Thực hiện pháp luật về nuôi con nuôi qua thực
tiễn tại tỉnh Thừa Thiên - Huế Phan Thùy Dương

Khoa Luật. Đại học Quốc gia Hà Nội
Luận văn ThS. Luật: 60 38 30
Người hướng dẫn : TS. Nguyễn Phương Lan
Năm bảo vệ: 2013
135 tr .

Abstract. Hệ thống hóa một số vấn đề lý luận về nuôi con nuôi và pháp luật nuôi con
nuôi. Phân tích các quy định của pháp luật về nuôi con nuôi. Tìm hiểu tình hình thực
hiện pháp luật về nuôi con nuôi tại tỉnh Thừa Thiên Huế, qua đó đánh giá việc thực
hiện pháp luật về nuôi con nuôi tại tỉnh Thừa Thiên Huế. Nghiên cứu, phát hiện những
vướng mắc, bất cập trong thực tiễn thực hiện pháp luật điều chỉnh quan hệ nuôi con
nuôi trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế. Đề xuất một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật
về nuôi con nuôi và một số giải pháp nhằm đảm bảo việc thực hiện pháp luật về nuôi
con nuôi có hiệu quả.
Keywords. Luật dân sự; Luật hôn nhân và gia đình; Nuôi con nuôi; Pháp luật Việt
Nam
Content.
1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Nuôi con nuôi là hiện tượng xã hội xảy ra ở các quốc gia và đều được pháp
luật các nước điều chỉnh. Chế định nuôi con nuôi được các quốc gia và cộng đồng
quốc tế quan tâm đặc biệt vì nó là sự bảo vệ pháp lý rất cần thiết nhằm đảm bảo
những lợi ích tốt nhất cho những trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt cần có mái ấm gia
đình, đồng thời đáp ứng nhu cầu chính đáng của những người nhận con nuôi như:
vợ chồng hiếm muộn, vô sinh, phụ nữ sống đơn thân
Vấn đề nuôi con nuôi luôn được Chính phủ Việt Nam quan tâm và vào mỗi giai

lý - Bộ Tư pháp trong chương trình hợp tác với Quỹ Nhi đồng Liên hiệp quốc
(UNICEF) đã có chuyên đề về “Chế định nuôi con nuôi trong pháp luật Việt Nam và
quốc tế”, năm 1998; Năm 2009, tổ chức dịch vụ xã hội quốc tế (ISS) tiến hành đánh
giá độc lập về tình hình nhận con nuôi từ Việt Nam dưới sự đồng ý của cơ quan
UNICEF tại Hà Nội và Cục Con nuôi Bộ Tư pháp về “Nhận nuôi con nuôi từ Việt
Nam”; năm 2010 Chính phủ Việt Nam và Unicef đã có “Báo cáo phân tích tình hình
trẻ em tại Việt Nam”. Những tài liệu này đã giới thiệu khái quát về chế định nuôi con
nuôi trong hệ thống pháp luật Việt Nam, nêu thực trạng về nuôi con nuôi tại một số địa
phương và giới thiệu về pháp luật nuôi con nuôi của một số nước. Bên cạnh đó còn có
nhiều đề tài nghiên cứu khoa học, đề tài luận văn, các bài bình luận đã được công bố
như:
- Luận án tiến sĩ Luật học: Cơ sở lý luận và thực tiễn của chế định pháp lý về
nuôi con nuôi ở Việt Nam của tác giả Nguyễn Phương Lan, Trường Đại học Luật Hà
Nội, năm 2007;
- Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường của Trường Đại học Luật Hà Nội:
Hoàn thiện chế định nuôi con nuôi trong pháp luật Việt Nam, chủ nhiệm đề tài Ngô
Thị Hường, năm 2007;
- Luận văn thạc sỹ luật học: Bảo vệ quyền trẻ em trong lĩnh vực nuôi con có yếu
tố nước ngoài ở Việt Nam hiện nay của tác giả Nguyễn Thị Hồng Trinh, Đại học Luật
Hà Nội, năm 2010;
Những công trình trên đã phân tích và nêu ra một số tồn tại, bất cập trong các
quy định về nuôi con nuôi của Luật Hôn nhân và gia đình cũng như các văn bản quy
phạm pháp luật về nuôi con nuôi hiện hành.
Ngoài ra còn có bài viết nghiên cứu về lĩnh vực nuôi con nuôi như: “Bản chất
pháp lý của việc nuôi con nuôi theo pháp luật Việt Nam” của tác giả Nguyễn Phương
Lan đăng trên Tạp chí Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội số 3 năm 2004; “Cần
quy định cụ thể việc nuôi con nuôi” của tác giả Nguyễn Thanh Xuân trên tạp chí dân
chủ và pháp luật, Bộ Tư pháp số 11 năm 2010; “Về việc nuôi con nuôi giữa bố dượng
hoặc mẹ kế và con riêng của vợ hoặc chồng theo Luật Nuôi con nuôi” của tác giả
Nguyễn Thị Lan trên tạp chí Luật học, trường đại học Luật Hà Nội số 8 năm 2011;

- Nghiên cứu, đề xuất một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật về nuôi con nuôi và
một số giải pháp nhằm đảm bảo việc thực hiện pháp luật về nuôi con nuôi có hiệu quả.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu
- Nghiên cứu một số vấn đề lý luận về nuôi con nuôi và pháp luật nuôi con nuôi.
- Nghiên cứu, phân tích các quy định pháp luật về nuôi con nuôi.
- Nghiên cứu thực trạng nuôi con nuôi và việc thực hiện pháp luật nuôi con nuôi
trên thực tế tại tỉnh Thừa Thiên Huế.
- Phạm vi nghiên cứu
- Nghiên cứu các văn bản pháp luật điều chỉnh việc nuôi con nuôi được quy
định trong Bộ Luật dân sự năm 2005, Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000, Luật Nuôi
con nuôi năm 2010, có sự so sánh với các văn bản quy phạm pháp luật khác có liên
quan điều chỉnh vấn đề nuôi con nuôi qua các giai đoạn khác nhau.
- Nghiên cứu thực trạng thực hiện việc nuôi con nuôi trên địa bàn tỉnh Thừa
Thiên Huế từ năm 2001 đến 2011 (từ thời điểm Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000
có hiệu lực).
Trong phạm vi của đề tài, chúng tôi phân tích chủ yếu là các quy định của pháp
luật hiện hành về nuôi con nuôi, tức là phân tích các quy định về nuôi con nuôi theo
Luật Nuôi con nuôi và các văn bản dưới luật có liên quan, đồng thời có sự so sánh với
các quy định tương ứng của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000. Tuy nhiên vì Luật
nuôi con nuôi mới có hiệu lực, thời gian thực hiện áp dụng chưa được bao lâu, nên tình
hình thực hiện pháp luật về nuôi con nuôi tại địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế được nghiên
cứu trong khoảng thời gian từ năm 2001 đến nay, tức là cả trong thời gian Luật Hôn
nhân và gia đình năm 2000 có hiệu lực, có so sánh với việc thực hiện Luật Nuôi con
nuôi.
Trong phạm vi của luận văn thạc sĩ, chỉ nghiên cứu việc thực hiện một số các
quy định về việc xác lập quan hệ nuôi con nuôi, còn các quy định khác như các quy
định điều chỉnh hoạt động của các tổ chức con nuôi nước ngoài ở Việt Nam hoặc vấn
đề về phí, lệ phí đăng ký việc nuôi con nuôi… không nghiên cứu.
5. Phương pháp nghiên cứu

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận
văn gồm 3 chương:
Chương 1: Một số vấn đề lý luận cơ bản về pháp luật nuôi con nuôi và thực hiện
pháp luật nuôi con nuôi
Chương 2: Thực hiện pháp luật về nuôi con nuôi tại tỉnh Thừa Thiên Huế trong
những năm qua
Chương 3: Vướng mắc, bất cập trong thực hiện pháp luật về nuôi con nuôi và
một số giải pháp nhằm đảm bảo hiệu quả của việc nuôi con nuôi tại tỉnh Thừa Thiên
Huế
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. 1. Lê Thanh Bình (2002), “Thực hiện pháp luật ở các tỉnh miền núi phía Bắc nước
ta hiện nay - Thực trạng và các phương hướng, giải pháp”, luận văn thạc sỹ luật
học, Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội.
2. Bộ Tư pháp (2002), Thông tư số 07/2002/TT-BTP ngày 16/12 hướng dẫn thi hành
một số điều của Nghị Định số 68/2002/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết thi
hành một số điều của Luật hôn nhân và gia đình về quan hệ hôn nhân và gia đình
có yếu tố nước ngoài, Hà Nội.
3. Chính phủ (2002), Nghị định số 68/2002/NĐ-CP ngày 10/7/2002 quy định chi tiết
thi hành một số điều của Luật Hôn nhân và gia đình về quan hệ hôn nhân và gia
đình có yếu tố nước ngoài, Hà Nội.
4. Chính phủ (2006), Nghị định số 69/2006/NĐ-CP ngày 21/7/2006 sửa đổi, bổ sung
một số điều của Nghị định số 68/2002/NĐ-CP, Hà Nội.
5. Chính phủ (2005), Nghị định số 158/2005/NĐ-CP ngày 27/12/2005 về đăng ký và
quản lý hộ tịch, Hà Nội.
6. Cục Con nuôi quốc tế, Bộ Tư pháp (2006), “Pháp luật Việt Nam và Điều ước quốc
tế về nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài”, Nhà xuất bản tư pháp, Hà Nội.
7. Cục Con nuôi quốc tế, Bộ Tư pháp (2007), “Tìm hiểu Công ước La Hay về nuôi
con nuôi”, Nhà xuất bản tư pháp, Hà Nội.
8. Cục Con nuôi quốc tế, Bộ Tư pháp (2008), “Hội nghị sơ kết 5 năm thực hiện Nghị định
số 68/2002/NĐ-CP trong lĩnh vực nuôi con nuôi quốc tế”, Hà Nội.

Nội, Hà Nội.
22. Nguyễn Phương Lan (2009), “Một số vấn đề về điều kiện nuôi con nuôi”, Luật
học, (3).
23. Nguyễn Phương Lan (2011), “Hệ quả pháp lý của việc nuôi con nuôi theo Luật
Nuôi con nuôi Việt Nam”, Luật học, (10).
24. Nguyễn Thị Lan (2011), “Về việc nuôi con nuôi giữa bố dượng hoặc mẹ kế và con
riêng của vợ hoặc chồng theo Luật Nuôi con nuôi”, Luật học, (8).
25. Nguyễn Phương Lan (2012), “Vấn đề vi phạm quyền trẻ em trong lĩnh vực nuôi
con nuôi”, Luật học, (1).
26. Quốc hội (1986), Luật Hôn nhân và gia đình, Hà Nội.
27. Quốc hội (2000), Luật Hôn nhân và gia đình, Hà Nội.
28. Quốc hội (2005), Bộ luật Dân sự, Hà Nội.
29. Quốc hội (2010), Luật Nuôi con nuôi, Hà Nội.
30. Sở Tư pháp Hà Nội (2003), “Công tác giải quyết cho người nước ngoài nhận trẻ em Việt
Nam tại Hà Nội làm con nuôi”, Tham luận hội thảo tại Hà Nội.
31. Sở Tư pháp (2001), Báo cáo thống kê số liệu hộ tịch năm, Thừa Thiên Huế.
32. Sở Tư pháp (2002), Báo cáo thống kê số liệu hộ tịch năm, Thừa Thiên Huế.
33. Sở Tư pháp (2003), Báo cáo thống kê số liệu hộ tịch năm, Thừa Thiên Huế.
34. Sở Tư pháp (2008), Báo cáo sơ kết 5 năm thực hiện nuôi con nuôi trên địa bàn tỉnh,
Thừa Thiên Huế.
35. Sở Tư pháp (2009), Báo cáo thống kê số liệu hộ tịch năm, Thừa Thiên Huế.
36. Sở Tư pháp (2010), Báo cáo thống kê số liệu hộ tịch năm, Thừa Thiên Huế.
37. Sở Tư pháp (2011), Báo cáo thống kê số liệu hộ tịch năm, Thừa Thiên Huế.
38. Từ điển bách khoa Việt Nam, tập 3, 4 (2003), Hội đồng quốc gia chỉ đạo biên soạn
từ điển bách khoa Việt Nam, Hà Nội.
39. Nguyễn Thanh Xuân (2011), “Cần quy định cụ thể việc nuôi con nuôi”, Dân chủ
và pháp luật, (11).
40. Viện Khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp (2008), Bình luận khoa học Bộ luật Dân sự
năm 2005, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội.
41. Website: “Công ước của Liên hợp quốc về quyền trẻ em