ và
truyền thụ kiến thức mới mà mỗi khi người giáo viên phải mất thời gian để nhắc lại kiến
thức cũ có liên quan rồi mới có thể tiếp tục thực hiện những yêu cầu của bài mới.
Chúng ta biết rằng đặc điểm của học sinh Tiểu học là tư duy cụ thể vẫn còn chiếm
ưu thế. Chính vì vậy các em thường gặp khó khăn trong việc lĩnh hội các kiến thức hình


I.3.1: Thời gian:
Tháng 9/2009: Nhận đề tài
Tháng 11/2009: Làm đề cương bước 1
Tháng 3/2010: Làm đề cương bước 2
Giữa học kì II đến hết năm học 2009-2010 viết bài
Hoàn thành đề tài và nộp vào ngày 20/5/2010.

I.3.2: Địa đểm nghiên cứu:
Học sinh lớp 4A- trường Tiểu học An Sinh A- Đông Triều- Quảng Ninh.

I.4. ĐÓNG GÓP MỚI VỀ MẶT LÍ LUẬN THỰC TIỄN:

Tìm hiểu nghiên cứu nội dung chương trình và phương pháp dạy học các bài toán
về hình học ở lớp 4.
• Phân loại các bài tập và phương pháp nhằm rèn luyện kĩ năng giải các bài toán
hình học ở lớp 4.
• Đóng góp một số phương pháp nhằm hoàn thiện về phương pháp dạy học các bài
toán về hình học ở lớp 4 nói chung.
• Tích cực dự giờ trao đổi kinh nghiệm với đồng nghiệp nhằm nâng cao nghiệp vụ
chuyên môn dẫn tới việc giảng dạy đạt hiệu quả cao.

II- PHẦN NỘI DUNG
II.1. Chương I: TỔNG QUAN
*Việc dạy và học toán ở Tiểu học:
Việc đưa toán vào nhà trường và coi nó như một môn học quan trọng, nhằm mục
đích đào tạo học sinh thành những nhà toán học và góp phần giáo dục học sinh thành

Mặc dù vẫn khẳng định và chuẩn bị cho việc học hình học một cách có hệ thống
nhưng việc dạy hình học ở Tiểu học vẫn thể hiện được hai phương diện của việc dạy hình
học như sau:
• Quan sát và hành động trên các đồ vật, thu thâp các thông tin có liên quan nhằm
hình thành một số kĩ năng thao tác với các đối tượng hình: Vẽ hình, cát ghép hình,
đo đạc, biến hình.
• Bước đầu trừu tượng hóa dẫn tới mô hình toán học đồng thời làm quen với ngôn
ngữ hình học.
Xuất phát từ các quan điểm chỉ đạo và các định hướng đổi mới phương pháp dạy học ở
Tiểu học, có nhiều giải pháp để triển khai một cách có hiệu quả việc đổi mới phương
pháp dạy học. Một số giải pháp có liên quan đến vấn đề nghiên cứu cụ thể là: dạy cá
nhân, dạy học theo nhóm, trò chới học tập…dù ở hình thức nào thì giáo viên vẫn là người
đóng vai trò chỉ đạo điều khiển tổ cho hoạt động còn dưới sự dẫn dắt của giáo viên sẽ tìm
kiếm, chiếm lĩnh tri thức mới theo khả năng của mình, từ đó phát triển tư duy sáng tạo
năng lực kiểm tra và đánh giá.
*Tóm lại: Những biện pháp tổ chức dạy học nhằm nâng cao phương pháp dạy hình
học ở lớp 4 sẽ có tác dụng tích cực nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn toán ở Tiêu
học nói chung và lớp 4 nói riêng. II.2. Chương II: NỘI DUNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

II.2.1. MỘT SỐ KINH NGHIỆM NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ DẠY HÌNH
HỌC Ở LỚP 4:

II.2.1.1. Những nội dung trong quá trình dạy và học hình học.
• Góc nhọn, góc tù, góc bẹt.
• Hai đường thẳng song song, vẽ hai đường thẳng song song.
• Thực hành vẽ hình vuông, hình chữ nhật.
• Hình bình hành, diện tích hình bình hành.

b). Giới thiệu hai đường thẳng song
song.
• Giáo viên vẽ một hình chữ nhật
ABCD lên bảng.
Giáo viên kéo dài về hai phía cạnh đối
diện nhau, tô màu hai đường kéo này.

A B C D
- Giáo viên giới thiệu hai đường thẳng - Nhiều học sinh nhắc lại.
AB và CD là hai đường thẳng song
song với nhau.
• Tương tự như vậy:
? Ngoài hai đường thẳng AB và CD thì
còn cặp cạnh nào khác đối diện.
Giáo viên yêu cầu 1 học sinh lên bảng - Học sinh lên vẽ.
kéo dài 2 cạnh này.
- Giáo viên cho học sinh này thấy: “Hai A B
đường thẳng song song với nhau thì
không bao giờ cắt nhau”.
D C

- Giáo viên liên hệ thực tế: - Học sinh nêu: Hai đường mé song
? Ngoài hình chữ nhật ABCD, em thấy song của bìa quyển vở hình chữ nhật;
những đồ vật nào cũng có 2 đường thẳng hai cặp cạnh đối diện nhau của bảng

Bài 4:Tô màu:
Giáo viên tổ chức trò chơi. – Lớp chia 3 nhóm
- Giáo viên phổ biến luật -Cử 1 đại diện lên tô màu.
- Lớp cổ vũ.
? Các hình tô màu được tạo bởi các hình
nào.
? Em hãy chỉ ra các đường thẳng song
song qua các hình đó.

d). Củng cố dặn dò: Giáo viên nhận xét giờ học.
Giao bài tập về nhà SGK.
• Nhận xét chung:
• Ưu điểm:
- Giáo viên đã truyền thu đầy đủ nội dung bài, làm hết số lượng bài tập quy định. Giáo
viên có lời giảng nhẹ nhàng, quan tâm đến từng đối tượng học sinh.
2. Nhược điểm:
- Trong các bài tập học sinh làm giáo viên chưa chú ý thay đổi hình thức mà chỉ là học
sinh chữa- giáo viên nhận xét và chốt lại.
- Chưa tạo không khí sôi nổi và sự sáng tạo của học sinh.
* Từ tiết dạy dự giờ trên tôi xin đưa ra một số trắc nghiệm nhỏ tới học sinh của lớp:
- Nội dung phiếu trắc nghiệm:
Em có thích học những bài toán về hình học không?
A. Rất thích B. Thích C. Không thích lắm.
- Kết quả phiếu thu được như sau:
+ Số học sinh trả lời rất thích: 07 em đạt 35%
+ Số học sinh trả lời thích: 10 em đạt 50%
+ Số học sinh trả lời không thích lắm: 3 em đạt 15%.

1. Góp ý chung:
Như vậy, để giảng dạy một tiết dạy về hình học lớp 4 có hiệu quả thì mỗi người

nhanh.
6. Đồ dùng dạy học:
7. Giáo viên: Chuẩn bị các mảnh bìa có hình dạng như trong SGK.
8. Học sinh: Chuẩn bị giấy kẻ ô vuông (cạnh 1cm) thước kẻ, kéo ê ke.
9. Các hoạt động dạy học;
10. Kiểm tra bài cũ (5’)
? Giờ trước chúng ta học bài gì. – Hình bình hành.
? Nêu đặc điểm của hình bình hành. – Một học sinh nêu
? Hãy vẽ hình bình hành có độ dài
sau:
AB= 10cm; CD = 10cm
AD= 8cm ; BC = 8cm
• Giáo viên nhận xét và đánh giá.
• Giáo viên ghi điểm.
• Dạy bài mới:
• Giới thiệu bài:Giờ trước chúng ta
đã biếtđược đặc điểm của hình bình
hành. Để tình được diện tích của hình
bình hành. Bài học hôm nay cô cùng
các con đi tìm hiểu bài 94 “ Diện tích
hình bình hành”.
• Giáo viên ghi tên bài.
2. Hình thành công thức tính diện tích
hình bình hành.
- Giáo viên vẽ hình bình hành lên bảng - Học sinh quan sát.
A B

D H C

Vẽ AH vuông góc với DC.

? Muốn tính diện tích hình bình hành ta “Muốn tính…chiều cao”
làm như thế nào. – Nhiều học sinh nêu.
• Giáo viên tiểu kết ghi kết luận và công - Lớp đọc đồng thanh.
thức.
1. Hướng dẫn làm bài tập thực hành:
Bài tập 1/12: Đánh dấu x…
• Giáo viên yêu cầu học sinh làm vào - 1 học sinh đọc yêu cầu.
bài tập.
- Giáo viên gọi 2 học sinh đọc kết quả. – Học sinh đọc:
H1: 8 x 3 = 24cm²
H2: 3 x 7 = 21cm²
H3: 4 x 4 = 16cm²
? Vậy em khoanh tròn vào hình thứ mấy. – Hình thứ 3.
• Giáo viên nhận xét, kết luận.
? Muốn tính diện tích hình bình hành ta - 1 học sinh nhắc lại.
làm như thế nào.
Bài tập 2/12: Viết vào ô trống: - 1 học sinh đọc yêu cầu.
-Giáo viên yêu cầu học sinh làm vào - Học sinh làm vào vở bài tập.
vở bài tập.
• Giáo viên đưa bảng phụ. – 2 học sinh lên bảng làm.


27m 14m 378m²
Diện tích của tấm bìa hình bình hành
là:
14 x 7 = 98 (cm²)
ĐS: 98 cm²
4. Củng cố, dặn dò:
? Muốn tính diện tích hình bình hành ta làm như thế nào.
• Giáo viên nhận xét giờ học.
• BTVH: SGK (94).
• Xem trước bài sau trang 95.
*Nhận xét chung: Giáo viên đã truyền thụ đầy đủ kiếm thức trong bài, làm tốt các bài
tập đã quy định, tác phong nhẹ nhàng gần gũi với học sinh trong từng đối tượng.
- Đã sử dụng nhuần nhuyễn các phương pháp đặc trưng của bộ môn.
- Học sinh: Say sưa trong học tập làm bài tập thực hành tốt.
Lớp học sôi nổi. II.3. Chương III: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU- KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.
II.3.1. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
Để thực hiện đề tài này tôi đã sử dụng hệ thống các phương pháp nghiên cứu khoa học
sau:
II.3.1.1. Nghiên cứu lí thuyết:
Tôi đã đọc các tài liệu liên quan đến đề tài và bằng các phương pháp phân tích, tổng
hợp so sánh với minh họa để rút ra vấn đề chung về lý luận tính chất, định hướng làm cơ
sở để giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu.
II.3.1.2. Điều tra và khảo sát thực tiễn:
• Phương pháp điều tra: Là phương pháp nhằm khảo sát các đối tượng nghiên cứu ở
một hay nhiều khu vực và ở một hay nhiều thời điểm. Điều tra giáo dục nhằm thu
thập rộng rãi các số liệu hiện tượng để từ đó phát hiện vấn đề cần giải quyết, xác
định tính phổ biến, nguyên nhân chuẩn bị cho các bước nghiên cứu tiếp theo.

* Để có kết quả thực nghiệm khách quan tôi đã tiến hành kiểm tra, cho cả hai lớp cùng
làm một đề, một phiếu trắc nghiệm và cùng chấm một lúc để sắp xếp phân loại và so sánh
kết quả.

ĐỀ KIỂM TRA
Bài 1: ( 5đ)
Một miếng nhôm hình bình hành có độ dài đáy là 17cm và chiều cao là 9cm. Tính
diện tích miếng nhôm đó.
Bài 2: (5đ)
Khoanh vào diện tích của hình bình hành ABMN có độ dài đáy là 16dm và chiều
cao là 8dm?
1. 138dm²
2. 128dm²
3. 148dm²
Tôi đã chọn lớp 4A làm đối tượng thực nghiệm và lớp 4B làm đối tượng đối chứng.
Tôi đã tiến hành dạy lớp 4A theo phương pháp đã đề xuất. Qua quá trình khảo sát ban
đầu thì hai đối tượng mà tôi chọn có trình độ ngang nhau. Để thu được kết quả thực
nghiệm tốt, tôi tiến hành dạy thực nghiệm ở lớp 4A và vận dụng một số biện pháp nhằm
nâng cao hiệu quả dạy các yếu tố hình học lớp 4 đã thu được kết quả là:
• Tạo cho học sinh có kĩ năng tư duy về hình học chuẩn xác.
• Học sinh hiểu bài nắm vững kiến thức, phát huy năng lực cá nhân đồng thời tạo
không khí sôi nổi trong giờ học, giờ học đạt hiệu quả.
• Bên cạnh đó còn rèn được trí thông minh cho học sinh, học sinh ghi nhớ kiến thức
không máy móc.
• Tạo niềm vui yêu thích môn học và được mong muốn khám phá kiến thức, thế
giới tri thức đầy thú vị.
* Qua việc dạy thực nghiệm và 2 lớp có kết quả như sau:
- Đối chiếu 2 lớp.
* Kết quả điểm bài kiểm tra:
Tiết 1: lớp 4B- sĩ số: 20 em.

cao, yêu nghề mến trẻ luôn có ý thức vươn lên, luôn tìm hiểu nghiên cứu phương pháp,
hình thức hoạt động của thầy và trò phải thuần thục thì mới đem lại hiều quả cao. Kết quả
đó được thu lại ở học sinh là: học sinh ham học và học hành kĩ năng, kĩ xảo. Người giáo
viên cũng phải lựa chọn phương pháp hấp dẫn, thuật ngữ toán học phải ngắn gọn, dễ
hiểu, sau mỗi tiêt học giáo viên cần rút kinh nghiệm, những hạn chế còn tồn tại để tìm ra
nguyên nhân đề ra biện pháp khắc phục cho những tiết dạy sau.
Qua quá trình nghiên cứu và thực tế giảng dạy ở trường Tiểu học cũng như công
tác chủ nhiệm lớp. Tôi thấy rằng việc nâng cao biện pháp dạy các bài toán về hình học ở
lớp 4 là vô cùng cần thiết.
Trên đây là một số kinh nghiệm được rút ra khi sử dụng biện pháp nhằm nâng cao
hiệu quả dạy các yếu tố hình học ở lớp 4 mà tôi thực hiện, áp dụng và thu được kết quả
khả quan.
Trong năm học 2009- 2010 vừa qua, với sự giúp đỡ của ban giám hiệu, tổ chuyên
môn và bạn bè đồng nghiệp, đặc biệt là tập thể lớp 4A trường Tiểu học An Sinh A. Tôi
viết sáng kiến kinh nghiệm này nhưng không thể tránh khỏi thiếu sót và hạn chế. Vì vậy
tôi rất mong nhận được ý kiến tham gia đóng góp của các cấp lãnh đạo cùng toàn thể bạn
bè đồng nghiệp giúp đỡ tôi đạt hiệu quả cao hơn nữa trong việc giảng dạy ở những năm
học sau.
Vậy tôi xin chân thành cảm ơn!
An Sinh, ngày 15 tháng 5 năm 2010.
Người làm sáng kiến

Vũ Thị Liên


IV- Tài liệu tham khảo- Phụ lục:………………………………… 18

V- NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC CẤP TRƯỜNG

PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO
V.1. Nhận xét của Hội đồng khoa học cấp trường:
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………

V.2. Nhận xét của Phòng Giáo dục & Đào tạo huyện Đông Triều:
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………