Đề tài : Gây hứng thú học tập lịch sử thế giới ( lớp 8 ) bằng cách khắc hoạ sâu
sắc biểu tượng nhân vật lịch sử trong giờ lên lớp .

-
LỜI GIỚI THIỆU
Việc nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường phổ thông nói
chung và trong bộ môn Lịch sử nói riêng là một nhiệm vụ hết sức cần kíp
trong giai đoạn đổi mới hiện nay của đất nước . Có nhiều yếu tố và biện pháp
để nâng cao hiệu quả chất lượng giáo dục . Gây hứng thú là một biện pháp
quan trọng trong việc dạy và học lịch sử hiện nay vì biện pháp này nó thể hiện
trên các mặt tư tưởng tình cảm , nhận thức và hành động trong các hoạt động
dạy và học , song sự hứng thú trong nhận thức không phải là sự ngẫu hứng ,
tuỳ thích mà là sự định hướng có lựa chọn , nhằm mục đích của sự vươn lên
nắm vững kiến thức học tập một cách sâu sắc và toàn diện đồng thời giúp
người học biết vận dụng những kiến thức đã học vào cuộc sống .
Trong giới hạn bài viết này tôi xin giới thiệu với bạn đồng nghiệp một vài
kinh nghiệm trong việc Gây hứng thú học tập môn lich sử thế giới (lớp 8) ,
Bằng cách khắc hoạ sâu sắc biểu tượng nhân vật Lịch sử trong giờ lên lớp ,
nhằm nâng cao nhận thức và chất lượng giáo dục của bộ môn lịch sử thế giới
hiện nay .
Trong quá trình thực hiện chắc không tránh khỏi những thiếu sót , rất mong
các thầy cô và hội đồng khoa học các cấp đóng góp ý kiến để đề tài thêm
phong phú và có hiệu quả cao.Xin chân thành cảm ơn .

1
Đề tài : Gây hứng thú học tập lịch sử thế giới ( lớp 8 ) bằng cách khắc hoạ sâu
sắc biểu tượng nhân vật lịch sử trong giờ lên lớp .

-
I/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Hiện nay hầu như học sinh không còn ham thích học tập bộ môn lịch sử ở

nhà trường hiện nay còn thiếu nhiều phương tiện dạy học như đèn chiếu ,
băng đĩa Veđio , bản đồ tranh ảnh lịch sử ….
Với những thực trạng trên , là giáo viên dạy lịch sử luôn tìm tòi cần sớm
đưa ra những giải pháp cụ thể để giải quyết vấn đề trên , ở đây bản thân tôi chỉ

2
Đề tài : Gây hứng thú học tập lịch sử thế giới ( lớp 8 ) bằng cách khắc hoạ sâu
sắc biểu tượng nhân vật lịch sử trong giờ lên lớp .

-
giới hạn với đề tài : “ Gây hứng thú học tập bộ môn lịch sử thế giới lớp 8 bằng
cách khắc hoạ sâu sắc biểu tượng nhân vật lịch sử trong giờ lên lớp .”
II/ PHẠM VI ĐÊ TÀI
Việc khắc sâu biểu tượng nhân vật lịch sử ngay trong giờ lên lớp có nhiều
cách làm.Bản thân tôi tuy mới được tuyển dụng khi chương trình lịch sử đã
qua học kì II nhưng trong thời gian kiến tập và thực tập sư phạm đã được dạy
phần lịch sử Thế giới ở chương trình lịch sử lớp 8.tôi xin nêu ra vài kinh
nghiệm thu được trong kì I năm học 2007-2008 ở hai lớp 8/1 và 8/2 trường
THCS Nguyễn Chí Diểu(TP Huế)mà tôi đã trực tiếp giảng dạy.
III/ KHẢO SÁT THỰC TẾ:
Môn lịch sử ở nhà trường phổ thông nói chung , môn lịch sử thế giới lớp
8 hiện nay nói riêng , cho ta thấy rằng sách giáo khoa lịch sử lớp 8 phần lịch
sử thế giới tác giả đã soạn thảo nội dung và chương trình thật sự không khô
khan , không kém phần hấp dẫn ,tuy nhiêqua quan sát và tìm hiểu thực tế
việc học lịch sử thế giới của học sinh chưa được hiệu quả do nhiều nguyên
nhân cả chủ quan và khách quan. Hầu hết các em chưa thực sự ham mê với
phần lịch sử thế giới vì thực ra đây là một phân môn khó, bên cạnh đó giáo
viên vẫn chưa đưa ra được phương pháp tốt .Nếu thầy giáo biết cỏch sử dụng
và khai thác nó một cách có hiệu quả trong giờ lên lớp . Để làm được việc đó ,
yêu cầu ở người giáo viên rất cao trong tất cả mọi hoạt động mọi khâu trong

lịch sử trong bài học .
Trong chương trình và nội dung sách giáo khoa lịch sử lớp 8 ( phần lịch sử
thế giới ) hiện hành có trên 20 nhân vật lịch sử, những biểu tượng nhân vật
lịch sử mà giáo viên cần phải khắc sâu đó là những vĩ nhân lịch sử như :
Ôlivơ Crôm Oen (nhà lãnh đạo Cách mạng tư sản Anh); Rôpe xipie (nhà
lãnh đạo Cách mạng tư sản Pháp ); Oanh Sinh Tơn ( nhà lãnh đạo cuộc chiến
tranh giành độc lập ở Bắc Mỹ ) ; Mông te xki ơ ; Rút rô ; vôn te …(các nhà
tư tưởng , triết học ánh sáng lớn ở châu Âu thế kỷ XVIII) Các Mác ; Ăng
ghen ( các nhà lãnh đạo cách mạng vĩ đại trong phong trào công nhân quốc
tế ); Lê Nin ( Vị lãnh tụ vĩ đại Cách mạng tháng Mười Nga ); V.A Mô Da ;
Bét Tô Ven ; SôPanh (các nhạc sĩ nỗi tiếng thế giới ở thế kỷ XVIII ) Giêm
Oát ; Niu Tơn ; Đác Uyn …( các nhà phát minh khoa học ) . Các nhà lãnh
đạo cách mạng trong phong trào giải phóng dân tộc ở châu Á như : TiLec (Ấn
Độ ) ; Áp Đun Ma Ra ( Mã Lai ) ; A.Xu Các Nô ( In Đô Nê Xi a) …và một
số nhân vật lịch sử khác .
Như vậy toàn bộ khoá trình lịch sử thế giới lớp 8 hiện hành học sinh phải
nhớ trên 20 nhân vật lịch sử , do đó một trong những điều gây khó khăn đã
làm giảm hứng thú học tập của học sinh đối với bộ môn này . Để các em nhớ
lâu và hiểu sâu sắc các nhân vật lịch sử đó thì người thầy giáo phải biết khắc
sâu những biểu tượng nhân vật lịch sử đó vào trong tâm trí của các em những
đặc điểm , hình dáng của từng nhân vật thì các em rất hào hứng học tập . Từ
các nhân vật lịch sử đó các em biết rút ra những bài học quý báu để học
tập.Nhưng nếu ngược lại thầy giáo chỉ giới thiệu qua loa thì sẽ dẫn đến các em
rất khổ tâm khi thầy giáo bắt các em phải nhớ tên , nhớ năm sinh , quê hương
… của từng nhân vật lịch sử . Vì vậy muốn dạy tốt và học tốt môn lịch sử ,
ngoài những nguyên tắc và phương pháp bắt buộc khi lên lớp , giáo viên cần
phải biết khắc sâu nhân vật lịch sử ngay trong giờ lên lớp .

4
Đề tài : Gây hứng thú học tập lịch sử thế giới ( lớp 8 ) bằng cách khắc hoạ sâu

có lòng kính trọng yêu quí Các Mác một bậc thầy vĩ đại của giai cấp công
nhân thế giới, cũng từ đó giúp các em tìm hiểu thêm về cuộc đời hoạt động
của Mác trong bài học cũng như tài liệu khác ngoài SGK .
Trên cơ sở đó , đối với Ăng ghen giáo viên cũng lần lược mô tả hình dáng
của Ông thật sâu sắc gây cảm xúc cho học sinh qua chân dung trong sách giáo
khoa , gây cho học sinh có những ấn tượng khó quên về các bậc lãnh tụ đó .
b) Có những nhân vật lịch sử cần mô tả về phong thái và đặc điểm
chung :
Về vị trí và nội dung của hệ thống kiến thức trong bài học lịch sử , hoặc có
khi vì khuôn khổ tài liệu, Giáo viên không thể đặt tả tỉ mỉ chi tiết tùng nhân

5
Đề tài : Gây hứng thú học tập lịch sử thế giới ( lớp 8 ) bằng cách khắc hoạ sâu
sắc biểu tượng nhân vật lịch sử trong giờ lên lớp .

-
vật lịch sử , nhưng cũng không vì vậy mà bỏ đi hoặc lướt qua . Do đó giáo
viên có thể lược tả chung chung nhưng vẫn nêu được đặc điểm đáng ghi nhớ
và vẫn phải đạt được yêu cầu là qua đặc tả phong thái và một vài nét chung
đó có thể làm cho học sinh thấy được phẩm chất của nhân vật lịch sử đó .
Ví dụ 1: Khi dạy bài 2 : “ Cách mạng tư sản Pháp ( 1789 -1794) mục 3
“ Nội dung đấu tranh trên mặt trận tư tưởng” ( trang 11 SGK ) hình 8 có chân
dung của GG Rút Xô , đối với nhân vật lịch sử này Giáo viên đặc tả cho học
sinh thấy được phong thái suy tư sâu rộng qua vẽ mặt của Rút Xô một con
người luôn đấu tranh cho quyền tự do của con người và ngay sâu đó giáo
viên kết hợp dẫn câu nói của Rút Xô “ Tự do là quyền tự nhiên của con
người” để tăng thêm tính cách của con người đó.
Ví dụ 2 : Cũng trong bài này ở phần III mục 3 : “ Chuyên chính dân chủ
cách mạng Gia - cô- banh” Để khắc sâu nhân vật lịch sử Rôpe Xpie , giáo
viên giới thiệu hình ảnh đáng ghi nhớ , vị lãnh tụ xuất sắc của phái Gia cô

-
âm nhạc , lúc lên 3 tuổi đã biết chơi đàn , lúc 5 tuổi đã biễu diễn đàn trước
hoàng tộc lúc 6 tuổi đã đã biết sáng tác nhạc …” Với cách giới thiệu đó có
thể gây hứng thú cho các em làm cho các em nhớ mãi về những nhân vật xuất
sắc này .
c) Ngoài ra chúng ta chỉ cần chọn một trong hai nét hình dáng của con
người để minh hoạ nhắm khắc sâu hình ảnh của nhân vật lịch sử vào trong trí
nhớ của các em .
Trong nội dung bài học lịch sử ngoài những nhân vật chính diện , còn có
một số nhân vật phản diện như : Chi e ( trong bài Công xã Pa ri 1871) Hít
Le ( bài Chiến tranh thế giới lần thứ 2) . Đối với những nhân vật này giáo
viên không cần dung hình ảnh hay chân dung để minh hoạ , mà người thầy
giáo khắc hoạ bằng lời nói với những lời lẽ hết sức lôi cuốn .
Ví dụ : Đối với nhân vật Chi E giáo viên có thể mô tả là một con người
tính tình hay quau quáu, nét mặt lúc nào cũng thể hiện tính hiếu chiến ,ác
độc và tàn sát trong cuộc nội chiến với các chiến sĩ của công xã Pa Ri
( 1871) . Hay giáo viên có thể mô tả vài nét về Hit le có gương mặt hiểm
hóc , hiếu chiến thể hiện là một tên trùm phát xít , kẻ gây chiến tranh thế
giới lần thứ 2 gây ra bao cảnh đau thương cho nhân loại thế giới , từ đó giáo
dục các em biết căm thù chiến tranh , căm ghét những kẻ gây ra chiến
tranh
Tóm lại để gây hứng thú học tập cho học sinh , giáo viên không nên bỏ
qua bất cứ hình ảnh nhân vật lịch sử nào ,mà người thầy giáo cần phải khắc
sâu các nhân vật lịch sử đó ngay trong giờ lên lớp, song cũng không nên rập
khuôn một cách máy móc , người thầy giáo phải biết chọn lọc những chi
tiết hết sức cần thiết và những nét sinh động nhất để khắc sâu vào tâm trí của
các em , đặc biệt người thầy giáo phải biết dùng lời nói sao cho phù hợp với
nhân vật đó , làm sống lại nhân vật lịch sử đó trước mắt của các em.
2) Ngoài việc chọn hình dáng đặc điểm riêng của từng nhân vật lịch
sử để gây hứng thú học tập cho học sinh , thì giáo viên còn phải biết

nông cạn , không gây hấp dẫn cho các em bằng cách giáo viên giới thiệu
mâu thuẩn cụ thể giữa chính quyền chuyên chế nhà Vua nước Anh với giai
cấp tư sản và quý tộc mới , với mâu thuẫn đó không thể không xảy ra cuộc
chiến tranh giữa phe nhà vua với phe tư sản và quý tộc mới . Giáo viên trình
bày cho học sinh thấy lịch sử nước Anh lúc này không phải yêu cầu một
nhân vật đứng đầu chỉ huy một sự chuyển biến chung chung , mà là yêu câù
một nhân vật lịch sử cụ thể để lãnh đạo quân quốc hội tiến hành một cuộc
chiến tranh đánh thắng nhà vua và bọn quý tộc phong kiến và Chính
Crôm Oen đã đáp ứng được yêu cầu đó . Với cách trình bày như vậy thì
chúng ta đã khắc sâu được nhân vật lịch sử Crôm Oen và giúp các em khắc
sâu được kiến thức của bài học lịch sử ngay tại lớp .
Ví dụ 2: Cũng tương tự như vậy , đối với bài này mục III “ Cuộc chiến
tranh giành độc lập ở các thuộc địa Bắc Mỹ” Giáo viên cần phải khắc sâu
nhân vật Oanh- Sinh -Tơn qua hoạt động quân sự của Oanh- Sinh -Tơn ,
trong SGK chỉ nêu rằng : “ Oa- sinh -Tơn là một chủ nô giàu , có tài quân sự
và tổ chức , được cử làm tổng chỉ huy nghĩa quân” chứ SGK không nêu lên
được một vài hoạt động quân sự của Oanh- Sinh -Tơn . Do đó giáo viên phải
mô tả một vài hoạt động tiêu biểu , để cho học sinh thấy rằng Oa- Sinh-Tơn
là một thủ lĩnh quân sự đáp ứng được nhu cầu giải quyết mâu thuẫn lúc
bấy giờ giữa dân tộc 13 thuộc địa Bắc Mỹ với bọn thực dân Anh .
b) Một số tình huống xuất hiện những nhân vật lịch sử trong các bài học
thuộc chương III trong SGK “ Châu Á ở thế kỷ XVIII - Đầu thế kỷ XX” ví dụ
học về Cách mạng Trung Quốc có lãnh tụ Tôn Trung Sơn , Cách mạng Ấn
độ có lãnh tụ TiLắc , hoăc bài “ Châu Ẳ (1918 – 1945” có lãnh tụ M. Gan Đi
(1869 – 1948) , cách mạng ở Mã Lai có lãnh tụ Áp Đun Ra Man , cách

8
Đề tài : Gây hứng thú học tập lịch sử thế giới ( lớp 8 ) bằng cách khắc hoạ sâu
sắc biểu tượng nhân vật lịch sử trong giờ lên lớp .


giáo viên có thể khắc sâu nhân vật lịch bằng cách cho học sinh nắm những nét
tương đồng xuất thân gia đình hay từ nghề nghiệp của nhân vật đó … ví dụ
như Crôm Oen xuất thân từ gia đình quý tộc mới , Oa- Sinh Tơn là kỹ sư …
hoặc có thể kích thích tâm lý học tập cho các em giáo viên có thể cho học
sinh biết thêm về nhà lãnh đạo cách mạng Ấn Độ Ti Lắc vừa là lãnh đạo phái
cấp tiến chống thực dân Anh cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX , vừa là một nhà
sử học thông thái , nhà ngôn ngữ học danh tiếng .
Tất nhiên trong quá trình sử dụng những tư liệu nói trên để khắc sâu hình
ảnh của các nhân vật lịch sử nhằm gây hứng thú học tập cho các em ,để
nâng cao chất lượng dạy và học là điều rất cần thiết, nhưng người thầy giáo

9
Đề tài : Gây hứng thú học tập lịch sử thế giới ( lớp 8 ) bằng cách khắc hoạ sâu
sắc biểu tượng nhân vật lịch sử trong giờ lên lớp .

-
không vì thế mà tham lam chồng chất nhiều kiến thức để phủ lên bộ nhớ
các em , cuối cùng làm cho các em không nhớ gì mà lại đâm ra chán học .Do
đó muốn đạt được mục đích trên người thầy giáo phải biết chọn lọc tức là
giản và tinh chứ không phải nhiều số lượng là quyết định được sự tiếp thu
kiến thức của học sinh và gây hứng thú cho các em học tập tốt bộ môn lịch
sử .
Muốn có được như vậy người giáo viên phải tích luỹ nhiều tư liệu lịch sử
có nhiều kiến thức lịch sử chi tiết và phong phú nhưng sống động , biết kết
hợp nhuần nhuyễn giữa các phương pháp tâm lý học để vận dụng tốt kiến
thức vào bài giảng đúng lúc đuúng nơi , đúng nội dung yêu cầu của bài ,
ngoài ra giáo giên còn phải biết kết hợp khai thác giữa kiến thức trong sách
giáo khoa với kiến thức ngoài sách giáo khoa , kết hợp lời nói truyền cảm
với chân dung hay hình ảnh của nhân vật lịch sử , biét so sánh đối chiếu giữa
các nhân vật lịch sử nhằm nâng cao giá trị nhận thức cho các em .

Để kiểm nghiệm lại quá trình thực hiện sáng kiến này , ngoài việc tiến
hành các phương pháp trên bản thân tôi còn tiến hành kiểm tra thực tế qua
các hình thức kiểm tra : miệng , 15 phút đầu giờ , kiểm tra 1tiết đều có kèm
theo các câu hỏi về nhân vật lịch sử, các câu hỏi kiểm tra bản thân tự ra đề
hoặc được sưu tầm, tìm tòi qua các sách tham khảo như sách giáo viên của
tác giả Phan Ngọc Liên ( tổng chủ biên ), sách bài tập lịch sử của tác giả :
Trịnh Đình Tùng ( chủ biên )…để đưa vào bài tập thường xuyên và định kỳ .
Sau đây là một số bài tập về nhân vật lịch sử mà bản thân đã ra đề, để vừa
khắc sâu kiến thức nhân vật lịch sử cho học sinh vừa kiểm tra việc tiếp thu
kiến thức đó như thế nào qua các lần kiểm tra ( miệng , 15 phút đầu giờ ,
45phút định kỳ …) .
Ví dụ 1: Ở bài 3 “ Cách Mạng tư sản Pháp 1789” , giáo viên có thể ra
câu hỏi sau ( dạng tự luận ) : Em hiểu biết gì về nhân vật Rôpe Xpie ? ( Sách
bài tập lịch sử tác giả Trịnh Đình Tùng … Nhà xuất bản giáo dục năm
2004 ), để khắc sâu hình ảnh nhân vật lịch sử này tôi còn kèm theo câu hỏi
sau : Nhân vật Rôpe Xpie có liên quan đến sự kiện lịch sử quan trọng nào
trong phái Gia Cô Banh cách mạng ?
Ví dụ 2: Ở bài 4 “ Phong trào công nhân và sự ra đời của chủ nghĩa
Mác”.
Để nắm lại những kiến thức đã học về nhân vật lịch sử Các Mác và Ăng
Ghen .Giáo viên có thể ra đề dưới dạng điền thế như sau .
Hãy sử dụng các từ dưới đây điền vào chổ trống để hoàn thành đoạn tóm
tắc về cuộc đời hoạt động của Các Mác và Ăng ghen .
Tri thức 1818 thông minh
hoạt động cách mạng 1842 chủ xưởng
1844 1820 Tình cảnh giai cấp công nhân Anh.
Công nhân tình bạn Tiến sĩ triét học .
“ Các Mác sinh năm………………….trong một gia đình …………………gốc
Do thái ở thành phố Tơ Ri ơ nước Đức . Từ nhỏ Mác đã nỗi tiếng là người
…………… , sớm tỏ ra uyên bác vì vậy mới 23 tuổi Mác đã đỗ ………… ,

VI/ KIẾN NGHỊ-ĐỀ XUẤT:
Trên đây tôi đã góp một số kinh nghiệm dạy học phần lịch sử thế giới trong
chương trình lịch sử 8 THCS, đây chỉ là ý kiến chủ quan của riêng cá nhân
tôi.Để gây hứng thú cho học sinh khi học một tiết học lịch sử thế giới. Việc
sử dụng đồ dùng dạy học cùng với tài liệu thành văn trong dạy học lịch sử và
đặc biệt là phần lịch sư thế giới.Việc đổi mới phương pháp dạy học gây hứng
thú cho học sinh chính là vấn đề mà người thầy cần phải linh hoạt trong quá
trình tổ chức dạy-học cũng tạo điều kiện giúp các em tiếp thu tốt việc học
lịch sử của mình.
Chắc chắn trong quá trình trình bày vấn đề này(là vấn đề tương đối phức
tạp)sẻ không tránh khỏi những hạn chế nhất định. Rất mong được sự trao
đổi,góp ý chân thành của các đôgf nghiệp để đề tài được hoàn thiện hơn.

12
Đề tài : Gây hứng thú học tập lịch sử thế giới ( lớp 8 ) bằng cách khắc hoạ sâu
sắc biểu tượng nhân vật lịch sử trong giờ lên lớp .

-

13