www.huongdanvn.com

Người thực hiện: Hồ Thị Yến

 SKKN MÔN ÂM NHẠC

MỤC LỤC
TT

Đề mục

Trang

01

Phần I: Lời nói đầu

2

02

Lý do chọn đề tài

2

03

Mục đích chọn đề tài

2


09

Các giải pháp thực hiện

5

10

Kết quả chuyển biến của đối tượng

12

11

Phần III: Kết luận

13

12

Tóm lược giải pháp

13

13

Phạm vi đối tượng áp dụng

14


Người thực hiện: Hồ Thị Yến

PHẦN I : LỜI NĨI ĐẦU
1)Lý do chọn đề tài:

Q

ua học âm nhạc làm cho các em u thích bộ mơn nghệ thuật này, cảm thụ và
cảm nhận được cái hay, cái đẹp của âm thanh qua các bài hát, các bài tập đọc
nhạc mà các em đã được học trực tiếp. Làm cho các em biết u q và trân
trọng thứ sản phẩm văn hóa tinh thần của cha ơng để lại (dân ca) và các tác phẩm của
nhạc sĩ sáng tác ra.
- Âm nhạc là mơn nghệ thuật tác động rất mạnh đến cảm xúc con người. Vì vậy
nó giữ một vai trò trọng đại trong việc ni dưỡng tâm hồn thanh thiếu nhi. Lúc nghe
nhạc, nghe một bài hát hay nào đó. Các em nhỏ vơ tình đập nhịp chân, gõ tay hay đung
đưa người theo tiếng đàn, tiếng hát. Tại sao vậy? Đó chính là các em chịu tác động của
âm nhạc. Bài hát đó sẽ thấm sâu vào tâm hồn trẻ và thỉnh thoảng các em hát lại một
cách thích thú với bao nhiêu kỉ niệm và cảm xúc được sống dậy. Như vậy ta thấy âm
nhạc tác động rất nhanh và bám rễ sâu bền trong tâm hồn trẻ thơ .
- Tuổi thơ hiếu động, sống bằng cảm tính nên rất dễ tiếp cận với âm nhạc. Một
bài hát hay với nội dung giáo dục tốt chắc chắn sẽ được các em tiếp thu dễ dàng hơn bất
cứ một lí lẽ dài dòng nào về đạo đức. Chính vì vậy mà các em cần được giáo dục âm
nhạc, càng sớm càng tốt.
- Hiện tại mơn âm nhạc đã được triển khai trong các trường tiểu học ngay từ lớp
Một, thơng qua đó nhà trường giáo dục cái hay cái đẹp của nghệ thuật âm nhạc cho các
em, góp phần đào tạo cho các em thành những con người tồn diện .
- Người giáo viên tiểu học khơng những có trách nhiệm là người hình thành ở các
em những cơ sở ban đầu cho sự tiếp thu nghệ thuật âm nhạc mà còn là người đầu tiên
phát hiện những mầm non có năng khiếu âm nhạc để sớm có điều kiện bồi dưỡng các
em thành nhân tài của đất nước.

âm nhạc cho học sinh .
* Tất cả những vấn đề trên đều nằm trong nội dung phương pháp giảng dạy của
mình. Chính vì thế tơi chọn đề tài cho bộ mơn âm nhạc là: “Biện pháp để học sinh lớp
bốn thực hiện tốt bài Tập đọc nhạc”.
3)Lịch sử đề tài:
-Qua kinh nghiệm bản thân đã trực tiếp đứng dạy cho học sinh bộ mơn âm nhạc
trong nhà trường.Đặc biệt thực hiện việc đổi mới phương pháp dạy học, việc đổi mới
chương trình sách giáo khoa. Tơi đã áp dụng sáng kiến này để thực hiện mục đích đã
nêu trên trong năm học 2009-2010. Đây là đề tài thứ hai của bản thân tự nghiên cứu để
áp dụng giảng dạy bộ mơn âm nhạc trong nhà trường bậc tiểu học.
4)Phạm vi đề tài:
-Trong q trình giảng dạy bộ mơn âm nhạc trong năm học 2009-2010, tơi đã vận
dụng kinh nghiệm bản thân, cách thức biện pháp , những phương pháp đổi mới trong
giảng dạy phân mơn Tập đọc nhạc, nhằm đạt hiệu quả cao, để làm sao giúp cho học
sinh lớp 4 trường tiểu học Nguyễn Chí Thanh.thực hiện tốt bài tập đọc nhạc.

 Đề tài : “Biện pháp để học sinh lớp bốn thực hiện tốt bài Tập đọc nhạc” -Trang 3 -


www.huongdanvn.com

Người thực hiện: Hồ Thị Yến

 SKKN MÔN ÂM NHẠC

PHẦN II : NỘI DUNG
1)Thực trạng đề tài:

N


Người thực hiện: Hồ Thị Yến

- Nói chung từ những u cầu để học sinh “Thực hiện tốt bài tập đọc nhạc”.
Muốn thế trong q trình dạy bài tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 cần giải quyết những
vấn đề sau :
* Luyện tập đúng cao độ, trường độ.
* Tập đọc nhạc đúng qui trình.
* Đọc nhạc, ghép lời ca đều giọng, diễn cảm, rõ lời .
3)Các giải pháp thực hiện:
* Trước hết giáo viên phải cho học sinh nắm rõ về lý thuyết nhạc như:
- Giới thiệu khng, khóa, dòng, khe nhạc.
- Giới thiệu nốt hình nốt đen ( ), hình nốt móc đơn (
), hình nốt trắng
(
) , chấm dơi ( • ).
- Giới thiệu dấu lặng đen ( ), dấu lặng đơn ( ).
- Khái niệm và cách đánh nhịp.
- Giới thiệu nhịp lấy đà, vạch nhịp, vạch kết thúc bài.
- Khái niệm về dấu nối, dấu luyến, dấu quay lại, khung thay đổi.
a/ Muốn thực hiện đúng cao độ và trường độ ta cho học sinh thực hiện như
thế nào?
* Luyện tập về cao độ :
- Trong phân mơn tập đọc nhạc, luyện tập đọc độ cao là khó hơn cả. Với các em
phải tiến hành tuần tự từ những âm dễ đọc nhất, phù hợp với tầm cữ giọng các em rồi
mới mở rộng thành thang 5 âm và 6 âm.
- Trước hết tập những vần ít âm với âm “son” làm trung tâm, như (mi son la; son
đơ), qng 5 (rê mi pha son la; đơ rê mi pha son). Sau khi hình thành thang 5 âm sẽ dạy
tiếp qng 6 ( đơ rê mi pha son la). Tuỳ tình hình thực tế của từng bài tập đọc nhạc.
* Để thực hiện nội dung trên, giáo viên có thể sử dụng các thủ pháp khác nhau :
+ Đọc nhạc theo chữ nốt: Dùng phụ âm để đọc tên các nốt : đơ : đ, rê: r ;

dễ dàng bắt vào cao độ của bài tập đọc nhạc .

TĐN Số 1 : Son La Son

* Ví dụ :

s
Son

m
Mi

l
La

s
Son

l
hát

s
Son

m
Mi

m
trống



La

* Luyện tập về trường độ (tiết tấu) :
- Học sinh ở tiểu học, nếu kết hợp đọc cao độ và tiết tấu ngay cùng một lúc, sẽ
làm cho học sinh lúng túng, nhất là đối với những học sinh khơng có năng khiếu. Để
học sinh tiếp thu một cách dễ dàng, giáo viên dạy luyện tập trường độ riêng bằng cách
gõ tiết tấu. Đọc khơng cũng sẽ gặp khó khăn, do vậy phải đọc tiết tấu bằng âm, bằng
các tiếng tượng thanh ( rinh, tùng), đọc các âm với những tên gần gũi với kí hiệu âm
hơn : Nốt đen ( )đọc là “đen”, nốt móc đơn ( )đọc là “đơn”, dấu lặng ( )đọc là
“lặng”, nốt trắng ( ) đọc là “trắng”.
- Đọc âm tiết tấu có ưu điểm là khơng ồn như gõ tay mà còn linh hoạt và tiết
kiệm được thời gian.
- Luyện tập tiết tấu dựa vào nội dung của từng bài tập đọc nhạc.
- Trong q trình giảng dạy thực hành luyện tập tiết tấu, giáo viên cần vận dụng
các phương pháp dưới dạng trò chơi phù hợp với từng bài.
* Ví dụ :

TĐN Số 6 : Múa vui
(Trích)
Nhạc và lời: Lưu Hữu Phước

Nắm tay nhau

Nắm tay nhau

bắt

tay


Đơn đơn đen đơn đơn đen đơn đơn đơn đơn trắng
 Đề tài : “Biện pháp để học sinh lớp bốn thực hiện tốt bài Tập đọc nhạc” -Trang 7 -


www.huongdanvn.com
 SKKN MÔN ÂM NHẠC

Người thực hiện: Hồ Thị Yến

+ Các tiếng tượng thanh:
2
4
Rinh rinh tùng rinh rinh tùng rinh rinh rinh rinh tùng
- Phải nói là có rất nhiều cách cho học sinh tiếp cận với các hình nốt và tập thể
hiện đúng mối quan hệ trường độ của các âm thanh trong một tiết tấu cụ thể. Điều đó
người giáo viên có sự suy nghĩ sáng tạo thêm các thủ pháp mới nhằm giúp học sinh tiếp
thu nhanh luyện tập tiết tấu .
b/Thế nào là thực hiện đúng qui trình khi dạy bài tập đọc nhạc ? Ta thực
hiện theo qui trình sau:
- Theo chương trình mới tập đọc nhạc được xem là một phân mơn, lớp 4 mới làm
quen với bài tập đọc nhạc nhịp 2 gồm 5 nốt ( đơ – rê – mi – son – la ) tiến đến 6 nốt ( đơ
– rê – mi – pha – son – la) và lần lượt xuất hiện hình nốt đen, nốt trắng, lặng đen, nốt
móc đơn, lặng đơn). Ở lớp 4, tổng cộng có 8 bài TĐN, được đánh số từ TĐN số 1 đến
TĐN số 8. Các bài tập đọc nhạc đều có lời ca, dài khơng q 16 ơ nhịp và tất cả đều
viết ở nhịp 2 .
- Vì mới tiếp cận nên giáo viên hướng dẫn học sinh thực hành các bài tập về cao
độ và tiết tấu riêng cho từng bài và phải thực hiện đúng theo qui trình sau :
+ Trước khi vào bài tập đọc nhạc giáo viên giới thiệu bài tập đọc nhạc
(khơng đi sâu vào kiến thức nhạc lí).
+ Học sinh xác định âm cao, thấp, trung bình và tập nói tên nốt nhạc ( ví

tập như : Đàn chuỗi âm thanh ngắn ( từ 4 đến 5 nốt ), học sinh chú ý lắng nghe, nhận
biết đó là câu nào rồi đọc nhạc cả câu, khuyến khích học sinh nói lên cảm nhận của
mình về giai điệu, lời ca của bài tập đọc nhạc hoặc giáo viên u cầu các em tập đặt lời
ca mới cho bài tập đọc nhạc .
* Ví dụ : Giáo viên đàn ( đơ – son – đơ –son – pha ) trong bài TĐN số 3 : Cùng
bước đều – Nhạc và lời : Phạm Kim . Học sinh sẽ nhận ra chính là ca từ : Cùng bước
đều bước vui . qua đó các em tập đặt được lời ca mới cho 5 nốt trên như : Nào hát cùng
với nhau .
* Chú ý : Dạy tập đọc nhạc, học sinh tự lắng nghe tiếng đàn mẫu của giáo viên để
cảm âm, từ đó vận dụng để tập đọc nhạc, người giáo viên đừng bao giờ dạy một cách
truyền khẩu hát nốt nhạc ngoại trừ những học sinh khơng có năng khiếu và đừng để các
em đó đứng ngồi tiết học .
c)Làm sao để học sinh đọc nhạc, ghép lời ca đều giọng, diễn cảm, rõ lời :
c1 - Để học sinh đọc nhạc và ghép lời ca đều giọng, ta phải giải quyết những vấn
đề gì ?
* Tại sao các em đọc nhạc và ghép lời ca khơng đều ? Do các em mắc phải các
nhược điểm sau :
- Khơng tập trung lắng nghe khi giáo viên bắt giọng.
- Các em bị “cuốn nhịp”, tức là các em khơng giữ được nhịp độ ban đầu và có xu
thế nhanh dần lên. Do cảm thụ âm nhạc còn yếu, cùng với sự ồ ạt khi thực hiện tập thể
nên việc đó rất khó khắc phục.. Muốn hạn chế tối đa nhược điểm này khi cho học sinh
đọc nhạc và ghép lời ca cần lưu ý :
 Đề tài : “Biện pháp để học sinh lớp bốn thực hiện tốt bài Tập đọc nhạc” -Trang 9 -


www.huongdanvn.com

Người thực hiện: Hồ Thị Yến

 SKKN MÔN ÂM NHẠC

mẹ

hương.

là

u

nhất,

Hoa

nào

hoa

bé

hoa

tươi

nào

thắm

ngoan

- Muốn khắc phục được bản thân phải tập chính xác từ đầu các câu nhạc đó. Khi
đọc nhạc, ghép lời ca tới chỗ đó bản thân đã đếm phách cho các em ngân đủ

các em khơng nên kéo thời gian q dài dễ gây mệt mõi thanh đới của trẻ.
-Từ những vấn đề trên ngồi ra tư thế hát của các em ảnh hưởng khơng ít đến sự
tạo cho các em hát diễn cảm rõ lời.
*Tư thế đứng hát: Chúng ta cho các em đứng đầu thẳng, mặt thẳng, mắt nhìn
thẳng, vai khơng so, hai tay bng thả tự nhiên hoặc chấp lại phía sau lưng, hai chân
giữ đều trọng lượng của cơ thể, chân khơng co, chân duỗi tồn thân thoải mái.
*Tư thế ngồi hát: Tương tự như u cầu đứng hát nhưng giáo viên ln chú ý đến
các em là lưng khơng tựa vào phía sau, khơng ngồi ngã nghiêng, dựa dẫm vào nhau,
chân khơng bắt chéo, hai tay để ở hai đùi hoặc trên bàn một cách tự nhiên, hay dùng để
gõ vỗ nhịp cho tiếng hát.
 Đề tài : “Biện pháp để học sinh lớp bốn thực hiện tốt bài Tập đọc nhạc” -Trang 11 -


www.huongdanvn.com

Người thực hiện: Hồ Thị Yến

 SKKN MÔN ÂM NHẠC

-Trong hai tư thế đứng hát và ngồi hát nên cho các em trong tư thế đứng hát là
hay nhất. Nhưng lưu ý một điều là khơng nên cho các em đứng lâu q, nếu khơng sẽ
tạo sự mệt mỏi cho các em, gây ảnh hưởng đến chất lượng của tiết học (linh động giữa
tư thế đứng và ngồi, phân bố thời gian hợp lí).

4/Kết quả chuyển biến của đối tượng :
-Từ những biện pháp nêu trên. Kết quả gặt hái rõ ràng và rất rõ nét. Cụ thể ( 49 )
em học sinh ở khối Bốn, khi tập đọc nhạc đã tiến bộ rõ rệt, tiếp thu rất mau và thực hiện
rất tốt. Khi đọc nhạc, các em thể hiện đúng về cao độ , trường độ, đọc nhạc , ghép lời
ca đều giọng, diễn cảm, rõ lời, khơng còn hát ê a, lè nhè, bẹt
tiếng . Các em đã hát thật gọn tiếng, biết phân biệt được chỗ nào cần hát nhẹ,

74

100

PHẦN III : KẾT LUẬN
1)Tóm lược giải pháp :

N

ói chung “Làm thế nào để học sinh thực hiện tốt bài tập đọc nhạc”. Muốn thế ta
phải tn thủ thực hiện tốt các biện pháp tổ chức, cũng như các phương pháp
đã nêu trên. Phát huy sự rèn luyện của từng cá nhân học sinh. Tạo sự chủ động,
sơi nổi trong khi tập đọc nhạc.
-Bản thân người giáo viên phải tìm hiểu kỹ bài dạy trong sách giáo khoa, sách
hướng dẫn giảng dạy (Có thể sưu tầm thêm tài liệu tham khảo, tạp chí giáo dục tiểu
học…nâng cao thêm sự hiểu biết cho bản thân).
-Chuẩn bị các đồ dùng và phương tiện dạy học như : Bài hát, băng cassette, đĩa
CD (nếu có), máy hát băng, máy hát đĩa, tranh ảnh minh họa. Bố trí thời gian hợp lí cho
từng phân mơn (tùy từng bài cụ thể).
-Dự kiến trước các tình huống sư phạm có thể xảy ra.
-Đặc biệt lưu ý phần kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh cần làm
thường xun, có thế các em mới rút kinh nghiệm, chấn chỉnh được những hạn chế
trong học tập đọc nhạc. Khi đánh giá cần hướng vào tính phát huy của học sinh.

 Đề tài : “Biện pháp để học sinh lớp bốn thực hiện tốt bài Tập đọc nhạc” -Trang 13 -


www.huongdanvn.com
 SKKN MÔN ÂM NHẠC


 Đề tài : “Biện pháp để học sinh lớp bốn thực hiện tốt bài Tập đọc nhạc” -Trang 14 -


www.huongdanvn.com
 SKKN MÔN ÂM NHẠC

Người thực hiện: Hồ Thị Yến

-Bản thân là một chun trách giảng dạy bộ mơn âm nhạc, có được đào tạo ngắn
hạn về chun mơn nghiệp vụ bộ mơn hát nhạc, nhưng chưa đủ so với u cầu chung
nhất là việc sử dụng đàn Organ để tập đội chun bản thân còn q mới mẽ.
-Trong những trường khơng có chun trách bộ mơn âm nhạc, đề nghị anh chị
em giáo viên chủ nhiệm cần đầu tư cho tiết dạy âm nhạc đảm bảo nội dung u cầu của
tác phẩm.
-Cơ sở vật chất phục vụ cho việc giảng dạy âm nhạc trong nhà trường có nhưng
chưa đủ để phục vụ cho việc giảng dạy bộ mơn giáo dục nghệ thuật này. Cụ thể phải có
phòng hoạt động âm nhạc đủ diện tích để biểu diễn, đủ thiết bị (nhạc cụ, âm thanh, ánh
sáng).

5/Kết luận:
- Qua thực tế giảng dạy bộ mơn Âm nhạc ở trường Tiểu Học, từ những kinh nghiệm
thực tế cùng với những kiến thức đã được học và những ý kiến đóng góp của đồng
nghiệp, bạn bè, bản thân tơi đã tìm ra cho mình các biện pháp để dạy tốt phân mơn tập
đọc nhạc trong điều kiện cơ sở vật chất còn nhiều hạn chế. Thu hút các em học sinh
tham gia hoạt động học tập tích cực, giúp các em mạnh dạn hơn, tự tin hơn, có kỹ năng
cảm thụ Âm nhạc tốt hơn. Tuy nhiên đây mới chỉ là cách nhìn nhận chủ quan của riêng
bản thân tơi dựa trên một số đối tượng học sinh nhất định, chắc chắn vẩn còn nhiều
thiếu sót, hạn chế cần được góp ý, bổ sung, khắc phục. Rất mong được sự góp ý của các
thầy cơ giáo, các bạn đồng nghiệp để tơi có những giờ dạy phân mơn tập đọc nhạc ngày
một tốt hơn.