Mở đầu
Bất cứ một sự phát triển nào cũng đều phải có một động lực thúc đẩy. Phát
triển kinh tế - xã hội được dựa trên nhiều nguồn lực: nhân lực (nguồn lực con
người), vật lực (nguồn lực vật chất, công cụ lao động, đối tượng lao động, tài
nguyên thiên nhiên, v.v...), tài lực (nguồn lực về tài chính, tiền tệ)v.v..song chỉ có
nguồn lực con người mới tạo ra động lực cho sự phát triển, những nguồn lực khác
muốn phát huy được tác dụng chỉ có thể thông qua nguồn lực con người.
Chính vì vậy trong quá trình tiến hành công cuộc đổi mới đất nước theo định
hướng XHCN, Đảng và Nhà Nước ta luôn chú trọng vấn đề đào tạo nguồn nhân
lực, coi đây là một trọng tâm trong "sự nghiệp trồng người", là chìa khóa mở cánh
cửa đến tương lai phồn thịnh và hội nhập quốc tế.
Có thể thấy để hội nhập vào nền kinh tế thế giới, chúng ta không thể có sự
lựa chọn nào khác là phải coi trọng xu hướng phát triển kinh tế thị trường, biến tri
thức trở thành trí lực - động lực cho sự phát triển của đất nước. Bởi vậy, hơn bất kỳ
khi nào vấn đề đào tạo và phát triển nguồn nhân lực ở nước ta hiện nay đang là
một vấn đè cấp bách, phải thực sự đặt lên hàng đầu trong chiến lược phát triển
kinh tế - xã hội. Trong những thập niên đầu tiên của thế kỷ mới, đào tạo nguồn
nhân lực trong xu hướng phát triển nền kinh tế thị trường phải trở thành nội dung
then chốt trong chiến lược phát triển con người ở nước ta nói chung và đặc biệt là
ở các doanh nghiệp nói riêng, vì đây là nơi thu hút khá nhiều lao động của đất
nước.
Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực là đề tài rộng lớn đã và đang được
nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu. Đẻ biết thêm về tình trạng đào tạo nhân sự ở
nước ta thì chúng ta cần tìm hiểu qua đề tài “Vấn đề đào tạo và phát triển nhân
lực trong các doanh nghiệp nước ta hiện nay”
1
MỤC LỤC
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CÔNG TÁC ĐÀO TẠO VÀ PHÁT TRIỂN
NGUỒN NHÂN LỰC TRONG CÁC DOANH NGHIỆP HIỆN NAY.
1. Tầm quan trọng của nguồn nhân lực
2. Các hình thức đào tạo và phát triển nhân lực

khác, nguồn nhân lực chiếm một vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển kinh tế
- xã hội. Đây là nguồn lực của mọi nguồn lực, là nhân tố quan trọng bậc nhất để đưa
Việt Nam trở thành một nước công nghiệp phát triển, có sức hấp dấn đối với các
nhà đầu tư nước ngoài.
1.1 Tầm quan trọng của nguồn nhân lực
• Khái niệm :
Nguồn nhân lực được hiểu là toàn bộ trình độ chuyên môn mà con người tích
luỹ được, có khả năng đem lại thu nhập trong tương lai (Beng, Fischer &
Dornhusch, 1995). Nguồn nhân lực, theo GS. Phạm Minh Hạc (2001), là tổng thể
3
các tiềm năng lao động của một nước hay một địa phương sẵn sàng tham gia một
công việc lao động nào đó.
Nguồn nhân lực trong doanh nghiệp là lực lượng lao động của từng doanh
nghiệp, là số người có trong danh sách của doanh nghiệp. Hay nói cách khác, nguồn
nhân lực trong doanh nghiệp là tất cả các cá nhân tham gia vào hoạt động của doanh
nghiệp. Việc khai thác và sử dụng nguồn tài nguyên này có tính chất quyết định đến
sự thành bại của doanh nghiệp.
Ta cũng có thể hiểu nguồn nhân lực theo một nghĩa cụ thể hơn, đó là:
Nguồn nhân lực là một khái niệm rộng, bao gồm hai khía cạnh: Thứ nhất đó
là toàn bộ sức lao động và khả năng hoạt động của lực lượng lao động xã hội, thứ
hai là sức lao động, khả năng trình độ, ý thức của từng cá nhân và mối quan hệ qua
lại giữa các cá nhân đó.Mặt thứ hai của nguồn nhân lực đang ngày càng được quan
tâm và rất có ý nghĩa đối với sự phát triển kinh tế-xã hội và chính nó nói lên chất
lượng của nguồn nhân lực.
1.2 Đặc điểm nguồn nhân lực việt nam
• Đặc điểm về số lượng:
Việt Nam có lực lượng lao động trẻ, dồi dào, với giá nhân công rẻ. Theo tổng điều
tra dân số và nhà vào thời điểm 1/4/2009, dân số Việt Nam đã đạt gần 85,8 triệu
người, đứng thứ 3 ở ĐNÁ và đứng thứ 13 trong nhóm nước có dân số đông nhất thế
giới.Sau 10 năm (từ 1999 đến 2009), dân số nước ta tăng thêm 9,47 triệu người.

được thể hiện nổi bật trong suốt hàng nghìn năm lịch sử của dân tộc.Chịu thương,
chịu khó, cần cù, giỏi chịu đụng gian khổ, từ đó đã hình thành nên đức tính nhẫn
nại, kiên trì và nhanh chóng hòa nhập.Truyền thống đoàn kết cộng đồng, phương
thức ứng xử thông minh, khôn khéo, sáng tạo linh hoạt, mềm dẻo, không cực đoan,
biết kết hợp cương - nhu, thích ứng cao để tồn tại và phát triển. Tinh thần anh hùng
bất khuất, nhân ái, lạc quan, yêu chuộng công lý, trọng chính nghĩa…đây là những
phẩm chất quý báu mà không phải dân tộc nào cũng có được.
Luôn gần gũi với thiên nhiên, ưa lối sống giản dị, chất phác, ưa đơn giản, ghét cầu
kì xa hoa. Tư duy thực tế, tổng hợp, coi trọng kinh nghiệm. Lối sống trọng tình
nghĩa, vị tha khoan dung. Truyền thống ham học hỏi, hiếu học…Những phẩm chất
đạo đức truyền thống trên đây phần lớn là chịu ảnh hưởng của nền văn minh nông
nghiệp, hệ tư tưởng làng xã, cấu kết cộng đồng cao cộng với sự ảnh hưởng của triết
ký phật giáo đã hình thành nên những phẩm chất tốt đẹp đó.Tuy nhiên bên cạnh
những giá trị truyền thống tốt đẹp đó người lao động Việt Nam còn có những mặt
hạn chế cần khắc phục, thay đổi.Nhược điểm của tư tưởng tâm lý người tiểu nông:
coi trọng địa vị, ngôi thứ, chủ nghĩa hình thức, gia trưởng, nặng về tình hơn về lý ( “
phép vua thua lệ làng” ), bảo thủ, dung hòa, hay nể nag, tùy tiện, mang nặng tâm lý
cộng đồng làng xã… những điểm đó làm cho con người trở nên thiển cận, đó kị,
cục bộ, bè phái…Nền kinh tế bao cấp đã ảnh hưởng không tốt tới phong cách của
6
người lao động: thụ động, thờ ơ, ỷ lại, thiếu năng động, thiếu ý thức trách nhiệm
trong công việc, tâm lý dựa dẫm.
• Đặc điểm về chất lượng nguồn nhân lực
-Về trí lực: Chất lượng nguồn nhân lực được phản ánh chủ yếu qua sức
mạnh trí tuệ, đây là yếu tố quan trọng nhất quyết định chất lượng nguồn nhân lực,
đặc biệt là trong nền kinh tế tri thức như hiện nay. Trình độ trí tuệ biểu hiện ở năng
lực sáng tạo, khả năng thích nghi và kỹ năng lao động nghề nghiệp của người lao
động, thông qua các chỉ số như trình độ học vấn, dân trí của người dân, số lao động
đã qua đào tạo, trình độ và chất lượng đào tạo, mức độ lành nghề của công nhân,
trình độ tổ chức quản lý sản xuất kinh doanh, năng suất, chất lượng, hiệu quả lao

lực cũng là một trong những tiêu thức để đánh giá vị thế, trình độ của doanh nghiệp
cũng như mọi tổ chức kinh tế, xã hội khác. Vì vậy vai trò của công tác đào tạo và
phát triển nhân lực là rất quan trọng, là nhiệm vụ và ưu tiên hàng đầu trong mọi
doanh nghiệp và trong mọi nền kinh tế.
2. Các hình thức đào tạo và phát triển nhân lực
Trong doanh nghiệp có nhiều hình thức đào tạo và phát triển nhân lực khác
nhau, tùy thuộc vào các tiêu thức phân loại. Có một số tiêu thức phân loại như sau:
• Theo đối tượng: Theo tiêu thức này thì có 2 hình thức đào tạo và phát triển
đó là đào tạo phát triển nhân viên và đào tạo phát triển nhà quản trị:
- Đào tạo và phát triển nhân viên là hình thức đào tạo giúp cho nhân viên có
được các kỹ năng và tay nghề phù hợp để thực hiện công việc theo yêu cầu hiện tại
và tương lai.
- Đào tạo và phát triển nhà quản trị hình thức này được áp dụng cho các nhà
quản trị với mục đích giúp họ nâng cao kỹ năng thực hành quản trị, làm quen với
các phương pháp quản lý mới, hiện đại và có hiệu quả
• Theo địa điểm: Theo hình thức này thì có 2 hình thức đó là : đào tạo và phát
triển tại doanh nghiệp và đào tạo ngoài doanh nghiệp
8
- Đào tạo và phát triển nhân lực tại doanh nghiệp : đây là hình thức đào tạo
được thực hiện ngay trong doanh nghiệp. Có thể là đào tạo trong chương trình hội
nhập hội viên mới như đào tạo về chuyên môn, về môi trường làm việc của doanh
nghiệp. Cũng có thể là đào tạo trong quá trình làm việc, đây là hình thức đào tạo
nhằm bổ sung, nâng cao kiến thức, kỹ năng cho người lao động để họ có thể thực
hiện tốt hơn công việc hiện tại và tương lai. Chẳng hạn như giúp họ thi nâng bậc
nghề , sử dụng công nghệ mới. Việc đào tạo thường được phân công theo kế hoạch
đào tạo giữa người hướng dẫn hoặc các nhân viên lành nghề, có kỹ năng tay nghề
cao với những nhân viên có tay nghề, trình độ thấp.
- Các hình thức đào tạo và phát triển trong doanh nghiệp do các bộ phận
chức năng trong doanh nghiệp thực hiện. Người đào tạo, huấn luyện ở đây có thể là
nhà quản trị, các chuyên gia kỹ thuật, người lao động có tay nghề cao trong doanh

khóa học được thực hiện qua mạng internet. Nội dung được các chuyên gia đào tạo
trong và ngoài doanh nghiệp đưa lên mạng, người tham gia đào tạo sẽ tự tải các nội
dung đào tạo về nghiên cứu, học tập. Đây là hình thức hiện đại và đang được áp
dụng khá phổ biến trong các doanh nghiệp lớn vì nó cho phép tiết kiệm chi phí, thời
gian, công tác tổ chức…
3. Nội dung đào tạo và phát triển nhân lực trong các doanh nghiệp.
• Đào tạo và phát triển về chuyên môn kỹ thuật:
Đào tạo và phát triển về chuyên môn kỹ thuật cần được thực hiện thường
xuyên , liên tục trong suốt quá trình làm việc của người lao động ở doanh nghiệp,
nhằm giúp cho cán bộ, nhân viên nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ để thực
hiện tốt công việc hiện tại, cập nhật các kiến thức, kỹ năng mới cho tương lai.Đào
tạo về chuyên môn kỹ thuật cho người lao động tập trung vào các nội dung chủ yếu
sau :
- Đào tạo và phát triển các tri thức nghề nghiệp : đó là những kiến thức căn
bản và chuyên sâu về nghề nghiệp. Mỗi nghề có những tri thức riêng mà người lao
10
động muốn đảm nhận nghề này cần phải nắm vững và hiểu biết về nó. Ví dụ, để làm
giám đốc doanh nghiệp cần phải có những kiến thức như kỹ năng điều hành, quản
lý doanh nghiệp, quản lý nhân sự…
- Đào tạo và phát triển các kỹ năng nghề nghiệp: để thực hiện tốt nhất các
công việc được giao, mỗi người lao động phải có các kỹ năng nghề nghiệp nhất
định. Nhà quản trị phải có kỹ năng tổ chức và điều hành doanh nghiệp, kỹ năng tư
duy, kỹ năng thông tin; nhân viên bán hàng cần có kỹ năng bán hàng, kỹ năng giao
tiếp…
- Đào tạo và phát triển phẩm chất, kinh nghiệm nghề nghiệp: trong doanh
nghiệp, mỗi người lao động có những phẩm chất khác nhau, tùy thuộc vào nghành
nghề mà họ lựa chọn. Nhà quản trị cần phải có tinh thần trách nhiệm , năng động,
sáng tạo, dám đương đầu, nhẫn lại, trung thành…
• Đào tạo về chính trị và lý luận :
Đào tạo, phát triển về chính trị và lý luận nhằm nâng cao phẩm chất chính

đến các thành viên trong doanh nghiệp
Đào tạo và phát triển về lý luận :
- Đào tạo và phát triển về lý luận cho người lao động nhằm giúp họ hiểu bản
chất của sự vật, biết cách hành động cũng như biết được phương hướng trong công
việc thực tế. Người được trang bị lý luận tốt có khả năng ôn cũ biết mới, từ việc biết
rồi suy ra việc chưa biết. Để thực hiện công việc có hiệu quả, cần kết hợp học đi đôi
với hành, lý luận kết hợp với thực tiễn. Giáo dục lý luận ở đây là cung cấp những tri
thức, kinh nghiệm đã được tổng kết và khái quát thành quy luật.
Nội dung chủ yếu của đào tạo và phát triển về lý luận cho người lao động
trong doanh nghiệp bao gồm:
+ Các học thuyết về kinh tế, quản trị kinh doanh. Người làm kinh doanh phải
biết được quá trình đầu tư từ sản xuất đến tiêu dùng như thế nào, biết mối quan hệ
cung cầu, các học thuyết quản trị để thực hành có hiệu quả…
12