Sáng kiến kinh nghiệm Cáp Xuân Hỷ

1

phòng giáo dục đào tạo huyện Ân Thi
Trờng THCS phạm huy thông
ệệệ

ơSáng kiến kinh nghiệm
một vài hớng dẫn học sinh lập bảng hệ thống kiến thức
lịch sử 9

****************

Phần thứ t

Kết luận
1
1
2
2

3
4
6

15 15
Sáng kiến kinh nghiệm Cáp Xuân Hỷ


học sinh khôi phục bức tranh chung về một sự kiện một thời kì lịch sử, một quá
trình hoạt động của của một nhân vật hay diễn biến của một phong trào. Từ đó
học sinh có sự nhìn nhận khái quát hơn trong toàn bộ quá trình của lịch sử.
Trên thực tế nhiều học sinh đề rất ngại học bộ môn lịch sử, vì các em
đều cho rằng bộ môn này quá nhiều ngày tháng, sự kiện cần phải nhớ và nhiều
sự kiện ngày tháng xa rất khón nhớ. Bên cạnh đó các còn gặp nhiều khó khăn
trong việc xác định một, vài kiến thức cơ bản của một giai đoạn lịch sử
Những năm gần đây trong các đề thi thờng câu hỏi lập bảng hệ thống
kiến thức lịch sử, sự kiện lịch sử
Sách giáo khoa, sách giáo viên và các loại tài liệu khác mới chỉ dừng lại
ở việ định hớng trình bày nội dung, cha hớng dẫn học hinh kĩ năng kiến
thức cơ bản, hện thống hóa kiến thức lịch sử.
Trên cơ sở đó, tôi mạnh dạn đi vào tìm hiểu, nghiên cứu và hớng dẫn
học sinh nắm bắt lập bảng hệ thống kiến thức lịch sử 9

II.
Phơng pháp nghiên cứu
- Giới thiệu
- Ví dụ minh họa vấn đề.
- Hệ thống hóa số liệu kiểm chứng

Phần thứ hai

Sáng kiến kinh nghiệm Cáp Xuân Hỷ

4
Nội dung chính 1. Lập bảng hệ thống hóa kiến thức lich sử theo thời gian


2. Lập bảng hệ thống hóa kiến thức lich sử theo chủ đề.

ở dạng này, học sinh cần hiểu rõ về các vấn đề đợc đặt ra để lựa chọn
những kiến thức sao cho phù hợp. Khi lập bảng thống kề cần phải chi thành các
cột, mỗi cột là một nội dung, các cột hợp thành một hệ thống, giải quyết chủ đề
đợc đặt ra.

a.Với loại bài thể hiện rõ nội dung và yêu cầu cho sẵn.

Đối với loại bài này, học sinh cần trình bày một cách trình tự các nội
dung yêu cầu đề bài đặt ra.

Ví dụ 1. Lập bảng thống kê các nội dung sau: Chiến lợc cách mạng;
chỉ đạo thực hiện chiến lợc cách mạng; chủ trơng, sách lợc; hình thức
và phơng pháp đấu tranh; hình thức mặt trận thống nhất.

Giai đoạn
Nội dung

1930 - 1931

1936 - 1939

1939 - 1945
Chiến lợc cách
mạng
Dân tộc, dân chủ Dân tộc, dân chủ Dân tộc, dân chủ
Chỉ đạo thực Vấn đề dân tộc Vấn đề dân chủ Vấn đề dân tộc
Sáng kiến kinh nghiệm Cáp Xuân Hỷ

nghĩa phát xít,
chống chiến
tranh, bảo vệ hòa
bình, đòi tự do
cơm áo và hòa
bình
- Xác định kẻ
thù: Là đế quốc
và phong kiến (
Vấn đề dân tộc
nguy vọng hơn
lúc nào bằng)
- Nhiệm vụ cách
mạng: Là chống
đế quốc tiến tới
dân tộc độc lập
Hình thức và
phơng pháp đấu
tranh
Chính trị - vũ
trang
Hợp pháp - nửa
hợp pháp
Công khai - nửa
công khai.
- Chính trị kết
hợp với vũ trang.
- Khởi nghĩa
từng phần tiến
tới tổng khởi

Lập bảng các niên đại và sự kiện về thắng lợi có ý nghĩa chiến lợc của
quân và dân ta trên các mặt trận quân sự, chính trị, ngoại giao trong kháng
chiến chống Pháp từ tháng 12/1946 đến tháng 7/1954.

Các lĩnh Số Thời gian Sự kiện
Sáng kiến kinh nghiệm Cáp Xuân Hỷ

6
vực thứ
tự
diễn ra sự
kiện

1
19/12/1946
đến
17/2/1947
Cuộc chiến đấu ở các đô thị ( Đặc biệt là tại
Thủ đô Hà Nội)

2
7/10 đến
19/12/1947
Chiến thắng việt Bắc thu- đông 1947

3
16/10 đến
22/10/1950
Chiến thắng biên giới thu- đông 1950



5
11/3/1951 Mặt trận Liên Việt, Mặt trận KHơ-me và
Mặt trận Lào đại diện cho nhân dân ba nớc
họp Hội nghị đại biểu, thành lập " Liên
minh nhân dân Việt - Miên - Lào" trên cơ sở
tự nguyện, bình đẳng và tôn trọng chủ
quyền của nhau. Chính
trị
6
1/5/1952 Đại hội Anh hùng và chiến sĩ thi đua toàn
quốc lần thứ nhất tại Căn cứ địa Việt Bắc
1
Tháng
1/1950
Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ
Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tuyên bố sẵn
sàng đặt quan hệ ngoại giao với bất cứ nớc
nào tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất
và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam. Sau lời
tuyên bố đó, chính phủ nhiều nớc chính

thứ
tự
Thời gian
diễn ra sự
kiện
Sự kiện

1
19/12/1946
đến
17/2/1947
Cuộc chiến đấu ở các đô thị ( Đặc biệt là tại
Thủ đô Hà Nội)

2
7/10 đến
19/12/1947
Chiến thắng việt Bắc thu- đông 1947

3
16/10 đến
22/10/1950
Chiến thắng biên giới thu- đông 1950 Quân sự

4
13/3 đến
7/5 /1954

tự nguyện, bình đẳng và tôn trọng chủ
quyền của nhau. Chính
trị
6
1/5/1952 Đại hội Anh hùng và chiến sĩ thi đua toàn
quốc lần thứ nhất tại Căn cứ địa Việt Bắc
Ngoại
giao
1
Tháng
1/1950
Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ
Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tuyên bố sẵn
sàng đặt quan hệ ngoại giao với bất cứ nớc
nào tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất
và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam. Sau lời
tuyên bố đó, chính phủ nhiều nớc chính
thức công nhận và đặt quan hệ ngoại giao

tiếp theo ? Vì sao lại chọn?

Cũng giống với ví dụ một học sinh cần phải lập bảng thống kê các sự
kiện lịch sử có ý nghĩa chiến lợc trong giai đọ 1930 - 1945, tuy nhiên bảng
thống kê này đơn giản hơn ( nh mẫu dới đây)

STT Thời gian Sự kiện
1 3/2/1930 Thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam
2 12/9/1930 Cuộc biểu tình của nhân dân huyện Hơng Nguyên-
Thành lập Xô viết Nghệ - Tĩnh
3 10/1930 Hội nghị Trung ơng Đảng lần thứ nhất tại Hơng
Cảng - Trung Quốc
4 3/1935 Đại hội Đảng Cộng sản Đông Dơng lần thứ nhất tại
Ma Cao - Trung Quốc
5 1/5/1938 Nhân dịp ngày Quốc tế lao động, tại khu Đấu xảo (
Hà Nội ) đã diễn ra cuộc mít tinh khổng lồ của 2,5
triệu ngời.
6 22/9/1940 Phát xít NHật xâm lợc Lạng Sơn (Việt Nam) mở
đầu cho quá trình xâm lợc Đông Dơng của phát xít
Nhật.
7 27/9/1940 Cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn
8 23/11/1940 Cuộc khởi nghĩa Nam Kì
9 13/1/1941 Cuộc binh biến Đô Lơng
Sáng kiến kinh nghiệm Cáp Xuân Hỷ

9
10 28/1/1941
Lãnh tụ Nguyễn ái Quốc về nớc, trực tiếp lãnh đạo
phong trào cách mạng nớc ta.
11 Từ 10 đến

nhận thấy có một số sự kiện rất cơ bản: nh Thành lập Đảng Cộng sản Việt
Nam; Mặt trận Việt Nam độc lập đồng minh ( Mặt trận Việt Minh ) đợc thành
lập; Chủ tịch hồ Chí Minh thay mặt chính phủ lâm thời đọc bản Tuyên ngôn
độc lập; Theo nh yêu cầu của đề thì học sinh chỉ đợc chọn một sự kiện, vậy
thì là sự kiện nào? Sau khi phân tích học sinh nhận thấy sự kiện Thành lập
Đảng Cộng sản Việt Nam là sự kiện đảm bảo đợc những yêu cầu của đề ra.
Còn các sự kiện khác chỉ đảm bảo yêu cầu là có sự ảnh hởng đến giai đoạn
tiếp theo, không đảm bảo đợc yêu cầu là ảnh hởng trực tiếp đến giai đoạn đó
(Đảng đ lnh đạo Cuộc vận đông cách mạng từ 1930 đến 1945. Sau khi
hoàn thành cuộc cách mạng 1930 - 1945 Đảng vẫn tiếp tục sứ mệnh - lnh
đạo cách mạng nớc ta qua nhiều giai đoạn cách mạng khác nhau). Để giải
thích, lấy kiến thức phần ý nghĩa của sự kiện đó để giải thích. * Lập bảng thống kế các sự kiện cơ bản trong một giai đoạn lịch sử.

Đối với loại bài này học sinh cần phải xác định đợc những sự kiện cơ
bản .Vậy thì muốn xác định đợc sự kiện cơ bản trong một giai đoạn, học sinh
cần có phơng pháp gì ? Để xác định đợc học sinh cần phải nhớ lại hoặc nháp
nhanh các sự kiện trong giai đoạn đó, sau đó hãy chọn các sự kiện có sự tác
động lớn mang tính chất bớc ngoặt trong giai đoạn đó. Sáng kiến kinh nghiệm Cáp Xuân Hỷ

10
Ví dụ. Lập bảng những chiến dịch lớn trong cuộc kháng chiến chống
Pháp 1946 - 1954
Sau mấy năm vừa qua, tôi áp dụng vào việc dạy đại trà và ôn luyện học
sinh giỏi, tôi thống kê một số số liệu để kiểm chứng

Nội dung thống kê Từ năm
2005 - 2008
Năm học
2008 - 2009
Năm học
2009 - 2010
Bài khảo sát định kì Giỏi: 75 %
Khá: 25%
Giỏi: 80%
Khá: 20 %
Giỏi: 78 %
Khá: 23 %
Kết quả thi học sinh
giỏi cấp trờng
Đạt 19/20 HS
dự thi
Đạt 20/20 HS
dự thi
Đạt 20/20 HS
dự thi
Kết quả thi học sinh
giỏi cấp huyện
Đạt 10/10 HS
dự thi
Đạt 10/10 HS
dự thi
Đạt 10/10 HS

đối với học sinh khá, giỏi. Nhờ vậy mà năng cao đợc chất lợng của việc dạy
và học. Học sinh cũng khong còn lạ với những dạng bài có tính chất khái quát
cao.
Đối với những học sinh trung bình trở xuống, tính khái quát còn kém sẽ
lúng túng ở nhiều khâu, đặc biệt là việc xác lập để tìm ra những kiến thức cơ
bản của từng giai đoạn.
Trong quá trình soạn giảng, đòi hỏi gióa viên phải có tính chất khái quát
cao, đa ra đợc những ví dụ cụ thể. Do vậy, sẽ mất nhiều thời gian nghiên cứu
và soạn giảng.

2. Một vài đề xuất.
Cần cung cấp thêm trang thiết bị dạy học, đặc biệt là những tài liệu có
nhiều câu hỏi có tính chất khái quát trong việc tìm hiểu và nhận biết sự kiện
lịch sử.
Tổ chức những buổi hội thảo chuyên môn hẹp có quy mô cấp huyện. Từ
đó các đồng chí giáo viên có cùng chuyên môn cùng nhau bàn bạc, bổ sung
những kinh nghiệm thiết thực và thực hiện có tính chất hệ thống.

Trên đây là vài ý kiến và thể hiện của tôi về việc hớng dẫn học sinh nắm
bắt lập bảng hệ thống kiến thức lịch sử 9. Đây là ý kiến vẫn còn mang tính chất
cá nhân. Do vậy không thể tránh khỏi có những hạn chế, tôi rất mong nhận
đợc ý kiến đống góp quý báu cảu các đồng nghiệp xa gần ./.
Ân Thi, ngày 30 tháng 4 năm 2010

Ngời thực hiện