Vai trò của Chính phủ trong việc bảo đảm và
thúc đẩy việc thực hiện quyền con người

Lê Thị Minh Trâm

Khoa Luật
Luận văn ThS Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật
Mã số 60 38 01
Người hướng dẫn: PGS.TS. Trương Thị Hồng Hà
Năm bảo vệ: 2013 Abstract. Làm sáng tỏ cơ sở lý luận về vai trò của Chính phủ trong việc bảo đảm và
thúc đẩy việc thực hiện quyền con người: khái niệm, nội dung vai trò, điều kiện đảm
bảo. Đánh giá thực trạng việc phát huy vai trò của Chính phủ trong bảo đảm và thúc
đẩy việc thực hiện quyền con người ở Việt Nam: đánh giá thực trạng ban hành pháp
luật và thực trạng tổ chức thực hiện pháp luật của Chính phủ nhằm bảo đảm và thúc
đẩy việc thực hiện quyền con người: Xác định nguyên nhân của những tồn tại (nguyên
nhân chủ quan, nguyên nhân khách quan). Yêu cầu phát huy vai trò của Chính phủ
trong việc bảo vệ và thúc đẩy việc thực hiện quyền con người, quan điểm và giải pháp
hoàn thiện, nhằm phát huy vai trò của Chính phủ trong việc bảo đảm và thúc đẩy việc
thực hiện quyền con người ở nước ta đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp
quyền.
Keywords. Pháp luật Việt Nam; Chính phủ; Quyền con người.

Content
MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
Cách đây hơn 50 năm, các quốc gia thành viên của Liên hợp quốc đã thông qua

người một cách triệt để. Quá trình vận động tất yếu lịch sử và xu thế giải quyết vấn đề quyền
con người cho thấy: các giá trị làm người, các quyền cơ bản của con người được bảo đảm và
thực hiện đến cùng trong điều kiện của chủ nghĩa xã hội hiện thực và chế độ cộng sản tương
lai, khi mà "sự phát triển tự do của mỗi người là điều kiện cho sự phát triển tự do của tất cả
mọi người". Thêm vào đó, nhân quyền đang bị chính trị hóa sâu sắc đặc biệt là trong xu thế
toàn cầu hóa hiện nay, một số thế lực chính trị trên thế giới đang sử dụng nhân quyền như một
con bài trên trường quốc tế nhằm can thiệp vào chủ quyền quốc gia và công việc nội bộ của
nước khác. Nghiên cứu quyền con người gắn chặt với việc khẳng định tính tất yếu thắng lợi
của Chủ nghĩa xã hội, con đường hợp lý, hợp quy luật đi lên chủ nghĩa xã hội của các dân tộc.
Ở Việt Nam, mọi giai đoạn cách mạng trong lịch sử, con người bao giờ cũng được
đặt ở vị trí trung tâm. Đảng và Nhà nước Việt Nam đặc biệt chú ý bảo đảm thực hiện các
quyền con người trên tất cả các lĩnh vực một cách thực tế và đây là một thành tựu nổi bật,
khẳng định ưu thế của chế độ xã hội mới. Trong quá trình đổi mới toàn diện đất nước, các
quyền con người được mở rộng, có thêm những tiềm lực mới để bảo đảm và thực hiện. Quyền
con người không chỉ là mục tiêu mà còn là động lực phát triển đất nước. Chính vì vậy, việc
Đảng và Chính phủ Việt Nam đặt con người vào vị trí trung tâm trong chính sách phát triển,
đã xác lập các tiền đề vững chắc thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ và toàn diện các quyền con
người, bao gồm các quyền dân sự, chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội. Tuy còn một số khó
khăn do điều kiện khách quan chi phối, những thành tựu của Việt Nam trong việc giải quyết
vấn đề quyền con người là không thể phủ nhận.
Trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do
nhân dân và vì nhân dân ở Việt Nam hiện nay, vấn đề bảo đảm và thúc đẩy quyền con người
vừa được xem là một nhân tố khẳng định tính chất pháp quyền của Nhà nước, vừa là mục tiêu,
là yêu cầu đòi hỏi các cơ quan trong bộ máy nhà nước nói chung và Chính phủ nói riêng phải
chú trọng thực hiện trong thực tiễn hoạt động. Hiến pháp năm 1992 đã khẳng định:
Ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, các quyền con người về
chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa và xã hội được tôn trọng, thể hiện ở các quyền
công dân và được quy định trong Hiến pháp và luật Nhà nước bảo đảm các
quyền của công dân; công dân phải làm tròn nghĩa vụ của mình đối với Nhà nước
và xã hội Mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật [49].

quá trình thực hiện quyền phát triển của con người", Cơ quan chủ trì: Viện Nghiên cứu quyền
con người thuộc Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh. Chủ nhiệm đề tài:
TS Nguyễn Duy Sơn;
- "Quyền con người, quyền công dân trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
Việt Nam" (Sách chuyên khảo), PGS,TS Trần Ngọc Đường, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,
năm 2008;
- "Sự tham gia của "công dân" vào các hoạt động quản lý nhà nước, quản lý xã hội
dưới phương diện bảo đảm quyền con người", Hội thảo quốc tế "Quyền con người tiếp cận đa
ngành và liên ngành", Viện Khoa học xã hội Việt Nam;
- Chương trình cấp Bộ: "Một số vấn đề cơ bản về phát triển con người Việt Nam giai
đoạn 2011 - 2020", Cơ quan chủ trì: Viện Nghiên cứu con người, Viện Khoa học xã hội Việt
Nam. Chủ nhiệm đề tài: PGS,TS Mai Quỳnh Nam;
- Đề tài cấp Bộ: "Một số vấn đề cơ bản thực hiện quyền con người vì mục tiêu phát
triển con người ở Việt Nam", Cơ quan chủ trì: Viện Nghiên cứu con người, Viện Khoa học xã
hội Việt Nam. Chủ nhiệm đề tài: TS. Vũ Thị Minh Chi;
- Hội thảo "Cơ quan nhân quyền quốc gia", do Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội
phối hợp với Ban quản lý dự án Trung tâm quyền con người và Đại sứ Quán Đan Mạch, tổ
chức vào ngày 19-12-2009. Tại hội thảo có 11 tham luận của các nhà nghiên cứu khoa học;
- Trung tâm Nghiên cứu quyền con người và quyền công dân thuộc Khoa Luật - Đại
học Quốc gia Hà Nội (được thành lập tháng 4-2007) triển khai 9 đề tài nghiên cứu về quyền
con người trong thời gian 2008 - 2009, cụ thể như sau: Nhóm 1: Các vấn đề quốc tế: 1. Nhận
thức và lịch sử phát triển về quyền con người trên thế giới. 2. Phương pháp nghiên cứu, giáo
dục quyền con người. 3. Những vấn đề và nội dung cơ bản của luật nhân quyền quốc tế. 4.
Luật quốc tế về quyền của các nhóm dễ bị tổn thương; Nhóm 2: Quyền con người ở Việt
Nam: 5. Nhận thức và lịch sử phát triển về quyền con người ở Việt Nam. 6. Quyền con người
trong Hiến pháp Việt Nam. 7. Bảo đảm quyền dân sự và chính trị trong pháp luật và thực tiễn ở
Việt Nam. 8. Bảo đảm quyền kinh tế, xã hội và văn hóa trong pháp luật và thực tiễn ở Việt
Nam. 9. Hoàn thiện pháp luật bảo đảm quyền của các nhóm dễ bị tổn thương ở Việt Nam.
Ngoài ra, còn có rất nhiều các đề tài nghiên cứu khoa học, các luận án tiến sĩ, luận
văn thạc sĩ và một số các bài viết chuyên sâu trên các báo, tạp chí… về quyền con người. Tuy

pháp chứng minh…
6. Điểm mới của luận văn
Luận văn là công trình đầu tiên tập trung nghiên cứu một cách toàn diện, đầy đủ và
có hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễn của việc phát huy vai trò của Chính phủ trong việc bảo
đảm và thúc đẩy việc thực hiện quyền con người ở Việt Nam. Thông qua đánh giá thực tiễn,
luận văn chỉ ra những ưu điểm, hạn chế và kiến nghị, các giải pháp tăng cường vai trò của
Chính phủ trong việc bảo đảm và thúc đẩy việc thực hiện quyền con người ở Việt Nam phù
hợp với điều kiện phát triển kinh tế thị trường, xây dựng Nhà nước pháp quyền Xã hội chủ
nghĩa ở Việt Nam hiện nay.
7. Ý nghĩa của luận văn
- Luận văn là một trong số ít các công trình nghiên cứu chuyên sâu về vai trò của
Chính phủ trong việc bảo đảm và thúc đẩy việc thực hiện quyền con người ở Việt Nam trong
giai đoạn hiện nay.
- Hoàn thành luận văn này, tôi hi vọng những kiến thức khoa học trong luận văn sẽ là
tài liệu phục vụ cho việc học tập, giảng dạy và nghiên cứu khoa học tại các cơ sở đào tạo luật
ở Việt Nam, đặc biệt đối với việc nghiên cứu về quyền con người.
- Nội dung luận văn sẽ có ý nghĩa thiết thực, bổ ích, cần thiết cho mọi cá nhân khi
tìm hiểu vấn đề bảo vệ và thực hiện quyền con người ở Việt Nam, đặc biệt là vai trò của
Chính phủ trong lĩnh vực này.
- Tôi mong rằng, những kiến nghị, giải pháp trong luận văn sẽ đóng góp có ý nghĩa
thiết thực cho việc hoàn thiện vai trò của Chính phủ trong việc bảo đảm và thúc đẩy việc thực
hiện quyền con người đáp ứng nhu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền ở Việt Nam trong giai
đoạn hiện nay.
8. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn
gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về vai trò của Chính phủ trong việc đảm bảo và thúc đẩy
việc thực hiện quyền con người.
Chương 2: Thực trạng vai trò của Chính phủ Việt Nam trong việc bảo đảm và thúc
đẩy việc thực hiện quyền con người.

12. Đại hội đồng Liên hiệp quốc (1948), Tuyên ngôn thế giới về nhân quyền.
13. Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Nxb
Chính trị quốc gia, Hà Nội
14. Trần Ngọc Đường (2008), Quyền con người, Quyền công dân trong Nhà nước pháp quyền xã
hội chủ nghĩa Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
15. Trần Ngọc Đường, Ngô Đức Mạnh (2008), Mô hình tổ chức và phương thức hoạt động
của Quốc hội, Chính phủ trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nxb
Chính trị quốc gia, Hà Nội
16. Vũ Công Giao (2005), "Chủ quyền và nhân quyền", Tạp chí Cộng sản, (23).
17. Vũ Công Giao (2007), "Tiếp cận pháp luật và tư pháp: nhìn từ quan điểm quốc tế", kỷ
yếu Hội thảo: Tiếp cận pháp luật và tư pháp trong hệ thống pháp luật Việt Nam.
18. Trương Thị Hồng Hà (2008), "Bảo vệ tính mạng, sức khỏe và tài sản của Luật sư - thực
trạng, nguyên nhân và giải pháp", Nghề Luật, (5).
19. Trương Thị Hồng Hà (2009), "Bảo vệ quyền con người trong thi hành án dân sự", Nghề
Luật, (5).
20. Trương Thị Hồng Hà (Chủ biên) (2009), Vai trò của luật sư trong hoạt động tranh tụng,
Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội.
21. Trương Thị Hồng Hà (2009), "Bảo vệ quyền của người lao động di trú trong pháp luật
quốc gia và pháp luật quốc tế", Nhà nước và pháp luật, (7).
22. Hoàng Hùng Hải (2008), Góp phần tìm hiểu quyền con người ở Việt Nam, Nxb Quân đội
nhân dân, Hà Nội
23. Trần Thị Hòe (2002), Vai trò của Nhà nước trong việc đảm bảo Quyền con người ở nước
ta hiện nay, Luận văn thạc sĩ Triết học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà
Nội
24. Trần Thị Hòe (2005), "Bảo đảm quyền con người trong thời kỳ đổi mới", Lý luận chính
trị, (5).
25. Hội Luật gia Việt Nam (2007), Tập hợp các văn kiện pháp lý quốc tế cơ bản về quyền
con người, Nxb Tư pháp, Hà Nội.
26. Chu Hồng, Vũ Công Giao, Tường Duy Kiên (2007), Pháp luật quốc gia và quốc tế về bảo
vệ quyền của các nhóm xã hội dễ bị tổn thương, Nxb Đại học quốc gia Hà Nội, Hà Nội

hội Việt Nam.
44. Hoàng Phê (Chủ biên) (1998), Từ điển Tiếng Việt, Nxb Đồng Nai, Đồng Nai.
45. Hoàng Thị Kim Quế (2004), "Tính con người và những vấn đề của đạo đức, pháp luật",
Nghiên cứu lập pháp, (2),
46. Quốc hội (1946), Hiến pháp, Hà Nội.
47. Quốc hội (1980), Hiến pháp, Hà Nội.
48. Quốc hội (1992), Hiến pháp, Hà Nội.
49. Quốc hội (2001), Hiến pháp (sửa đổi, bổ sung), Hà Nội.
50. Nguyễn Duy Sơn (2008), Một số vấn đề lý luận về trách nhiệm quốc gia trong quá trình
thực hiện quyền phát triển của con người, Đề tài cấp cơ sở, Viện Nghiên cứu Quyền con
người thuộc Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội.
51. Cao Đức Thái (2005), "Những thành tựu cơ bản trong việc bảo đảm quyền con người ở
nước ta thời kỳ đổi mới", Tạp chí Cộng sản, (5).
52. Trung tâm Nghiên cứu quyền con người thuộc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh
(1998), Các văn kiện quốc tế về quyền con người, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
53. Trung tâm Nghiên cứu quyền con người thuộc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh
(2002), Giáo trình Lý luận về quyền con người, Hà Nội.
54. Trung tâm Nghiên cứu Quyền con người thuộc Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội
(2011), Quyền công dân (CRIGHTS), Nxb Lao động - xã hội, Hà Nội.
55. Trung tâm Nghiên cứu quyền con người và Viện Thông tin khoa học thuộc Học viện
Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh (2003), Văn kiện quốc tế về quyền con
người, Hà Nội.
56. Đào Trí Úc (1997), Nhà nước và Pháp luật của chúng ta trong sự nghiệp đổi mới, Nxb
khoa học xã hội, Hà Nội.
57. Viện Khoa học xã hội Việt Nam (2009), "Sự tham gia của "công dân" vào các hoạt động
quản lý nhà nước, quản lý xã hội dưới phương diện bảo đảm quyền con người", Hội thảo
quốc tế: Quyền con người tiếp cận đa ngành và liên ngành, Hà Nội.
58. Viện Nghiên cứu quyền con người thuộc Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ
Chí Minh (2010), Bối cảnh lịch sử, chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và cơ chế đảm bảo
quyền con người ở khu vực Đông Nam Á, Báo cáo tổng hợp kết quả nghiên cứu đề tài