Tác động của quá trình thu hồi đất nông nghiệp đến việc làm của lao động nông thôn phường Thủy
Dương, thị xã Hương Thủy, Tỉnh Thừa Thiên Huế
PHẦN I
ĐẶT VẤN ĐỀ
Quá trình đô thị hoá đã và đang diễn ra mạnh mẽ trên phạm vi cả nước nói
chung và Thừa Thiên Huế nói riêng. Ở tầm vĩ mô, một mặt đô thị hoá là một trong
những giải pháp quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội theo hướng
chuyển dịch cơ cấu kinh tế đáp ứng mục tiêu công nghiệp hoá, hiện đại hoá: phát
triển mạnh các ngành công nghiệp và thương mại – dịch vụ mà Đảng và Nhà nước
đã đề ra trong giai đoạn từ nay đến năm 2020. Mặt khác đô thị hoá cũng là một
trong những chỉ tiêu quan trọng phản ánh sự phát triển của một đất nước. Tuy
nhiên bên cạnh những tác động tích cực, vẫn còn có không ít những bất cập, tồn tại
đặt ra cần phải giải quyết. Một trong những vấn đề đó là tình trạng thất nghiệp và
thiếu việc làm của lao động nông thôn khi đất đai bị thu hồi để phục vụ mục tiêu
đô thị hoá.
Huế là một trong những thành phố có tốc độ đô thị hoá tương đối nhanh.
Phường Thuỷ Dương, thị xã Hương Thuỷ là một khu vực ngoại thành thành
phố Huế chịu tác động không nhỏ của quá trình đô thị hóa, làm cho một lượng lớn
diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi và người nông dân đối mặt với khó khăn khi
mất đi tư liệu sản xuất chủ yếu là đất đai. Chính vì thế tôi chọn đề tài “ Tác động
của quá trình thu hồi đất nông nghiệp đến việc làm của lao động nông thôn
phường Thủy Dương, thị xã Hương Thủy, Tỉnh Thừa Thiên Huế” làm chuyên
đề kết thúc học phần môn Kinh tế Nông nghiệp của mình.
* Mục tiêu nghiên cứu:
- Góp phần làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về ảnh hưởng của
quá trình đô thị hóa đến việc làm của người nông dân.
- Đánh giá được mức độ tác động của việc thu hồi đất đến việc làm của người
dân.
Nguyễn Thị Hoài Ly – K42B KTNN Page 1
Tác động của quá trình thu hồi đất nông nghiệp đến việc làm của lao động nông thôn phường Thủy
Dương, thị xã Hương Thủy, Tỉnh Thừa Thiên Huế

1.1.1. Đô thị hóa
Đô thị hóa nói chung là quá trình hình thành và phát triển của các đô thị về mọi
mặt kinh tế xã hội, trong đó bao gồm sự phát triển về dân số đô thị,về quy mô, về
điều kiện cơ sở hạ tầng … của đô thị. Đây là một quá trình lịch sử lâu dài và gắn
liền với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nước.
Nếu xét góc độ nghiên cứu kinh tế thì đô thị hóa là quá trình biến đổi từ nền sản
xuất công nghiệp, cùng với sự phát triển các dịch vụ trong phạm vi diện tích nhất
định, dẫn đến quá trình tập trung dân cư với mật độ cao và trở thành đô thị.
Như vậy đô thị hóa cũng là quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hướng tăng
dần tỷ trọng các nghành công nghiệp, thương mại, dịch vụ và giảm dần tỷ trọng
các ngành nông nghiệp tạo ra sự phát triển về kinh tế,từ đó biến các vùng nông
thôn nghèo nàn, lạc hậu thành các khu đô thị hiện đại và phát triển kinh tế về mọi
mặt kinh tế và xã hội.
- Đặc điểm của quá trình đô thị hóa:
+ Hình thành các trung tâm công nghiệp, thương mại, dịch vụ trong các đô thị lớn.
+ Hình thành các trung tâm công nghiệp, thương mại, dịch vụ ở các vùng ngoại ô.
+ Mở rộng các đô thị hiện có.
+ Chuyển một số mt thành đô thị.
+ Chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất.
+ Chuyển dịch cơ cấu kinh tế.
+ Thay đổi hình thái kiến trúc.
+ Hình thành nhanh chóng kết cấu hạ tầng.
+ Thay đổi lối sống.
Nguyễn Thị Hoài Ly – K42B KTNN Page 3
Tác động của quá trình thu hồi đất nông nghiệp đến việc làm của lao động nông thôn phường Thủy
Dương, thị xã Hương Thủy, Tỉnh Thừa Thiên Huế
+ Thay đổi cơ cấu dân cư.
1.1.2. Tầm quan trọng của việc thu hồi đất
- Nhờ có đất thu hồi mới có thể xây dựng các khu công nghiệp, khu chế xuất thu
hút hàng trăm dự án đầu tư ở trong nước và ngoài nước.

Là thị trường lớn để tiêu thụ hàng hóa nông nghiệp.
Là nơi cung cấp vốn, tạo nguồn vốn cho nông nghiệp. Góp phần công nghiệp hóa
nông thôn, phát triển kinh tế nông thôn theo hướng sản xuất hàng hóa, đa dạng hóa
các ngành nghề và sản phẩm, tạo nhiều việc làm và tăng thu nhập cho người nông
dân.
Vậy sự phát triển đô thị kích thích tăng trưởng và phát triển của các vùng lãnh thổ
xung quanh và toàn bộ nền kinh tế, lan truyền tiến bộ công nghệ, văn hóa , xã hội.
1.3. Khái quát chung về việc làm của người lao động
1.3.1. Khái niệm về lao động
Lao động là việc làm có mục đích con người thông qua các công cụ lao động tác
động lên đối tượng lao động nhằm biến đổi chúng thành của cải vật chất cần thiết
cho nhu cầu của mình và xã hội.
Lực lượng lao động hay dân số hoạt động kinh tế bao gồm những người đủ từ 15
tuổi trở lên đang có việc làm hoặc không có việc làm nhưng có nhu cầu làm việc.
Trong đó lực lượng quan trọng nhất là dân số hoạt động kinh tế trong độ tuổi lao
động gồm những người đủ 15-55 tuổi đối với nữ, đến 60 tuổi đối với nam đang có
việc làm hoặc không có việc làm những có nhu cầu làm việc. Trên thực tế vẫn có
một số lao động, thường là lao động nông nghiệp mặc dù ngoài độ tuổi vẫn tham
gia lao động như thiếu niên từ 13-15 tuổi hay những người phụ nữ trên 55 tuổi và
nam trên 60 tuổi. đây là nguồn lao động và được quy đổi theo tỷ lệ 3:1 với những
người dưới độ tuổi lao động, 2:1 với những người trên độ tuổi lao động.
1.3.2. Quan niệm về việc làm
1.3.2.1 Khái niệm:
Ngày nay trong các công trình nghiên cứu khoa học cũng như trên các phương
tiện thông tin đại chúng thì khái niệm việc làm có thể được diễn đạt theo nhiều
cách tiếp cận khác nhau.
Theo Đại từ điển tiếng việt, thì “ Việc làm là công việc, nghề nghiệp thường ngày
để sinh sống” [7;1815]
Nguyễn Thị Hoài Ly – K42B KTNN Page 5
Tác động của quá trình thu hồi đất nông nghiệp đến việc làm của lao động nông thôn phường Thủy

1.4. Kinh nghiệm giải quyết việc làm cho lao động và thu hồi đất ở các nước
trên thế giới
1.4.1. Ở Trung Quốc:
- Phát triển các xí nghiệp địa phương để thu hút lao động.
Nguyễn Thị Hoài Ly – K42B KTNN Page 6
T
n
= T
m
/L
lđ
Tác động của quá trình thu hồi đất nông nghiệp đến việc làm của lao động nông thôn phường Thủy
Dương, thị xã Hương Thủy, Tỉnh Thừa Thiên Huế
- Xây dựng các đô thị quy mô vừa và nhỏ để giảm bớt lao động nhập cư vào các
thành phố lớn.
1.4.2. Ở Nhật Bản:
- Đưa công nghiệp về nông thôn.
- Thành lập mạng thông tin việc làm trên khắp cả nước.
- Bồi dưỡng những công nhân có tay nghề cao dưới nhiều hình thức như hỗ ttrợ tài
chính, phát triển năng lực…
- Tăng cường cho công nhân làm thêm hoặc làm việc bán thời gian.
- Chế độ tuyển dụng phong phú đa dạng.
Từ chính sách của Nhật Bản trong quá trình đô thị hóa có thể rút ra một số bài học
kinh nghiệm sau:
+ Không ngừng phát triển và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trên cơ sở nhu
cầu lao động của xã hội.
+ Phát triển mạnh mẽ những ngành nghề ứng dụng nhiều tiến bộ khoa học kĩ thuật
và những ngàng sử dụng nhiều lao động.
+ Phát triển hệ thống dịch vụ việc làm và thông tin thị trường lao động.
+ Thực hiện cải cách chế độ tiền lương

nữa như đất nghĩa trang, nghĩa địa vì thế cũng có sự biến động của đất nghĩa trang
nghĩa địa.
Có thể thấy diện tích đất sử dụng qua các năm không nhiều, năm 2006 là 70,14 ha
(chiếm 5,6 diện tích toàn phường) đến năm 2008 là 96,5 ha (chiếm 5,56 % diện
tích toàn phường). Tuy diện tích đất chưa sử dụng là không nhiều, nhưng nó cũng
gây nên sự lãng phí nguồn tài nguyên đất đai, vì thế chính quyền địa phương cần
khai thác triệt để quỹ đất nàu để có thể phát triển toàn diện hơn.
Bảng 1: Tình hình sử dụng đất ở phường Thủy Dương từ 2006-2008
Loại/năm 2006 2007 2008
Nguyễn Thị Hoài Ly – K42B KTNN Page 8
Tác động của quá trình thu hồi đất nông nghiệp đến việc làm của lao động nông thôn phường Thủy
Dương, thị xã Hương Thủy, Tỉnh Thừa Thiên Huế
I. ĐẤT NN 804.15 680.98 793.87
1.1 ĐẤT SXNN 431.38 398.81 427.83
1.2 ĐẤT LĐ 340.60 257.20 333.98
1.3 ĐÂT NUỔI TRỒNG TS 32.17 24.97 32.06
II. ĐẤT PHI NN 375.60 500.67 386.51
2.1 ĐẤT Ở 147.71 146.82 152.80
2.2 ĐẤT CHUYÊN DÙNG 148.29 292.95 155.17
2.3 ĐẤT TÔN GIÁO TÍNH NGƯỠNG 9.92 9.92 10.06
2.4 ĐẤT NGHĨA TRANG, NGHĨA
ĐỊA
34.94 19.94 33.75
2.5 ĐẤT SÔNG SUỐI, MẶT NƯỚC
CHUYÊN DÙNG
34.74 31.04 34.73
III. ĐẤT CHƯA SỬ DỤNG 70.14 68.24 69.51
TỔNG DIỆN TÍCH ĐẤT TỰ NHIÊN 1249.89 1249.89 1249.89
(Nguồn: Báo cáo về tình hình sử dụng đất từ năm 2006 đến năm 2008 của cán
bộ địa chính phường Thủy dương)

động nông nghiệp bị mất việc làm do thu hồi đất. Thực trạng này đòi hỏi các cơ
quan chức năng cần có những chính sách thích hợp khi quy hoạch sử dụng đất, hạn
chế tối đa việc thu hồi đất cho đô thị hóa ở những vùng sản xuất nông nghiệp có
hiệu quả nhằm đảm bảo cuộc sống của người dân vf đảm bảo an ninh lương thực
quốc gia.
Bảng 2 : Tình hình thu hồi đất ở Phường Thủy Dương giai đoạn 2007 – 2009
ĐVT: ha
Tổng
DT đất
tự nhiên
Tổng
DT đất
bị thu
hồi
Trong đó % DT đất bị thu
hồi so với
Đất
SXNN
Đất ở Đất
khác
DT đất
tự nhiên
của
phường
DT đất
bị thu
hồi toàn
Thị xã
HT
Nguyễn Thị Hoài Ly – K42B KTNN Page 10

Tổng số
LĐ
Thuần
nông
CN -
TTCN
Dịch vụ LĐ khác LĐ không
có việc
làm
Lao động 5875 2378 1317 1189 764 227
Nguyễn Thị Hoài Ly – K42B KTNN Page 11
Tác động của quá trình thu hồi đất nông nghiệp đến việc làm của lao động nông thôn phường Thủy
Dương, thị xã Hương Thủy, Tỉnh Thừa Thiên Huế
% 100 40,48 22,42 20,23 13,01 3,86
(Nguồn : số liệu điều tra năm 2010)
Quá trình đô thị hóa cùng với nó là quá trình thu hồi đất nông nghiệp diễn ra sẽ tác
động đầu tiên đến việc làm của người lao động, họ phải từ bỏ công việc, ngành
nghề quen thuộc của mình để đi tìm một nghề mới. Đây là quá trình lâu dài và
nhiều thách thức. Bảng trên chi rõ lao động tthuần nông chiếm tỷ lệ lớn nhất
40,48% tổng số lao động toàn phường. Khi đô thị hóa điễn ra sẽ ảnh hưởng không
ít đến thành phần lao động này.
2.2.3. Thực trạng việc làm của các hộ điều tra
Khi quá trình đô thị hóa diễn ra, diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi ngày càng
tăng, các lao động bắt đầu có sự chuyển dịch ngành nghề để thích nghi với điều
kiện sống. Bên cạnh đó vẫn có một số hộ không thể tìm được việc làm do một số
yếu tố như: trình độ văn hóa, chuyên môn kĩ thuật, giới tính độ tuổi… điều này đòi
hỏi sự nỗ lực hết mình từ bản thân các lao động và sự qua tâm giúp đỡ của chính
quyền các cấp.
Bảng 5: Việc làm của người lao động trước và sau khi bị thu hồi đất
của các hộ điều tra

Cơ cấu ngnàh nghề của lao động trong các nông hộ đã có sự thay đổi lớn sau khi
ruộng đất bị thu hồi . điều này chứng tỏ quá trình đô thị hóa đã ảnh hưởng tích cực
đến việc chuyển đổi ngành nghề theo hướng tách dần ra khỏi nông nghiệp phát
triển các ngành dịch vụ và các ngành đòi hỏi trình độ chuyên môn kĩ thuật.
2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến vấn đề tạo việc làm, tăng thu nhập cho các bộ
nông dân sau khi bị thu hồi đất
- Trình độ văn hóa chuyên môn: đây là chủ tiêu đánh giá chất lượng lao động. Phần
lớn lao động có ruộng đất bị thu hồi đều là nông dân nên trình độ chuyên môn về
các ngành nghề khác chưa được quan tâm đúng mức nên sau khi thu hồi thì quá
trình đào tạo sẽ dài và lâu. Nhưng bản thân các hộ cần nhận thức và đầu tư đúng
đắn cho việc nâng cao trình độ của mình để tìm được việc làm ổn định và có thu
nhập cao hơn.
- Khả năng về vốn: trong mọi hoạt động sản xuất kinh doanh nông nghiệp hay phi
nông nghiệp thì vốn là yếu tố quyết định quy mô cũng như khả năng sản xuất của
hộ. Với các hộ bị thu hồi đất thì thì yêu cầu vốn lại được đặt lên hàng đầu do nhu
cầu chuyển ngành nghề từ nông nghiệp sang phi nông nghiệp. Nhà nước nên hỗ
trợ nguồn vay có lãi suất thấp, thủ tục gỉản đơn để người dân có thể tiếp cận nguồn
vay đồng thời hướng dẫn cho họ nên đầu tư sản xuất như thế nào để giảm thiểu rủi
ro đến mức thấp nhất.
- Tình hình trang bị tư liệu sản xuất và sinh hoạt: Thường thì sau khi thu hồi đất,
người dân thường dùng số tiền này để sắm sửa các tư liệu sản xuất và tư liệu sinh
hoạt. Tư liệu sản xuất là yếu tố vậtchất cần thiết để tổ chức sản xuất, là nhân tố cơ
bản để phát triển sản xuất. Tư liệu sinh hoạt phản ánh đời sống của các hộ gia đình
cũng như so sánh mức phát triển trong đầu tư tư liệu sản xuất với tư liệu sinh hoạt
của các hộ gia đình trước và sau khi thu hồi đất. Cần phải đẩy mạnh việc tuyên
truyền nâng cao nhận thức của cả cộng đồng đối với việc quan tâm chăm lo tới
việc làm và đời sống cho người nông dân khi thu hồi đất là một yêu cầu cấp thiết
để phát triển công nghiệp và đô thị bây giờ và lâu dài.
CHƯƠNG III: QUAN ĐIỂM CỦA ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP
NHẰM HẠN CHẾ TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC CỦA VIỆC THU HỒI ĐẤT

- Về phía chính quyền địa phương:
+ Cần có kế hoạch quy hoạch sử dụng đất theo từng giai đoạn kết hợp với quy
hoạch phát triển sản xuất nông nghiệp –công nghiệp - dịch vụ.
Nguyễn Thị Hoài Ly – K42B KTNN Page 14
Tác động của quá trình thu hồi đất nông nghiệp đến việc làm của lao động nông thôn phường Thủy
Dương, thị xã Hương Thủy, Tỉnh Thừa Thiên Huế
+ Xây dựng kế hoạch thu hồi đất phải có kế hoạch chuyển đổi ngành nghề và tạo
việc làm cho người dân gắn liền. Phải phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã
hội, văn hóa của vùng.
+ Tránh gây lãng phí tài nguyên khi thu hồi mà không thể tiến hành xây dựng.
- Về chính sách bồi thường thiệt hại và hỗ trợ:
+ Cần đưa ra mức giá đền bù hợp lý dựa trên mức giá hiện hành trên thị trường và
theo luật đất đai 2003.
+ Quá trình đền bù phải nhanh chóng rõ ràng.
+ Cần hướng dẫn người dân sử dụng tiền đền bù một cách có hiểu quả.
+ Cần có một chế tài xử phạt phù hợp đối với các nhà đầu tư trong trương hợp họ
không tuân thủ các cam kết về việc tiếp nhận lao động địa phương cũng như hỗ trợ
người lao động một cách có hiệu quả để bảo vệ người lao động.
- Về giải quyết việc làm, tạo sinh kế bền vững:
+ Cần quy hoạch và phát triển làng nghề truyền thống, ví dụ : Rượi Thủy Dương.
+ Cần hình thành quỹ hỗ trợ giải quyết việc làm.
+ Tổ chức quy hoạch lại kết cấu hạ tầng nông thôn theo hướng văn minh nông thôn
mới. Sớm hoàn thành cơ sở hạ tầng khu công nghiệp. Tăng cường công tác quản lý
giáo dục.
+ Cần quy định trách nhiệm và nghĩa vụ của các doanh nghiệp, đơn vị sử dụng đất
thu hồi trong việc đảm bảo việc làm cho các lao động có đất bị thu hồi.
+ Đẩy mạnh công tác đào tạo nghề cho người lao động.
+ Mở rộng và phát triển thị trường lao động ngoài nước theo hướng ổn định và
giữa vững các thị trường hiện có. Chú trọng công tác phát triển thị trường lao động
tại địa phương.

được cầm một số tiền khá lớn, song thiếu định hướng trong kế hoạch chi tiêu sao
cho có hiệu quả, dẫn tới có thể phần lớn được đưa vào mua sắm, tiêu dùng cho sinh
hoạt hằng ngày, trong khi việc làm chưa có hoặc dẫn đến tình ttrạng thiếu vốn cho
các hoạt động sản xuất kinh doanh cũng như đào tạo nghề.
Nguyễn Thị Hoài Ly – K42B KTNN Page 16
Tác động của quá trình thu hồi đất nông nghiệp đến việc làm của lao động nông thôn phường Thủy
Dương, thị xã Hương Thủy, Tỉnh Thừa Thiên Huế
Thực trạng trên cho thấy Tác động của quá trình thu hồi đất nông nghiệp đến việc
làm của lao động nông thôn phường Thủy Dương là rất lớn. Người dân và chính
quyền địa phương đã cố gắng trong việc chuyển đổi ngnàh nghề, đảm bảo thu nhập
ổn định cuộc sống. Tuy vậy, vẫn còn nhiều bấp cập và thiếu sót tỏng việc giải
quyết việc làm cho một số hộ nông dân cũng như một bộ phận lao động gặp bế tắc
trong việc tìm việc làm mới.
Quá trình đô thị hóa trên địa bàn phường Thủy Dương vẫn đang tiếp diễn và sẽ
càng mạnh mẽ trong thời gian tới đòi hỏi chính quyền các cấp phải có chính sách
và giải pháp cụ thể, chính đáng giải quyết việc làm cho các đối tượng bji ảnh
hưởng. Nếu có những chính sách hợp lý, kĩ càng thì việc giải quyết việc làm cho
các lao động bị mất việc làm hiện tại và tương lai sẽ gặp nhiều thuận lợi hơn.
2. Kiến nghị
- cần xem xét và có những chính sách hỗ trợ giá đền bù cho đất nông nghiệp bị thu
hồi nhằm giúp người dân có thể tái sản xuất hoặc tìm việc làm mới, chuyển đổi
ngành nghề thích hợp.
- Cần chú ý chỉ đạo các doanh nghiệp sử dụng đất thực hiện đúng quy trình tái định
cư – dạy nghề - đền bù - giải tòa – xây dựng nhằm đảm bảo cuộc sống cho người
lao động sau khi bị thu hồi đất.
- Tiếp tục mở rộng và hoàn thiện cơ sở hạ tầng khu công nghiệp, có chính sách ưu
đãi để khuyến khích và thu hút đầu tư.
- Hướng dẫn nông dân thâm canh tăng năng suất cây trồng trên diện tích đất nông
nghiệp còn lại, vận động nông dân sản xuất sản phẩm theo hướng sản xuất hàng
hóa.

Nguyễn Thị Hoài Ly – K42B KTNN Page 18