ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH.
ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN.
BỘ MÔN LƯU TRỮ HỌC VÀ QUẢN TRỊ VĂN PHÒNG.
Tiểu luận môn: Bảo tồn và phát huy di sản trong sự nghiệp xây dựng
nền văn hóa mới Việt Nam.
Đề tài:
CHÙA GIÁC LÂM.
Giáo viên hướng dẫn: Tiến sĩ Hồ Sơn Diệp.
Sinh viên thực hiện: Nguyễn Thị Tú Khâm (1356130020).
Nguyễn Thị Ngà (1356130029).
Lê Thị Thanh Nguyên (1356130035).
Đặng Thị Quí (1356130042).
Phan Vũ Phương Quỳnh (1356130044).
Huỳnh Thị Kim Thoa (1356130052).
Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2014.
MỤC LỤC.
MỤC LỤC……………………………… trang
1
TÀI LIỆU THAM KHẢO…………………………………………… trang 3
PHẦN MỞ ĐẦU……………………………………………………….trang 4
1.LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI………………………………………………trang 4
2.MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU………………………………………….trang 6
3.NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU…………………………………………trang 7
PHẦN NỘI DUNG…………………………………………………….trang 8
1.QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CHÙA GIÁC
LÂM……………………………………………………………………trang 8
2.GIÁ TRỊ LỊCH SỬ - VĂN HÓA CỦA CHÙA GIÁC LÂM……… trang 11
2.1.KIẾN TRÚC……………………………………………………… trang 11
2.1.1.KIẾN TRÚC XUNG QUANH VƯỜN CHÙA………………… trang
11
2.1.1.1.CỔNG NHỊ QUAN…………………………………………….trang

43
2.3.6.BÀN THỜ……………………………………………………… trang 44
3
3.NHỮNG GIẢI PHÁP BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ LỊCH SỬ -
VĂN HÓA CỦA CHÙA GIÁC LÂM…………………………………trang 46
3.1.THỰC TRẠNG CHÙA GIÁC LÂM………………………………trang 46
3.2. NHỮNG GIẢI PHÁP BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ LỊCH SỬ -
VĂN HÓA CỦA CHÙA GIÁC LÂM…………………………………trang 49
PHẦN KẾT LUẬN…………………………………………………….trang 51
LỜI CẢM ƠN………………………………………………………….trang 52
TÀI LIỆU THAM KHẢO.
1.Tiến sĩ Hồ Sơn Diệp – Tiến sĩ Nguyễn Văn Hiệp, “Đình, chùa, lăng,
miếu, di sản văn hóa vật thể của người Việt tại Thành phố Hồ Chí Minh”.
2.Tiến sĩ Trần Hồng Liên, “Chùa Giác Lâm, Di tích Lịch sử - Văn hóa”.
3.Tiến sĩ Phan Anh Tú, ’’Góp thêm ý kiến về hướng bảo tồn di tích kiến
trúc nghệ thuật Chùa Giác Lâm’’.
4.Giáo sư – Nhà giáo nhân dân Phan Huy Lê, “Truyền thống dân tộc
trong công cuộc đổi mới hiện đại hoá đất nước Việt Nam”.
5.“Tạp Chí Văn Hóa Phật Giáo số 62”.
4
PHẦN MỞ ĐẦU.
1.LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.
Di sản văn hóa, di tích lịch sử Việt Nam ta mang những giá trị văn
hóa truyền thống dân tộc được lưu giữ qua bao thời kỳ, có ý nghĩa và
vai trò to lớn, quan trọng trong quá trình xây dựng nền văn hóa mới.
Theo thời gian và sự vận động phát triển không ngừng trong công cuộc
xây dựng công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện
nay, đã có những ảnh hưởng không nhỏ đến di sản văn hóa, đặc biệt là
các di sản văn hóa vật thể như đình, chùa, lăng, miếu - là nơi luôn gắn
bó mật thiết với đời sống tinh thần mỗi người dân Việt Nam, đây không

nhân văn sâu sắc, là nơi lưu giữ những dấu ấn về lịch sử, tôn giáo, tín
6
ngưỡng của dân tộc. Nhưng bên cạnh đó, chùa Giác Lâm còn phải đối
mặt với những thực trạng về việc bảo tồn các cổ vật, di vật, và những
yếu tố tác động khách quan, chùa được trùng tu lại nhiều lần nên kiến
trúc chùa lại mang thêm những đặc điểm mới. Đây cũng chính là lý do
mà nhóm chọn đề tài nghiên cứu về chùa Giác Lâm nhằm hiểu rõ về
những giá trị di sản văn hóa chùa, cũng như là phương thức bảo tồn và
phát huy di sản.
2.MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU.
Tìm hiểu di sản văn hóa vật thể chùa Giác Lâm nhằm hiểu rõ hơn
những giá trị mà tiền nhân đã hun đúc và lưu truyền lại cho chúng ta.
Hy vọng đóng góp vào nguồn tài liệu nghiên cứu về chùa cho các
công trình nghiên cứu khoa học về sau.
7
Góp phần phục vụ cho công tác bảo tồn di sản, công tác tuyên
truyền, giáo dục nhằm nâng cao hiểu biết, ý thức tôn trọng và giữ gìn di
sản cho mọi người.
3.NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU.
Thông qua nghiên cứu khảo sát, tiếp cận thực tế đã dặt ra những
nhiệm vụ cần thiết là phải nắm rõ tình hình các cổ vật, di vật văn hóa,
kiến trúc, cảnh quan trong khuôn viên chùa cũng như là những thực
8
trạng về việc bảo tồn các loại di sản trong chùa và những yếu tố tác
động bên ngoài.
Từ đó đưa ra các giải pháp thực tiễn để bảo tồn và phát huy di sản
văn hóa.
PHẦN NỘI DUNG.
1.QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CHÙA GIÁC LÂM.
9

Bảng chứng nhận Di tích Lịch sử - Văn hóa của chùa Giác Lâm.
(Ảnh: tự chụp)
12
2.GIÁ TRỊ LỊCH SỬ - VĂN HÓA CỦA CHÙA GIÁC LÂM.
2.1.KIẾN TRÚC.
2.1.1.KIẾN TRÚC XUNG QUANG VƯỜN CHÙA.
2.1.1.1.CỔNG NHỊ QUAN.
Nét đặc sắc trong kiến trúc chùa, từ ngoài nhìn vào là cổng nhị
quan, được dựng lên vào năm 1939(Nguồn: Tiến sĩ Trần Hồng Liên,
“Chùa Giác Lâm, Di tích Lịch sử - Văn hóa”). Từ trước, chùa không có
cổng tam quan, do đó cổng nhị quan được xem như cổng chính của
chùa. Cổng được dựng lên theo phong cách đặc biệt, độc đáo, có lẽ là
cổng đặc biệt nhất so với các chùa ở Nam Bộ, cũng như cả nước.
Hai cổng sắt hai bên được ngăn cách bởi hai hàng rào và một tấm
bình phong bằng gạch cao khoảng gần sáu mét(Nguồn: Tiến sĩ Trần
Hồng Liên, “Chùa Giác Lâm, Di tích Lịch sử - Văn hóa”). Bình phong có
chân đế trang trí dạng chân quỳ tiếp nối với bức chắn bằng gạch trơn
không có hoa văn. Đầu tiên là dòng chữ Hán khắc theo chiều ngang:
“Bảo trụ thần phan”(Nguồn: Tiến sĩ Trần Hồng Liên, “Chùa Giác Lâm, Di
tích Lịch sử - Văn hóa”)ở mặt trước. Nối với phần này là dạng kiến trúc
tựa mái che, hai bên có hai sư tử ngồi dạng chầu hầu. Tầng trên là một
bức bình phong có kích thước nhỏ hơn, trang trí đầu rắn Naga cách
điệu. Bức bình phong này có mặt trước và sau khắc dọc hàng chữ Hán:
“Ô Quang thái tử” và “Ô Minh thái tử”(Nguồn: Tiến sĩ Trần Hồng Liên,
“Chùa Giác Lâm, Di tích Lịch sử - Văn hóa”). Trên bình phong là mái
ngói nhỏ có đặt một bình bằng sứ. Toàn bộ cổng nhị quan nổi bật trên
nền xanh um tùm của cây bồ đề phía sau.
13
Để thấy hết giá trị và ý nghĩa lịch sử - văn hóa của cổng nhị quan,
chúng ta cần tìm hiểu về những hàng chữ Hán, cũng như chức năng

Dịch là:
16
“Giác ngộ thênh thang đón khách thiện từ về hướng Tổ,
Lâm tuyền tĩnh tịch đưa người mê ngộ tới vi Đình.” (Tín Phủ dịch)
Cổng tam quan của chùa Giác Lâm. (Ảnh: tự chụp)
2.1.2.KIẾN TRÚC CHÙA CHÍNH.
Chùa có cấu trúc hình chữ tam (三), gồm ba dãy nhà ngang nối liền
nhau (không kể các nhà phụ): chính điện, giảng đường và nhà trai.
Sườn nhà đâm trính cột kê. Mái lợp ngói âm dương.
Mặt bằng hình chữ tam của chùa Giác Lâm. (Ảnh: tự chụp)
17
Sườn nhà đâm trính cột kê của chùa Giác Lâm. (Ảnh: tự chụp)
2.1.2.1.CHÍNH ĐIỆN.
Mái hình bánh ít. Phía trên mái chính điện có tượng ’’Lưỡng long
tranh châu’’. Mỗi đầu kèo đều tạc đầu rồng. Sau lưng bàn thờ chính
trong chính điện là bàn thờ Tổ, treo ảnh các vị Tổ từ thế hệ 33 đến
41(Nguồn: Tiến sĩ Trần Hồng Liên, “Chùa Giác Lâm, Di tích Lịch sử -
Văn hóa”), các bài vị được đặt rất trang trọng.
18
Chính điện của chùa Giác Lâm. (Ảnh: tự chụp)
19
Mái lợp ngói âm dương và tượng “Lưỡng long tranh châu” ở chính
điện của chùa Giác Lâm.
Kèo tạc đầu rồng ở chính điện của chùa Giác Lâm. (Ảnh: tự chụp)
20
Bàn thờ Tổ ở chính điện của chùa Giác Lâm. (Ảnh: tự chụp)
Bàn thờ Tổ ở chính điện của chùa Giác Lâm. (Ảnh: tự chụp)
21
Bàn thờ Tổ ở chính điện của chùa Giác Lâm. (Ảnh: tự chụp)
22