1

Trờng đại học văn hóa h nội
Khoa văn hóa dân tộc thiểu số
*********






Công cụ sản xuất truyền thống của ngời dao
ở huyện vân đồn, tỉnh quảng ninh

khóa luận tốt nghiệp
(Khóa 13: 2007 - 2011)

Sinh viên thực hiện : Nguyễn Thị Hơng
Giảng viên hớng dẫn : PGS.TS Tạ Văn Thông

Trang
MỞ ĐẦU 1
1.Lí do chọn đề tài 1
2. Lịch sử nghiên cứu của để tài 2
2.1. Lịch sử nghiên cứu về người Dao 2
2.2. Lịch sử nghiên cứu về công cụ sản xuất của người Dao 2
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 3
3.1. Mục đích nghiên cứu 3
3.2. Nhiệm vụ của đề tài 3
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3
4.1. Đối tượng nghiên cứu 3
4.2 Phạm vi nghiên cứu 3
5. Phương pháp nghiên cứu 4
6. Bố cục của đề tài 4
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ THỰC TIỄN 5
1.1.Cơ sở lí thuyết 5
1.1.1. Văn hóa và các thành tố của văn hóa 5
1.1.2. Cách ứng xử và sự tương hợp của con người
đối với tự nhiên. 11
1.1.3. Các hình thái kinh tế 15
1.1.4. Lao động sản xuất và công cụ sản xuất 16
1.2. Khái quát về người Dao ở huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh 18
1.2.1. Một số đặc điểm về huyện Vân Đồn 18
1.2.2. Người Dao ở Vân Đồn, Quảng Ninh- một bộ phận
của người Dao Việt Nam 20

4
Tiểu kết 43
CHƯƠNG 2: CÔNG CỤ SẢN XUẤT TRUYỀN THỐNG

3.2. Giải pháp và kiến nghị bảo tồn, phát huy những giá trị
văn hóa qua các công cụ sản xuất. 93
3.2.1. Một số vấn đề đặt ra với điều kiện kinh tế của người Dao
ở huyện Vân Đồn. 93
3.2.2. Những biện pháp và kiến nghị 95
Tiểu kết 98
KẾT LUẬN 99
TÀI LIỆU THAM KHẢO 102
PHỤ LỤC 104 6
M U

1. Lớ do chn ti
Vit Nam l mt quc gia a dõn tc vi 54 dõn tc anh em sinh sng.
Cỏc dõn tc trong sut mt tin trỡnh di v lch s ó to nờn nhng nột c
trng riờng v bn sc vn húa, v hu ht cỏc c trng ú u c sỏng to
thụng qua quỏ trỡnh lao ng. Mi dõn tc, mi vựng min li cú v trớ a lớ,
iu kin t nhiờn khỏc nhau nờn ngnh ngh cng khỏc nhau. Chớnh nh
ng
khỏc bit y ó to nờn nhng nột bn sc c trng ca dõn tc, ca vựng
min ú. Nghiờn cu nhng cụng c sn xut ca mt dõn tc cú th giỳp ta
hiu c phn no cuc sng v vn vn húa ca h.
Dõn tc Dao Vit Nam tng i ụng (ng th 9 trong s cỏc dõn
tc Vit Nam), phõn b hu h
t cỏc tnh thnh, t biờn gii Vit Trung,
Vit - Lo cho ti mt s tnh trung du v min bin Bc B. Trong tnh
Qung Ninh, ngi Dao chim mt s lng ỏng k. mi mt vựng min,
ngi Dao li sinh sng bng nhng ngnh ngh khỏc nhau, cú th l lm

vựng ụng Bc Vit Nam ca tỏc gi Nguyn Chớ Huyờn,;Ngi Dao
Vit Nam ca tỏc gi B Vit ng, Nguyn Khc Tr
ng, Nụng Trung,
Nguyn Nam Tin. Th bn v ngun gc ngi Dao ca tỏc gi Trn
Quc Vng, Ngi Dao Vit Nam ca cỏc tỏc gi B Vit ng,
Nguyn Khc Phng, Nụng Trang, Nguyn Nam Tin , hoc cỏc cụng trỡnh
nghiờn cu riờng bit khỏc na v nhng nột c trng ca vn húa Dao nh:
tc cp sc, ci xin, tang ma
2.2. Lch s nghiờn cu v cụng c
sn xut ca ngi Dao
Nh ó núi trờn, ó cú rt nhiu cỏc cụng trỡnh nghiờn cu v ngi
Dao, trong cỏc nghiờn cu ny cng ó cp n cuc sng lao ng sn
xut hng ngy ca ngi Dao v cỏc cụng c sn xut truyn thng ca h
nh cun Ngi Dao Vit Nam ca cỏc tỏc gi B Vit ng, Nguyn
Khc Trng, Nụng Trung, Nguy
n Nam Tin; Vn húa cỏc dõn tc vựng
ụng Bc Vit Nam ca tỏc gi Hong NamSong cho ti nay cha cú mt
cụng trỡnh nghiờn cu no i sõu vo nghiờn cu cỏc cụng c sn xut truyn

8
thống này. Việc nghiên cứu các công cụ sản xuất này không chỉ giúp người
đọc có thêm hiểu biết về các công cụ sản xuất truyền thống của người Dao mà
qua đó tái hiện nên cuộc sống lao động hàng ngày của họ và các nét đẹp văn
hóa thể hiện trong cuộc sống lao động đó.
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Qua việc thu thập mô tả các công cụ sả
n xuất của người Dao ở huyện
Vân Đồn – Quảng Ninh góp phần tìm hiểu kĩ về những nét riêng trong văn
hóa của người Dao trong việc ứng xử với môi trường tự nhiên, qua các hoạt

ảo và Kết
luận, đề tài gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lí thuyết và thực tiễn
Chương 2: Công cụ sản xuất truyền thống của người Dao ở Vân Đồn,
Quảng Ninh.
Chương 3: Một số nét văn hóa của người Dao phản ánh qua công cụ sản
xuất truyền thống của người Dao ở huyện Vân Đồn 107

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Ban chấp hành Đảng bộ huyện Vân Đồn (1999), Lịch sử Đảng bộ
Huyện Vân Đồn, Nxb Sở văn hóa - TT Quảng Ninh, QN.
2. Vũ Thế Bình (chủ biên) (2006), Non nước Việt Nam, Nxb Văn hóa
thông tin, H.
3. Trần Bình (2007), Văn hóa các dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc, Nxb
Trường Đại Học Văn hóa Hà Nội ,H.
4. Phan Kế Bính (1999), Việt Nam phong tục, Nxb Hà Nội, H.
5. Hoàng Cương ( 2005), Vă
n hóa các dân tộc Tây Bắc Việt Nam, Nxb
Văn hóa dân tộc, H.
6. Nguyễn Tiến Dũng (chủ biên) (2005), Văn hóa Việt Nam thưởng thức,
Nxb Văn hóa dân tộc, H.
7. Bế Viết Đẳng- Nguyễn Khắc Tụng- Nông Trung- Nguyễn Nam
Tiến(1971), Người Dao ở Việt Nam, NXB KHXH
8. Mai Đức Hạnh- Đỗ Thị Bảy (2008), Công cụ truyền thống đánh bắt
thủy hải sản của ngườ
i Ninh Bình. NXB KHXH.

23. Trần Tấn Vịnh ( 2010), Nghề dệt và trang phục cổ truyền dân tộc Cơ
Tu tỉnh Quảng Nam, Nxb Văn hóa dân tộc, H.
24. Trần Quốc Vượng (chủ biên) ( 2008), Cơ sở văn hóa Việt Nam, Nxb
Giáo dục, H.