PHẦN I : LỜI NÓI ĐẦU
1)Lý do chọn đề tài:
ua học âm nhạc làm cho các em yêu thích bộ môn nghệ thuật này, cảm
thụ và cảm nhận được cái hay, cái đẹp của âm thanh qua các bài hát,
các bài tập đọc nhạc mà các em đã được học trực tiếp. Làm cho các em
biết yêu quý và trân trọng thứ sản phẩm văn hóa tinh thần của cha ông để lại
(dân ca) và các tác phẩm của nhạc sĩ sáng tác ra.
Q

- Âm nhạc là môn nghệ thuật tác động rất mạnh đến cảm xúc con người.
Vì vậy nó giữ một vai trò trọng đại trong việc nuôi dưỡng tâm hồn thanh thiếu
nhi. Lúc nghe nhạc, nghe một bài hát hay nào đó. Các em nhỏ vô tình đập nhịp
chân, gõ tay hay đung đưa người theo tiếng đàn, tiếng hát. Tại sao vậy? Đó
chính là các em chịu tác động của âm nhạc. Bài hát đó sẽ thấm sâu vào tâm hồn
trẻ và thỉnh thoảng các em hát lại một cách thích thú với bao nhiêu kỉ niệm và
cảm xúc được sống dậy. Như vậy ta thấy âm nhạc tác động rất nhanh và bám rễ
sâu bền trong tâm hồn trẻ thơ .
- Tuổi thơ hiếu động, sống bằng cảm tính nên rất dễ tiếp cận với âm nhạc.
Một bài hát hay với nội dung giáo dục tốt chắc chắn sẽ được các em tiếp thu dễ
dàng hơn bất cứ một lí lẽ dài dòng nào về đạo đức. Chính vì vậy mà các em cần
được giáo dục âm nhạc, càng sớm càng tốt.
- Hiện tại môn âm nhạc đã được triển khai trong các trường tiểu học ngay
từ lớp Một, thông qua đó nhà trường giáo dục cái hay cái đẹp của nghệ thuật âm
nhạc cho các em, góp phần đào tạo cho các em thành những con người toàn diện
.
- Người giáo viên tiểu học không những có trách nhiệm là người hình
thành ở các em những cơ sở ban đầu cho sự tiếp thu nghệ thuật âm nhạc mà còn
là người đầu tiên phát hiện những mầm non có năng khiếu âm nhạc để sớm có
điều kiện bồi dưỡng các em thành nhân tài của đất nước.
-Trang 1 -

-Trang 2 -

việc đổi mới chương trình sách giáo khoa. Tôi đã áp dụng sáng kiến này để thực
hiện mục đích đã nêu trên trong năm học 2009-2010. Đây là đề tài thứ hai của
bản thân tự nghiên cứu để áp dụng giảng dạy bộ môn âm nhạc trong nhà trường
bậc tiểu học.
4)Phạm vi đề tài:
-Trong quá trình giảng dạy bộ môn âm nhạc trong năm học 2009-2010,
tôi đã vận dụng kinh nghiệm bản thân, cách thức biện pháp , những phương
pháp đổi mới trong giảng dạy phân môn Tập đọc nhạc, nhằm đạt hiệu quả cao,
để làm sao giúp cho học sinh lớp 4 trường tiểu học Nguyễn Chí Thanh.thực hiện
tốt bài tập đọc nhạc.
-Trang 3 -

PHẦN II : NỘI DUNG
1)Thực trạng đề tài:
gay đầu năm học, học sinh từ lớp 3 lên lớp 4 các em quá mới mẽ
trong việc tập đọc nhạc. Toàn khối 4 có tổng cộng (100) học sinh,
trong đó có (49) học sinh thực hiện chưa tốt bài tập đọc nhạc, tỉ lệ:
48,7%. Cũng vì mới tiếp cận việc tập đọc nhạc các em còn vướng phải một số
nhược điểm sau :
N
+ Học sinh không nắm chắc vị trí nốt nhạc, hình nốt, tên nốt nhạc
trên khuông nhạc.
+ Học sinh chưa thể hiện đúng cao độ, trường độ. Chưa phân biệt
những chỗ phải đọc ở tốc độ nhanh, tốc độ chậm, chậm vừa, phách mạnh, phách
nhẹ đúng với yêu cầu nội dung tác phẩm của bài tập đọc nhạc.
+ Học sinh khi đọc nhạc xong ghép lời ca chưa đều, chưa bộc lộ
được tình cảm của bài tập đọc nhạc.
2)Nội dung công việc cần giải quyết:

* Luyện tập về cao độ :
- Trong phân môn tập đọc nhạc, luyện tập đọc độ cao là khó hơn cả. Với
các em phải tiến hành tuần tự từ những âm dễ đọc nhất, phù hợp với tầm cữ
giọng các em rồi mới mở rộng thành thang 5 âm và 6 âm.
-Trang 5 -

- Trước hết tập những vần ít âm với âm “son” làm trung tâm, như (mi son
la; son đô), quãng 5 (rê mi pha son la; đô rê mi pha son). Sau khi hình thành
thang 5 âm sẽ dạy tiếp quãng 6 ( đô rê mi pha son la). Tuỳ tình hình thực tế của
từng bài tập đọc nhạc.
* Để thực hiện nội dung trên, giáo viên có thể sử dụng các thủ pháp khác
nhau :
+ Đọc nhạc theo chữ nốt: Dùng phụ âm để đọc tên các nốt : đô : đ,
rê: r ; mi : m ; son : s , la : l (thay vì phải ghi đô : C ; rê : D ; m : E ; son : G ;
la : A) và các lớp kế tiếp chữ nốt Si dùng phụ âm để đọc tên là (x) .
+ Đọc nhạc theo sơ đồ : Dùng trục gam C-dur (đô trưởng), hình vẽ,
dấu hiệu bàn tay(bàn tay khuông nhạc), thế tay để học sinh dung độ trầm bổng
của âm thanh một cách cụ thể hơn.Giáo viên phải có thủ pháp riêng để dạy các
em nhận biết một cách dễ dàng và nhớ lâu. Ví dụ: dạy các nốt nhạc trên khuông
qua bài thơ “Bàn tay”
Nhìn vào 5 ngón bàn tay
Giống như khuông nhạc nó thay 5 dòng
Bàn tay, mà học thật thông
Em đọc nốt nhạc thật không khó gì
Nay đây ngón út tên mi
Ngón son đeo nhẫn, ngón xi ngay kề
Ngón trỏ tên gọi là rê
Ngón pha liền kề, anh cả bàn tay
Bàn tay, em lật , em xoay
Làm nhẩm một tí, thuộc ngay đấy mà.

tiết kiệm được thời gian.
- Luyện tập tiết tấu dựa vào nội dung của từng bài tập đọc nhạc.
- Trong quá trình giảng dạy thực hành luyện tập tiết tấu, giáo viên cần vận
dụng các phương pháp dưới dạng trò chơi phù hợp với từng bài.
* Ví dụ : TĐN Số 6 : Múa vui
(Trích)
Nhạc và lời: Lưu Hữu Phước
Nắm tay nhau bắt tay nhau vui cùng vui múa
ca

-Trang 8 -

Nắm tay nhau bắt tay nhau vui cùng vui múa
đều
- Luyện tiết tấu :
+ Tên gần gũi, giáo viên gõ thực hiện trước học sinh thực hiện lại:
2
4
Đơn đơn đen đơn đơn đen đơn đơn đơn đơn trắng
+ Các tiếng tượng thanh:
2
4
Rinh rinh tùng rinh rinh tùng rinh rinh rinh rinh tùng
- Phải nói là có rất nhiều cách cho học sinh tiếp cận với các hình nốt và
tập thể hiện đúng mối quan hệ trường độ của các âm thanh trong một tiết tấu cụ
thể. Điều đó người giáo viên có sự suy nghĩ sáng tạo thêm các thủ pháp mới
nhằm giúp học sinh tiếp thu nhanh luyện tập tiết tấu .
b/Thế nào là thực hiện đúng qui trình khi dạy bài tập đọc nhạc ? Ta
thực hiện theo qui trình sau:
- Theo chương trình mới tập đọc nhạc được xem là một phân môn, lớp 4

+ Củng cố, kiểm tra: Giáo viên chỉ định tổ, nhóm hoặc cá nhân tập
đọc nhạc, giáo viên hướng dẫn các em sửa những chỗ còn chưa đạt.
* Đây là qui trình có độ mềm dẻo, trong thực tế dạy học chúng ta không
cần cứng nhắc. Giáo viên có thể xử lí linh hoạt khi dạy học. Nhằm phát triển khả
năng nghe, sự cảm thụ âm nhạc và năng khiếu âm nhạc cho học sinh, giáo viên
có thể sử dụng vài bài tập như : Đàn chuỗi âm thanh ngắn ( từ 4 đến 5 nốt ), học
-Trang 10 -

sinh chú ý lắng nghe, nhận biết đó là câu nào rồi đọc nhạc cả câu, khuyến khích
học sinh nói lên cảm nhận của mình về giai điệu, lời ca của bài tập đọc nhạc
hoặc giáo viên yêu cầu các em tập đặt lời ca mới cho bài tập đọc nhạc .
* Ví dụ : Giáo viên đàn ( đô – son – đô –son – pha ) trong bài TĐN số
3 : Cùng bước đều – Nhạc và lời : Phạm Kim . Học sinh sẽ nhận ra chính là ca
từ : Cùng bước đều bước vui . qua đó các em tập đặt được lời ca mới cho 5 nốt
trên như : Nào hát cùng với nhau .
* Chú ý : Dạy tập đọc nhạc, học sinh tự lắng nghe tiếng đàn mẫu của giáo
viên để cảm âm, từ đó vận dụng để tập đọc nhạc, người giáo viên đừng bao giờ
dạy một cách truyền khẩu hát nốt nhạc ngoại trừ những học sinh không có năng
khiếu và đừng để các em đó đứng ngoài tiết học .
c)Làm sao để học sinh đọc nhạc, ghép lời ca đều giọng, diễn cảm, rõ lời :
c
1 -
Để học sinh đọc nhạc và ghép lời ca đều giọng, ta phải giải quyết
những vấn đề gì ?
* Tại sao các em đọc nhạc và ghép lời ca không đều ? Do các em mắc
phải các nhược điểm sau :
- Không tập trung lắng nghe khi giáo viên bắt giọng.
- Các em bị “cuốn nhịp”, tức là các em không giữ được nhịp độ ban đầu
và có xu thế nhanh dần lên. Do cảm thụ âm nhạc còn yếu, cùng với sự ồ ạt khi
thực hiện tập thể nên việc đó rất khó khắc phục Muốn hạn chế tối đa nhược

gì? Sắc thái thể hiện ra sao? (Vui, linh hoạt, nhịp nhàng, êm dịu hay giàu cảm
xúc…). Nhất là khi hát phải thể hiện được giai điệu tiết tấu của bài hát, phải đưa
tâm hồn của mình hòa quyện vào lời hát và con tim phải thật sự rung động đến
nội dung của tác phẩm (tình bạn, cha mẹ, thầy cô, mái trường thân yêu, quê
hương đất nước, ca ngợi lãnh tụ, chế độ…).
-Các em phải phát âm thật chính xác, gọn tiếng. Chỗ nào luyến lên, luyến
xuống phải thể hiện cho được.
-Trong lúc hát, chúng ta không nên cho các em hát to quá, hát to lúc đó
thanh đới phải làm việc nhiều sẽ gây ra khàn tiếng, làm mệt giọng, ảnh hưởng
đến giọng hát sau này.
-Khi bắt giọng cho học sinh hát, tốt nhất chúng ta có thanh mẫu làm chuẩn
mực. Nếu bản thân giáo viên biết sử dụng một loại nhạc cụ nào nên sử dụng để
học sinh bắt vào đúng và chuẩn xác, tiếng hát sẽ không bị cao hoặc thấp quá
(Tốt nhất nên sử dụng đàn Organ hoặc kèn Melodion).
-Trang 13 -

-Vào mùa lạnh, chúng ta cần nhắc nhở học sinh dùng khăn ấm giữ cho cổ
không bị lạnh dễ gây viêm họng cảm cúm rất có hại cho giọng hát.
-Về hình miệng các em phải tròn đẹp, không căng cứng và chúng ta dạy
hát cho các em không nên kéo thời gian quá dài dễ gây mệt mõi thanh đới của
trẻ.
-Từ những vấn đề trên ngoài ra tư thế hát của các em ảnh hưởng không ít
đến sự tạo cho các em hát diễn cảm rõ lời.
*Tư thế đứng hát: Chúng ta cho các em đứng đầu thẳng, mặt thẳng, mắt
nhìn thẳng, vai không so, hai tay buông thả tự nhiên hoặc chấp lại phía sau lưng,
hai chân giữ đều trọng lượng của cơ thể, chân không co, chân duỗi toàn thân
thoải mái.
*Tư thế ngồi hát: Tương tự như yêu cầu đứng hát nhưng giáo viên luôn
chú ý đến các em là lưng không tựa vào phía sau, không ngồi ngã nghiêng, dựa
dẫm vào nhau, chân không bắt chéo, hai tay để ở hai đùi hoặc trên bàn một cách

100 51
74 100
PHẦN III : KẾT LUẬN
1)Tóm lược giải pháp :
ói chung “Làm thế nào để học sinh thực hiện tốt bài tập đọc nhạc”.
Muốn thế ta phải tuân thủ thực hiện tốt các biện pháp tổ chức, cũng
như các phương pháp đã nêu trên. Phát huy sự rèn luyện của từng cá
nhân học sinh. Tạo sự chủ động, sôi nổi trong khi tập đọc nhạc.
N
-Bản thân người giáo viên phải tìm hiểu kỹ bài dạy trong sách giáo khoa,
sách hướng dẫn giảng dạy (Có thể sưu tầm thêm tài liệu tham khảo, tạp chí giáo
dục tiểu học…nâng cao thêm sự hiểu biết cho bản thân).
-Trang 16 -

-Chuẩn bị các đồ dùng và phương tiện dạy học như : Bài hát, băng
cassette, đĩa CD (nếu có), máy hát băng, máy hát đĩa, tranh ảnh minh họa. Bố trí
thời gian hợp lí cho từng phân môn (tùy từng bài cụ thể).
-Dự kiến trước các tình huống sư phạm có thể xảy ra.
-Đặc biệt lưu ý phần kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh cần
làm thường xuyên, có thế các em mới rút kinh nghiệm, chấn chỉnh được những
hạn chế trong học tập đọc nhạc. Khi đánh giá cần hướng vào tính phát huy của
học sinh.
-Khi giảng dạy, giáo viên cần vận dụng các phương pháp một cách linh
hoạt, để chuyển tải đầy đủ kiến thức qui định trong từng tiết học. Nhưng tùy
theo trình độ học sinh mà tăng cường rèn luyện kĩ năng hát hoặc chỉ truyền thụ
kiến thức mang tính lí thuyết để đạt yêu cầu tối đa hoặc tối thiểu.
-Những gợi ý giảng dạy không phải là “khuôn mẫu cố định”. Tùy theo
năng lực và sở trường của mình, mà có thể tạo ra những cách thức, biện pháp
giảng dạy thích hợp miễn là chúng ta đạt được hiệu quả cuối cùng học sinh hiểu
bài, nắm được kiến thức, tiếp thu và thực hiện tốt bài tập đọc nhạc, đúng nội

-Cơ sở vật chất phục vụ cho việc giảng dạy âm nhạc trong nhà trường có
nhưng chưa đủ để phục vụ cho việc giảng dạy bộ môn giáo dục nghệ thuật này.
Cụ thể phải có phòng hoạt động âm nhạc đủ diện tích để biểu diễn, đủ thiết bị
(nhạc cụ, âm thanh, ánh sáng).
5/Kết luận:
- Qua thực tế giảng dạy bộ môn Âm nhạc ở trường Tiểu Học, từ những kinh
nghiệm thực tế cùng với những kiến thức đã được học và những ý kiến đóng góp
của đồng nghiệp, bạn bè, bản thân tôi đã tìm ra cho mình các biện pháp để dạy
tốt phân môn tập đọc nhạc trong điều kiện cơ sở vật chất còn nhiều hạn chế. Thu
hút các em học sinh tham gia hoạt động học tập tích cực, giúp các em mạnh dạn
hơn, tự tin hơn, có kỹ năng cảm thụ Âm nhạc tốt hơn. Tuy nhiên đây mới chỉ là
cách nhìn nhận chủ quan của riêng bản thân tôi dựa trên một số đối tượng học
sinh nhất định, chắc chắn vẩn còn nhiều thiếu sót, hạn chế cần được góp ý, bổ
sung, khắc phục. Rất mong được sự góp ý của các thầy cô giáo, các bạn đồng
nghiệp để tôi có những giờ dạy phân môn tập đọc nhạc ngày một tốt hơn.

Xin chân thành cám ơn/
Thực hiện tháng 10 năm 2010
-Trang 19 -

HỒ THỊ YẾN
NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG CHẤM CẤP TRƯỜNG
-Trang 20 -

NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG CHẤM CẤP HUYỆN
MỤC LỤC
TT Đề mục Trang
01 Phần I: Lời nói đầu 2
02 Lý do chọn đề tài 2
-Trang 21 -