Xây dựng và sử dụng câu hỏi trắc nghiệm
khách quan dạy học chương II: Cảm ứng và
chương IV: Sinh sản - sinh học 11, trung học
phổ thông Đỗ Thị Thư Trường Đại học Giáo Dục. Đại học Quốc gia Hà Nội
Luận văn ThS. Sinh học: 60 14 10
Người hướng dẫn : PGS.TS. Mai Văn Hưng
Năm bảo vệ: 2013
106 tr .

Abstract. Hệ thống hóa cơ sở lí luận về cách xây dựng và sử dụng câu hỏi Trắc
nghiệm khách quan (TNKQ) dạng Multi-choice-questions (MCQ). Khảo sát thực trạng
xây dựng và sử dụng câu hỏi TNKQ trong dạy kiến thức mới và KTĐG kết quả học
tập môn Sinh học lớp 11 chương Cảm ứng và chương Sinh sản. Xây dựng qui trình và
áp dụng vào biên soạn các câu hỏi TNKQ dạng MCQ chương Cảm ứng, Sinh sản,
Sinh học lớp 11. Thực nghiệm sư phạm nhằm xác định độ khó và độ phân biệt của các
câu hỏi. Đánh giá hiệu quả của sử dụng câu hỏi trắc nghiệm khách quan trong kiểm tra
đánh giá thường xuyên kết quả học tập môn Sinh học 11. Xây dựng giáo án có sử dụng
câu hỏi TNKQ trong dạy kiến thức mới và Kiểm tra đánh giá kiến thức phần Cảm ứng,
Sinh sản Sinh học lớp 11.
Keywords.Sinh học; Phương pháp giảng dạy; Câu hỏi trắc nghiệm; Trường trung học
phổ thông; Lớp 11
Content.
1. Lí do chọn đề tài
Hiện nay cuộc cách mạng khoa học và công nghệ phát triển ngày càng nhanh,
kinh tế trí thức có vai trò ngày càng nổi bật trong quá trình phát triển lực lượng sản

Việc sử dụng phương pháp TNKQ trong dạy kiến thức mới sẽ mang lại hiệu
quả không nhỏ trong việc khắc phục nhược điểm của nó trong KTĐG. Việc này còn
phát huy được tính tích cực chủ động của HS, giúp HS dễ dàng hơn trong việc tiếp cận
kiến thức mới, đồng thời cũng rèn được kỹ năng vận dụng câu hỏi TNKQ trong việc
dạy kiến thức mới và KTĐG.
Mặt khác, kiến thức phần cảm ứng và phần sinh sản, sinh học 11, THPT là
phần kiến thức hay, hấp dẫn .Việc áp dụng câu hỏi TNKQ trong dạy học giúp HS tự
học qua việc tìm hiểu SGK, giúp HS tiếp thu kiến thức tốt hơn. Chính vì những lí do
trên mà chúng tôi chọn đề tài: “Xây dựng và sử dụng câu hỏi trắc nghiệm khách
quan dạy học chương II: Cảm ứng và chương IV: Sinh sản- Sinh học 11, trung học
phổ thông”.
2. Mục đích nghiên cứu
- Xây dựng hệ thống các câu hỏi TNKQ theo nội dung chương Cảm ứng, Sinh
sản, Sinh học 11, THPT.
- Sử dụng các câu hỏi TNKQ trong việc dạy kiến thức mới và KTĐG kết quả
học tập của học sinh chương Cảm ứng, Sinh sản, Sinh học lớp 11 THPT.
- Thực nghiệm sư phạm để chứng minh tính khả thi của đề tài.
3. Giả thuyết khoa học
Việc xây dựng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm đạt yêu cầu và sử dụng hợp lí trong
dạy kiến thức mới và KTĐG sẽ phát huy tính tích cực chủ động của học sinh, giúp học
sinh nắm vững kiến thức chương Cảm ứng, Sinh sản, Sinh học 11 THPT.
4. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Xây dựng câu hỏi trắc nghiệm khách quan trong dạy học kiến thức mới và trong
KTĐG.
4.2. Khách thể nghiên cứu
- GV dạy Sinh học lớp 11 ở một số trường THPT trên địa thành phố Hà Nội.
- HS lớp 11 ở một số trường THPT trên địa thành phố Hà Nội .
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Hệ thống hóa cơ sở lí luận về cách xây dựng và sử dụng câu hỏi TNKQ dạng

7.2.2. Điều tra giáo viên
Sử dụng các câu hỏi trắc nghiệm, điều tra GV trên diện rộng. Dựa vào kết quả
điều tra, tìm hiểu được tình hình sử dụng câu hỏi TNKQ trong KTĐG kết quả học tập
môn Sinh học 11.
7.3. Phương pháp chuyên gia
Sử dụng phương pháp chuyên gia nhằm tổ chức lấy ý kiến của đồng nghiệp và
người làm bài TNKQ về tất cả các khía cạnh của đề tài nghiên cứu.
7.4. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
7.4.1. Thực nghiệm thăm dò
- Thăm dò GV dạy Sinh học các trường THPT và học sinh lớp 11 các trường
THPT về những vấn đề còn tồn tại khi dạy học Chương Cảm ứng và chương Sinh sản,
Sinh học 11, THPT.
- Điều tra và xử lý số liệu sau điều tra, xây dựng phiếu điều tra tìm hiểu về thực
trạng việc sử dụng câu hỏi TNKQ trong dạy học môn Sinh học.
- Thực nghiệm thử trên học sinh lớp 11 trường THPT để có cơ sở chỉnh lí lại
câu dẫn, phương án nhiễu.
7.4.2. Thực nghiệm chính thức
Thực nghiệm giảng dạy trên các lớp đã chọn với cùng hệ thống câu hỏi TNKQ
trong đó:
- Các lớp TN và ĐC có trình độ tương đương nhau dựa trên khảo sát học tập
trước đó. Bố trí TN và ĐC song song.
- Các lớp ĐC kiểm tra theo phương pháp mà GV đang sử dụng.
- Các lớp TN kiểm tra theo hình thức TNKQ.
7.5. Phương pháp thống kê toán học
- Xác định giá trị của các câu hỏi trắc nghiệm: Độ khó, độ phân biệt, độ giá trị.
- Xử lý số liệu sau thực nghiệm sư phạm.
8. Những đóng góp mới của đề tài
- Hệ thống hóa được cơ sở lí luận về việc xây dựng và sử dụng câu hỏi TNKQ
trong kiểm tra đánh giá kết quả học tập chương Cảm ứng, Sinh sản, Sinh học 11
THPT.

NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, tr. 59 – 254.
9. Nguyễn Minh Hà (2004), Xây dựng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan
(dạng MCQ) phần tế bào học (Chương trình thí điểm phân ban) để góp phần nâng
cao hiệu quả kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh, Luận văn thạc sĩ
khoa học Giáo dục, Trường ĐHSP Hà Nội.
10. Phan Thị Thu Hiền (2006), Sử dụng câu hỏi trắc nghiệm khách quan dạng MCQ
phần cơ chế của hiện tượng di truyền và biến dị (chương trình thí điểm phân ban)
để góp phần nâng cao chất lượng học tập của học sinh THPT, Luận văn thạc sĩ
giáo dục học, Trường ĐHSP Hà Nội.
11. Phạm Hữu Hoan, Trần Văn Kiên, Hướng dẫn học và ôn tập sinh học 11, Nxb
Giáo dục Việt Nam.
12. Trần Bá Hoành (1996), Kĩ thuật dạy học Sinh học, Nxb Giáo dục.
13. Nguyễn Phụng Hoàng, Võ Ngọc Lan (1996), Phương pháp trắc nghiệm trong
kiểm tra đánh giá thành quả học tập, NXB Giáo dục, Hà Nội.
14. Mai Văn Hưng (Cb), Sinh lý học động vật và người, tập 2, Nxb Khoa học và kỹ
thuật.
15. Phạm Văn Lập (Cb), Trần Ngọc Danh, Đinh Đoàn Long (2009), Tài liệu giáo
khoa chuyên Sinh học THPT Di truyền và tiến hóa, Nxb giáo dục.
16. Nguyễn Thị Linh, Luận văn thạc sỹ: Đổi mới quy trình xây dựng câu hỏi và bài
tập dạy học chuyên đề sinh lý học động vật bậc cao dùng cho học sinh chuyên
sinh bậc THPT, Đại học Giáo dục, 2009.
17. Vũ Đình Luận (2003), Xây dựng và sử dụng câu hỏi trắc nghiệm khách quan về
Di truyền để nâng cao chất lượng dạy học ở trường Cao đẳng sư phạm, Luận án
tiến sĩ Giáo dục học, Trường ĐHSP Hà Nội.
18. Nguyễn Phương Nga (Cb). Bài tập Sinh học, Nxb Giáo Dục, 2011
19. Lê Đức Ngọc (4/2001), Vắn tắt về đo lường và đánh giá thành quả học tập trong
giáo dục đại học (Tài liệu xemina tại trường Đại học Thủy sản Nha Trang), Đại
học Quốc gia Hà Nội, tr. 1-63.
20. Nguyễn Viết Nhân (2001), Trắc nghiệm Sinh học, NXB Giáo dục, Hà Nội, tr.30
– 194.