HC VIN CHNH TR QUC GIA H CH MINH
TH YN
PHONG TRàO CÔNG NHÂN ở CáC NƯớC TÂY ÂU
Từ NĂM 1991 ĐếN NĂM 2011
LUN N TIN S LCH S
H NI - 2014
HC VIN CHNH TR QUC GIA H CH MINH
TH YN
PHONG TRàO CÔNG NHÂN ở CáC NƯớC TÂY ÂU
Từ NĂM 1991 ĐếN NĂM 2011
Chuyờn ngnh: Lch s phong tro cng sn,
cụng nhõn quc t v gii phúng dõn tc
Mó s : 62 22 52 01
LUN N TIN S LCH S
Ngi hng dn khoa hc: PGS. TS NGUYN HONG GIP
H NI - 2014
L󰗝I CAM OAN
Tôi xin cam oan ây là công trình nghiên c󰗪u c󰗨a
riêng tôi. Các s󰗒 li󰗈u, k󰗀t qu󰖤 nêu trong lu󰖮n án là trung
th󰗲c và có ngu󰗔n g󰗒c rõ ràng.
Tác gi󰖤 lu󰖮n án
󰗘 Th󰗌 Y󰗀n
M󰗥C L󰗥C
Trang
M󰗟 󰖧U 1
Chng 1: T󰗕NG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN C󰗩U LIÊN QUAN 󰗁 TÀI 5
1.1. Nh󰗰ng v󰖦n 󰗂 liên quan 󰗀n 󰗂 tài ã 󰗤c nghiên c󰗪u 5
1.2. Nh󰗰ng v󰖦n 󰗂 lu󰖮n án ti󰗀p t󰗦c nghiên c󰗪u 16
Chng 2: NH󰗯NG NHÂN T󰗑 CH󰗧 Y󰖿U TÁC 󰗙NG 󰖿N PHONG TRÀO
CÔNG NHÂN 󰗟 CÁC N󰗛C TÂY ÂU T󰗫 NM 1991 󰖿N NM 2011 18
2.1. M󰗚t s󰗒 v󰖦n 󰗂 lý lu󰖮n v󰗂 giai c󰖦p công nhân 18

Công nghi󰗈p hoá
CNQT
Công nhân qu󰗒c t󰗀
CSCN
C󰗚ng s󰖤n ch󰗨 ngha
CS
󰖤ng c󰗚ng s󰖤n
CS - CN
󰖤ng c󰗚ng s󰖤n - Công nhân
CSCNQT
󰖤ng c󰗚ng s󰖤n công nhân qu󰗒c t󰗀
GCCN
Giai c󰖦p công nhân
GCTS
Giai c󰖦p t s󰖤n
GCVS
Giai c󰖦p vô s󰖤n
HH
Hi󰗈n 󰖢i hoá
KHCN
Khoa h󰗎c công ngh󰗈
KHKT
Khoa h󰗎c k󰗺 thu󰖮t
LLSX
L󰗲c l󰗤ng s󰖤n xu󰖦t
PTCN
Phong trào công nhân
PTCS
Phong trào c󰗚ng s󰖤n
PTCNQT

B󰖤ng 3.7: C c󰖦u ngh󰗂 nghi󰗈p (tính theo %) c󰗨a 6 n󰗜c G7 68
B󰖤ng 3.8: T󰗸 l󰗈 ng󰗞i lao 󰗚ng tham gia các th󰗐a thu󰖮n t󰖮p th󰗄 77
1
M󰗟 󰖧U
1. Tính c󰖦p thi󰗀t c󰗨a 󰗂 tài lu󰖮n án
Th󰗀 k󰗸 XXI, loài ng󰗞i ang 󰗤c ch󰗪ng ki󰗀n nh󰗰ng di󰗆n bi󰗀n qu󰗒c t󰗀 ph󰗪c
t󰖢p, khó l󰗞ng ã và ang tác 󰗚ng m󰖢nh m󰖾 󰗀n s󰗲 nghi󰗈p 󰗖i m󰗜i c󰗨a n󰗜c ta.
󰖤ng ta nh󰖮n 󰗌nh:
Th󰗀 k󰗸 XXI s󰖾 ti󰗀p t󰗦c có nhi󰗂u bi󰗀n 󰗖i. Khoa h󰗎c công ngh󰗈 s󰖾 có
b󰗜c ti󰗀n nh󰖤y v󰗎t. Kinh t󰗀 tri th󰗪c có vai trò ngày càng n󰗖i b󰖮t trong
quá trình phát tri󰗄n l󰗲c l󰗤ng s󰖤n xu󰖦t. Toàn c󰖨u hóa kinh t󰗀 là m󰗚t xu
th󰗀 khách quan, lôi cu󰗒n ngày càng nhi󰗂u n󰗜c tham gia; xu th󰗀 này
ang b󰗌 m󰗚t s󰗒 n󰗜c phát tri󰗄n và các t󰖮p oàn kinh t󰗀 t b󰖤n xuyên qu󰗒c
gia chi ph󰗒i, ch󰗪a 󰗲ng nhi󰗂u mâu thu󰖬n, v󰗬a có m󰖸t tích c󰗲c v󰗬a có m󰖸t
tiêu c󰗲c, v󰗬a h󰗤p tác, v󰗬a có 󰖦u tranh [34, tr.64].
󰖸c bi󰗈t là s󰗲 phát tri󰗄n v󰗤t b󰖮c c󰗨a cách m󰖢ng khoa h󰗎c công ngh󰗈
(CMKHCN) tr󰗠 thành 󰗚ng l󰗲c m󰖢nh m󰖾 thúc 󰖪y s󰗲 phát tri󰗄n c󰗨a l󰗲c l󰗤ng s󰖤n
xu󰖦t làm cho l󰗤c l󰗤ng s󰖤n xu󰖦t bi󰗀n 󰗖i c󰖤 b󰗂 r󰗚ng l󰖬n chi󰗂u sâu trên ph󰖢m vi
toàn th󰗀 gi󰗜i. Cách m󰖢ng khoa h󰗎c công ngh󰗈 t󰖢o ra nhi󰗂u bi󰗀n 󰗖i sâu s󰖰c trong
󰗞i s󰗒ng xã h󰗚i 󰖸c bi󰗈t là trong phng th󰗪c s󰖤n xu󰖦t c󰗨a các n󰗜c phát tri󰗄n Tây
Âu. i󰗂u ó tác 󰗚ng tr󰗲c ti󰗀p t󰗜i phong trào công nhân 󰗠 t󰗬ng n󰗜c, t󰗬ng khu v󰗲c
và trên ph󰖢m vi toàn th󰗀 gi󰗜i.
Trong l󰗌ch s󰗮 phát tri󰗄n c󰗨a phong trào công nhân (PTCN) châu Âu, PTCN 󰗠
các n󰗜c Tây Âu, luôn chi󰗀m gi󰗰 v󰗌 trí quan tr󰗎ng n󰗖i b󰖮t. ây chính là ni kh󰗠i
phát phong trào công nhân 󰖨u tiên c󰗨a l󰗌ch s󰗮 c󰖮n - hi󰗈n 󰖢i. K󰗄 t󰗬 khi ra 󰗞i 󰗀n
nay, phong trào công nhân Tây Âu ã tr󰖤i qua bao thng tr󰖨m, bi󰗀n 󰗚ng. Là m󰗚t
phong trào chính tr󰗌 - xã h󰗚i ch󰗒ng áp b󰗪c, bóc l󰗚t, s󰗲 v󰖮n 󰗚ng c󰗨a phong trào
công nhân Tây Âu di󰗆n ra không ph󰖤i bao gi󰗞 cng thu󰖮n l󰗤i. T󰗬 cu󰗒i th󰖮p niên 80
và 󰖨u th󰖮p niên 90 c󰗨a th󰗀 k󰗸 XX, ch󰗀 󰗚 xã h󰗚i ch󰗨 ngha 󰗠 Liên Xô, ông Âu
s󰗦p 󰗖 ã tác 󰗚ng tiêu c󰗲c t󰗜i toàn b󰗚 phong trào công nhân, phong trào gi󰖤i phóng

ngành L󰗌ch s󰗮 phong trào c󰗚ng s󰖤n, công nhân qu󰗒c t󰗀 và gi󰖤i phóng dân t󰗚c.
2. M󰗦c ích và nhi󰗈m v󰗦 c󰗨a lu󰖮n án
2.1. M󰗦c ích c󰗨a lu󰖮n án
Lu󰖮n án làm rõ th󰗲c tr󰖢ng PTCN 󰗠 các n󰗜c Tây Âu (tiêu bi󰗄u là Anh, Pháp,
󰗪c) t󰗬 nm 1991 󰗀n nm 2011. Qua ó nh󰖮n xét, ánh giá v󰗂 phong trào này và
m󰗚t s󰗒 v󰖦n 󰗂 rút ra 󰗒i v󰗜i vi󰗈c xây d󰗲ng giai c󰖦p công nhân Vi󰗈t Nam hi󰗈n nay
3
2.2. Nhi󰗈m v󰗦 nghiên c󰗪u c󰗨a lu󰖮n án
- Phân tích nh󰗰ng nhân t󰗒 ch󰗨 y󰗀u tác 󰗚ng 󰗀n PTCN 󰗠 các n󰗜c Tây Âu
(tiêu bi󰗄u là Anh, Pháp, 󰗪c) t󰗬 nm 1991 󰗀n nm 2011.
- Phân tích th󰗲c tr󰖢ng c󰗨a PTCN 󰗠 các n󰗜c Tây Âu t󰗬 nm 1991 󰗀n
nm 2011.
- Nh󰖮n xét và ánh giá v󰗂 PTCN các n󰗜c Tây Âu th󰗞i k󰗴 sau chi󰗀n tranh
l󰖢nh và m󰗚t s󰗒 v󰖦n 󰗂 rút ra 󰗒i v󰗜i vi󰗈c xây d󰗲ng GCCN Vi󰗈t Nam hi󰗈n nay.
3. 󰗒i t󰗤ng và ph󰖢m vi nghiên c󰗪u c󰗨a lu󰖮n án
3.1. 󰗒i t󰗤ng nghiên c󰗪u
Lu󰖮n án t󰖮p trung nghiên c󰗪u 󰗒i t󰗤ng chính là phong trào công nhân 󰗠 3
n󰗜c Tây Âu: Anh, Pháp, 󰗪c.
3.2. Ph󰖢m vi nghiên c󰗪u
- V󰗂 n󰗚i dung: Lu󰖮n án 󰗤c gi󰗜i h󰖢n nghiên c󰗪u v󰗂 th󰗲c tr󰖢ng phong trào
công nhân 󰗠 3 n󰗜c Tây Âu (Anh, Pháp, 󰗪c) qua s󰗲 bi󰗀n 󰗚ng c c󰖦u, s󰗒 l󰗤ng và
ch󰖦t l󰗤ng GCCN trong i󰗂u ki󰗈n kinh t󰗀 tri th󰗪c và toàn c󰖨u hoá. S󰗲 i󰗂u ch󰗊nh v󰗂
m󰗦c tiêu, n󰗚i dung, hình th󰗪c t󰖮p h󰗤p l󰗲c l󰗤ng, phng pháp 󰖦u tranh c󰗨a PTCN 󰗠
các n󰗜c này.
- V󰗂 không gian: Lu󰖮n án nghiên c󰗪u th󰗲c tr󰖢ng c󰗨a PTCN 󰗠 m󰗚t s󰗒 n󰗜c t
b󰖤n phát tri󰗄n nh󰖦t 󰗠 Tây Âu, trong ó t󰖮p trung vào các n󰗜c 󰗪c, Pháp, Anh.
- V󰗂 th󰗞i gian: Lu󰖮n án gi󰗜i h󰖢n s󰗲 nghiên c󰗪u t󰗬 sau khi Chi󰗀n tranh l󰖢nh
k󰗀t thúc (1991) 󰗀n nm 2011 (nm tác gi󰖤 dùng 󰗄 k󰗀t thúc gi󰗜i h󰖢n nghiên c󰗪u
c󰗨a mình).
4. C s󰗠 lý lu󰖮n và phng pháp nghiên c󰗪u

tr󰗌 quan tr󰗎ng thúc 󰖪y xu th󰗀 phát tri󰗄n i lên ch󰗨 ngha xã h󰗚i, ch󰗊 ra c󰗒ng hi󰗀n các
n󰗜c Tây Âu trong s󰗪 m󰗈nh l󰗌ch s󰗮 c󰗨a mình. K󰗀t qu󰖤 nghiên c󰗪u lu󰖮n án góp ph󰖨n
làm rõ thêm c s󰗠 lý lu󰖮n, c󰗨ng c󰗒 l󰖮p tr󰗞ng t t󰗠ng, ni󰗂m tin khoa h󰗎c c󰗨a
GCCN trong cu󰗚c 󰖦u tranh vì hoà bình, 󰗚c l󰖮p dân t󰗚c, dân ch󰗨 và ti󰗀n b󰗚 xã h󰗚i.
- V󰗂 m󰖸t th󰗲c ti󰗆n: Lu󰖮n án có th󰗄 s󰗮 d󰗦ng làm tài li󰗈u tham kh󰖤o cho vi󰗈c
nghiên c󰗪u, gi󰖤ng d󰖢y v󰗂 l󰗌ch s󰗮 th󰗀 gi󰗜i hi󰗈n 󰖢i, l󰗌ch s󰗮 PTCS và công nhân qu󰗒c
t󰗀, 󰗔ng th󰗞i có th󰗄 góp ph󰖨n cung c󰖦p c󰗪 li󰗈u cho công tác 󰗒i ngo󰖢i c󰗨a 󰖤ng và
Nhà n󰗜c ta hi󰗈n nay.
7. K󰗀t c󰖦u c󰗨a lu󰖮n án
Ngoài ph󰖨n m󰗠 󰖨u, k󰗀t lu󰖮n, danh m󰗦c tài li󰗈u tham kh󰖤o, n󰗚i dung lu󰖮n án
󰗤c k󰗀t c󰖦u thành 4 chng, 8 ti󰗀t.
5
Chng 1
T󰗕NG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN C󰗩U LIÊN QUAN 󰗁 TÀI
1.1. NH󰗯NG V󰖥N 󰗁 LIÊN QUAN 󰖿N 󰗁 TÀI Ã 󰗣C NGHIÊN C󰗩U
󰗂 tài GCCN và phong trào công nhân 󰗠 các n󰗜c TBPT trong i󰗂u ki󰗈n
cách m󰖢ng khoa h󰗎c - công ngh󰗈 ã s󰗜m 󰗤c quan tâm nghiên c󰗪u t󰖢i các c
quan, vi󰗈n nghiên c󰗪u c󰗨a nhi󰗂u n󰗜c, tiêu bi󰗄u là: M󰗺, Nh󰖮t B󰖤n, Liên Xô (tr󰗜c
ây), CHLB 󰗪c. 󰗠 n󰗜c ta trong nh󰗰ng nm g󰖨n ây, có m󰗚t s󰗒 công trình
nghiên c󰗪u v󰗂 CNTB hi󰗈n 󰖢i d󰗜i nhi󰗂u góc 󰗚: kinh t󰗀 - chính tr󰗌, xã h󰗚i - chính
tr󰗌, l󰗌ch s󰗮, tri󰗀t h󰗎c. Tuy nhiên, v󰗂 PTCN 󰗀n nay v󰖬n cha có nhi󰗂u công trình
nghiên c󰗪u mang tính h󰗈 th󰗒ng, chuyên sâu, c󰖮p nh󰖮t. Vi󰗈c nghiên c󰗪u m󰗜i d󰗬ng
l󰖢i 󰗠 m󰗚t s󰗒 góc c󰖢nh c󰗦 th󰗄 c󰗨a v󰖦n 󰗂 mà các tác gi󰖤 quan tâm; cha ti󰗀n k󰗌p v󰗜i
òi h󰗐i c󰗨a th󰗲c ti󰗆n PTCN, cha xác 󰗌nh 󰖨y 󰗨, có h󰗈 th󰗒ng nh󰗰ng y󰗀u t󰗒 ch󰗨
y󰗀u tác 󰗚ng 󰗀n PTCN và th󰗲c tr󰖢ng c󰗨a phong trào.
1.1.1. Các công trình nghiên c󰗪u tiêu bi󰗄u c󰗨a các tác gi󰖤 󰗠 n󰗜c ngoài
Th󰗪 nh󰖦t: Nghiên c󰗪u v󰗂 Phong trào c󰗚ng s󰖤n - công nhân qu󰗒c t󰗀 tr󰗜c
nm 1991: Tr󰗜c ây, các nhà nghiên c󰗪u 󰗠 các n󰗜c XHCN, tr󰗜c h󰗀t là 󰗠 Liên
Xô và Trung Qu󰗒c, luôn chú tr󰗎ng nghiên c󰗪u, t󰗖ng k󰗀t k󰗌p th󰗞i s󰗲 phát tri󰗄n c󰗨a
phong trào c󰗚ng s󰖤n công nhân qu󰗒c t󰗀 (PTCSCNQT). Các h󰗎c gi󰖤 Xô vi󰗀t hàng

th󰗒ng nh󰖦t có th󰗄 lý gi󰖤i 󰗤c m󰗚t ph󰖨n t󰗬 cách ti󰗀p c󰖮n l󰗌ch s󰗮 phát tri󰗄n c󰗨a
phong trào. Nhân t󰗒 l󰗌ch s󰗮 truy󰗂n th󰗒ng 󰖦u tranh cách m󰖢ng luôn 󰗔ng hành và
tác 󰗚ng theo nhi󰗂u chi󰗂u tuy󰗀n khác nhau 󰗒i v󰗜i s󰗲 v󰖮n 󰗚ng c󰗨a PTCN 󰗠 các
n󰗜c Tây Âu trong b󰗒i c󰖤nh c󰗨a th󰗞i k󰗴 sau chi󰗀n tranh l󰖢nh. ây là i󰗂u r󰖦t c󰖨n
thi󰗀t ph󰖤i 󰗤c tính 󰗀n khi nghiên c󰗪u v󰗂 PTCN t󰖢i các n󰗜c Tây Âu hi󰗈n nay.
T󰗬 khi ch󰗀 󰗚 XHCN 󰗠 ông Âu và Liên Xô s󰗦p 󰗖 󰗀n nay, các CS 󰗠
Tây Âu lâm vào kh󰗨ng ho󰖤ng, vì v󰖮y nghiên c󰗪u PTCN 󰗠 các n󰗜c thu󰗚c Tây Âu
cng b󰗌 gián o󰖢n nh󰖦t 󰗌nh. B󰖲ng ch󰗪ng là, ngoài m󰗚t s󰗒 bài vi󰗀t ng t󰖤i r󰖤i rác
trên các báo và t󰖢p chí, su󰗒t th󰖮p niên 90 c󰗨a th󰗀 k󰗸 XX v󰗬a qua cha th󰖦y xu󰖦t
hi󰗈n công trình nào mang tính chuyên sâu và h󰗈 th󰗒ng toàn di󰗈n v󰗂 PTCN 󰗠 khu
v󰗲c Tây Âu 󰗤c xu󰖦t b󰖤n.
Tuy nhiên, m󰖦y nm g󰖨n ây, do ho󰖢t 󰗚ng c󰗨a các CS và công nhân trên
th󰗀 gi󰗜i có s󰗲 h󰗔i ph󰗦c tng 󰗒i tích c󰗲c, cho nên 󰗠 các h󰗎c gi󰖤 trong và ngoài
n󰗜c ã b󰖰t 󰖨u có xu h󰗜ng quan tâm v󰗜i quy mô và m󰗪c 󰗚 khác nhau 󰗀n vi󰗈c
7
nghiên c󰗪u v󰗂 PTCSCNQT nói chung và PTCN 󰗠 các n󰗜c TBPT, trong ó có
các n󰗜c Tây Âu nói riêng.
Th󰗪 hai: Các công trình nghiên c󰗪u t󰗖ng th󰗄 v󰗂 c c󰖦u giai c󰖦p v󰗂 s󰗒
l󰗤ng, ch󰖦t l󰗤ng GCCN th󰗞ng do các t󰗖 ch󰗪c công oàn ti󰗀n hành theo th󰗞i
gian, ngành và v󰗜i nh󰗰ng m󰗦c ích r󰖦t c󰗦 th󰗄. Do ó, h󰖨u nh không tìm th󰖦y
m󰗚t cu󰗒n sách nào 󰗂 c󰖮p sâu v󰗂 v󰖦n 󰗂 này, mà ch󰗨 y󰗀u ch󰗊 là các bài nghiên
c󰗪u. Ví d󰗦: bài vi󰗀t: 󰜝Ti󰗀n t󰗜i xã h󰗚i thông tin, c c󰖦u vi󰗈c làm c󰗨a các n󰗜c G7󰜞
[17] c󰗨a Castells M., Yoko Ao Yama. ây là b󰖤n báo cáo phân tích s󰗲 bi󰗀n 󰗚ng
c󰗨a c c󰖦u GCCN các n󰗜c công nghi󰗈p phát tri󰗄n nh󰖦t (G7) tr󰗜c s󰗲 bi󰗀n 󰗚ng
c󰗨a c c󰖦u vi󰗈c làm khi n󰗂n kinh t󰗀 b󰗜c sang n󰗂n kinh t󰗀 tri th󰗪c. B󰖤n báo cáo
này 󰗤c hai tác gi󰖤 M.Castells, Yokoao Yama là hai chuyên gia phân tích c󰗨a
Ngân hàng th󰗀 gi󰗜i a ra vào nm 1995.
󰗟 các n󰗜c XHCN tr󰗜c ây nh Liên Xô, các n󰗜c ông Âu , vi󰗈c phân
tích GCCN theo phng pháp lu󰖮n mácxít cng 󰗤c 󰖸t ra, tuy nhiên tài li󰗈u
th󰗞ng r󰖦t c và trong nhi󰗂u tr󰗞ng h󰗤p còn phi󰗀n di󰗈n, m󰗚t chi󰗂u.

quan tr󰗎ng nh󰖦t󰜞 [95]. Qua ó tác gi󰖤 ã phân tích nh󰗰ng nguyên nhân c b󰖤n c󰗨a
nh󰗰ng tiêu c󰗲c trong PTCN 󰗠 các n󰗜c phng Tây, 󰖸c bi󰗈t là 󰗠 M󰗺, 󰗔ng th󰗞i
ch󰗊 rõ GCCN v󰖬n là giai c󰖦p lãnh 󰖢o phong trào có th󰗄 làm thay 󰗖i, th󰖮m chí l󰖮t
󰗖 ch󰗨 ngha t b󰖤n (CNTB). Trong bài 󰜝Ch󰗨 ngha Mác, ch󰗨 ngha xã h󰗚i trong
thiên niên k󰗸 m󰗜i󰜞 [128] c󰗨a tác gi󰖤 Tedgrant và Robsewell ã nêu rõ, s󰗪c m󰖢nh
c󰗨a GCCN c󰖤 v󰗂 s󰗒 l󰗤ng và tình oàn k󰗀t qu󰗒c t󰗀 ang gánh trên vai 󰗌nh m󰗈nh
c󰗨a xã h󰗚i và tng lai c󰗨a nhân lo󰖢i.
Trong bài vi󰗀t 󰜝S󰗲 chuy󰗄n bi󰗀n mang tính l󰗌ch s󰗮 v󰗂 hình thái t󰗖 ch󰗪c c󰗨a
󰖤ng c󰗚ng s󰖤n 󰗠 các n󰗜c t b󰖤n ch󰗨 ngha󰜞 [74] c󰗨a tác gi󰖤 Nhi󰗀p Vn Lân ã
nêu rõ t󰗬 nh󰗰ng nm 70 c󰗨a th󰗀 k󰗸 XX, 󰖸c bi󰗈t khi Liên Xô, ông Âu s󰗦p 󰗖, lý
lu󰖮n và th󰗲c ti󰗆n c󰗨a CS 󰗠 các n󰗜c t b󰖤n có thay 󰗖i to l󰗜n và sâu s󰖰c. S󰗲
chuy󰗄n bi󰗀n v󰗂 hình thái t󰗖 ch󰗪c c󰗨a CS là có tính l󰗌ch s󰗮 và quan tr󰗎ng nh󰖦t: t󰗬
chính 󰖤ng 󰗚i tiên phong chuy󰗄n thành chính 󰖤ng mang tính qu󰖨n chúng hi󰗈n
󰖢i. Ngoài ra có th󰗄 k󰗄 󰗀n m󰗚t s󰗒 công trình sau: 󰜝G8 và hn t󰗸 ng󰗞i nghèo trên
th󰗀 gi󰗜i󰜞 [106] c󰗨a Paul Collier; 󰜝Ch󰗨 ngha xã h󰗚i dân ch󰗨: ý th󰗪c h󰗈 c󰗨a giai
c󰖦p công nhân châu Âu󰜞 [62] c󰗨a Tào Á Hùng, Trng Ph󰗤ng Quyên; 󰜝N󰗂n kinh
9
t󰗀 m󰗜i và PTCN󰜞 [89] c󰗨a M.D Yates; 󰜝N󰗜c Pháp nm 2006: C󰖤i cách hay là
cách m󰖢ng󰜞 [42] c󰗨a G. Skorov; 󰜝N󰗤 n󰗜c ngoài và nghèo ói 󰗠 M󰗺 latinh󰜞 [97]
c󰗨a Manuel Lopez; 󰜝Quan ni󰗈m m󰗜i v󰗂 giai c󰖦p nh󰗰ng ng󰗞i lao 󰗚ng trong xã
h󰗚i t b󰖤n hi󰗈n 󰖢i󰜞 [3] c󰗨a A. Xakhanin; 󰜝Th󰗲c tr󰖢ng cu󰗚c s󰗒ng c󰗨a ng󰗞i lao
󰗚ng M󰗺󰜞 [98] c󰗨a Michel Parenty; 󰜝H󰗈 th󰗒ng th󰗌 tr󰗞ng lao 󰗚ng Nh󰖮t B󰖤n: Còn
nhi󰗂u vi󰗈c ph󰖤i làm󰜞 [127] c󰗨a T󰖢p chí The Economist; 󰜝Phong trào công oàn 󰗠
châu Âu trong b󰗒i c󰖤nh toàn c󰖨u hoá󰜞 [54] c󰗨a C󰗒 Hân, Ph󰖢m D󰖮u Khánh; 󰜝C
s󰗠 xã h󰗚i c󰗨a nh󰗰ng ng󰗞i cánh t󰖤󰜞 [4] c󰗨a Aleksei Xakhnin v.v
Th󰗪 ba: Nhi󰗂u bài vi󰗀t phân tích, ánh giá v󰗂 th󰗲c tr󰖢ng và khuynh h󰗜ng
phát tri󰗄n c󰗨a phong trào XHCN trên th󰗀 gi󰗜i, v󰗂 tri󰗄n v󰗎ng c󰗨a CNXH trong
m󰗚t vài th󰖮p niên 󰖨u th󰗀 k󰗸 XXI. Trong s󰗒 này, áng chú ý là các bài và công
trình: 󰜝Tình hình và xu th󰗀 phát tri󰗄n c󰗨a phong trào c󰗚ng s󰖤n th󰗀 gi󰗜i󰜞 [110] c󰗨a
Tiêu Phong; 󰜝Các l󰗲c l󰗤ng c󰗚ng s󰖤n c󰗨a B󰖰c Âu ang t󰖮p h󰗤p l󰖢i󰜞 [6] c󰗨a B󰖢ch

lãnh 󰖢o CS, công nhân t󰖢i EU. V󰗂 nguyên nhân và h󰗜ng kh󰖰c ph󰗦c cu󰗚c
kh󰗨ng ho󰖤ng c󰗨a PTCSCNQT nói chung và PTCSCN 󰗠 EU nói riêng, cng nh
tri󰗄n v󰗎ng c󰗨a phong trào 󰗤c 󰗂 c󰖮p trên m󰗚t s󰗒 m󰖸t trong các bài nh: 󰜝Ch󰗨
ngha c󰗚ng s󰖤n hôm nay và ngày mai󰜞 [26] c󰗨a Cunhan Anvanrô, T󰗖ng bí th
CS B󰗔 ào Nha; 󰜝Phát bi󰗄u c󰗨a T󰗖ng Bí th 󰖤ng C󰗚ng s󰖤n Hy L󰖢p A.
Papariga" [109] t󰖢i cu󰗚c g󰖸p qu󰗒c t󰗀 các CS, công nhân 󰗠 Aten; 󰜝Ch󰗨 ngha xã
h󰗚i và tri󰗄n v󰗎ng c󰗨a nó 󰗠 các n󰗜c phát tri󰗄n󰜞 [64] c󰗨a Jose Manuel Mariscal,
󰖢i di󰗈n c󰗨a CS Tây Ban Nha; và 󰜝Ch󰗨 ngha xã h󰗚i: Hi󰗈n th󰗲c và tri󰗄n v󰗎ng󰜞
[7] c󰗨a Aurelio Santos, 󰗨y viên Trung ng CS B󰗔 ào Nha t󰖢i H󰗚i th󰖤o qu󰗒c t󰗀
do Trung tâm Nghiên c󰗪u th󰗀 gi󰗜i ng 󰖢i Trung Qu󰗒c t󰗖 ch󰗪c t󰖢i B󰖰c Kinh.
V󰗂 tính a d󰖢ng c󰗨a con 󰗞ng i lên ch󰗨 ngha c󰗚ng s󰖤n 󰗠 các n󰗜c TBPT, 󰖸c
bi󰗈t là trên c s󰗠 th󰗲c ti󰗆n c󰗨a Pháp và B󰗔 ào Nha, ã 󰗤c 󰗂 c󰖮p 󰗀n trong bài:
󰜝Ch󰗨 ngha c󰗚ng s󰖤n m󰗚t d󰗲 án m󰗜i󰜞 c󰗨a Rôbe Uy - Ch󰗨 t󰗌ch H󰗚i 󰗔ng toàn qu󰗒c
CS Pháp. Nhu c󰖨u c󰖦p thi󰗀t ph󰖤i 󰗖i m󰗜i phng th󰗪c t󰖮p h󰗤p l󰗲c l󰗤ng và
oàn k󰗀t qu󰗒c t󰗀 gi󰗰a các CS và công nhân trên th󰗀 gi󰗜i cng nh 󰗠 châu Âu
hi󰗈n nay 󰗤c phân tích khá rõ nét trong 󰜝Phát bi󰗄u c󰗨a U󰗸 viên B󰗚 chính tr󰗌 CS
Hy L󰖢p, imitri Gônicac󰜞 [108] t󰖢i H󰗚i ngh󰗌 qu󰗒c t󰗀 các CS và công nhân t󰖢i
Xan - Pêtecbua.
11
1.1.2. Các công trình nghiên c󰗪u tiêu bi󰗄u c󰗨a các tác gi󰖤 󰗠 Vi󰗈t Nam
Th󰗪 nh󰖦t: Các công trình nghiên c󰗪u 󰗂 c󰖮p v󰗂 nh󰗰ng nhân t󰗒 tác 󰗚ng
PTCSCNQT
V󰗂 s󰗲 i󰗂u ch󰗊nh c󰗨a ch󰗨 ngha t b󰖤n tác 󰗚ng 󰗀n giai c󰖦p công nhân và
phong trào công nhân 󰗠 các n󰗜c t b󰖤n ch󰗨 ngha c󰗨a nh󰗰ng tác gi󰖤 󰗘 L󰗚c
Di󰗈p, 󰜝M󰗺 - Nh󰖮t - Tây Âu 󰖸c i󰗄m kinh t󰗀 so sánh󰜞 [29]; 󰗘 L󰗚c Di󰗈p, 󰜝Ch󰗨
ngha t b󰖤n ngày nay: T󰗲 i󰗂u ch󰗊nh kinh t󰗀󰜞 [28]. Cùng v󰗜i chng trình nghiên
c󰗪u c󰖦p Nhà n󰗜c v󰗂 CNTB ngày nay do 󰗘 L󰗚c Di󰗈p làm ch󰗨 nhi󰗈m (1996) có
m󰗚t lo󰖢t bài nghiên c󰗪u. 󰗟 m󰗚t s󰗒 khía c󰖢nh khác, J.Kolko vi󰗀t v󰗂 "C󰖤i cách c
c󰖦u n󰗂n kinh t󰗀 th󰗀 gi󰗜i"; G.Mácse v󰗂 "Dân ch󰗨"; H󰗔 Vn Thông v󰗂 "H󰗈 th󰗒ng
chính tr󰗌 󰗠 các n󰗜c TBPT hi󰗈n nay"; Y.X.Mart v󰗂 "H󰗈 th󰗒ng b󰖤o hi󰗄m xã h󰗚i 󰗠

Quát, K󰗸 y󰗀u h󰗚i th󰖤o qu󰗒c gia 󰜝Nhìn l󰖢i th󰗀 k󰗸 XX và th󰗮 nhìn sang th󰗀 k󰗸 XXI󰜞,
Hà N󰗚i; 󰜝Nh󰗰ng chuy󰗄n 󰗚ng m󰗜i c󰗨a phong trào c󰗚ng s󰖤n qu󰗒c t󰗀 hi󰗈n nay󰜞 [5]
c󰗨a Lu Vn An, Nguy󰗆n Hoàng; 󰜝Phong trào c󰗚ng s󰖤n, công nhân Tây B󰖰c Âu
th󰗞i gian g󰖨n ây󰜞 [45] c󰗨a Nguy󰗆n Hoàng Giáp, Nguy󰗆n Thanh Vân; 󰜝M󰗚t s󰗒
󰖸c i󰗄m c󰗨a phong trào c󰗚ng s󰖤n qu󰗒c t󰗀 hi󰗈n nay󰜞 [135] c󰗨a Ph󰖢m H󰗰u Ti󰗀n;
󰜝V󰗂 phong trào c󰗚ng s󰖤n và công nhân qu󰗒c t󰗀 hi󰗈n nay󰜞 [85] c󰗨a Nguy󰗆n Th󰗀
L󰗲c, Nguy󰗆n Vn Lan; 󰜝Phong trào công nhân 󰗠 các n󰗜c t b󰖤n phát tri󰗄n t󰗬
th󰖮p niên 80 󰗀n nay" [68] c󰗨a Nguy󰗆n Vn Lan; 󰜝Quan h󰗈 gi󰗰a 󰖤ng ta v󰗜i
phong trào c󰗚ng s󰖤n 󰗠 các n󰗜c t b󰖤n phát tri󰗄n t󰗬 1991 󰗀n nay󰜞 [47] c󰗨a
Nguy󰗆n Hoàng Giáp, v.v
Các tác gi󰖤 Vi󰗈t Nam khi nghiên c󰗪u v󰗂 s󰗲 v󰖮n 󰗚ng, phát tri󰗄n c󰗨a
PTCSQT t󰗬 󰖨u th󰖮p niên 90 󰗀n nay ã luôn dành s󰗲 chú ý áng k󰗄 󰗀n vi󰗈c làm
rõ m󰗚t s󰗒 xu h󰗜ng bi󰗀n 󰗖i trong PTCS 󰗠 các n󰗜c EU, ánh giá nh󰗰ng k󰗀t qu󰖤
󰖢t 󰗤c v󰗂 ho󰖢t 󰗚ng lý lu󰖮n, s󰗲 i󰗂u ch󰗊nh 󰗞ng l󰗒i chi󰗀n l󰗤c và sách l󰗤c,
nh󰗰ng c󰗒 g󰖰ng 󰗖i m󰗜i v󰗂 t󰗖 ch󰗪c, t󰖮p h󰗤p l󰗲c l󰗤ng và ho󰖢t 󰗚ng th󰗲c ti󰗆n c󰗨a
các 󰖤ng trong phong trào. Nhìn chung, các công trình nghiên c󰗪u k󰗄 trên 󰗂u
th󰗒ng nh󰖦t nh󰖮n 󰗌nh: m󰖸c dù còn nhi󰗂u khó khn l󰗜n c󰖤 v󰗂 chính tr󰗌, t t󰗠ng và
t󰗖 ch󰗪c, cha hoàn toàn toàn kh󰖰c ph󰗦c 󰗤c cu󰗚c kh󰗨ng ho󰖤ng r󰖦t sâu s󰖰c, toàn
di󰗈n b󰖰t 󰖨u t󰗬 cu󰗒i th󰖮p niên 80, song cho 󰗀n nay v󰗂 c b󰖤n PTCS 󰗠 EU ã v󰗤t
qua 󰗤c th󰗞i i󰗄m gay c󰖦n nh󰖦t c󰗨a cu󰗚c kh󰗨ng ho󰖤ng và càng v󰗂 nh󰗰ng nm
g󰖨n ây càng có nhi󰗂u chuy󰗄n 󰗚ng tích c󰗲c theo h󰗜ng h󰗔i ph󰗦c.
13
M󰗚t s󰗒 bài vi󰗀t nh: 󰜝V󰗂 tri󰗄n v󰗎ng c󰗨a phong trào công nhân 󰗠 các n󰗜c
t b󰖤n phát tri󰗄n trong nh󰗰ng th󰖮p niên 󰖨u th󰗀 k󰗸 XXI󰜞 [71] c󰗨a Nguy󰗆n Vn
Lan, 󰜝Phong trào công nhân 󰗠 các n󰗜c t b󰖤n phát tri󰗄n hi󰗈n nay - 󰖸c i󰗄m và
nh󰗰ng nhân t󰗒 tác 󰗚ng ch󰗨 y󰗀u󰜞 [142] c󰗨a Thái H󰗰u Tu󰖦n, ã nêu m󰗚t vài d󰗲
báo v󰗂 tri󰗄n v󰗎ng c󰗨a phong trào, trong ó nh󰖦n m󰖢nh trong b󰗒i c󰖤nh l󰗌ch s󰗮 m󰗜i
c󰗨a nh󰗰ng th󰖮p niên 󰖨u th󰗀 k󰗸 XXI, 󰖸c bi󰗈t là s󰗲 i󰗂u ch󰗊nh c󰗨a CNTB hi󰗈n 󰖢i
và nh󰗰ng bi󰗀n 󰗚ng trong c c󰖦u GCCN, các 󰖤ng c󰗨a phong trào có xu h󰗜ng
k󰗀t h󰗤p nhi󰗂u hình th󰗪c 󰖦u tranh a d󰖢ng, tuy v󰖮y 󰖦u tranh hoà bình ngh󰗌

󰜝Phong trào công nhân 󰗠 các n󰗜c t b󰖤n phát tri󰗄n t󰗬 cu󰗒i th󰖮p k󰗸 80 󰗀n nay󰜞
[68], Lu󰖮n án ti󰗀n s󰗺 S󰗮 h󰗎c c󰗨a Nguy󰗆n Vn Lan, H󰗎c vi󰗈n Chính tr󰗌 qu󰗒c gia
H󰗔 Chí Minh; 󰜝Bi󰗀n 󰗖i c c󰖦u giai c󰖦p trong ch󰗨 ngha t b󰖤n hi󰗈n 󰖢i󰜞 [113]
c󰗨a ào Duy Quát và Cao 󰗪c Thái ch󰗨 biên, Tài li󰗈u tham kh󰖤o n󰗚i b󰗚; 󰜝Th󰗌
tr󰗞ng lao 󰗚ng khu v󰗲c châu Á - Thái Bình Dng󰜞 [138] c󰗨a T󰗖ng Liên oàn
Lao 󰗚ng Vi󰗈t Nam; 󰜝Vi󰗈c làm 󰗠 Pháp: m󰗚t s󰗒 v󰖦n 󰗂 󰖸t ra󰜞 [134] c󰗨a L󰗈 Thuý;
󰜝Các t󰗖 ch󰗪c công oàn trên th󰗀 gi󰗜i󰜞 [137] c󰗨a T󰗖ng Liên oàn Lao 󰗚ng Vi󰗈t
Nam, 󰜝Phong trào c󰗚ng s󰖤n 󰗠 m󰗚t s󰗒 n󰗜c liên minh châu Âu th󰗞i k󰗴 sau chi󰗀n
tranh l󰖢nh󰜞 [120] c󰗨a Nguy󰗆n Th󰗌 Qu󰗀 v.v
V󰗂 s󰗪 m󰗈nh l󰗌ch s󰗮 c󰗨a GCCN, có bài "Ph󰖤i chng s󰗪 m󰗈nh l󰗌ch s󰗮 c󰗨a
giai c󰖦p công nhân ã l󰗘i th󰗞i?󰜞 [129] c󰗨a H󰗔 Bá Thâm; "Ph󰖤i chng s󰗪 m󰗈nh
l󰗌ch s󰗮 c󰗨a giai c󰖦p công nhân ã m󰖦t trong th󰗞i 󰖢i ngày nay" [82] c󰗨a Nh󰗌 Lê;
󰜝V󰖢ch tr󰖨n lý thuy󰗀t "Bi󰗀n thành giai c󰖦p trung s󰖤n" c󰗨a phng Tây󰜞 [101] c󰗨a
Trng B󰖤o Ng󰗎c, M󰖢nh H󰗎c Thông. Các công trình này ã bác b󰗐 nh󰗰ng quan
i󰗄m sai trái c󰗨a các h󰗎c gi󰖤 t s󰖤n v󰗂 s󰗪 m󰗈nh l󰗌ch s󰗮 c󰗨a GCCN trong i󰗂u ki󰗈n
khoa h󰗎c - công ngh󰗈 hi󰗈n 󰖢i, nh󰗰ng thay 󰗖i trong k󰗀t c󰖦u kinh t󰗀 󰗠 các n󰗜c
TBCN 󰗄 t󰗬 ó i 󰗀n kh󰖴ng 󰗌nh r󰖲ng: Mâu thu󰖬n gi󰗰a t s󰖤n - vô s󰖤n không m󰖦t
i mà ngày càng sâu s󰖰c.
H󰗎c vi󰗈n Chính tr󰗌 - Hành chính Qu󰗒c gia H󰗔 Chí Minh, 󰗂 tài c󰖦p b󰗚 nm
2009, Giai c󰖦p công nhân 󰗠 các n󰗜c t b󰖤n phát tri󰗄n t󰗬 sau chi󰗀n tranh l󰖢nh
󰗀n nay: Th󰗲c tr󰖢ng và tri󰗄n v󰗎ng [115] do Nguy󰗆n Th󰗌 Qu󰗀 ch󰗨 nhi󰗈m; 󰗂 tài ã
nêu rõ trong th󰗞i 󰖢i ngày nay, khoa h󰗎c công ngh󰗈 (KHCN) tr󰗠 thành 󰗚ng l󰗲c
m󰖢nh m󰖾 thúc 󰖪y s󰗲 phát tri󰗄n c󰗨a l󰗲c l󰗤ng s󰖤n xu󰖦t (LLSX), làm cho LLSX
bi󰗀n 󰗖i m󰗚t cách cn b󰖤n c󰖤 b󰗂 r󰗚ng l󰖬n chi󰗂u sâu trên ph󰖢m vi th󰗀 gi󰗜i.Cách
15
m󰖢ng khoa h󰗎c - công ngh󰗈 t󰖢o ra nhi󰗂u bi󰗀n 󰗖i sâu s󰖰c trong 󰗞i s󰗒ng xã h󰗚i,
󰖸c bi󰗈t là trong phng th󰗪c s󰖤n xu󰖦t c󰗨a các n󰗜c t b󰖤n phát tri󰗄n (TBPT).
D󰗜i tác 󰗚ng c󰗨a cách m󰖢ng KHCN và xu th󰗀 toàn c󰖨u hoá (TCH), giai c󰖦p công
nhân trên th󰗀 gi󰗜i nói chung và 󰗠 các n󰗜c TBPT nói riêng có nh󰗰ng bi󰗀n 󰗚ng
m󰖢nh c󰖤 v󰗂 s󰗒 l󰗤ng c󰖤 v󰗂 ch󰖦t l󰗤ng cng nh c c󰖦u ngành ngh󰗂, lnh v󰗲c ho󰖢t

01/NQ c󰗨a B󰗚 Chính tr󰗌 (28/3/1992); Vn ki󰗈n 󰖢i h󰗚i VIII, 󰖢i h󰗚i IX, X và XI
ã nêu lên s󰗲 c󰖨n thi󰗀t, tính c󰖦p bách c󰗨a vi󰗈c nghiên c󰗪u lý lu󰖮n và th󰗲c ti󰗆n cách
m󰖢ng n󰗜c ta và th󰗀 gi󰗜i; trong ó nghiên c󰗪u v󰗂 các n󰗜c TBPT và GCCN,
PTCN các n󰗜c này tr󰗠 thành m󰗚t h󰗜ng quan tr󰗎ng c󰗨a công tác lý lu󰖮n 󰗠 th󰗞i
k󰗴 m󰗠 c󰗮a, góp ph󰖨n lý gi󰖤i nh󰗰ng v󰖦n 󰗂 th󰗲c ti󰗆n m󰗜i 󰖸t ra trong vi󰗈c th󰗲c
hi󰗈n s󰗪 m󰗈nh l󰗌ch s󰗮 c󰗨a GCCN.
1.2. NH󰗯NG V󰖥N 󰗁 LU󰖭N ÁN TI󰖿P T󰗥C NGHIÊN C󰗩U
M󰖸c dù trong các công trình và bài vi󰗀t nêu trên ây, PTCN 󰗠 các n󰗜c Tây
Âu th󰗞i k󰗴 sau chi󰗀n tranh l󰖢nh tuy ã 󰗤c ph󰖤n ánh trên nhi󰗂u khía c󰖢nh và r󰖦t
b󰗖 ích 󰗒i v󰗜i quá trình nghiên c󰗪u s󰗲 v󰖮n 󰗚ng c󰗨a phong trào, nhng nói chung
còn cha mang tính h󰗈 th󰗒ng, chuyên sâu. Phong trào cng cha tr󰗠 thành 󰗒i
t󰗤ng nghiên c󰗪u 󰗚c l󰖮p c󰗨a m󰗚t công trình khoa h󰗎c nào 󰗠 trong cng nh
ngoài n󰗜c, 󰖸c bi󰗈t trên quy mô m󰗚t lu󰖮n án ti󰗀n s l󰗌ch s󰗮. K󰗀 th󰗬a ch󰗎n l󰗎c
nh󰗰ng k󰗀t qu󰖤 󰖢t 󰗤c c󰗨a các công trình nghiên c󰗪u i tr󰗜c, tác gi󰖤 lu󰖮n án
mong mu󰗒n ti󰗀p t󰗦c i sâu hn n󰗰a trong c󰗒 g󰖰ng nh󰖲m có th󰗄 làm rõ hn th󰗲c
ch󰖦t s󰗲 v󰖮n 󰗚ng không ít ph󰗪c t󰖢p c󰗨a PTCN 󰗠 các n󰗜c Tây Âu (Anh, 󰗪c,
Pháp) th󰗞i k󰗴 sau chi󰗀n tranh l󰖢nh.
Lu󰖮n án ti󰗀p t󰗦c nghiên c󰗪u v󰗂:
- M󰗚t s󰗒 v󰖦n 󰗂 lý lu󰖮n v󰗂 giai c󰖦p công nhân và phong trào công nhân: ó
là quan ni󰗈m c󰗨a ch󰗨 ngha Mác - Lênin và các h󰗎c gi󰖤 trên th󰗀 gi󰗜i v󰗂 công nhân
và phong trào công nhân hi󰗈n nay
- Phân tích nh󰗰ng nhân t󰗒 ch󰗨 y󰗀u tác 󰗚ng 󰗀n PTCN 󰗠 các n󰗜c Tây Âu
th󰗞i k󰗴 sau chi󰗀n tranh l󰖢nh bao g󰗔m:
+ Khái quát v󰗂 l󰗌ch s󰗮 󰖦u tranh cách m󰖢ng c󰗨a phong trào công nhân 󰗠 các
n󰗜c Tây Âu tr󰗜c nm 1990.
17
+ Phân tích v󰗂 tình hình th󰗀 gi󰗜i tác 󰗚ng 󰗀n PTCN 󰗠 các n󰗜c Tây Âu
th󰗞i k󰗴 sau chi󰗀n tranh l󰖢nh bao g󰗔m: Nh󰗰ng thay 󰗖i c󰗨a c󰗦c di󰗈n th󰗀 gi󰗜i sau s󰗲
s󰗦p 󰗖 ch󰗀 󰗚 XHCN 󰗠 ông Âu và Liên Xô; s󰗲 phát tri󰗄n c󰗨a CMKHCN; xu th󰗀
TCH; s󰗲 phát tri󰗄n c󰗨a n󰗂n kinh t󰗀 tri th󰗪c, nh󰗰ng i󰗂u ch󰗊nh c󰗨a giai c󰖦p t s󰖤n

nhi󰗂u thu󰗚c tính c󰗨a giai c󰖦p vô s󰖤n:
Trong tác ph󰖪m 󰜝Nh󰗰ng nguyên lý c󰗨a ch󰗨 ngha c󰗚ng s󰖤n󰜞, C.Mác,
Ph.nghen ã 󰗌nh ngha giai c󰖦p vô s󰖤n nh sau:
Giai c󰖦p vô s󰖤n là m󰗚t giai c󰖦p xã h󰗚i hoàn toàn ch󰗊 s󰗒ng d󰗲a vào vi󰗈c
bán lao 󰗚ng c󰗨a mình, ch󰗪 không ph󰖤i s󰗒ng d󰗲a vào l󰗤i nhu󰖮n c󰗨a b󰖦t
c󰗪 ai s󰗒 nhà t b󰖤n nào, ó là m󰗚t giai c󰖦p mà h󰖢nh phúc và au kh󰗖,
s󰗒ng và ch󰗀t, toàn b󰗚 s󰗲 s󰗒ng còn c󰗨a h󰗎 󰗂u ph󰗦 thu󰗚c vào yêu c󰖨u v󰗂
lao 󰗚ng, t󰗪c là vào tình hình chuy󰗄n bi󰗀n t󰗒t hay x󰖦u c󰗨a công vi󰗈c làm
n, vào nh󰗰ng s󰗲 bi󰗀n 󰗚ng c󰗨a cu󰗚c c󰖢nh tranh không gì ngn c󰖤n n󰗖i.
Nói tóm l󰖢i, giai c󰖦p vô s󰖤n hay giai c󰖦p c󰗨a nh󰗰ng ng󰗞i vô s󰖤n là giai
c󰖦p lao 󰗚ng trong th󰗀 k󰗸 XIX󰜧 Giai c󰖦p vô s󰖤n là do cu󰗚c cách m󰖢ng
công nghi󰗈p s󰖤n sinh ra [93, tr.456-457].
L󰖨n 󰖨u tiên, Mác và ngghen ã trình bày khái ni󰗈m giai c󰖦p vô s󰖤n tng
󰗒i 󰖨y 󰗨 trên các phng di󰗈n trong Tuyên ngôn c󰗨a 󰖤ng c󰗚ng s󰖤n và có th󰗄
khái quát l󰖢i v󰗜i m󰗚t s󰗒 i󰗄m ch󰗨 y󰗀u là:
Th󰗪 nh󰖦t, v󰗂 ngu󰗔n g󰗒c kinh t󰗀, giai c󰖦p vô s󰖤n ra 󰗞i g󰖰n v󰗜i 󰖢i công
nghi󰗈p, là s󰖤n ph󰖪m c󰗨a chính b󰖤n thân n󰗂n 󰖢i công nghi󰗈p, n󰗂n s󰖤n xu󰖦t xã h󰗚i
hoá ngày càng cao.
19
Th󰗪 hai, v󰗂 ngu󰗔n g󰗒c xã h󰗚i, giai c󰖦p vô s󰖤n 󰗤c tuy󰗄n m󰗚 t󰗬 t󰖦t c󰖤 các
giai c󰖦p, t󰖨ng l󰗜p trong xã h󰗚i.
Th󰗪 ba, nh󰗰ng 󰖸c trng ch󰗨 y󰗀u c󰗨a giai c󰖦p vô s󰖤n hi󰗈n 󰖢i bao g󰗔m:
không có t li󰗈u s󰖤n xu󰖦t; v󰗂 l󰗤i ích c b󰖤n, 󰗒i l󰖮p tr󰗲c ti󰗀p v󰗜i giai c󰖦p t s󰖤n; giai
c󰖦p vô s󰖤n là hi󰗈n thân c󰗨a phng th󰗪c s󰖤n xu󰖦t tiên ti󰗀n; có tính qu󰗒c t󰗀, tinh th󰖨n
qu󰗒c t󰗀 vô s󰖤n, tính tiên phong, tinh th󰖨n cách m󰖢ng tri󰗈t 󰗄, oàn k󰗀t giai c󰖦p, tính
t󰗖 ch󰗪c k󰗸 lu󰖮t cao.
Th󰗪 t, b󰖤n ch󰖦t qu󰗒c t󰗀 c󰗨a giai c󰖦p vô s󰖤n 󰗤c quy 󰗌nh b󰗠i quá trình
qu󰗒c t󰗀 hoá s󰖤n xu󰖦t công nghi󰗈p ; 󰗔ng th󰗞i giai c󰖦p vô s󰖤n có b󰖤n s󰖰c dân t󰗚c,
g󰖰n v󰗜i m󰗘i dân t󰗚c c󰗦 th󰗄, tr󰗠 thành "giai c󰖦p dân t󰗚c" và ch󰗌u trách nhi󰗈m tr󰗜c
h󰗀t v󰗜i dân t󰗚c mình [93, tr.611-624].