CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
***
I.SƠ YẾU LÍ LỊCH
Họ và tên : Nguyễn Thị Tươi
Ngày sinh : 01- 04- 1976
Quê quán : Xã Phù Lưu- Huyện Ứng Hoà- TP Hà Nội
Trú quán : Tổ dân phố 7- Ngõ 12 Quang Trung
Phường La Khê- Quận Hà Đông- TP Hà Nội
Dân tộc : Kinh
Chức vụ : Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Bích Hoà
Trình độ : Đại học
Năm vào ngành: 2003
Khen thưởng : Chiến sĩ thi đua cấp Cơ sở
năm học 2009 - 2010
1
II. NỘI DUNG ĐỀ TÀI
1.Tên đề tài:
“PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH KHI DẠY
PHÂN MÔN LỊCH SỬ LỚP 5”
2. Lí do chọn đề tài:
Bác Hồ từng nói “Có tài mà không có đức, là người vô dụng. Có đức
mà không có tài, làm việc gì cũng khó.” Mỗi giáo viên chúng ta cũng nhận
thấy và đang thực hiện: Giáo dục những học sinh vừa có đức có tài để phục
vụ đất nước. Mục tiêu của giáo dục là phát triển toàn diện con người về đạo
đức, trí tuệ, thể chất thẩm mỹ và kỹ năng nghề nghiệp nhằm đáp ứng yêu cầu
phát triển kinh tế xã hội và tiến bộ khoa học công nghệ.
Môn tự nhiên xã hội cung cấp cho học sinh những hiểu biết cơ bản
và ban đầu về các sự vật, sự kiện, hiện tượng và mối quan hệ giữa chúng
trong tự nhiên, con người và xã hội, về cách vận dụng kiến thức đó trong đời

trang sử vàng dân tộc, khơi dậy lòng tự hào về truyền thống đấu tranh của
dân tộc Việt Nam.
3. Phạm vi nghiên cứu và thời gian thực hiện:
Đề tài được thực hiện ngay từ khi bắt đầu vào năm học 2011-2012 và
được thực hiện tại lớp 5B Trường Tiểu học Bích Hoà.
III. QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
1.Tình hình thực tế trước khi thực hiện đề tài:
1.1.Thuận lợi:
Ban giám hiệu luôn quan tâm tạo mọi thuận lợi cho giáo viên và học
sinh về cơ sở vật chất cũng như các điều kiện nhà trường hiện có.
Hiện nay các nguồn thông tin từ sách báo, truyền hình, truyền thanh
khá phong phú, nội dung sách giáo khoa phù hợp với trình độ nhận thức của
học sinh.
Đồ dùng dạy học cũng được trang bị, một số đồ dùng tự làm đạt
hiệu quả cao.
2.1.Khó khăn:
3
Lớp có quá nhiều em gia đình chưa có sự quan tâm đến việc học của
học sinh.
Cơ sở vật chất còn thiếu thốn, chưa có phòng chức năng, đồ dùng dạy
học tuy được trang bị nhưng chưa đủ và phong phú.
Thư viện chưa có nhiều sách báo để tham khảo.
3.1.Thực tế học sinh học môn lịch sử trước khi thực hiện đề tài:
Khi mới nhận lớp, qua trao đổi và thông qua một số tiết dạy lịch sử
đầu năm, tôi nhận thấy thực trạng học sinh ở lớp chỉ có khoảng một vài em
học môn này một cách tích cực, còn lại các em học rất thụ động. Các em
chỉ thụ động nghe và biết những sự kiện, nhân vật lịch sử mà nội dung bài
nhắc đến, các em chưa hứng thú tìm hiểu sâu hơn, rộng hơn về những gì các
em cần phải tìm hiểu, dẫn đến hiện tượng các em: Học trước quên sau.
2. Số liệu điều tra trước khi trực hiện đề tài:

một cách thụ động từ giáo viên.
3.2. Đặc điểm môn lịch sử lớp 5 :
Đặc điểm môn lịch sử lớp 5 là cung cấp cho học sinh một số kiến thức
cơ bản thiết thực về các sự kiện, nhân vật lịch sử tiêu biểu, sắp xếp theo thứ
tự thời gian, đại diện cho các thời kỳ lịch sử, không chứa đựng huyền thoại,
truyền thuyết hay phóng tác, hư cấu lịch sử. Về mức độ chỉ giới hạn ở mức
biết lịch sử, còn yêu cầu về hiểu lịch sử chỉ ở mức rất sơ đẳng, chủ yếu xem
xét ý nghĩa của các sự kiện, các nhân vật lịch sử đối với xã hội.
3.3.Mục tiêu của môn lịch sử lớp 5:
Bước đầu hình thành và rèn luyện cho học sinh các kỹ năng:
-Quan sát các sự vật, hiện tượng; thu thập, tìm kiếm tư liệu lịch sử từ
các nguồn khác.
-Nêu thắc mắc đặt câu hỏi trong quá trình học tập và chọn thông tin để
giải đáp.
-Trình bày lại kết quả học tập bằng lời nói, bài viết, hình vẽ, sơ đồ.
-Vận dụng kiến thức đã học vào cuộc sống.
Góp phần bồi dưỡng và phát triển ở học sinh những thái độ và thói quen:
-Ham học hỏi, tìm hiểu để biết về môi trường xung quanh các em.
-Yêu thiên nhiên, con người, quê hương đất nước.
5
-Tôn trọng bảo vệ cảnh quan thiên nhiên, văn hoá gần gũi với học sinh.
Từ những giờ học trên lớp, các em biết, hiểu- yêu mến - tự hào hơn về
đất nước, con người Việt Nam. Từ đó các em thấy được trách nhiệm vinh dự
của người đội viên đối với quê hương đất nước, với tổ quốc thân yêu. Để làm
rạng danh nước Việt trên toàn cầu.
Trên đây là một số cơ sở lí luận và tình hình thực tế dạy học môn lịch
sử lớp 5 mà tôi đã gặp phải. Tất nhiên còn nhiều tồn tại ở giáo viên và học
sinh. Vậy khi hướng dẫn học sinh lĩnh hội kiến thức môn lịch sử như thế nào
để phát huy được tính tích cực của học sinh là một điều mà tôi rất quan tâm.
3.4.Nguyên nhân những tồn tại trên :

câu hỏi trong SGK.
Tìm hiểu sưu tầm thêm những tư lệu có liên quan đến bài học qua
người thân, qua sách báo…
Để phát huy tính tích cực của học sinh trong phân môn lịch sử lớp 5
thì việc lựa chọn phương pháp dạy học và hướng dẫn học sinh cách học là rất
quan trọng. Giáo viên phải lựa chọn phương pháp sao cho phù hợp với từng
bài, với từng đối tượng học sinh sao cho học sinh phải tự khám phá ra kiến
thức(dưới sự hướng dẫn của giáo viên) vì hoạt động của trò là quá trình tự
giác, tích cực, tự vận động, nhận thức và phát triển nhưng phải được điều
khiển.
Dạy môn lịch sử người giáo viên cần sử dụng các phương pháp đặc
trưng của nhiều môn học khác nhau. Do chính tính tích hợp của nội dung đề
cao vai trò chủ thể của người học, tăng cường tính tự giác tích cực và sáng tạo
của hoạt động học tập. Giáo viên cần huy động tối đa kinh nghiệm và vốn tri
thức có sẵn của học sinh vào việc dẫn dắt các em tự phát triển tri thức mới
của bài học. Giáo viên thiết kế hệ thống câu hỏi, bài tập giao cho học sinh
thực hiện với sự hướng dẫn cần thiết. Tổ chức các hoạt động như trò chơi học
tập, sắm vai ….Qua đó giúp học sinh lãnh hội kiến thức.
7
Dạy học như vậy thực chất là việc tổ chức cho học sinh học trong
hoạt động và bằng hoạt động tự giác, tích cực, sáng tạo để học sinh tự phát
hiện và tự chiếm lĩnh tri thức mới, vận dụng linh hoạt vào các tình huống
khác nhau của cuộc sống. Đó là dạy học đề cao vai trò chủ thể nhận thức của
học sinh.
Người giáo viên cần phải dạy tự học cho học sinh. Trong nhà trường
học sinh không thể học hết khối lượng tri thức nhân loại ngày càng tăng
nhanh chóng trong mọi lĩnh vực. Việc học tập cần phải diễn ra suốt đời của
học sinh. Nhà trường cần rèn cho các em khả năng tự học ngay trong qúa
trình học tập ở trên ghế nhà trường. Vì vậy quá trình dạy học bao gồm cả
dạy tự học, đề cao vai trò chủ thể của học sinh trong học tập chính là điều

- Hình thành khái niệm và biểu tượng lịch sử.
- Kể chuyện lịch sử.
- Phương pháp vấn đáp.
Mỗi phương pháp dạy học đều có tác dụng tích cực đối với học sinh,
giúp học sinh nắm vững kiến thức và phát triển kỹ năng thái độ. Không có
phương pháp nào là vạn năng cả, chính vì vậy trong một tiết dạy để đạt hiệu
quả cao nhất đòi hỏi người giáo viên cần phải sử dụng phối hợp hợp lý các
phương pháp dạy học khác nhau. Với điều kiện cơ sở vật chất và trình độ
tiếp nhận của học sinh. Khi dạy lịch sử cần lựa chọn hình thức và phương
pháp phù hợp với tình hình giảng dạy chung và đặc trưng riêng của các
bài lịch sử.
**Một số hình thức cụ thể:
Dạy trong lớp học
- Dạy cả lớp.
- Dạy học theo nhóm.
- Dạy cá nhân.
Dạy ngoài hiện trường
- Dạy cả lớp.
9
- Dạytheo nhóm.
- Dạy cá nhân.
d. Biện pháp 4: Hướng dẫn học sinh cách học bộ môn lịch sử theo
từng loại bài:
Việc hướng dẫn học sinh cách học bộ môn lịch sử theo từng loại bài:
việc thầy và trò chuẩn bị sưu tầm tài liệu, tranh ảnh, tư liệu lịch sử tất cả đều
nhằm phục vụ cho việc dạy học ở trên lớp với mục đích qua bài học học sinh
phát huy được tính tích cực của mình thông qua phân môn lịch sử.
Trước kia chúng ta thường quan niệm học lịch sử là phải học thuộc,
nạp vào bộ nhớ của học sinh theo lối thầy đọc, trò chép, học thuộc lòng theo
thầy, theo sách giáo khoa là đạt yêu cầu.

Ví d ụ bài: Khi dạy bài Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời.
Phần giới thiệu giáo viên nói: Đảng ta đã được thành lập trong thời
gian nào? Đảng đã ra đời ở đâu, trong hoàn cảnh như thế nào, ai là người giữ
vai trò quan trọng trong việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam? bài học
hôm nay sẽ giúp các em trả lời những câu hỏi này. Hoặc tôi cho học sinh
nghe bài hát: “Đảng cho ta cả mùa xuân” và sau đó đi vào giới thiệu bài.
b.* Tổ chức cho học sinh tiếp cận các nguồn sử liệu:
Các sự kiện lịch sử trong chương trình lớp 5 không trình bày theo một
hệ thống chặt chẽ như các cấp học sau. Do đó việc tất yếu không thể không
tiến hành là phần giới thiệu bối cảnh và dẫn dắt sự kiện. Giáo viên trình bày
các sự kiện, các sự việc, hiện tượng bằng phương pháp tường thuật, miêu tả
hay kể chuyện. Đây là một trong những phương pháp đặc trưng dạy lịch sử.
Khi kể chuyện giáo viên cần chú ý:

- Tôn trọng tính chân thật của lịch sử.
- Không kể chuyện quá dài, lấn át cả thời gian học sinh tiếp xúc với cứ
11
liệu lịch sử.
Khi giới thiệu về bối cảnh lịch sử tôi thường kể cho học sinh nghe
một câu chuyện mà phần kết thúc là nội dung mà chính các em sẽ phải tìm
hiểu ở trong bài học nên thời gian kể chuyện chỉ gần 5 phút. Câu chuyện tôi
kể không đòi hỏi các em phải nhớ toàn bộ nội dung, song yêu cầu các em
nắm được những tình tiết chính và đó là cơ sở để tiến hành những hoạt động
kế tiếp.
Học sinh làm việc với SGK (đọc thầm ) để có những hình ảnh cụ
thể về sự kiện, hiện tượng lịch sử.
Tổ chức đàm thoại để tìm hiểu mục đích hay nguyên nhân diễn ra
sự kiện … Dẫn dắt học sinh đi dần tới nội dung chính của bài. Thường là
những câu hỏi liên quan tới phần mà mà các em vừa đọc thầm, những câu
hỏi tương đối dễ. Vì vậy giáo viên nên ưu tiên cho những học sinh nhút nhát,

Giáo viên cho học sinh nhận xét đánh giá ý kiến của các nhóm, cần
bổ sung gì hoặc học sinh có thể có câu hỏi giao lưu cùng bạn.
Sau mỗi nhóm thảo luận xong giáo viên nên khéo léo dùng kiến
thức mà học sinh đã biết để liên hệ giữa câu hỏi nhóm này với nhóm khác,
giúp học sinh thấy công việc của nhóm mình và của bạn có liên hệ chặt chẽ
với nhau không thể tách rời công việc mình làm không thể thiếu. Điều này
giúp các em tự tin và mạnh dạn hơn trong giờ học và cử đại diện trình bày lại
diễn biến theo phiếu học tập của nhóm mình. Các nhóm khác nhận xét bổ
sung nếu thiếu.
13
Có thể cho các học sinh thi đua với nhau bằng cách trực tiếp lên chỉ
lược đồ để nói lại diễn biến của chiến dịch theo lời văn của mình.
Giáo viên làm trọng tài đánh giá hướng dẫn các em tới nhận định
đúng và chốt lại vấn đề cần nắm chắc. Giáo viên cần có tranh ảnh tư liệu sưu
tầm được để làm bằng chứng cho những báo cáo của học sinh, điều này làm
các em sẽ vô cùng thích thú, sự khen ngợi của giáo viên cũng tạo hưng phấn
giúp học sinh học tốt hơn.
e.*.Liên hệ mở rộng và giáo dục tư tưởng.
Sau mỗi hoạt động để giúp học sinh khắc sâu kiến thức đồng thời
kiểm tra xem có bao nhiêu em đã nắm chắc vấn đề, bao nhiêu em chưa nắm
chắc được nội dung cần đạt? Tôi thường cho các em làm một hoặc hai bài tập
trắc nghiệm. Đồng thời chốt nội dung cần nhớ trên bảng, sau các hoạt động
thì toàn bộ nội dung chính của bài đã có sẵn trên bảng lớp. Hình thức này tôi
áp dụng cho mọi loại bài của phân môn Lịch sử.
Cuối tiết học, giáo viên có thể đặt những câu hỏi về nguyên nhân thất
bại hay thành công của chiến dịch. Từ bài học, giáo dục học sinh những suy
nghĩ và tình cảm đúng đắn, khơi gợi trong các em lòng tự hào dân tộc và xây
dựng cho các em ý thức học tập để sau này lớn lên em sẽ làm gì để xứng đáng
với những gì mà cha ông đã để lại cho các em.
Ví d ụ : Ở phần củng cố: Tôi yêu cầu các em lên thuyết minh về những bức

Pháp. Vậy Ông đã làm gì để thực hiện được mong ước đó? Ông là ai? Chúng
ta cùng tìm hiểu qua bài: Phan Bội Châu và phong trào Đông Du.
b.* Tìm hiểu về thân thế, sự nghiệp của nhân vật, những ảnh hưởng
của nhân vật đối với công cuộc giải phóng đất nước.
Thường cho học sinh tìm hiểu nội dung sách giáo khoa và hiểu biết
đã có của mình về nhân vật lịch sử đó.
Cần nêu rõ những việc nhân vật đã làm. Những việc làm đó có mục
đích gì? Có ảnh hưởng gì đến nhân dân, đến xã hội lúc bấy giờ?
Do đó việc sưu tầm tranh ảnh tư liệu là rất quan trọng để các em dễ
hình dung, dễ nhớ, nhớ lâu các sự kiện đó. Chính vì vậy học sinh phải sưu
tầm tranh ảnh từ ở nhà, đọc trước sách giáo khoa kết hợp với những tư liệu
15
sưu tầm được hoặc do giáo viên cung cấp để nắm vững được nội dung bài.
Giáo viên cần đối chiếu với những phương tiện mà nhà trường đã trang bị để
giáo viên và học sinh chủ động trong bài học, cùng phối kết hợp với phụ
huynh học sinh trong việc sưu tầm, đóng góp cho nhà trường. Khác với cách
dạy học trước đây, giáo viên là người cung cấp thông tin, còn học sinh là đối
tượng thụ động tiếp nhận thông tin. Dạy học ngày nay là tổ chức để học sinh
tìm hiểu, phát hiện kiến thức và tự giác chiếm lĩnh kiến thức đó.
Những bài học lịch sử trong đó các nhân vật có những lời đối thoại
thể hiện phẩm chất cao quí của nhân vật, có thể cho một hai nhóm tự đóng vai
để diễn lại, hoặc mỗi nhóm có thể có cách trình bày khác nhau như: Nói, viết,
vẽ Các nhóm trình bày, nhận xét bổ sung, giáo viên chốt lại nội dung cần đạt.
c.* Liên hệ mở rộng: Tổ chức trò chơi học tập.
Việc giáo viên chốt lại kiến thức, khẳng định kiến thức hoặc liên hệ
mở rộng là việc làm rất cần thiết. Bởi vì: những thông tin học sinh thu lượm
được còn rời rạc, kiến thức mà các em thu lượm được khác nhau, đôi khi sai
lệch hoặc chưa chuẩn. Chính vì vậy, giáo viên phải chốt lại chuẩn kiến thức,
từ đó mở rộng cho học sinh, gây cho các em sự hứng thú trong giờ học.
Thông qua trò chơi học tập giúp các em khắc sâu hơn kiến thức vừa

Số lượng 0 2 11 7 5
Tỉ lệ 0% 8% 44% 28% 20%
* Cuối năm:
Điểm Điểm 9-10 Điểm 7-8 Điểm 5-6 Điểm 3-4 Điểm 1-2
Số lượng 7 9 9 0 0
Tỉ lệ 28% 36% 36% 0% 0%

Như vậy số điểm giỏi đã tăng 28%, điểm khá tăng 28%, số điểm dưới
trung bình không còn. Kết quả trên cho thấy chất lượng đã tiến bộ rõ rệt.
2.Kết quả về tình cảm với bộ môn:
Trước đây, lớp tôi các em rất sợ khi đến giờ lịch sử và không thích
học. Còn đến nay, các em chờ đón được học một tiết sử hiếm hoi trong tuần
với tất cả lòng nhiệt tình và hào hứng của mình.
17
3.Kết quả năng lực học tập của học sinh:
Từ sự tự tin, từ năng lực chủ động, phát huy tính tích cực của mình
trong giờ lịch sử, các em đã coi mỗi tiết sử là một cuộc tranh tài, một cuộc thi
nho nhỏ để tìm ra kiến thức mới, được trở lại khí thế hào hùng của dân
tộc trước kia đã cách xa các em rất lâu. Từ đó làm cho các em thêm yêu quê
hương, yêu đất nước hơn.
Và đặc biệt trong dịp 26-3 vừa qua, dưới sự chỉ đạo của Ban giám
hiệu nhà trường, Chi đoàn phối hợp với TPT Đội có tổ chức cuộc thi “Tìm
hiểu lịch sử Việt Nam”, các em đã tham gia sôi nổi và đầy hứng thú, các em
đều trả lời được các câu hỏi mà Ban tổ chức đưa ra và cuộc thi đã thành công
rực rỡ. Điều đó cho thấy năng lực học tập của các em đã tiến bộ rõ rệt.
V. BÀI HỌC KINH NGHIỆM.
1.Bài học rút ra qua thực nghiệm đề tài:
Tóm lại, để phát huy tính tích cực của học sinh khi dạy phân môn
lịch sử lớp 5, người giáo viên cần phải phối hợp các phương pháp và các hình
thức tổ chức dạy học lịch sử rất đa dạng. Muốn làm được điều đó, giáo viên

để giúp cho việc dạy và học phân môn lịch sử đạt hiệu quả cao hơn
Trên đây là một vài kinh nghiệm mà tôi đã đúc kết được trong nhiều
năm giảng dạy phân môn lịch sử lớp 5. Song những kết quả đạt được chỉ là
bước đầu. Rất mong được sự đóng góp ý kiến của các ban ngành và các đồng
nghiệp để SKKN của tôi được hoàn thiện hơn.
19
Tôi xin cam đoan bản sáng kiến kinh nghiệm do tôi viết, không sao
chép của người khác, nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm.
Xin chân trọng cảm ơn !
Hà Nội, ngày 28 tháng 4 năm 2012
Người viết
Nguyễn Thị Tươi
Ý kiến nhận xét đánh giá và xếp loại của
Hội đồng Khoa học cấp trường
………………………………………………………………………
………………………………………………………………………
………………………………………………………………………
………………………………………………………………………
………………………………………………………………………
Chủ tịch Hội đồng
(Kí tên, đóng dấu)
Ý kiến nhận xét đánh giá và xếp loại của
Hội đồng Khoa học cấp Cơ sở
………………………………………………………………………
………………………………………………………………………
20
………………………………………………………………………
………………………………………………………………………
………………………………………………………………………
Chủ tịch Hội đồng

3. Các biện pháp thực hiện 4
IV Đánh giá kết quả 17
1.Kết quả về chất lượng thu được 17
2. Kết quả về tình cảm với bộ môn 18
3. Kết quả năng lực học tập của học sinh 18
V Bài học kinh nghiệm 18
VI Kết luận 19
VII Kiến nghị và đề nghị 19
23