Các biện pháp phòng vệ thương mại trên thế
giới và các giải pháp pháp lý ngăn ngừa sự tác
động đến việc xuất khẩu của Việt Nam Nguyễn Thị Thu Nguyệt Khoa Luật. Đại học Quốc gia Hà Nội
Luận văn ThS. Luật: 60 38 60
Người hướng dẫn : PGS.TS. Hoàng Phước Hiệp
Năm bảo vệ: 2013
123 tr .

Abstract. Làm rõ một số vấn đề lý luận về các biện pháp phòng vệ thương mại đang
được pháp luật thương mại thế giới thừa nhận và cho phép áp dụng, cụ thể như: Khái
niệm các biện pháp phòng vệ thương mại; các đặc điểm của các biện pháp phòng vệ
thương mại và các điều kiện áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại; vai trò, tác
dụng của các biện pháp phòng vệ thương mại đối với thương mại hàng hóa và kinh tế
quốc tế. Phân tích, đánh giá khái quát các quy định pháp luật về phòng vệ thương mại
tại các quốc gia có nền kinh tế phát triển cao và là thị trường xuất khẩu trọng điểm của
Việt Nam là Hoa Kỳ và EU, đồng thời nghiên cứu các quy định pháp luật về phòng vệ
thương mại tại Nhật Bản, một thị trường xuất khẩu quan trọng của Việt Nam. Trên cơ
sở các nội dung nghiên cứu nêu trên và thực tiễn sự tác động của các biện pháp phòng
vệ thương mại đến kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam hiện nay, đưa ra các kiến nghị
về giải pháp pháp lý nhằm góp phần ngăn chặn tác động của các biện pháp này tới tình
trạng xuất khẩu của Việt Nam, góp phần giúp giao thương của Việt Nam được thuận
lợi và hiệu quả hơn trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế.
Keywords.Luật Quốc tế; Luật thương mại; Xuất khẩu
Content.
1. Tính cấp thiết của đề tài

tăng lên rõ rệt. Những vụ kiện này rõ ràng đã gây ra những tác động lớn cho nền kinh
tế Việt Nam. Do vậy, yêu cầu đặt ra là Nhà nước, các địa phương, Hiệp hội ngành
hàng và nhất là bản thân các doanh nghiệp phải tích cực, chủ động đối phó, phải nâng
cao hiểu biết về pháp luật thương mại quốc tế mới có thể mở rộng và nâng cao năng
lực cạnh tranh cho xuất khẩu của Việt Nam.
Vì vậy, hơn lúc nào hết, việc nghiên cứu đề tài "Các biện pháp phòng vệ
thương mại trên thế giới và các giải pháp pháp lý ngăn ngừa sự tác động đến việc
xuất khẩu của Việt Nam" có tính cấp thiết cao. Qua việc nghiên cứu sâu pháp luật về
phòng vệ thương mại của Hoa Kỳ, EU và Nhật Bản, tác giả sẽ đưa ra được những
khuyến nghị mang tính thực tế về việc cần phải chú trọng tới những yếu tố nào và cần
phải làm gì để giúp cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam tránh được một cách tốt
nhất nguy cơ bị kiện phòng vệ thương mại tại các thị trường xuất khẩu, đặc biệt là các
thị trường lớn như Hoa Kỳ, EU và Nhật Bản. Việc nghiên cứu kỹ hệ thống luật lệ của
Hoa Kỳ, EU và Nhật Bản về phòng vệ thương mại cũng góp phần cung cấp kinh
nghiệm để hoàn thiện hệ thống Pháp luật về phòng vệ thương mại của Việt Nam hiện
nay, từ đó góp phần thúc đẩy sự phát triển và tăng trưởng thương mại hàng hóa của
Việt Nam ra thế giới.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Từ khi chuẩn bị cho quá trình đàm phán gia nhập WTO và thực hiện chính
sách chủ động hội nhập kinh tế quốc tế cho đến nay, tại Việt Nam, liên quan đến đề tài,
đã có nhiều công trình nghiên cứu chuyên sâu và các đề tài chuyên khảo. Cụ thể, các
sách do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phát hành, như cuốn
"Pháp luật về chống bán phá giá - Những điều cần biết" do VCCI, với sự cộng tác của
các Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam, xuất bản. Đây là cuốn sách
đầu tiên tại Việt Nam giới thiệu tương đối đầy đủ những quy định hiện hành của WTO,
Hoa Kỳ và Liên minh Châu Âu về việc điều tra và áp đặt thuế chống bán phá giá dưới
dạng các câu hỏi và đáp ngắn gọn, cụ thể và thiết thực. Ngoài ra, các ấn phẩm khác của
VCCI như "Kiện chống bán phá giá", "Trợ cấp và thuế chống trợ cấp", "Biện pháp tự
vệ trong thương mại quốc tế" hay "Cẩm nang kháng kiện chống bán phá giá - chống
trợ cấp tại Hoa Kỳ" cũng là những ấn phẩm bổ ích trong việc đem lại những kiến thức

(editor), Anti-dumping under the WTO: a comparative review, (1996), Wolfgang
Muller, EC anti-dumping law: a commentary on regulation 384/96, John Ohnesorge,
State, Industrial Policies & Antidumping Enforcement in Japan, South Korea and
Taiwan, 3 Buffalo Journal of International Law 289 (1996-97), Sebastian Farr, EU
anti-dumping law: pursuing and defending investigations (1998), Pierre Didier, WTO
trade instruments in EU law: commercial policy instruments: dumping, subsidies,
safeguards, public procurement (1999), Brink Lindsey, Antidumping Exposed: The
Devilish Details of Unfair Trade Law, Cato Institute (2003), Wenxi Li, Anti-dumping
law of the WTO/GATT and the EC: gradual evolution of anti-dumping law in global
economic integration (2003), Aradhna Aggarwal, The Anti-Dumping Agreement and
Developing Countries: An Introduction, Oxford University Press (2007), Anderson Mori
&
Tomotsune,
Anti-Dumping Laws and Regulations in Japan, A Global Competition
Review special report (2008), Yan Luo, Anti-dumping in the WTO, the EU and China:
The Rise of Legalization in the Trade Regime and its Consequences, Mitsuo Matsushita,
Some international and domestic antidumping issues (2010) và ấn phẩm Hướng dẫn về
các Biện pháp Phòng vệ Thương mại tại Cộng đồng Châu Âu - Pháp luật, Thực tiễn và
Thủ tục vụ kiện chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ và ấn phẩm Hướng dẫn về
các Biện pháp Phòng vệ Thương mại tại Hoa Kỳ - Pháp luật, Thực tiễn và Thủ tục vụ
kiện chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ do Trung tâm Thương mại Quốc tế
(ITC) phát hành và chịu trách nhiệm biên phiên dịch sang tiếng Việt bởi Ban Pháp chế,
Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI). Nhìn chung, các công trình
nghiên cứu ở nước ngoài thường trình bày, phân tích và bình luận rất chi tiết về quy
định của WTO cũng như pháp luật của Hoa Kỳ và EU về phòng vệ thương mại, tuy
nhiên, cho đến nay vẫn chưa có các nghiên cứu mang tính học thuật của nước ngoài về
tác động của Pháp luật về các biện pháp phòng vệ thương mại của Hoa Kỳ, EU và
Nhật Bản đối với hàng hóa của Việt Nam để từ đó đề xuất các định hướng, giải pháp
thiết thực nhằm giúp Việt Nam ứng phó hiệu quả với các vụ kiện phòng vệ thương mại
ở các thị trường này. Do đó, Luận văn, với giác độ nghiên cứu này thực sự có tính thời

ảnh hưởng đến hình ảnh và uy tín của hàng hóa Việt Nam nói riêng và kinh tế Việt
Nam nói chung.
Do đó, vấn đề đặt ra là làm sao để hạn chế các ảnh hưởng tiêu cực này, cải
thiện được kim ngạch xuất khẩu và tăng sức mạnh cạnh tranh lành mạnh cho hàng hóa
xuất khẩu của Việt Nam.
Đây là một vấn đề mang tính vĩ mô, cần phải nghiên cứu chuyên sâu và tập
trung. Do vậy, với khuôn khổ và phạm vi của một luận văn thạc sĩ, tôi không thể giải
quyết được một cách trọn vẹn tất cả các vấn đề có liên quan đến các biện pháp phòng
vệ thương mại cũng như các biện pháp thực thi hữu ích để ngăn ngừa sự tác động của
tình trạng này. Vì vậy, Đề tài sẽ chủ yếu tập trung nghiên cứu một số vấn đề lý luận cơ
bản nhất, các quy định pháp luật của Việt Nam và thế giới (cụ thể là Hoa Kỳ, EU và
Nhật Bản) về phòng vệ thương mại, tác động của các biện pháp này tới tình hình xuất
khẩu của Việt Nam, đồng thời đề xuất một số giải pháp về mặt pháp lý để góp phần
ngăn ngừa sự tác động của các biện pháp phòng vệ thương mại tới kim ngạch xuất
khẩu của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.
5. Phương pháp nghiên cứu của luận văn
Đề tài được nghiên cứu trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác -
Lênin và tư tưởng đổi mới đồng bộ thể chế kinh tế thị trường của Đảng và Nhà nước ta
được trình bày trong các văn kiện, nghị quyết và các văn bản quy phạm pháp luật.
Các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: phân tích, so sánh, tổng hợp cũng sẽ
được sử dụng ở mức độ phù hợp để hoàn thành mục tiêu của đề tài.
6. Những kết quả đạt được của luận văn
Luận văn có những đóng góp mới về lý luận và thực tiễn cơ bản như sau:
+ Luận văn hệ thống hóa, cung cấp những kiến thức cập nhật của pháp luật
Hoa Kỳ, EU và Nhật Bản về phòng vệ thương mại.
+ Luận văn cung cấp những số liệu, phân tích và rút ra các bài học cho xuất
khẩu của Việt Nam khi xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ, EU và Nhật Bản.
+ Phân tích và đưa ra những kiến nghị phù hợp để doanh nghiệp xuất khẩu của
Việt Nam và Chính phủ Việt Nam phòng tránh và ứng phó một cách có hiệu quả các
vụ kiện phòng vệ thương mại tại Hoa Kỳ, EU và Nhật Bản.

6. Chính phủ (2005), Nghị định số 89/2005/NĐ-CP ngày 11/7 quy định chi tiết thi
hành một số điều của Pháp lệnh Chống trợ cấp hàng hóa nhập khẩu vào Việt
Nam, Hà Nội.
7. Chính phủ (2005), Nghị định số 90/2005/NĐ-CP ngày 11/7 quy định chi tiết thi
hành một số điều của Pháp lệnh Chống bán phá giá hàng hóa nhập khẩu vào Việt
Nam, Hà Nội.
8. Chính phủ (2006), Nghị định số 04/2006/NĐ-CP ngày 09/01 về việc thành lập và quy
định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức của Hội đồng xử lý vụ việc
chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ, Hà Nội.
9. Chính phủ (2006), Nghị định số 06/2006/NĐ-CP ngày 09/01 về việc quy định
chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Cục quản lý cạnh tranh,
Hà Nội.
10. Chính phủ (2011), Quyết định số 682/QĐ-TTg ngày 10/5 của Thủ tướng Chính
phủ phê duyệt Đề án thực thi Hiệp định hàng rào kỹ thuật trong thương mại giai
đoạn 2011 - 2015, Hà Nội.
11. Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI,
Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
12. Trần Thu Hường (2010), "Quy chế nền kinh tế phi thị trường trong pháp luật
chống bán phá giá của EU và thực tiễn áp dụng trong các vụ kiện đối với hàng hóa
Việt Nam", , ngày 31/7.
13. Đoàn Trung Kiên (2010), Pháp luật về chống bán phá giá hàng hóa nhập khẩu ở
Việt Nam - Những vấn đề lý luận và thực tiễn, Luận án tiến sĩ Luật học, Trường
Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội.
14. Thanh Mai (2009), "Doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động hơn trong các vụ kiện
chống bán phá giá", , ngày 17/6.
15. Thanh Mai (2009), "Tìm hiểu quy trình chống bán phá giá tại Hoa Kỳ",
, ngày 09/6.
16. Khôi Nguyên (2009), "Biện pháp tự vệ trong thương mại quốc tế",
, ngày 27/3.
17. Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (2004), Pháp luật về chống bán

TIẾNG ANH
31. Aradhna Aggarwal (2007), The anti-dumping agreement and developing
countries: An introduction, Oxford University Press.
32. Anderson Mori & Tomotsune (2008), "Anti-dumping Laws and Regulations in
Japan", A global competition Review special report.
33. John Ohnesorge (1996-97), State, Industrial Policies & Antidumping Enforcement
in Japan, South Korea and Taiwan, 3 Buffalo Journal of International Law 289.
34. Keith Steele (editor) (1996), Anti-dumping under the WTO: a comparative review.
35. Mitsuo Matsushita (2010), Some International and Domestic Antidumping Issues.
36. Philip Bentley and Clive Stanbrook (1996), Dumping and subsidies: the law and
procedures governing the imposition of anti-dumping and countervailing duties in
the european community.
37. Pierre Didier (1999), WTO trade instruments in EU law: commercial policy
instruments: dumping, subsidies, safeguards, public procurement.
38. Sebastian Farr (1998), EU anti-dumping law: pursuing and defending
investigations.
39. Wenxi Li (2003), Anti-dumping law of the WTO/GATT and the EC: grdual
evolution of anti-dumping law in global economic integration.
40. WTO (2011), "Statistics", .