0
VĂN HÓA ỨNG XỬ GIỮA MẸ CHỒNG VÀ NÀNG DÂU TRONG
CÁC GIA ĐÌNH NÔNG THÔN HIỆN NAY
1
MỤC LỤC
PHẦN ĐỀ CƯƠNG
1. Tính cấp thiết của đề tài………………………………………………………… 3
2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu………………………………………………… 5
2.1. Mục đích nghiên cứu…………………………………………………… 5
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu…………………………………………………… 6
3. Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu………………………………………6
3.1. Đối tượng nghiên cứu…………………………………………………….6
3.2. Khách thể nghiên cứu…………………………………………………….6
3.3. Phạm vi nghiên cứu……………………………………………………….6
4. Phương pháp nghiên cứu………………………………………………………….6
4.1. Phương pháp nghiên cứu định tính…………………………………… 6
4.2. Phương pháp thu thập dữ liệu………………………………………… 7
4.3. Phương pháp quan sát……………………………………………………7
PHẦN NỘI DUNG
1. Quan hệ mẹ chồng nàng dâu trong truyền thống……………………… 8
2. Quan hệ mẹ chồng nàng dâu hiện nay……………………………………… 11
2.1. Thực trạng về mối quan hệ mẹ chồng và nàng dâu trong gia đình nông thôn
hiện nay……………………………………………………………………… 11
2.2. Nguyên nhân xảy ra mâu thuẫn giữa mẹ chồng và nàng dâu trong gia đình
nông thôn hiện nay…………………………………………………………… 17
2.3. Giải pháp để điều hòa mối quan hệ giữa mẹ chồng và nàng dâu……22
2.3.1. Từ phía những người mẹ chồng………………………………22
2.3.2. Từ phía những nàng dâu………………………………………23
3. Những nhân tố tác động đến mối quan hệ mẹ chồng và nàng dâu trong gia đình nông
thôn hiện nay…………………………………………………………… 24
3.1. Biến đổi gia đình……………………………………………………… 25

3
Thật thà cũng thể lái trâu
Yêu nhau cũng thể nàng dâu mẹ chồng
Câu ca dao trên đã phần nào khái quát được mối quan hệ phức tạp và khó dung
hòa giữa mẹ chồng và nàng dâu trong xã hội nói chung và trong từng gia đình nói
riêng. Mâu thuẫn mẹ chồng nàng dâu luôn là vấn đề muôn thuở. Chính vì vậy, đây
không còn là một chủ đề mới mẻ, bởi đã được rất nhiều người nhắc đến và quan tâm
tìm hiểu. Tuy nhiên, xét dưới góc độ khoa học nói chung và xã hội học nói riêng, có
thể nói cho đến nay vẫn chưa có công trình hay bài nghiên cứu nào viết về đề tài quan
hệ mẹ chồng nàng dâu một cách hoàn chỉnh và cụ thể. Hơn thế nữa, nền văn hóa Việt
Nam với những đặc trưng của mình cũng đã chi phối và ảnh hưởng mạnh mẽ đến mối
quan hệ mẹ chồng nàng dâu, khiến cho mối quan hệ này mang những nét đặc thù
riêng so với các nền văn hóa khác.
Từ xưa đến nay, quan hệ mẹ chồng nàng dâu luôn được coi là phức tạp trong
quan hệ gia đình, các nàng dâu khi về nhà chồng có vẻ e dè, và sợ sệt trước mẹ chồng.
Bởi vì nhắc đến mẹ chồng là người ta thường nhắc đến cái đáng sợ và ghê gớm. Mọi
hành vi hay tác phong của nàng dâu đều bị mẹ chồng soi mói và đánh giá. Chính vì
thế mà mối quan hệ này ngày càng trở nên xa cách và khó có thể gần gũi. Tuy nhiên,
có phải người mẹ chồng nào cũng thế? Hay nàng dâu nào cũng thế? Thực chất, mối
quan hệ này không phải lúc nào cũng khó chịu và thiếu thiện cảm. Nó phụ thuộc vào
cách cư xử khéo léo và nhẫn nhịn của chính nàng dâu. Và chính mối quan hệ phức tạp
này đã khiến cho nhiều người đàn ông phải đau đầu khi bước vào cuộc sống hôn
nhân. Rõ ràng, không có cặp vợ chồng trẻ nào lại muốn chứng kiến nỗi bất hoà giữa
mẹ chồng nàng dâu, nhưng do sự khác biệt về ý thức và thói quen dẫn đến cách ứng
xử khác nhau, không tránh khỏi làm nảy sinh mâu thuẫn giữa mẹ chồng nàng dâu.
Biểu hiện cụ thể là mẹ chồng không hài lòng, con dâu cảm thấy oan ức, con trai lúng
túng không biết nghe ai, các cháu hoang mang sợ hãi, làm cho gia đình lục đục không
4
yên. Làm thế nào hoá giải mâu thuẫn giữa mẹ chồng nàng dâu do ý thức và thói quen
gây nên, đó là vấn đề mỗi gia đình đều gặp phải và cần tìm cách giải quyết.

Nam nói chung và nông thôn Việt Nam nói riêng dưới một góc nhìn mới. Theo đó,
chúng tôi muốn lý giải sự phức tạp của mối quan hệ mẹ chồng nàng dâu đặt trong
tương quan với nền văn hóa Việt Nam mà nó mang trong mình và chịu ảnh hưởng,
chi phối.
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Xây dựng cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc nghiên cứu về mối quan hệ giữa mẹ
chồng nàng dâu trong gia đình nông thôn hiện nay.
Khảo sát định tính về mối quan hệ giữa mẹ chồng và nàng dâu trong các gia đình ở
Việt Nam nói chung và gia đình nông thôn Việt Nam nói riêng.
Đề xuất các phương hướng cơ bản và giải pháp chủ yếu nhằm giảm dần các mối
quan hệ không tốt giữa mẹ chồng và nàng dâu trong các gia đình ở nông thôn hiện
nay.
3. Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Văn hóa ứng xử giữa mẹ chồng và nàng dâu trong các gia đình nông thôn hiện
nay.
3.2. Khách thể nghiên cứu
Mẹ chồng, nàng dâu
3.3. Phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu tại 3 huyện của Hà Nội: H. Thanh Trì, H. Gia Lâm, H. Quốc Oai.
6
4. Phương pháp nghiên cứu
4.1. Phương pháp nghiên cứu định tính
Phương pháp chính được sử dụng trong nghiên cứu định tính là phương pháp
phỏng vấn sâu, thảo luận nhóm, phương pháp này sử dụng bảng câu hỏi mang tính
chất gợi mở.
Nhóm tiến hành phỏng vấn một số đối tượng là cán bộ và người dân ở H.
Thanh Trì, H. Gia Lâm, H. Quốc Oai.
4.2. Phương pháp thu thập dữ liệu
Nghiên cứu và phân tích các tài liệu có sẵn liên quan đến đề tài. Dữ liệu thứ cấp

hóa ứng xử giữa mẹ chồng và nàng dâu. Nếu có mối quan hệ chặt chẽ, thân quen từ
hai phía gia đình thì việc bất đồng quan điểm, xích mích, mâu thuẫn giữa mẹ chồng
và nàng dâu sẽ có phần hạn chế hơn.
8
Gia đình tôi và gia đình chồng tôi có mối quan hệ từ trước. Bố tôi và bố chồng
tôi là bạn chiến đấu thân thiết, nên hai gia đình thường qua lại với nhau. Trước đây,
tôi thường hay theo bố đến nhà chồng tôi hiện tại này chơi, nên mọi người trong gia
đình nhà chồng tôi cũng có biết tôi và họ rất quý tôi. Cho nên, khi lấy anh, tôi cũng
không phải qua giai đoạn tìm hiểu chuyện gia đình, đặc biệt là vấn đề mẹ chồng nàng
dâu. Mẹ chồng tôi cũng không gây khó dễ cho tôi, nên tôi không phải chịu áp lực từ
phía mẹ chồng như bao người khác. Về phía tôi, tôi sẽ cố gắng làm tròn bổn phận làm
dâu. (PVS nữ, 29 tuổi, H. Quốc Oai).
Trước đây, các bà mẹ chồng thường quan niệm rằng: Con dâu do mình “mua” về
nên “ mất tiền mua mâm thì có quyền đâm cho thủng, mất tiền mua thúng thì có
quyền đựng cho mòn”. Và cuộc đời làm dâu của người phụ nữ thời phong kiến thật
nhiều cảnh cực lòng. Từ đó, tình cảm mẹ chồng nàng dâu khó có thể cảm thông được.
Chúng ta đã được chứng kiến nhiều cảnh những người chồng gia trưởng “ năm thê
bảy thiếp” trong xã hội phong kiến, trọng bên “nghĩa” mà phụ bên “tình” để cho
người vợ phải chịu cảnh “ kẻ đắp chăn bông, kẻ lạnh lùng”. Còn trong xã hội ngày
nay, tình trạng và quan niệm trên đã không còn phổ biến. Có chăng, quan niệm đó
vẫn còn tồn tại ở những vùng nông thôn, miền núi xa xôi lạc hậu. Người đàn ông hiện
đại cũng chẳng còn cảnh” năm thê bảy thiếp” nhưng tình trạng “ nhất bên trọng, nhất
bên khinh” trong việc giải quyết mâu thuẫn giữa mẹ chồng nàng dâu vẫn còn phổ
biến.
Khi được hỏi về quan hệ giữa mẹ chồng và nàng dâu trong truyền thống, nhiều
người cho rằng quan hệ đó có thể hóa giải được nếu như mỗi phía cố gắng lên một
chút để mà chấp nhận nhau.
Tôi cũng có cô con dâu, lúc đầu tôi và con dâu tôi cũng hay xảy ra chuyện này,
chuyện kia do bất đồng quan điểm. Nhưng theo thời gian, tôi và con dâu đã có thể
hiểu được nhau và thông cảm cho nhau. Được cái, con dâu tôi nó cũng chịu khó, cũng

cách, tính nết của người Việt Nam truyền thống. Do nền văn hóa như vậy nên thông
thường người Việt Nam hay sống chung trong gia đình. Ông bà chăm sóc con cháu,
con cháu chăm lo ông bà ….Đó là nét đẹp truyền thống của người Việt Nam từ trước
đến nay. Nếu mọi người sống chân thành và giúp đỡ lẫn nhau thật sự, thông cảm, yêu
thương nhau, hiểu biết suy nghĩ, tự do và lối sống của mỗi người trong tập thể gia
đình nhỏ bé thì mọi chuyện sẽ êm xuôi, gia đình đầm ấm, hạnh phúc. Chính vì vậy,
mỗi thành viên trong gia đình cần cố gắng để xây dựng một gia đình truyền thống
hạnh phúc.
2. Quan hệ mẹ chồng nàng dâu hiện nay.
2.1. Thực trạng về mối quan hệ mẹ chồng và nàng dâu trong gia đình nông
thôn hiện nay.
Trong đời sống hôn nhân luôn tồn tại hai phía của tình yêu, nhưng thường chúng
ta chỉ nhìn thấy một phía. Vợ chồng yêu nhau, đó mới chỉ là một phía. Còn một phía
khác của tình yêu mà các cặp vợ chồng ít nhìn thấy, đó là mẹ yêu con trai.
Mối quan hệ giữa mẹ chồng và nàng dâu là vấn đề nhạy cảm từ xưa tới nay. Khi
mới lập gia đình và sống cùng cha mẹ chồng, các nàng dâu sẽ không tránh khỏi những
bỡ ngỡ ban đầu cũng như cố gắng để hòa hợp với thói quen đặc tính sinh hoạt của gia
đình chồng. Hòa khí gia đình phụ thuộc rất nhiều vào cách ứng xử giữa mẹ chồng và
nàng dâu. Nếu nàng dâu cứ một mực bắt mẹ chồng phải thích ứng với mình, hẳn cô sẽ
cầm chắc trong tay phần thất bại. Hoặc ngược lại, mẹ chồng cứ bắt nàng dâu phải tuân
thủ tuyệt đối theo những quy tắc của mình thì gia đình sẽ xảy ra mâu thuẫn. Để giữ
được hạnh phúc gia đình, nàng dâu với bổn phận làm con trong gia đình phải biết cư
xử sao cho khéo léo đúng mực. Là con, đôi lúc nàng dâu phải chịu “thiệt thòi”, có thể
phải làm những việc bản thân không thích lắm để chiều lòng mẹ chồng, bởi lẽ không
có mẹ chồng thì sẽ không có chồng bạn-người mà các nàng dâu luôn yêu thương. Và
như vậy, người chồng sẽ thấy hạnh phúc khi hai người phụ nữ mà anh ấy yêu thương
nhất sống hòa thuận và thương yêu nhau.
11
Trong gia đình có rất nhiều mối quan hệ, tuy nhiên phức tạp nhất vẫn là mối
quan hệ giữa mẹ chồng và nàng dâu. Họ xem như những người giữ lửa trong gia đình,

cần mẫn làm việc nhà, ăn nói lễ độ, mua biếu quà cáp thường xuyên, nói tốt về nhà
chồng nhiều… thì sẽ được mẹ chồng yêu như con gái. Tuy nhiên, không phải lúc nào
cũng được như vậy. Quan hệ mẹ chồng - nàng dâu cũng giống nhiều mối quan hệ
khác, tức là làm sao để hài hòa giữa việc cho và nhận. Con dâu dù có tốt đến mấy
nhưng nếu bị nhà chồng hờ hững thì cũng không tránh khỏi tổn thương. Nhất là khi
cứ hết lòng vì nhà chồng nhưng lại không nhận được những điều như mong đợi thì
càng thất vọng. Khi đó, sẽ nảy sinh tâm trạng u uất với nhà chồng. Để tránh tình cảnh
đó, nên lấy lòng nhà chồng đúng cách. Nghĩa là có thể chia sẻ việc nhà cùng chồng và
các thành viên trong gia đình chồng. Không cần thiết phải ôm đồm hết để cố lấy
“thành tích”. Nếu mệt mỏi thì cần biết nghỉ ngơi và thư giãn. Khi tâm trạng và sức
khỏe không tốt thì càng nảy sinh tâm lý chán nản nhà chồng hơn. Việc khen ngợi
hoặc mua quà biếu nhà chồng cũng cần thật lòng và có chừng mực. Nếu quá đà, dễ bị
đánh giá là “giả tạo” hoặc mang tiếng “nịnh bợ”. Cũng không nên quá kỳ vọng vào sự
đền đáp lại từ nhà chồng. Rất khó để có thể cân đo xem con dâu tốt với mẹ chồng thế
này thì mẹ chồng phải tốt lại bao nhiêu là đủ. Không nên quan niệm nặng nề, con dâu
phải thế này, phải thế kia mà cần biết điều tiết cuộc sống. Có thể trò chuyện với mẹ
chồng để đôi bên hiểu nhau hơn. Mỗi người nhường nhịn và giúp đỡ nhau thì cuộc
sống bên nhà chồng sẽ không còn ngột ngạt. Do không cùng quan điểm, cùng lối sống
mà mối quan hệ mẹ chồng nàng dâu trong xã hội ngày càng khó cải thiện.
Bài viết “ Kẹt giữa cuộc chiến mẹ và vợ” của nhà báo Vương Linh đã đề cập
đến sự bất đồng về quan điểm của mẹ chồng và nàng dâu và trong đó, cách ứng xử
của người chồng có ảnh hưởng lớn đối với việc điều hòa các mối quan hệ đó: “ Vừa
mở cửa vào nhà, anh Tùng đã nghe mẹ kể tội vợ một tràng dài. Mệt mỏi lê bước lên
13
gác với vợ, anh lại thấy chị thút thít than khó sống vì mẹ chồng quá đáng”. Anh cho
biết “ mâu thuẫn giữa mẹ và vợ anh thật ra chỉ xoay quanh những vấn đề nhỏ nhặt.
Mẹ anh là người rất tiết kiệm, lại khá khắt khe. Vợ anh từ hồi có thai hay mệt, ăn ít,
lại không hợp với cách nấu của mẹ chồng nên thường xuyên không ăn cơm nhà, xin
phép ăn luôn bên nhà ngoại, gần chỗ làm cho tiện. Mẹ chồng không đồng ý nhưng
chẳng nói thẳng, cứ làm mặt lạnh rồi kể với cô em chồng, hàng xóm. Con dâu biết

mối quan hệ “cộng cảm”, chia sẻ với nhau mối quan tâm trong gia đình. Nếu xác định
được ranh giới, mức độ cần thiết thì sẽ tạo ra được sự cộng hưởng tình cảm.
Thực trạng về mối quan hệ giữa mẹ chồng và nàng dâu trong xã hội hiện nay
luôn tồn tại hai mặt. Nếu như trước đây, mẹ chồng luôn là cụm từ khiến các cô gái sắp
về nhà chồng phải đắn đo, khúm núm. Thì thời nay, có vẻ như trong nhiều gia đình
đang tồn tại hiện tượng: mẹ chồng phải “đi nhẹ nói khẽ” trước mặt con dâu. Trong bài
viết: “ Quan hệ mẹ chồng-nàng dâu. Gió đã đổi chiều?” đăng tải trên báo dân trí đã
đề cập đến vấn đề này. Mẹ chồng phải đi “nhẹ nói khẽ trước” mặt con dâu khi con
dâu cậy mình kiếm tiền giỏi “Buổi trưa nhưng tiệm cắt tóc nổi tiếng trên đường Bà
Triệu, Hà Nội vẫn đông khách. Một phụ nữ trẻ tên Vân Anh đi ôtô xịn, khoác đồ hiệu
bước vào. Chủ và khách niềm nở vì Vân Anh là khách quen, mới ngồi xuống ghế chị
đã làm một “bài ca” nói xấu mẹ chồng. Chị kể: “Cháu vừa đi công tác về, mua 2 con
tôm hùm hơn 2 triệu bạc gọi mẹ chồng tới lấy về ăn. Cháu mải nói điện thoại nên
không chào bà được, bà ấy ngồi một lúc rồi dỗi bỏ về, không thèm lấy tôm. Trên
đường về lại gọi cho chồng cháu để lão ấy mắng “cô làm gì mà mẹ tôi phải khóc”.
Cháu có làm gì đâu cơ chứ, đã có lòng biếu tôm đắt tiền, thi thoảng quà cáp thường
xuyên, còn đòi hỏi gì? Cháu nói thật, thích thì cháu tử tế còn để cháu bực mình là chả
được miếng nào sất! Già rồi còn làm trò. Bà ấy là phó giáo sư, tiến sĩ đấy. Thế
mà ”. Bàn về vấn đề này, chuyên gia tâm lý Lê Thu Hiền- giám đốc trung tâm tư vấn
15
Người bạn tri kỷ Hà Nội cho biết: Hầu hết những mối quan hệ “nàng dâu, mẹ chồng”
dạng này thường xảy ra ở những gia đình mà người con dâu nắm chủ quyền kinh tế.
Họ thường là trụ cột kinh tế hoặc kiếm nhiều tiền hơn chồng. Thái độ thiếu tôn trọng
mẹ chồng đôi khi là một cách phản ánh gián tiếp rằng: Họ không tôn trọng chồng.
Hay như tiến sĩ Lê Tiến Hùng (Nguyên Giảng viên Đại học Sư phạm I) cho rằng: Xã
hội ngày càng phát triển, phụ nữ càng ngày càng độc lập hơn về kinh tế, nên đa số đều
muốn ra ở riêng. Mối quan hệ “mẹ chồng - nàng dâu” hay ngược lại là “nàng dâu - mẹ
chồng” từ xưa đến nay thường được coi là phức tạp.
Mình già rồi nên nín nhịn tụi nó một tí, không nó lại về hành con mình. Lúc đó
mình biết làm sao. Thôi thì thương con nên đành nhịn. Nhiều lúc nghĩ có con dâu thì

khó nên tính tình tôi cũng có phần điềm đạm, chịu đựng hơn. Tôi rất yên tâm vì gia
đình tôi hiếm khi xảy ra chuyện cãi cọ giữa mẹ chồng tôi và tôi. (PVS nữ, 45 tuổi, H.
Gia Lâm, Hà Nội).
Rõ ràng, dù ở thời nào cũng vậy, mối quan hệ mẹ chồng nàng dâu thuộc về đạo
lý và nhiều người quan niệm đó là cái nợ đồng lần. Tôn trọng mẹ chồng chính là tôn
trọng chồng, tôn trọng chính mình và là tấm gương để con cái soi vào.
2.2. Nguyên nhân xảy ra mâu thuẫn giữa mẹ chồng và nàng dâu trong gia
đình nông thôn hiện nay.
Mẹ chồng nàng dâu, chuyện xưa như trái đất, nhưng đến nay vẫn luôn là vấn đề
thời sự, là nỗi bức xúc của những ai đang là nhân vật chính của câu chuyện này. Với
cả hai, xung đột, mâu thuẫn dường như là điều không thể tránh khỏi. Nếu điểm mặt
các câu chuyện về mâu thuẫn mẹ chồng nàng dâu thì có thể thấy ngòi nổ của những
mâu thuẫn này là những chuyện khá vặt vãnh trong đời sống thường ngày. Thế nhưng,
vốn lúc nào cũng đặt mình ở hai đầu chiến tuyến, nên chuyện nhỏ giữa họ đôi khi lại
thành chuyện lớn.
17
Mâu thuẫn giữa mẹ chồng nàng dâu xảy ra từ cách yêu thương khác nhau. Với
mẹ chồng thì bà luôn muốn con dâu ở nhà chăm sóc con trai bà thật tốt, thật chu đáo
và không nhất thiết phải thể hiện mình ở những việc ngoài xã hội. Khi nhìn thấy con
dâu bận bịu, không thể nấu được cho chồng bữa cơm ngon đàng hoàng thì có người
mẹ nào lại không thấy xót xa. Có thể chồng bạn thông cảm cho vợ được những điều
đó nhưng với mẹ chồng, điều đó có nghĩa là con dâu không làm tròn bổn phận của
người vợ, người phụ nữ trong gia đình. Nhưng với những người con dâu thì họ luôn
cho rằng nam nữ bình đẳng. Người đàn ông có quyền tham gia các công việc ngoài xã
hội thì người phụ nữ cũng có những quyền đó. Họ có thể vừa kiếm tiền, khẳng định vị
thế xã hội, lại vừa có thể chăm sóc chồng con, giữ gìn hạnh phúc gia đình, chu toàn
mọi công việc cả trong gia đình và ngoài xã hội. Người phụ nữ cũng tin tưởng bản
thân mình hơn, họ có thể tham gia vào công việc ngoài xã hội nhưng họ cũng có cách
quan tâm tới chồng của mình một cách chu đáo.
Tôi không ở cùng với con trai và con dâu nên tôi ít nắm được tình hình của các

nét, bắt lỗi nàng dâu đủ điều. Đó không phải do bản tính quá khắt khe hay “ khác máu
tanh lòng” mà vì họ bị sự ghen tuông thúc đẩy.
Đã là tình yêu thì ắt sẽ có sự ghen tuông. Tấm lòng người mẹ dành cho con trai
cũng là tình yêu và cũng có ghen tuông. Đây là nguyên nhân quan trọng nhất dẫn tới
những xung đột gay gắt giữa mẹ chồng và nàng dâu. Xung đột giữa mẹ chồng và nàng
dâu diễn ra gay gắt nhất trong thời gian đầu con trai lấy vợ. Trai yêu vợ mới, đó là
những ngày nồng nàn nhất. Anh ta nói với vợ những lời ngọt ngào nhất, luôn mua quà
cho vợ, luôn tranh thủ đỡ đần vợ. Tất cả những hành động đó đều không lọt qua mắt
của người mẹ. Và ngứa ghẻ hờn ghen, người chịu đòn là cô con dâu. Tình trạng này
sẽ giảm dần theo thời gian nếu như nàng dâu biết nhịn và biết quan tâm đến mẹ
19
chồng. Nếu không sự ghen tuông sẽ ngày càng nặng nề hơn, mâu thuẫn giữa nàng dâu
mẹ chồng sẽ ngày càng quyết liệt hơn.
Con trai tôi từ khi có vợ nó ít về tham nhà hẳn. Thi thoảng tụi nó mới về thăm
nhà được một lần. Trước đây nó có thế đâu. Không biết là nó bận rộn công việc hay
do vợ nó không muốn về nên nó chiều vợ. Nói chung tôi thấy thật thất vọng. (PVS nữ,
54 tuổi, H. Thanh Trì, Hà Nội).
Rõ ràng, trong quan hệ mẹ chồng nàng dâu, người con trai-người chồng đứng ở
vị trí trung gian là vô cùng quan trọng. Nếu họ phát huy được hết vai trò của mình thì
có thể tăng cường sự bền chặt tình cảm giữa mẹ và vợ. Ngược lại, nếu mất thăng bằng
thì mối quan hệ sẽ rơi vào tình trạng phức tạp. Người mẹ xuất hiện trạng thái tâm lý
sợ con trai mình lấy vợ rồi quên mẹ, cũng như cho rằng tình cảm con trai dành cho
mình bị con dâu cướp mất. Còn người vợ thì dễ tủi thân vì mẹ anh ấy là nhất, anh ấy
không coi trọng ý kiến của mình nữa. Do đó, người chồng đứng ở vị trí trung tâm thì
nên biết cách dung hòa các mối quan hệ.
2.2.2. Vì sao con dâu không thích mẹ chồng?
Hàng ngàn năm qua, vấn đề quan hệ mẹ chồng nàng dâu đã làm cho nhiều
người phụ nữ sợ hãi, nhiều người đàn ông đau đầu khi bước vào cuộc sống hôn nhân.
Trước khi về nhà chồng, các nàng dâu đã có cuộc sống và thói quen của riêng mình.
Lấy chồng là bắt đầu một cuộc sống mới, theo nếp sống của gia đình chồng, cần có

cuộc sống của mình. “ Sự bất an này thực ra không bắt nguồn từ những cư xử thực tế,
mà chủ yếu liên quan tới những định kiến đã tồn tại từ quá lâu. Cả bà mẹ và người vợ
đều tìm cách tranh giàng vị trí người chủ trong gia đình. Cả hai cùng cảm thấy rằng
người kia đang đe dọa vị trí của mình”.
Để khắc phục nguyên nhân gây mâu thuẫn giữa mẹ chồng và nàng dâu là cả
một quá trình. Nhưng để cải thiện được thì trước hết mẹ chồng nên có cái nhìn thiện
21
cảm với con dâu, biết lắng nghe và thông cảm với con dâu… Về phái các nàng dâu thì
việc tôn trọng mẹ chồng là điều cần thiết. Các nàng dâu có thể chia sẻ, lắng nghe, tôn
trọng và thông cảm cho mẹ chồng. Được như thế thì quan hệ giữa mẹ chồng và nàng
dâu của họ sẽ trở nên tốt đẹp hơn.
2.3. Giải pháp để điều hòa mối quan hệ giữa mẹ chồng và nàng dâu.
2.3.1. Từ phía những người mẹ chồng.
Nếu sinh hoạt gia đình bỗng dưng bị đảo lộn vì mẹ chồng, con dâu cũng không
nên vì thế mà gia tăng khoảng cách. Tuy nhiên, sự cố gắng từ một phía (con dâu) sẽ
không đạt hiệu quả nêu không có sự hợp tác từ phía mẹ chồng. Có một phụ nữ đã kể
lại nỗi đau khổ của mình trong quan hệ giữa cô với mẹ chồng.
Tôi vẫn coi mẹ chồng như mẹ đẻ của tôi, trong nhà tôi giúp bà làm mọi việc lớn,
việc nhỏ, suy nghĩ giúp bà. Tôi hao tổn công sức như vậy với hy vọng là bà sẽ coi tôi
như con đẻ. Nhưng khi tôi và cô em chồng cùng sinh con, bà chỉ tất bật chăm nom
đứa con của cô em mà không hề đoái hoài đến con tôi, việc đó làm cho tôi hết sức
đau lòng. Tôi đối xử với bà như mẹ, tại sao bà không đối xử với tôi như con? (PVS
nữ, 34 tuổi, H. Thanh Trì, Hà Nội).
Tuy nhiên nhìn từ góc độ nào đi chăng nữa thì những người mẹ chồng cũng nên
tạo cơ hội và thời gian cho con dâu để con dâu có thể bắt được nhịp sống của gia đình
nhà chồng. Xử lý mối quan hệ mẹ chồng nàng dâu tốt hay xấu, có ý nghĩa đặc biệt với
quan hệ gia đình. Trong các gia đình nông thôn, vai trò của người phụ nữ nặng hơn
nam giới rất nhiều. Cho nên trạng thái quan hệ mẹ chồng nàng dâu phản ánh trạng
thái quan hệ tổng thể của một gia đình. Vì thế, để khắc phục được tình trạng xung đột,
mâu thuẫn giữa mẹ chồng và nàng dâu thì các bà mẹ chồng cần có cái nhìn thiện cảm

Là người mẹ thì ai cũng thương con. Mẹ chồng cũng thế, họ thương yêu con trai
của họ, do đó, họ luôn quan tâm đến cuộc sống vật chất và tinh thần của con trai họ.
Muốn làm một nàng dâu tốt trong mắt mẹ chồng, thì những nàng dâu cần đối xử tốt
với chồng. Mẹ chồng sẽ hài lòng hơn và dễ tiếp cận hơn khi bà biết rằng con trai bà
luôn được yêu thương và chăm sóc tốt bởi các nàng con dâu của bà. Hơn nữa cuộc nói
chuyện vui vẻ, thân mật của các mẹ chồng với con dâu về người con của mẹ-người
chồng của bạn cũng là một cách tốt để tạo dựng mối quan hệ tốt đẹp giữa mẹ chồng
và nàng dâu.
Ngoài yếu tố tinh thần, yếu tố vật chất cũng chi phối đến mối quan hệ của mẹ
chồng và nàng dâu. Về lợi ích kinh tế không nên đòi hỏi sự công bằng. Đôi khi các
nàng dâu cũng nên có thành ý với mẹ chồng, đó là mua tặng mẹ chồng những món
quà nho nhỏ, cùng mẹ chồng đi lựa chọn đồ, shopping,… Điều đó cũng làm tăng mối
quan hệ tốt đẹp giữa vấn đề nan giải mẹ chồng và nàng dâu trong các gia đình.
Nói đến vấn đề này, nhiều người cho rằng, yếu tố tâm lý quyết định đến mối
quan hệ tốt đẹp giữa mẹ chồng và nàng dâu.
Mẹ chồng tôi trước đây rất khắt khe và khó tính. Tôi với chồng tôi đến với nhau,
lúc đầu mẹ chồng tôi không chấp nhận, nhưng chúng tôi cũng vượt qua được sự ngăn
cản để đến với nhau, cho nên thời gian đầu của tôi với mẹ chồng thật nặng nề. Gia
đình tôi làm công việc đồng áng, cuộc sống cũng khó khăn vất vả, lại thêm sự đối xử
không tốt của mẹ chồng nên tôi thấy mình thật bất hạnh. Nhưng dần dần, tôi biết cách
quan tâm chăm sóc mẹ chồng, trò chuyện với mẹ nhiều hơn cả các em chồng, mẹ tôi
đỡ tủi thân nên cũng đỡ khắt khe với tôi hơn.(PVS nữ, 37 tuổi, H. Gia Lâm, Hà Nội).
Gia đình tôi là gia đình 3 thế hệ, cũng phức tạp lắm. Mẹ chồng tôi trước đây
luôn coi tôi như người ở ấy, bà bắt tôi phải thế này thế nọ. Nhưng rồi một lần mẹ
chồng tôi ốm nặng, các em chồng thì ở xa, nên mọi việc chăm sóc mẹ chồng đều do vợ
chồng tôi lo hết. Tôi vừa làm công việc đồng áng, vừa tất bật chăm sóc mẹ
chồng,…Mẹ chồng tôi cũng đỡ tủi thân phần nào. Nhưng từ đợt đó, tôi để ý thấy mẹ
24
chồng tôi đỡ khắt khe hơn với tôi, mẹ không áp đặt, bắt tôi phải làm thế này thế kia
nữa. Thực sự lâu lắm rồi tôi mới có cảm giác thoải mái sau ngày làm việc mệt mỏi.