1 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH Đinh Thị Thu Hồng BỘ BA BẤT KHẢ THI VÀ LỰA CHỌN CHÍNH SÁCH
CHO VIỆT NAM

Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
Mã số: 62340201 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ

Người hướng dẫn khoa học: GS. TS Trần Ngọc Thơ

TP. Hồ Chí Minh - Năm 2014
2

LỜI CAM ĐOAN

n án Ti ba bt kh thi và la chn chính sách cho Vi
do chính tôi nghiên cu và thc hin. Các thông tin, s lic s dng trong lun án là

1
1.1. Từ mô hình IS-LM đến mô hình Mundell-Fleming
1
1.1.1. Hiệu quả của chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ dưới chế độ tỷ giá cố định
3
1.1.2. Hiệu quả của chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ dưới chế độ tỷ giá thả nổi
5
1.2. Lý thuyết bộ ba bất khả thi
6
1.3. Các nghiên cứu mở rộng lý thuyết bộ ba bất khả thi
10
1.3.1. Bộ ba bất khả thi mở rộng và mẫu hình kim cương
10
1.3.2. Thước đo mức độ đạt được các mục tiêu của bộ ba bất khả thi
12
1.3.2.1. c lp tin t
13
1.3.2.2. nh t giá h
17
1.3.2.3. Hi nhp tài chính
20
1.3.3. Vai trò của dự trữ ngoại hối
24
1.3.4. Sự lựa chọn chính sách theo lý thuyết bộ ba bất khả thi ở các quốc gia
28
1.3.5. Mối quan hệ giữa lý thuyết bộ ba bất khả thi và các biến số kinh tế vĩ mô
30
Kết luận chương 1
37


2.2.5.3. Ch s hi nhp tài chính (FO)
63
2.3. Thống kê mô tả dữ liệu nghiên cứu
64
2.3.1. Sự lựa chọn các chính sách bộ ba bất khả thi ở các quốc gia trong mẫu quan sát
66
2.3.1.1. M c lp tin t (MI) ca các quc gia trong mu quan sát
67
2.3.1.2. M nh t giá (ER) ca các quc gia trong mu quan sát
70
2.3.1.3. M hi nhp tài chính (FO) ca các quc gia trong mu quan sát
73
2.3.2. Sự kết hợp chính sách theo lý thuyết bộ ba bất khả thi
75
2.3.3. Mức độ dự trữ ngoại hối của các quốc gia trong mẫu và mẫu hình kim cương
78
Kết luận chương 2
83 Chương 3: Kết quả nghiên cứu và thảo luận
84
3.1. Kết quả kiểm định mối quan hệ tuyến tính giữa các biến bộ ba
84
3.2. Kết quả kiểm định tác động của các kết hợp chính sách đến các biến kinh tế vĩ mô
87
3.2.1. Kết quả hồi quy khi biến phụ thuộc là Biến động tăng trưởng
87
3.2.1.1. Kt qu hi quy cho toàn mn
87

ng ca các chính sách b bt kh n Lm phát trung bình  ng hp
Vit Nam
128
3.3. Phân tích về ảnh hưởng chi phối của mức độ phát triển tài chính và chi tiêu chính
phủ
134
3.3.1. Vai trò của mức độ phát triển tài chính
136
ng ca các ch s b ba bt kh n Bing
137
ng ca các ch s b ba bt kh n Bing lm phát
139
3.3.2. Vai trò của chi tiêu chính phủ
141
ng ca các ch s b ba bt kh n Bing
143
n ca các ch s b ba bt kh n Bing lm phát
145
3.3.3. Mức độ phát triển tài chính và chi tiêu chính phủ của Việt Nam
147
Kết luận chương 3
153

Chương 4: Một số khuyến nghị chính sách cho Việt Nam
156
4.1. Vận dụng lý thuyết bộ ba bất khả thi trong việc lựa chọn chính sách mục tiêu
156
4.2. Nâng cao uy tín và mức độ độc lập của Ngân hàng Nhà nước
160
4.3. Gia tăng tính linh hoạt của tỷ giá hối đoái

Bng 2.2: 
58
Bng 2.3: Thng kê mô t các bi trong mô hình
65
Bng 3.1: Kt qu kinh mi quan h tuyn tính gia các ch s
84

87

94

98

98

103
 bình
107

108

111

115

116

119

124

Hình 1.1: Quan h IS  LM  BP trong ch  t giá c nh.
4
Hình 1.2: Quan h IS  LM  BP trong ch  t giá th ni.
5
Hình 1.3: Tam giác minh ha lý thuyt b ba bt kh thi
8
Hình 1.4: Ma lý thuyt b ba bt kh thi
12
Hình 2.1: T ng GDP ca các quc gia trong mu
66

68

69

70

71
Hình 2.6: Xu h
73

74

75

78

80

81

CBI

Central Bank Independence  
IFS

International Financial Statistics  Thng kê tài chính quc t
IFC

International Finance Corporation - T chc tài chính quc t
IIP

International Investment Position  Dc t
IMF

International Monetary Fund - Qu Tin t Quc t
MI

Ch s c lp tin t
ER

Ch s nh t giá
FO

Ch s hi nhp tài chính
NHNN

c
NHTW




.
       





Tình hình nghiên cứu liên quan đến nội dung luận án





13










.








chính sách.
Khoảng trống nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu

 




h


15


 





 




                  
Aize

Phương pháp nghiên cứu
 


 


    



   




1 các 
và Shah không ch d liu v quc gia này.
17



Kết quả đạt được và những đóng góp mới của luận án









19

CHƯƠNG 1
KHUNG LÝ THUYẾT
VÀ BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM

B ba bt kh thi là mt trong nhng lý thuyt quan trng ca tài chính quc tc phát
trin da trên nhng ca Robert Mundell và Marcus Fleming vào thp niên 1960
(Fleming, 1962; Mundell, 1963) là mt trong nhng kt lun ca các ông khi
nghiên cu v nhu kin ca chính sách tin t trong mt nn kinh t mng
thi là mt trong nh
1999
2
. a lun án s tìm hiu v nhng nn tng ca lý thuyt b ba bt kh thi,
ng nghiên cu lý thuyt và bng chng thc nghim có liên quan, t 
nh mc tiêu và câu hi nghiên cu.
1.1 Từ mô hình IS – LM đến mô hình Mundell-Fleming:
- Nn tng sâu xa ca mô hình IS  ng ca Keynes trong tác phm
  
c nhm chính v mi liên h gia th ng hàng hóa và th ng
tài chính trong tác phm ca Keynes
3
. Alvin Hansen (1949, 1953)
4
n nhng
ng ca Hicks và gi là mô hình IS   hin mi quan h giu
t kim (Saving) trong th ng hàng hóa; LM th hin mi quan h
gia cu tin thc t (Liquidity) và cung tin (Money) trong th ng tin t. Cho ti nay,
mô hình IS  LM tr nên rt ph bin và hu ích cho vic phân tích các v v chính

LM-BP. Mô hình Mundell-t trong bi cnh nn kinh t m, trong khi mô
hình IS-u kin nn kinh t u qu ca chính sách tài
khóa và chính sách tin t  t c phân tích da trên mi
quan h ngn hn gia t t và sng. 5 Fleming, J. Marcus (1962). "Domestic financial policies under fixed and floating exchange rates". IMF Staff Papers
9: 369–379. Reprinted in Cooper, Richard N., ed. (1969). International Finance. New York: Penguin Books.
21

1.1.1. Hiệu quả của chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ dưới chế độ tỷ giá cố định
- u qu ca chính sách tài khóa và chính sách tin
t i ch  t giá c nh thông qua mô hình IS-LM-BP.
- ng IS là tp hp các phi hp khác nhau gia thu nhp và lãi sut mà
t ng hàng hóa cân bng IS dch chuyn th hing ca chính sách
ng LM là tp hp các phi hp khác nhau gia thu nhp và lãi sut mà t
th ng tin t cân bng LM dch chuyn th hing ca chính sách tin t.
ng BP là tp hp nhng phi hp khác nhau gia thu nhp và lãi sut mà
  ng BP dc lên th hin mi quan h
ng bin gia lãi sut và thu nhc bit là s ng ca chính sách tài khóa và chính
sách tin t có th i tình trng cc
phát trin ln ca mô hình Mundell-Fleming so vi mô hình IS  LM nguyên thy.
- Gi s u cán cân thanh toán cân bng (BP = 0)  mc thu nhp Y và lãi sut r.
N dn tng nhp kh  n vãng lai (NX)
git (BP < 0). Vì v cán cân thanh toán cân
bng tr li, cn phn vn (KA), mu
c lãi suc (r). Tóm li, khi thu nh
thanh toán thâm ht, lãi suc ph cán cân thanh toán tr v v trí cân
bc li.
- Trong thc t, không phi lúc nào cán cân thanh toán ca mt qu

M
M
LM’
BP
BP>0
BP<0
C
D
A
B
IS
r
r*
Y
Y*
23

- Gi s nn kinh t  trng thái cân bng bên trong và bên ngoài tm A(Y*,
 th 1.2. Chính sách tin t m rng s ng LM dch chuyn sang phi, to
m cân bng mi vi st gim xum B). Khi lãi sut gim,
dòng vn lng chc ngoài khin cán cân thanh toán thâm ht và gây áp
lc ging ni t (t i t gim giá lc
cnh tranh cc, dn xut khp khu gim, cán cân tài
kho a tài khon vãng lai góp phn dch chuyng
IS và BP sang phm cân bng mi ti mc sng cao
n sng cân b t giá th ni, chính sách
tin t ng.
- Hình 1.2: Quan hệ IS – LM – BP trong chế độ tỷ giá thả nổi.

- Nguồn: tham khảo từ giáo trình Kinh tế Vĩ mô (2013)

m cân bng mi vi sng và lãi suu gim so vi mc tiêu. Hay
nói cách khác, chính sách tài khóa có tác dng yng.
- y, trong ch  t giá th ni và hong chu chuyn vn t do, chính sách
tin t có tác dng mng yu.
- T nhng phân tích trên, mô hình Mundell-Fleming hàm ý rng: hiu qu ca chính
sách tin t và chính sách tài khóa ph thu t giá h kim soát
vn  mi qung ct lõi ca lý thuy ba bt kh 
1.2 . Lý thuyết bộ ba bất khả thi
Vi lý thuyt v khu vc tin t tm v a lý
i s quynh nhng li và phúc li xã hi t  t
giá nh so v t giá linh hot (v hp th các cú sc).
Theo tác gi, vì t giá c nh tu kin cho hoi, nê neo t
giá s thích hp v m  giá thích hp vi
các nn kinh t nh, bc nh ng giao di nhiu vi th gi
na, s tp trung v mn khích các qung
tin ca mình vi chính.
Robert Mundell  là mt trong nhu tiên nghiên cu v cách tip cn tin t
i v ra rng mt nn kinh t s u chnh mc thâm ht
hay thi nhi trong cung tii ch
 t giá h  nào. Gi s có chu chuyn vn gia các quc gia, khi
 gim lãi sut, chi tiêu na s p khng. Kt qu là
cán cân thanh toán thâm ht, dòng tii quu này li làm cc
st gi v v trí cân bng ròng trong dài hn
là mc giá c c hiu qu kinh t thc.
- ng công c chính sách mà chính ph nên s
d c các m th t giá c nh, nên s
25

dng chính sách tin t  c cân bng cán cân thanh toán (cân bng bên ngoài), và
nên s d u chnh tng cu nht ti mc toàn dng nhân