ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP HỌC KÌ II
KHỐI 10
I/ CÂU HỎI LÝ THUYẾT
Câu 1: Thơ văn Nguyễn Trãi có những giá trị gì về nội dung và nghệ
thuật?
+ Giá trị nội dung:
- Nêu cao chủ nghĩa yêu nước: ca ngợi cuộc chiến đấu vì độc lập dân
tộc, vì đạo lí chính nghĩa.
- Thể hiện tinh thần nhân đạo: quan niệm sức mạnh vô địch là bắt
nguồn từ “chí nhân”, “đại nghĩa”. Từ nhân dân.
+ Giá trị nghệ thuật:
- Thể loại:tạo ra những áng văn chính luận xuất sắc, mở đường cho
thơ Nôm Đường luật phát triển thành một thể thơ dân tộc.
- Ngôn ngữ: đưa ngôn ngữ tiếng Việt thành ngôn ngữ văn học giàu đẹp.
Câu 2:Trong tác phẩm “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia” của Thân
Nhân Trung khẳng định vài trò của người hiền tài như thế nào?
- Hiền tài là người tài cao, có đạo đức tốt, được mọi người tín nhiệm suy
tôn.
- Hiền tài có vai trò quyết định sự hưng thịnh của đất nước, góp phần
làm nên sự sống cón của quốc gia và xã hội.

Câu 3: Em hãy nêu ý nghĩa của hồi trống trong văn bản “Hồi trống Cổ
Thành” trích Tam quốc diễn nghĩa?
- Hồi trống gợi không khí chiến trận, tạo đỉnh điểm cho xung đột đầy
kịch tính của đoạn trích.
- Hồi trống thách thức khí phác của các bậc trượng phu: Trương Phi nóng
lòng, quyết liệt làm rõ trắng đen; Quan công lập tức hành động để tỏ rõ lòng
trung thành, tự minh oan cho mình.
- Hồi trống đoàn tụ anh em: Quan Công, Trương Phi đã vượt qua hồi
trống thử thách để đoàn tụ trong tình anh em thắm thiết.
Câu 4: Nêu những yếu tố kết tinh nên thiên tài Nguyễn Du?

có hàm lượng Nicotin cao. Loại thực vật gây nghiện này có nguồn gốc từ
Nam Mỹ.
- Thực trạng học sinh với việc sử dụng thuốc lá:
+ Do thói quen đua đòi tập hút thử và nghiện
+ Chứng tỏ bản lĩnh của “con trai”, chứng tỏ mình là người lớn!
tử cộng lại!
- Những tác hại
+ Bệnh lý như: viêm mũi, họng mạn tính, ung thư phế quản, viêm
phổi, bệnh xơ vữa động mạch, tai biến mạch máu não, ung thư môi, …
+ Ảnh hưởng kinh tế gia đình, kinh tế đất nước, tài nguyên môi trường
bị huỷ hoại: nhiều vụ cháy rừng do khách tham quan hút thuốc và tàn thuốc
gây ra, …
+ Tác hại của những người hút thuốc lá thụ động: những người mẫn
cảm nhiễm khói thuốc lá sinh ra những bệnh lý về tai – mũi – họng,
nhức đầu, chóng mặt, khói thói lá gây ô nhiễm không khí, … ngột ngạt, mệt
mỏi, … giảm hiệu suất tiếp thu bài giảng,
- Biện pháp khắc phục
+ Đây là một chủ trương đúng đắn của Bộ Giáo dục – Đào tạo
cần được thực hiện triệt để ở các cơ sở giáo dục, trong đó bổn phận và trách
nhiệm của học sinh chúng ta đóng vai trò không nhỏ.
+ Những việc làm thiết thực của chính mình: tự giác chấp hành việc
không sử dụng thuốc lá, (nếu có nghiện thì tích cực cai nghiện, quyết tâm từ
bỏ thuốc lá), vận động khuyên bảo bạn bè, người thân thực hiện “nói không”
với khói thuốc! Thực hiện lối sống lành mạnh, văn minh, …
+ Cấm hút thuốc với những hiệu quả tích cực của nó: nhằm bảo
vệ sức khoẻ, tiết kiệm được tiền bạc, dành đầu tư cho học tập, ngăn chặn hút
thuốc còn nhằm hướng đến lối sống văn minh lịch sự chốn đông người.
Kết bài
Bài học cho bản thân, người thân và những người chung quanh nên
từ bỏ thói quen có hại về nhiều mặt: hút thuốc lá!

Như dòng sông chảy nặng phù sa
+ Chúng ta luôn nhận được tình yêu thương từ cha, mẹ, thầy cô ngược lại
chúng ta cần đáp lại tình yêu thương ấy bằng chính những lời nói lễ phép,
những hành động có ý nghĩa nhất là trong học tập
+ Tấm gương Nguyễn Hữu Ân Ý 3: phê phán những người sống thiếu tình
thương. VD : Có một bộ phận các cá nhân ngày nay đang quay lưng lại với
những người mang di chứng chất độc màu da cam…
- Tình yêu thương là tình cảm hồn nhiên, nguyên thủy nhất của con người.
Tình cảm ấy là cội nguồn cho mọi lẽ sống. Nhờ nó nhân loại vượt qua được
những định kiến xấu xa trên đời, để con người thực sự “người” hơn
Kết bài
M. Gorki nói “Nơi lạnh nhất không phải là Bắc cực mà là nơi thiếu tình
thương”. Đừng bao giờ biến trái tim mình trở thành một Bắc cực thứ 2, tình
yêu thương luôn có trong mỗi con người, mỗi người cần có ý thức vun đắp
và phát huy trong những tình huống cụ thể. Tình yêu thương chỉ có giá trị
trong hành động, chỉ khi ấy con người mới thực sự hạnh phúc và xã hội,
cuộc sống của mỗi cá nhân sẽ trở nên tốt đẹp hơn.
Đề 3: Bàn về vai trò và tác dụng to lớn của sách trong đời sống tinh
thần của con người, nhà văn M.Go-rơ- ki viết: “Sách mở rộng trước
mắt tôi những chân trời mới”
Hãy giải thích và bình luận ý kiến trên.
Gợi ý:
Mở bài:
- Giới thiệu khái quát về vai trò tầm quan trọng của sách đối với cuộc sống
con người.
- Trích dẫn câu nói của M- Go - rơ - ki
Thân bài:
a) Vai trò, tầm quan trọng của sách
- Giải thích : Sách là gì?
+ Là 1 trong những thành tựu văn minh kì diệu của con người về mọi

- Sách khoa học kĩ thuật: gthích hiện tượng tự nhiên (tại sao có thủy triều )
- Tư tưởng con người tiến bộ ntn? từ duy tâm -> duy vật là gì? Sách về lsử
giúp ta biết được quá trình hình thành của loài người từ sơ khai -> hưng
thịnh ntn?
c) Cần có thái độ đúng đối với sách và việc đọc sách
- Tạo thói quen lựa chọn sách, hứng thú đọc và học theo những sách có nội
dung tốt
- Học điều hay trong sách bên cạnh việc học trong thực tế.
Kết bài: Khẳng định vai trò, ý nghĩa, tầm quan trọng của sách. Nên đọc sách.
Đề 4: Trong một lần nói chuyện với học sinh, Chủ tịch Hồ Chí Minh
đa chỉ rõ: “ Có tài mà không có đức là người vô dụng, có đức mà không
có tài thì làm việc gì cũng khó”
Theo em nên hiểu và vận dụng lời dạy đó của Người như thế nào
Gợi ý:
*Mở bài
+ Giới thiệu lời dạy của Bác.
+ Khẳng định đây là bài học quý giá và có ý nghĩa sâu sắc với việc rèn
luyện, tu dưỡng của từng cá nhân.
+ Chúng ta cần tiếp thu học hỏi lời dạy của Bác.
*Thân bài :
- Giải thích cách hiểu lời dạy của Bác:
Giải thích khái niệm tài và đức.
+ Tài là gì?
+ Đức là gì?
- Đức và tài có quan hệ khăng khít với nhau.
+ Có tài mà không có đức là người vô dụng.
+ Có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó.
- Đức và tài có quan hệ khăng khít với nhau.
- Liên hệ bản thân
Ý nghĩa lời dạy của Bác: Là kim chỉ nam giúp chúng ta xác định hướng

III. NGHỊ LUẬN VĂN HỌC:
1. Đoạn trích “Tình cảnh lẻ loi của người chinh
phụ”
2. Đoạn trích “Trao duyên”
3. Đoạn trích “Chí khí anh hùng”
4. Tác phẩm “ Chuyện chức phán sự đền Tản
Viên”
5. Đoạn trích ( đoạn 2) trong tác phẩm Đại cáo
bình Ngô
Đề 1 : Phân tích diễn biến tâm trạng, tình cảnh của người chinh phụ
trong đoạn trích “Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ” (trích Chinh
phụ ngâm) của tác giả Đặng Trần Côn.
Dàn ý cơ bản:
Mở bài:
- Giới thiệu vài nét đặc sắc nhất về tác giả, tác phẩm và vị trí của đoạn tích.
- Dẫn dắt đặt vấn đề (theo yêu cầu đề ra).
Thân bài:
Tâm trạng của người chinh phụ đã sống dậy một cách tài tình qua nghệ
thuật thể hiện của tác giả:
• Đoạn 1: Tám câu đầu: Nỗi cô đơn, lẻ bóng của người chinh phụ.
(Dạo hiên vắng…bóng người khá thương)
+ Nỗi cô đơn được thể hiện qua hành động lặp đi lặp lại của người chinh
phụ : Nhớ chồng, mong ngóng, hết đứng lại ngồi, hết đi ngoài hiên rồi lại
vào trong phòng, cuốn rèm lên để trông tin chim thước báo rồi lại rủ rèm
xuống mà “ngoài rèm thước chẳng mách tin”.Sự lặp lại của hành động diễn
tả thời gian trôi đi triền miên, nhàm chán…
+ Nỗi cô đơn còn được thể hiện qua sự lặp lại đều đặn của thời gian chờ
đợi: ngày đằng đẵng, tối buồn buồn, đêm gà gáy, ngày bóng hòe. Tất cả trôi
đi đơn điệu trong vòng tròn của sự thương nhớ, chờ đợi.
+ Đặc biệt nỗi cô đơn thể hiện qua sự đối bóng giữa người chinh phụ và

không gian, vừa biểu đạt thời gian, vừa mênh mang không gì đo đếm được
của nỗi nhớ trong lòng người chinh phụ (thăm thẳm, đau đáu, thiết tha).
+ Khao khát của nàng không được đền đáp vì sự xa cách về không gian là
quá lớn. Nỗi nhớ tràn ra không gian, rồi lại lặn vào nội tâm, cuối cùng để lại
một cảm giác đau đớn.
=> Bằng bút pháp tả cảnh ngụ tình, miêu tả tinh tế nội tâm nhân vật,
ngôn từ chọn lọc, nhiều biện pháp tu từ…đoạn trích đã ghi lại nỗi cô đơn
buồn khổ của người chinh phụ trong tình cảnh chia lìa ; đề cao hạnh phúc
lứa đôi và tiếng nói tố cáo chiến tranh phong kiến.
Kết bài:
-Khả năng dồi dào của thể thơ lục bát, đặc biệt khả năng thể hiện một
cách sâu sắc và tinh tế tâm trạng của nhân vật trữ tình.
- Qua việc cực tả nỗi buồn đau, thất vọng của người chinh phụ trong
cảnh chờ đợi vô vọng, tác giả nói lên nỗi oán ghét chiến tranh phi nghĩa,
khao khát hạnh phúc lứa đôi.

Đề 2: Phân tích diễn biến tâm trạng nhân vật Thúy Kiều trong đoạn
trích “Trao duyên”.
Dàn ý cơ bản:
Mở bài:
- Giới thiệu vài nét đặc sắc nhất về tác giả, tác phẩm và vị trí của đoạn tích.
- Dẫn dắt đặt vấn đề (theo yêu cầu đề ra).
Thân bài:
• Đoạn 1: Thúy Kiều nhờ Thúy Vân thay mình trả nghĩa cho Kim
Trọng.
( “Cậy em em có chịu lời…phím đàn với mảnh hương nguyền ngày
xưa”)
+Kiều nhờ cậy Vân, lời nhờ cậy có sắc thái khác thường (cậy, chịu lời, lạy,
thưa). Lời xưng hô của Kiều vừa như trông cậy, vừa như nài ép, phù hợp để
nói về vấn đề tế nhị “tình chị duyên em”.

Dàn ý cơ bản:
Mở bài :
- Giới thiệu về sự sáng tạo của N.Du qua Truyện Kiều( sáng tạo về mặt nội
dung / nghệ thuật)
- Vị trí và chủ đề đoạn trích.
Thân bài:
- Từ Hải là người có chí lớn, có khát vọng , khát khao được vẫy vùng,
tung hoành bốn phương là một sức mạnh tự nhiên không gì có thể ngăn
cản nổi:
“Nửa năm……………………thẳng rong”:
+ “Trượng phu”:chỉ người đàn ông có chí khí, bậc anh hùng. N.Du gọi
Từ Hải là bậc trượng phu với hàm nghĩa khâm phục ,ca ngợi.
+ “thoắt”: nhanh chóng trong khoảnh khắc bất ngờ: cách nghĩ, cách xử sự
của Từ Hải cũng khác thường và dứt khoát.
+ “động lòng bốn phương”: chí làm trai “ nam, bắc, đông, tây”…tung
hoành thiên hạ. Đó cũng là lí tưởng người anh hùng thời trung đại, không
bị ràng buộc bởi vợ con gia đình, muốn tung hoành trong không gian rộng
lớn, quyết mưu cầu sự nghiệp phi thường. “Trông vời………….thẳng
rong.”.Từ Hải muốn một thân xây dựng cơ đồ.
-> Hình ảnh Từ Hải được đặt trong không gian vũ trụ, trời đất -> người
vũ trụ =>Từ Hải là người anh hùng.
- Lí tưởng anh hùng của Từ Hải:
+ Không quyến luyến, bịn rịn, không vì tình yêu mà quên đi lí tưởng cao
cả.
+ Trách Kiều là người tri kỉ mà không hiểu mình, khuyên Kiều vượt lên
trên tình cảm thông thường để sánh với người anh hùng
“Từ rằng……………….thường tình”.
+ Hứa hẹn với Kiều về một tương lai thành công “Bao giờ
……………………….nghi gia”.
+ Khẳng định quyết tâm, tự tin vào thành công. “Đành lòng………………

↔ Chiến thắng Ngô Tử Văn – một kẻ sĩ nước Việt- là sự khẳng định
chân lí chính sẽ thắng tà và thể hiện tinh thần dân tộc mạnh mẽ, quyết
tâm đấu tranh đến cùng để bảo vệ công lí và chính nghĩa.
KB: (1đ) Khẳng định giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm, nêu ngụ ý
của tác phẩm( vạch trần bản chất xảo quyệt, hung ác của hồn ma tướng giặc;
phơi bày thực trạng bất công , thối nát của xã hội dương thời và nhắn nhủ
phải đấu tranh đến cùng để bảo vệ công lí).
Đề 5 : Phân tích đoạn 2 trong tác phẩm Đại cáo bình Ngô của Nguyễn
trãi để thấy rõ tội ác của giặc Minh đối với nhân dân ta.(5đ)
Dàn ý cơ bản:
MB: Giới thiệu khái quát tác giả, tác phẩm Đại cáo bình Ngô và nội dung
đoạn trích.(1đ)
TB: Triển khai (3đ)
Tác giả vạch trần tội ác của giặc Minh với một trình tự logic:
• Tác giả chỉ rõ âm mưu xâm lược của giặc Minh
+ Vạch trần luận điệu “phù Trần diệt Hồ” của giặc Minh ( việc nhà Hồ
cướp ngôi nhà Trần chỉ là một nguyên cớ để giặc Minh thừa cơ gây họa,
mượn gió bẻ măng)
+ Âm mưu muốn thôn tính đất nước ta vốn đã có sẵn, có từ lâu.
• Tác giả vạch trần những chủ trương cai trị phản nhân đạo của
giặc Minh
+ Thu thuế khóa nặng nề.
+ Vơ vét sản vật, bắt chim trả
+ Ép người làm những việc nguy hiểm ( dòng lưng mò ngọc, đãi cát tìm
vàng,…).
• Tác giả tố cáo mạnh mẽ những hành động tội ác của giặc.
+ Hủy hoại cuộc sống con người bằng hành động diệt chủng, tàn sát
người dân vô tội ( nướng dân đen, vùi con đỏ,…)
+ Hủy hoại cả môi trường sống ( Tàn hại cả giống côn trùng cây cỏ)
↔ Đây là bản cáo trạng đanh thép về tội ác của giặc Minh

là để làm một sứ mệnh hết sức trọng đại: “ Trời định sai con một việc này –
Là việc “ thiên lương “ của nhân loại,”. Đièu đó chứng tỏ Tản Đà là người
lãng mạn nhưng vẫn ý thức về trách nhiệm với cuộc đời. Đây cũng là một
cách tự khẳng định tài năng và cả nhân cách của mình.
- Giọng kể chuyện của tác giả rất đa dạng, hóm hỉnh và có phần ngông
nghênh, tự đắc.
Câu 2: Trình bày những yếu tố tạo nên sức lôi cuốn mạnh mẽ cho bài
thơ Lưu biệt khi xuất dương.
Trả lời:
Những yếu tố tạo nên sức lôi cuốn mạnh mẽ của bài thơ Lưu biệt khi xuất
dương:
• Khát vọng hào hùng, mãnh liệt của người chí sĩ yêu nước.
• Tư thế kì vĩ của người chiến sĩ sánh ngang tầm vũ trụ.
• Lòng yêu nước cháy bỏng và ý thức về lẽ nhục – vinh gắn liền với sự
tồn vong của tổ quốc.
• Tư tưởng đổi mới táo bạo, đi tiên phong
• Khí phách ngang tàng, đối đầu với mọi thử thách.
• Giọng thơ tâm huyết sâu lắng mà sôi sục, hào hùng

Câu 3: Trình bày những nét mới về nội dung và những nét truyền thống
về đặc điểm nghệ thuật của các bài thơ Lưu biệt khi xuất dương của
Phan Bội Châu, Hầu trời của Tản Đà?
Trả lời:
• Những nét mới về nội dung của hai bài thơ:
+ Lưu biệt khi xuất dương: Là vẻ đẹp lãng mạn, hào hùng,tự tin kiêu hãnh
và khát vọng cháy bỏng nơi tâm hồn nhà cách mạng Phan Bội Châu trong
buổi ra đi tìm đường cứu nước qua một giọng thơ trữ tình – chính trị đầy tâm
huyết sôi sục, đầ sức lôi cuối,
+ Hầu trời: Là vẻ đẹp mới mẻ của cái tôi cá nhân mà thi sĩ muốn thể
hiện, một cái tôi ngông, phóng túng, tự ý thức về tài năng thơ, về giá trị đích

Đáp án : Qua câu chuyện đầy kịch tính với những hình tượng tương phản,
Victo Huy-go muốn gửi đến bạn đọc thông điệp:
- Lòng nhân ái rất cần thiết trong cuộc sống, nhất là khi con người rơi vào
những tình thế khó khăn. Trong bất công và tuyệt vọng, con người chân
chính vẫn có thể bằng ánh sáng và tình thương đẩy lùi bóng tối của cường
quyền và nhen nhóm niềm tin vào tương lai. (1.5đ)
- Giải quyết những bất công, bạo lực và ngang trái, cứu vớt con người
khỏi bàn tay của loài “quỷ dữ”, “ác thú” bằng pháp tình thương có thể chỉ là
giấc mơ trong thế giới lí tưởng của Vic-to Huy-go, song điều này đã bồi đắp
cho con người một tình cảm và lí tưởng đẹp đẽ, cao thượng, không thể
thiếu. Trong cuộc sống hiện nay, giải pháp tình thương rất cần thiết, không
thể thiếu song người ta không thể thay đổi xã hội duy chỉ bằng trái tim.
(0.5đ)
Câu 6: Bài thơ “Tôi yêu em” gợi cho anh (chị) cảm nghĩ gì về tâm hồn
Puskin và về tình yêu?
Đáp án:
- “Tôi yêu em” thấm đượm nỗi buồn trong sáng của một tâm hồn yêu
đơn phương chân thành, mãnh liệt, nhân hậu, vị tha và cao thượng. (1đ)
- Với Puskin tình yêu phải là sự tự nguyện từ hai phía; phải xuất phát
từ những tình cảm chân thành, say đắm, mãnh liệt và vị tha; trong tình yêu
phải có sự tôn trọng lẫn nhau; ghen tuông chỉ dẫn con người đến mù quáng,
thấp hèn.(1đ)

II. NGHỊ LUẬN XÃ HỘI
Đề 1: Bệnh thành tích gây tác hại không nhỏ cho xã hội ta hiện nay. Ý
kiến của anh, chị về vấn đề này
Gợi ý :
Mở bài:
Giới thiệu vấn đề cần nghị luận và tác hại của bệnh thành tích.
Thân bài:

được phân công trong nhóm), …
- Tác hại: Kiến thức ảo, chỉ được những con điểm ảo (nếu không bị thầy
cô phát hiện), còn nếu bị phát hiện sẽ chịu ky luật  Mất niềm tin, mất uy
tín và danh dự, …
- Biện pháp khắc phục: Kiên quyết chống lại những hành vi tiêu cực, dù đó
là bạn bè thân của mình, bởi cái quan trọng là giúp bạn có kiến thức thật để
vững tin chứ không phải đối phó lại bằng những con điểm vô giá trị.
Kết bài:
Khẳng định lại vấn đề và rút ra bài học cho bản thân: Điều chỉnh thái độ và
hành vi học tập của bản thân: chăm chú nghe giảng, chăm làm bài tập thực
hành, học bài, tham khảo tài liệu, …

Đề 3: Trình bày quan điểm bản thân về tính trung thực trong phẩm
chất của con người Việt Nam.
Gợi ý
Mở bài: Nêu vấn đề cần nghị luận
Thân bài
a. Giải thích
- Thế nào là tính trung thực? Những biểu hiện của nó trong đời sống
hàng ngày
- Bên cạnh đức tính trung thực là sự gian ngoa, xảo trá, lọc lừa, …
b. Bình luận
- Tốt, xấu, trung thực, giả dối là hai mặt của hiện thực đời sống cùng
song song tồn tại, …
- Trung thực là đức tính tốt góp phần tạo nên bản sắc văn hóa của
người Việt
- Ngày nay, tính trung thực nhiều lúc bị “lung lay” bởi nền kinh
tế thị trường với những biểu hiện tiêu cực trong kinh doanh, trong các văn
hóa, thậm chí cả trong giáo dục, …
Kết bài: Cần phải trau dồi, giữ vững niềm tin, hình thành đức tính trung

+ Bản thân HS thiếu ý thức trong học tập, lập trường không vững
vàng dễ bị kẻ xấu và cái thấp hèn lôi kéo, quyến rũ.
- Hậu quả
+ Có hại cho sức khỏe
+ Học tập sa sút
+ Tốn kém tiền của của cha mẹ.
+ Hành động sai trái, phạm pháp, trộm cắp, cướp giật, thậm chí gây
ra nhiều tác hại đau lòng: ám ảnh từ các game bạo lực, clip đồi trụy, …
- Giải pháp
- Về phía các cơ quan chức năng, quản lý văn hóa, truyền thông
- Gia đình
- Nhà trường
- Bản thân HS nên làm gì? Hành động như thế nào? (chú ý tránh viết
khuôn sáo)
Kết bài: Khẳng định lại vấn đề nêu ra bài học

Đề 5: Giải pháp của bạn để môi trường sống của chúng ta ngày càng
xanh, sạch, đẹp
Gợi ý
Mở bài: Nêu vấn đề cần nghị luận
Thân bài:
- Tình trạng ô nhiễm môi trường hiện nay ở nước ta ngày càng nghiêm
trọng (môi trường nước, không khí, đất, …). Nêu dẫn chứng cụ thể làm rõ
tình trạng ô nhiễm đó.
- Nguyên nhân:
- Những giải pháp làm cho môi trường sống của chúng ta ngày càng xanh,
sạch, đẹp. (trọng tâm).
+ Bảo vệ rừng, trồng cây gây rừng đẻ cân bằng sinh thái, điều hoà khí
hậu, …
+ Mỗi người cần có ý thức bảo vệ môi trường sống: không xả rác bừa