Đề tài: “Giáo dục tình cảm đạo đức học sinh thông
qua bộ môn Ngữ Văn”
I - PHẦN MỞ ĐẦU
I.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Năm học 2009- 2010 với chủ đề: “Năm học đổi mới quản lý và nâng cao
chất lượng giáo dục”. Với nhiệm vụ trọng tâm của toàn ngành là tiếp tục thực
hiện các cuộc vận động: “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí
Minh”; “Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo
dục”; “Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương đạo đức tự học và sáng tạo”; “Xây
dựng trường học thân thiện học sinh tích cực”. Phòng giáo dục và Đào tạo
Huyện Đông Triều cũng phát động phong trào thi đua: “Xây dựng trường học
thân thiện học sinh tích cực trong toàn ngành nhằm nâng cao chất lượng
giáo dục đặc biệt là giáo dục đạo đức, nhân cách và kỹ năng cho học sinh”.
Hơn nữa trong sự nghiệp đổi mới đất nước, Đảng và nhà nước ta cũng đánh
giá cao về giáo dục và đào tạo. Nghị quyết trung ương II khóa VIII có nêu quan
điểm: “Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu” và “Con người” được coi
là mục tiêu, là động lực quan trọng trong sự nghiệp phát triển của toàn xã hội.
Sinh thời Hồ Chí Minh cũng đã khẳng định “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội,
trước hết cần có những con người xã hội chủ nghĩa” theo Bác thì việc “Bồi
dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần
thiết”. Chính vì thế Bác nói “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích
trăm năm thì phải trồng người”. Trong lĩch vực giáo dục Bác cũng yêu cầu
phải chú trọng đủ các mặt: Đạo đức cách mạng, giác ngộ xã hội chủ nghĩa, văn
hóa kỹ thuật lao động và sản xuất, đào tạo thế hệ trẻ thành người thừa kế xây
dựng xã hội chủ nghĩa vừa “hồng” vừa “chuyên”. Như vậy, đạo đức và tài năng
là cả hai nội dung không thể thiếu được đối với nhiệm vụ bồi dưỡng giáo dục
trong đó đạo đức là gốc.
Người nói: “Dạy cũng như học phải biết chú trọng cả tài lẫn đức”. Điều
23- Luật giáo dục cũng đã nêu rõ:
Giáo viên thực hiện : Bùi Thị Dung- Trường
THCS Tràng An

I.2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI:
Giáo viên thực hiện : Bùi Thị Dung- Trường
THCS Tràng An
2
Đề tài: “Giáo dục tình cảm đạo đức học sinh thông
qua bộ môn Ngữ Văn”
Nghiên cứu đề tài này là tôi muốn nắm được thực trạng của công tác giáo
dục tình cảm đạo đức học sinh trong nhà trường nói chung. Đề xuất một số biện
pháp phối hợp giáo dục tình cảm đạo đức học sinh trong việc giảng dạy bộ môn
Ngữ Văn ở cấp THCS một cách có hiệu quả giúp thế hệ trẻ các em trở thành
những người công dân có ích trong thế kỷ XXI, đáp ứng được mục tiêu của
ngành giáo dục nói chung và bộ môn Ngữ văn nói riêng.
Nghiên cứu đề tài này là tôi mong muốn sẽ cùng với các bạn đồng nghiệp
cùng nhau đưa ra những giải pháp thiết thực góp phần nhỏ bé của mình vào
việc giáo dục tình cảm đạo đức cho học sinh ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà
trường.
I.3. THỜI GIAN VÀ ĐỊA ĐIỂM THỰC HIỆN ĐỀ TÀI:
- Thời gian: 2 năm (Từ tháng 09/2008 đến tháng 04/2010)
- Đối tượng thực nghiệm là chương trình ngữ văn lớp 8, 9
- Địa điểm thực nghiệm: Học sinh Lớp 8A, 9A- Trường THCS Tràng An.
I.4. ĐÓNG GÓP MỚI VỀ PHẦN LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN:
I.4.1. Về lý luận:
Thông qua nội dung bài viết này tôi muốn đóng góp thêm với các bạn đồng
nghiệp dạy bộ môn Ngữ văn lớp 8, 9 nói riêng và bộ môn Ngữ văn cấp THCS
nói chung về thực trạng vấn đề giáo dục đạo đức học sinh trong tình trạng hiện
nay. Một vấn đề mà toàn xã hội đang quan tâm và đề cập đến rất nhiều những
vấn đề về phạm trù đạo đức, vấn đề giáo dục đạo đức trong trường học và giáo
dục tình cảm đạo đức cho học sinh thông qua bộ môn văn hóa.
I.4.2. Về thực tiễn:
Trường THCS Tràng An nằm trên địa bàn vùng nông thôn, là một xã thuần

đức cách mạng đó là cái gốc rất quan trọng, nếu không có đạo đức cách mạng
thì có tài cũng vô dụng”.
Như vậy vấn đề thứ nhất tôi đặt ra trong đề tài này là: giáo viên phải nhận
thức rõ trong nhà trường THCS giáo dục đạo đức là mặt giáo dục phải được
đặc biệt coi trọng vì nếu công tác này được coi trọng thì chất lượng toàn diện sẽ
được nâng lên vì đạo đức có mối quan hệ mật thiết với các mặt giáo dục khác,
mà để thực hiện những yêu cầu về nội dung giáo dục đạo đức cho học sinh thì
vai trò của tập thể sư phạm lại giữ một vị trí quan trọng và có tính quyết định.
Thế nhưng điều quan trọng là giáo dục như thế nào bởi vì giáo dục đạo đức
không chỉ là việc truyền thụ khái niệm tri thức đạo đức mà quan trọng hơn là
Giáo viên thực hiện : Bùi Thị Dung- Trường
THCS Tràng An
4
Đề tài: “Giáo dục tình cảm đạo đức học sinh thông
qua bộ môn Ngữ Văn”
kết quả giáo dục phải được thể hiện thành tình cảm, niềm tin, hành động thực tế
của học sinh. Giáo dục đạo đức nó là cả một quá trình lâu dài phức tạp đòi hỏi
phải có công phu kiên trì liên tục. Muốn làm được điều này người giáo viên
dạy văn phải nắm được đặc trưng của bộ môn mình phụ trách. Ai cũng biết
rằng môn Ngữ văn có vị trí đặc biệt ngoài việc giúp các em bước đầu có năng
lực cảm thụ các giá trị chân, thiện, mỹ trong nghệ thuật, năng lực sử dụng
Tiếng Việt như một công cụ để tư duy và giao tiếp thì việc bồi dưỡng tâm hồn,
tình cảm cho học sinh góp phần hình thành ở học sinh biết thương yêu, quý
trọng gia đình, bạn bè, có lòng yêu quê hương đất nước, lòng nhân ái bao dung,
tinh thần tôn trọng lẽ phải, sự công bằng, lòng căm ghét cái xấu, cái ác. Mà
điều này người giáo viên văn lại có cơ hội hơn các bộ môn khoa học khác.
Chính vì vậy, trong đề tài này tôi muốn đưa ra một số thực nghiệm về vấn
đề kết hợp giáo dục tình cảm đạo đức cho học sinh thông qua:
- Giờ đọc hiểu văn bản
- Giờ tập làm văn

sao truyền thụ được hết được đầy đủ kiến thức sách giáo khoa là tốt lắm rồi, mà
không chú ý đến việc giáo dục tình cảm thái độ cho học sinh. Nói về sự xuống
cấp của đạo đức học sinh có nhiều nguyên nhân, gia đình thì chỉ quan tâm đến
việc con học được mấy điểm chứ đâu có quan tâm đến việc con chơi thế nào?
chơi với ai? còn nhà trường thì chú trọng nhiều đến dạy kiến thức hơn là dạy
đạo đức. Chính vì vậy mới dẫn đến tình trạng học sinh thiếu tinh thần ý thức
trong học tập, lười học các giờ học nói tự do, nói leo cô giáo, về nói dối cha
mẹ. Kỹ năng ứng xử trong giao tiếp hạn chế, tình trạng học sinh nói trống
không với thầy cô, với bố mẹ không phải là ít. Trong cuộc sống thì tỏ ra ích kỷ,
không biết quan tâm chia sẻ với những người xung quanh, ham chơi đua đòi
Như vậy để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thì người giáo viên phải
có những nhận thức đúng đắn và đưa vấn đề giáo dục đạo đức vào trong giảng
dạy của mình. Đó là nội dung mà tôi muốn đặt ra trong bài viết này.
* Nội dung và biện pháp thực hiện:
Môn Văn là một môn có tầm quan trọng đặc biệt trong nhà trường, thế
nhưng dạy văn không giống như bất kỳ môn học nào khác. Giáo viên dạy Lịch
sử thì quan tâm đến sự kiện, giáo viên Địa lý quan tâm đến các yếu tố tự nhiên
và xã hội, dạy Toán chú ý đến các con số lạnh lùng. Dạy văn không chỉ cần đến
kiến thức là đủ mà thêm vào đó là cảm xúc, tình cảm sự rung động của con tim,
cái xuất thần của tâm hồn, cần đến cái không khí văn, chất văn trong lớp học
Giáo viên thực hiện : Bùi Thị Dung- Trường
THCS Tràng An
6
Đề tài: “Giáo dục tình cảm đạo đức học sinh thông
qua bộ môn Ngữ Văn”
trong mỗi cá nhân thầy và trò. Trong bài viết này tôi chỉ xin nêu nội dung và
biện pháp thực hiện trong ba hoạt động của quá trình dạy học môn Ngữ Văn.
Thứ nhất: Giáo dục tình cảm đạo đức học sinh thông qua giờ đọc- hiểu
văn bản
Theo các nhà tâm lý học thì lứa tuổi học sinh cơ sở là lứa tuổi nằm trong

qua bộ môn Ngữ Văn”
Ví dụ: Dạy bài “Mùa xuân nho nhỏ” của Thanh Hải- Ngữ văn 9 tập II. Tôi
vào bài như sau:
“ Mùa xuân- khoảnh khắc thiên nhiên tươi đẹp khởi đầu một năm.
Mùa xuân đã từng là đề tài khơi nguồn cảm xúc biết bao thi nhân, chúng
ta đã từng được chiêm ngưỡng một bức tranh xuân tuyệt đẹp qua ngôn
ngữ thơ ca của thi hào Nguyễn Du, xuân của đất trời- xuân của lòng người.
Mỗi người có một cảm xúc riêng khi mùa xuân về. Vậy nhà thơ Thanh Hải
đã cảm nhận như thế nào về mùa xuân qua nhan đề “Mùa xuân nho nhỏ”
ấy. Hôm nay cô cùng các em sẽ tìm hiểu ”
Hay khi dạy bài “Mây và sóng” tôi giới thiệu như sau:
“Tình cảm gia đình và đặc biệt là tình mẫu tử có lẽ là một trong những
tình cảm thiêng liêng nhất và đó cũng là nguồn thi cảm không bao giờ cũ,
không bao giờ vơi cạn của các nhà thơ, nhà văn, nhạc sĩ. Giờ học hôm nay
các em sẽ được tìm hiểu nguồn cảm xúc thiêng liêng đó qua một tác phẩm
văn học nước ngoài ”.
Không những thế trong giờ đọc hiểu văn bản người giáo viên biết kết hợp
khéo léo với việc giáo dục tình cảm học sinh qua phương pháp đọc sáng tạo.
Bởi đọc là một trong những hình thức hoạt động nhận thức của con người. Nó
phản
ánh năng lực tư duy bằng ngôn ngữ và thông qua ngôn ngữ. Riêng đối với văn
học, đọc phản ánh những tình cảm, những ý chí, những ước vọng, những động
lực của tâm hồn và cùng với tiếng lòng của nhà văn thể hiện trong tác phẩm.
Đọc là tiếng đồng vọng của con người trước thời đại và lịch sử. Đọc nó giống
như một hoạt động tinh thần, một hoạt động nhận thức. Đọc cũng giúp con
người có ý thức khám phá những giá trị chân, thiện, mỹ.
Chính vì thế dạy văn không thể không hướng dẫn học sinh đọc văn phải
hướng dẫn các em đọc chuẩn văn bản có nghĩa là phải đọc đúng, đọc rõ, đọc
diễn cảm, đọc hay, đọc như là một sự tự biểu hiện, như là sự tự cảm nhận nên
khi đọc phải hướng dẫn các em dựa trên đặc điểm thể loại của văn bản, tính

còn chìm sâu vào những tầng lớp của văn bản, của thế giới hình tượng. Chính
vì vậy người giáo viên dạy văn phải biết gợi mở ra những điều bí ẩn đằng sau
những câu chữ lặng yên trên trang giấy để chúng lên tiếng đối thoại với từng
học sinh. Người giáo viên phải làm sao cho học sinh cảm thụ cái đẹp văn
chương và cái chất văn ấy thấm dần, thấm sâu vào cuộc đời học sinh để các em
cùng phô diễn cái đẹp ấy trên những bài văn viết và trong lời nói thường ngày.
Muốn làm được điều này người giáo viên phải biết thiết kế trong trang giáo án
Giáo viên thực hiện : Bùi Thị Dung- Trường
THCS Tràng An
9
Đề tài: “Giáo dục tình cảm đạo đức học sinh thông
qua bộ môn Ngữ Văn”
của mình một hệ thống câu hỏi phù hợp. Hệ thống câu hỏi trong một bài học
văn rất đa dạng và phong phú, nhưng có thể quy thành 2 loại như sau:
- Các câu hỏi nhằm tìm hiểu tác phẩm có tính chất nghiên cứu văn học
- Các câu hỏi nhằm khơi ngợi hoạt động tự bộc lộ và đồng sáng tạo của học
sinh.
Sử dụng hệ thống câu hỏi phát huy tính tích cực sáng tạo của học trò để
đúng đặc trưng phương pháp bộ môn khiến cho người học văn thật nhẹ nhàng
thoải mái làm lay động tâm hồn học trò cũng là góp phần giáo dục đạo đức cho
các em. Bởi vì đối với bộ môn Ngữ văn thì người thầy không chỉ truyền thụ
kiến thức, kỹ năng văn học đúng hướng, đúng cách trong suy diễn, phỏng đoán
hay áp đặt trong giáo dục tư tưởng, tình cảm mà còn đạt đến mục đích cao cả
nhất là dạy văn để dạy người. Tôi lấy ví dụ: Khi dạy bài “Đức tính giản dị của
Bác Hồ-Ngữ văn 7” hay “Phong cách Hồ Chí Minh”- Ngữ văn lớp 9, giáo viên
đâu có phải cung cấp cho học sinh kiến thức thế nào là sống giản dị mà từ hệ
thống câu hỏi tìm hiểu bằng những từ ngữ câu văn giàu hình ảnh, điểm vài lời
nhận xét, so sánh ý nhị, người giáo viên dẫn dắt các em vào thăm nơi ăn, chốn
ở của Người như vào một bảo tàng vừa bình dị vừa thiêng liêng. Từ chiếc nhà
sàn vẻn vẹn vài phòng với những đồ đạc đơn sơ vừa để ăn ngủ vừa để họp bộ

thần quốc tế vô sản, tư tưởng làm chủ tập thể, thái độ lao động XHCN và
những đức tính tốt đẹp khác như lòng nhân ái, tinh thần dũng cảm, ý thức chủ
động sáng tạo trong cuộc sống. Bằng giọng thơ hay, bằng câu hỏi gợi sự nhận
xét tinh túy về cách nhìn, cách nghe và sự gợi cảm, làm thế nào để các em có
thể tự hình dung được trong tâm trí mình cả thiên nhiên và cuộc sống có thực
có mơ, gần hay xa, xưa hay nay để cho tâm hồn được mở rộng hơn, say sưa
hơn và chính nhờ đó mà biết yêu thích, sống hồn nhiên và rung động hơn. Các
em có thể cảm nhận được cả mùi hương ổi chín nồng nàn ở chốn thôn quê, gần
gũi và quen thuộc đang phả vào làn gió se se lạnh đầu mùa hay một làn sương
mỏng manh duyên dáng đang giăng mắc nhẹ nhàng nơi đầu thôn ngõ xóm
trong bài thơ “Sang thu” của Hữu Thỉnh- Văn 9. Từ chỗ các em được chiêm
ngưỡng một khúc giao mùa nhẹ nhàng thơ mộng mà cũng thầm thì triết lý. Các
em sẽ thấy được vẻ đẹp của thiên nhiên thật là hấp dẫn, nếu con người ta biết
rung động trước vẻ đẹp của nó.
Có thể nói sau khi học xong một bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” hay “Sang
thu” có những em học sinh biết dậy sớm để ngắm một cảnh bình minh đẹp,
quan sát một giọt sương long lanh, một tia nắng hay lắng nghe một tiếng chim
Giáo viên thực hiện : Bùi Thị Dung- Trường
THCS Tràng An
11
Đề tài: “Giáo dục tình cảm đạo đức học sinh thông
qua bộ môn Ngữ Văn”
hót, biết yêu thương ông bà, cha mẹ, anh chị em, quê hương, làng xóm thì
chính những em đó đã tiếp thu bài giảng có hiệu quả.
Tôi lấy ví dụ về một bài giảng cụ thể như sau:
Bài 30: Văn bản- BỐ CỦA XI MÔNG
Trích: Guy Đơ- Môpaxăng
A. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1. Kiến thức:
- Giúp học sinh hiểu được Môpa xăng đã miêu tả sắc nét diễn biến tâm trạng

nhà sẽ che chắn cho suốt cuộc đời mỗi đứa con. Nhưng nếu vì một lý do nào đó
mà đứa con mất đi “Lá chắn” của mình thì chúng sẽ ra sao? Đoạn trích “Bố của
Xi- Mông” mà hôm nay chúng ta học sẽ giúp cho các em hiểu hơn về tình
người, tình đời trong cuộc sống của mỗi con người.
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài giảng
Hoạt động 1:
Giáo viên trực quan chân dung tác giả trên
máy chiếu
?Hãy nêu tóm tắt những hiểu biết của em về
tác giả Môpa xăng
Giáo viên giới thiệu thêm: (Môpa xăng là
một nhà văn hiện thực vĩ đại của nước pháp
thế kỷ XIX. Ông sinh trong một gia đình quý
tộc sa sút. Từ bé đã phải sống trong một bi
kịch gia đình, năm 11 tuổi trở đi chỉ được
sống với mẹ, lớn lên học luật, khi chiến
tranh Pháp- Phổ ông nhập ngũ và làm việc ở
bộ Hải quân, Bộ Giáo dục. Trên dưới 30 tuổi
ông mới viết văn nhưng sự nghiệp văn
chương của ông rất đồ sộ với nhiều tác phẩm
nổi tiếng. Cuộc đời ông có nhiều bất hạnh.
Ông mắc bệnh tâm thần và chết đau đơn
trong nhà thương điên vào ngày 06/7/1893).
? Nêu xuất xứ của đoạn trích học?
Yêu cầu: Đọc giọng kể chuyện phân biệt lời
kể tả, lời đối thoại giữa các nhân vật.
I. Giới thiệu tác giả- tác
phẩm:
1. Tác giả:
- Guy đơ Môpa Xăng (1850-

- Ngôi kể thứ ba=> người kể dấu mình=> kể
tự do nhìn thấy hết được những gì diễn ra
với nhân vật.
? Truyện có những nhân vật nào?
Xi- Mông, B lăng sốt, Phi líp=> nhân vật
chính. Vậy sự việc gì đã diễn ra xoay quanh
3 nhân vật này?
? Dựa vào diễn biến của truyện với tiêu đề
SGK hướng dẫn, em phân đoạn như thế nào
cho hợp lý?
- Trực quan bảng phụ
- Văn bản trích trong truyện
ngắn cùng tên
3. Đọc, hiểu chú thích:
a. Đọc, tóm tắt
b. Chú thích SGK
c. Từ khó: SGK
II. Phân tích văn bản:
1. Kết cấu bố cục:
- Thể loại: Truyện ngắn
- Bố cục: 4 đoạn
Giáo viên thực hiện : Bùi Thị Dung- Trường
THCS Tràng An
14
Đề tài: “Giáo dục tình cảm đạo đức học sinh thông
qua bộ môn Ngữ Văn”
1. Từ đầu-> “khóc hoài”: Nỗi tuyệt vọng của
Xi- Mông
2. Tiếp-> “một ông bố”: Xi- Mông gặp bác
Phi- líp

Con trai của chị B lăng sốt
7- 8 tuổi hơi xanh, sạch sẽ

nhút nhát
Bị bắt nạt vì không có bố
Đề tài: “Giáo dục tình cảm đạo đức học sinh thông
qua bộ môn Ngữ Văn”
- Vì em không có bố
? Nỗi đau ấy đã được nhà văn khắc họa như
thế nào qua ý nghĩ? Tâm trạng và cách nói
năng của em?
- ý nghĩa: Muốn chết
- Hành động: Bỏ nhà ra bờ sông
? Thế nhưng tại sao khi ra bờ sông em lại từ
bỏ ý định tự tử?
- Cảnh tượng ở bờ sông rất đẹp và hấp dẫn
em
? Cảnh tượng đó được nhà văn miêu tả như
thế nào?

? Cảnh tượng ở bờ sông đã tác động như thế
nào đến tâm trạng của Xi- Mông?
- Từ chỗ muốn chết
? Đặc biệt chi tiết Xi- Mông đuổi bắt chú
nhái rồi bật cười một mình nhớ tới trò
chơi… cho ta thấy Xi- Mông là một đứa bé
như thế nào?
- Rất trẻ con, ngây thơ, yêu thiên nhiên yêu
cuộc sống khóc đấy cười đấy hồn nhiên đáng
yêu.

- Thiên nhiên đẹp hấp dẫn-> nghĩ không có
bố-> nức nở
- Thể hiện ở nỗi khát khao, ở những cơn nức
nở cùng với những câu nói đứt quãng của
em.
- Giáo viên bình: Thế mới biết tình cảm gia
đình là thiêng liêng bất diệt nếu em bé trong
bài “Mây và sóng” của TaGo sẵn sàng từ
chối mọi sự cám dỗ của thiên nhiên để được
ở nhà với mẹ còn Xi- Mông thì dù thiên
nhiên có đẹp đẽ hấp dẫn đến đâu, dù em có
phải chịu sự đau đớn về thể xác em không
nguôi ngoai được nỗi đau không có bố.
Đúng là chỉ khi nào ta bị thiếu đi một thứ gì
đó thì ta mới thấy nó quý giá vô cùng.
? Các em có nhận xét gì về nghệ thuật miêu
- Nỗi khổ đau tinh thần không
thể giải thoát đến nỗi tuyệt
vọng.
Giáo viên thực hiện : Bùi Thị Dung- Trường
THCS Tràng An
17
Đề tài: “Giáo dục tình cảm đạo đức học sinh thông
qua bộ môn Ngữ Văn”
tả của tác giả? (thảo luận nhóm)
- Miêu tả chi tiết tâm trạng của nhân vật qua
cảnh tượng thiên nhiên, qua những tiếng nức
nở của nhân vật.
? Theo em thì cách miêu tả này có phù hợp
với tâm lý trẻ thơ không? vì sao?

- Gặp bác Phi- líp
? Xi- Mông tỏ thái độ như thế nào khi em
gặp bác Phi- líp ở bờ sông?
- Trả lời mắt đẫm lệ- nghẹn ngào
? Em hiểu thế nào là “đẫm lệ”?
? Câu trả lời nghẹn ngào trong tiếng khóc cố
kìm nén chứng tỏ tâm trạng Xi- Mông như
thế nào?
? Xi- Mông đã nói với bác Phi- líp như thế
nào? câu nói đó thể hiện điều gì?
- Khát khao có bố
? Khi bác Phi- líp nhận lời sẽ làm bố của em
thì thái độ của Xi- Mông như thế nào?
- Xi- Mông khẳng định chắc nịch: Bác là bố
cháu-> Xi- Mông hết buồn-> vui sung sướng
? Thái độ của em như thế nào trước những
sự trêu chọc của các bạn ở trường?
- Quát vào mặt chúng như ném một hòn đá
- Không trả lời gì hết
? Những hành động đó chứng tỏ Xi- Mông
có thái độ như thế nào?
- Hãnh diện, tự hào có một người bố
? Em có nhận xét gì về tâm trạng về tinh
thần của Xi- Mông khi có bác Phi- líp nhận
làm bố?
- Học sinh nghiên cứu đoạn 3
? Chị Blăng sốt được giới thiệu như thế nào?
- Người phụ nữ xinh đẹp nhất vùng
? Theo em chị Blăng sốt có phải là người
* Tâm trạng của Xi- Mông khi

- Phi- líp là một người lao động lương thiện,
yêu nghề khỏe mạnh, nhân hậu, yêu trẻ.
? Vì sao bác lại an ủi và đưa Xi- Mông về
nhà?
- Bác nhận ra sự đau khổ của Xi- Mông,
thông cảm với nỗi bất hạnh của em.
? Tại sao bác lại trở nên rụt rè ấp úng khi nói
với chị Blăng sốt?
- Bác là người đàn ông đứng đắn biết tự
trọng và tôn trọng người khác, lúc đầu có ý
Chị là người phụ nữ đức hạnh bị
lừa dối.
c. Nhân vật bác Phi- líp:
Giáo viên thực hiện : Bùi Thị Dung- Trường
THCS Tràng An
20
Đề tài: “Giáo dục tình cảm đạo đức học sinh thông
qua bộ môn Ngữ Văn”
định đùa cợt-> nể trọng-> lời lẽ trở nên trang
trọng.
? Tại sao bác nhanh chóng nhận lời làm bố
của Xi- Mông?
- Thương cảm, yêu quý Xi- Mông
- Cảm mến chị Blăng sốt
- Muốn bù đắp sự mất mát cho Xi- Mông
? Chi tiết “Bác nhấc bổng Xi- Mông lên hôn
em” nói lên tâm trạng của Bác lúc đó như
thế nào?
- Sự xúc động đột ngột của bác về quyết
định của chính mình có phần ngượng ngùng

Đề tài: “Giáo dục tình cảm đạo đức học sinh thông
qua bộ môn Ngữ Văn”
IV. Củng cố:
- Một em đọc lại văn bản
V. Hướng dẫn về nhà:
- Tập phân tích 3 nhân vật
- Ôn tập lại toàn bộ truyện
E. RÚT KINH NGHIỆM:Hay tôi lấy ví dụ khác: Sau khi hướng dẫn các em đọc thêm văn bản “Con
Cò- Ngữ Văn 9- tập II”, tôi có cho một bài tập về nhà với yêu cầu như sau:
“Viết đoạn văn nêu cảm nhận của em về hai câu thơ được đúc rút như một quy
luật:
Con dù lớn vẫn là con của mẹ
Đi hết đời lòng mẹ vẫn theo con”.
Em Thu Hằng học sinh lớp 9B đã cảm nhận như sau:
“Mỗi đứa trẻ dù đã khôn lớn trưởng thành, vững vàng trong cuộc
sống vẫn luôn là đứa con bé bỏng cần sự ôm ấp che chở từ tình yêu thương
ấm áp của người mẹ. Để trên mỗi bước đường đời khi vấp ngã họ có thể trở
về với vòng tay mẹ bao dung, tìm lại mối giao hòa và điểm tựa vững chắc nơi
suối
nguồn tình cảm Dù con đã lớn khôn nhưng mẹ lúc nào cũng là chiếc bóng
âm thầm bên đời con trên vạn ngả, bởi con là tất cả vui buồn của lòng mẹ
yêu thương. Vậy nên:
“Con dù lớn vẫn là con của mẹ
Đi hết đời lòng mẹ vẫn thương con.””
Hay một dẫn chứng khác: Sau khi học xong bài thơ “Mây và sóng” của nhà
thơ Ta-Go (Ngữ văn 9- tập II) tôi ra một bài tập về nhà như sau:
Giáo viên thực hiện : Bùi Thị Dung- Trường

THCS Tràng An
23
Đề tài: “Giáo dục tình cảm đạo đức học sinh thông
qua bộ môn Ngữ Văn”
Hoặc tôi lấy một ví dụ khi làm đề văn: “Hãy kể về một người thân yêu của
em” một em học sinh lớp 6 đã kể về người bố của mình như sau: “…Hôm đó,
đã 7 giờ tối rồi, cả nhà em đợi mãi mà không thấy bố em đi củi về. Em buồn và
lo cho bố lắm, không biết vì sao mà hôm nay bố em lại đi rừng về muộn như
vậy. Em chờ mãi…rồi bố em cũng về, trên chiếc xe đạp cũ kỹ bố em thồ hai bó
củi rất to và nặng. Nhìn quần áo bố bẩn lấm lem, mặt ướt đẫm mồ hôi, em thấy
thương bố quá. Chỉ vì lo lấy tiền cho chúng em ăn học mà ngày nào bố em
cũng phải đi rừng như thế. Em vội chạy vào nhà rót cho bố em một cốc nước
vối nguội mời bố uống rồi lấy chiếc quạt nan quạt cho bố. Sau khi nghe bố kể
em mới biết hôm nay bố về muộn là do cái xe đạp của bố bị bục săm. Những
dòng nước mắt của em cứ chảy dài, em thương bố nhiều lắm…”.
Lời văn bộ bạch chân thành của em học sinh đó khiến lòng tôi bồi hồi xúc
động. Tình thương yêu người cha của một em học sinh vùng nông thôn còn
nhiều khó khăn thiếu thốn nó là như vậy đấy. Có phải đâu là một cốc nước
chanh đá mát lạnh hay một làn gió mát của chiếc quạt điện mà đó chỉ là một
cốc nước vối nguội trong một chiếc bình sứ ta vẫn thường gặp ở những vùng
nông thôn dân dã…lời kể rất thật của em đã bộc lộ được lòng yêu thương mẹ
cha, biết cảm thông với nỗi vất vả của cha mẹ. Phải chăng chính tình thương
yêu cha mẹ đã khơi nguồn cảm xúc để các em có thể cho ra đời những đoạn
văn, bài thơ mộc mạc, chân thành đến như vậy.
Thứ hai: Giáo dục tình cảm đạo đức học sinh qua giờ tập làm văn
Thực tế cho thấy không ít học sinh hiện nay rất yếu kém về văn hóa giao
tiếp, nhiều đồng chí giáo viên đã từng phàn nàn về chuyện học sinh nói leo một
cách hồn nhiên hay ngang nhiên nói chuyện riêng trong giờ học, rồi chuyện học
sinh nói tục, chửi thề, xưng hô không đúng trong giao tiếp. Đặc biệt điểm yếu
dễ nhận ra của học sinh phổ thông ở vùng nông thôn là rất rụt rè, lúng túng

thân các em trước vấn đề toàn xã hội quan tâm.
Thứ ba: Giáo dục tình cảm đạo đức học sinh qua hoạt động ngoại khóa
Hoạt động ngoại khóa là hình thức hoạt động (ngoại) tiết học là một nhiệm
vụ bổ trợ rất cần thiết. Hoạt động ngoại khóa có vai trò vô cùng quan trọng đối
với hoạt động ngoài giờ. Ví dụ các Câu lạc bộ sáng tác ngâm thơ, diễn kịch
hoặc sưu tầm nếu giáo viên tổ chức tốt sẽ kích thích lòng ham mê văn học. Hay
những buổi ngoại khóa về tác phẩm hoặc gặp gỡ nhà văn, giúp cho học sinh
thấy được cuộc sống văn chương thật gần gũi, ngoại khóa sẽ bổ trợ cho nội
khóa, khắc sâu thêm kiến thức nội khóa.
Đối với trường THCS Tràng An thường phối hợp với tổ văn để tổ chức các
buổi ngoại khóa trong năm như: Nhân dịp ngày quốc phòng toàn dân 22/12 tôi
tổ chức ngoại khóa về “Hình ảnh anh bộ đội qua thơ ca”.
Giáo viên thực hiện : Bùi Thị Dung- Trường
THCS Tràng An
25