Bi Bnh Tây ĐHGD TH K08
ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TRONG NGÀNH GIÁO DỤC
VIỆT NAM
A/ MỞ ĐẦU
Từ khi Cách mạng tháng Tám thành công đến nay, Đảng và Nhà nước
ta tuân theo lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh, luôn luôn coi con người là
vốn quí nhất, nguồn lực hàng đầu của đất nước, cần được coi trọng, nuôi
dưỡng và phát triển không ngừng.
Con người là không lặp lại, sự trưởng thành và phát triển của mỗi một con
người đều được đánh dấu bằng một loạt những vấn đề và đòi hỏi riêng, điều
này đòi hỏi phải tôn trọng tính cá thể và chân trị của mỗi con người, coi
trọng nhu cầu, hứng thú, năng lực, thói quen của từng người. Điều này lại
càng cần được coi trọng trong việc giáo dục.
Để thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, cần giáo
dục thế hệ trẻ trở thành những con người “…năng động, sáng tạo, có năng
lực giải quyết vấn đề”, những con người tự tin có trách nhiệm, hành động
ph hợp với những giá trị nhân văn và công bằng xã hội chúng ta cần phải
“đổi mới phương pháp dạy học trong ngành giáo dục”. Để đưa ngành giáo
dục của ta tiến lên phát triễn cng các nước trên thế giới, và đưa đất nước ta
tiến lên đà tăng trưởng của các quốc gia trên toàn cầu.
B/ NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
1/ Thực trạng của việc đổi mới phương pháp giáo dục.
Thực trạng đổi mới phương pháp dạy học trong vài thập kỷ qua của
nước ta cũng có những điều đáng phải nói. Những đợt phát động phong trào
đổi mới phương pháp dạy học rầm rộ không chỉ nằm riêng trong các đợt
thay sách giáo khoa mà thường xuyên có trong kế hoạch đầu các năm học
của Bộ, Sở và trường.
Nhưng những hiện tượng đáng buồn th vẫn đều đều diễn ra ví dụ như “Dự
lớp bồi dưỡng xong ai cũng gật g khen phương pháp mới là hay nhưng về
trường không áp dụng được. Ngay cả đội ngũ giáo viên giỏi được coi là
xương sống, là nòng cốt cho việc triển khai các phương pháp dạy học mới

cách linh hoạt không phải từng năm học, từng học kỳ mà ngay cả trong một
bài học.
Chúng ta phê phán cách dạy đọc chép, nhưng cũng sẽ phê phán kiểu áp dụng
máy móc (ví như việc đặt câu hỏi trong giờ dạy đến nỗi chỉ còn những câu
hỏi kiểu để học sinh "đớp lời") rồi nói rằng đó là cải tiến phương pháp dạy
học. Gần đây phương pháp chia nhóm được cổ động và quả thực rất hay và
ph hợp với SGK mới, lại khắc phục được những non kém của học sinh
chúng ta so với các nước khác mà lâu nay ta thường phê phán, nhưng không
thể áp dụng đại trà, v chưa đủ điều kiện về cơ sở vật chất, lại gặp nhiều
phiền toái và chưa ph hợp với số lượng đến hơn 50 học sinh một lớp.
Nhưng trong một số lớp, một số bài, vẫn có những giáo viên áp dụng thành
công phương pháp đó. Phương pháp dạy học hiện hữu trong mỗi giáo viên
không phải lúc nào cũng rạch ròi mà là sự tích hợp của nhiều lý luận, nhiều
thời kỳ, kể từ khi là một sinh viên ngồi trên ghế nhà trường sư phạm cho đến
khi ra trường trực tiếp giảng dạy và trong suốt cả quá trnh giảng dạy.
Nhiều khi cng một nội dung học nhưng sử dụng các phương pháp
khác nhau sẽ cho các kết quả khác nhau, cũng như việc có những học sinh
cng giải được một bài toán nhưng lại khác xa nhau về nhận thức, tư duy.
Nếu không thay đổi nội dung học th việc thay đổi phương pháp cũng chẳng
ích g, nhưng ngược lại, nếu nội dung dạy học có khoa học, hiện đại bao
Bi Bnh Tây ĐHGD TH K08
nhiêu mà không thay đổi phương pháp dạy cho ph hợp th chất lượng cũng
chẳng thể hơn.
2/ Khó khăn gặp phải trong việc đổi mới phương pháp giáo dục.
Trước hết là do thói quen đọc - chép, thuyết giảng, lệ thuộc sách giáo
khoa của một bộ phận GV. Căn bệnh cố hữu là chây ỳ, ngại thay đổi, thậm
chí lười biếng khiến nhiều GV, trong đó có cả những GV lâu năm, đã thuộc
làu từng nội dung kiến thức trong sách giáo khoa nên khi giảng thường đọc
luôn cho học sinh (HS) chép lại các ý chính. Điều này tạo ra thói quen thụ
động của trò. Thầy nói sao, trò ghi vậy, và chỉ biết học thuộc lòng, không

qua đó tiếp thu kiến thức th có khả năng nhớ tới 75%. Còn nếu giảng lại cho
Bi Bnh Tây ĐHGD TH K08
người khác th có thể nhớ tới được 90%. Điều này cho thấy tác dụng tích cực
của việc dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của
HS.
Để việc ĐMPPDH không chỉ là phong trào, để nó không chỉ được nhn
thấy trên bề nổi mà còn được nhân rộng ở các nhà trường, từng lớp học, trở
thành thói quen của mỗi thầy cô giáo th một trong những điều kiện cần thiết
là sự quan tâm, chỉ đạo, giúp đỡ thiết thực từ phía ban giám hiệu nhà trường
và các cấp quản lý. V rất nhiều lý do như đã thoát ly giảng dạy, bận bịu với
quá nhiều việc, nên ban giám hiệu các nhà trường thường ít có thời gian dự
giờ, có nơi chưa thực sự đi sâu, đi sát, tháo gỡ kịp thời những băn khoăn,
vướng mắc của GV trong việc triển khai yêu cầu này. Thực tế cho thấy, nếu
hiệu trưởng trường nào quan tâm đến việc ĐMPPDH, th chắc chắn GV
trường ấy sẽ được tạo điều kiện để tiếp cận với các phương pháp dạy học
mới, với trang thiết bị hiện đại, có cơ hội được tham dự những buổi hướng
dẫn, trao đổi kinh nghiệm của những chuyên gia Ngoài việc chuẩn bị điều
kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị, tập huấn GV điều quan trọng nữa là ban
giám hiệu các trường phải chủ động, sáng tạo trong cách tổ chức, quản lý để
khích lệ GV thường xuyên thực hiện đổi mới trong các giờ dạy, không để
tnh trạng người làm cũng được, người không làm cũng chẳng sao.
Sự cần thiết phải ĐMPPDH th đã rõ, song để thực hiện được rộng khắp
trong toàn ngành thật không đơn giản. Nó đòi hỏi người thầy không chỉ có
bản lĩnh nghề nghiệp vững vàng, mà còn phải tự mnh vượt qua những thói
quen đã ăn sâu, bám rễ.“Nó đòi hỏi thay đổi nhận thức về sự trao đổi chủ thể
trong một tiết dạy và phục vụ cho điều ấy là biết bao công sức: Làm quen
với công nghệ thông tin và những phương tiện dạy học hiện đại, sử dụng
được đa dạng các hnh thức kiểm tra đánh giá, tiếp cận với những đòi hỏi
mới về kiến thức cũng như tâm lý của học trò Hãy nhn vào những đôi mắt
học trò! Chúng ta sẽ thấy sự háo hức, niềm khát khao hiểu biết vô bờ. Chúng

tâm đúng với vị trí của nó.
Thứ ba là, cần phổ biến áp dụng các phương pháp dạy học mới ph hợp với
nội dung dạy học, điều kiện dạy học và với đội ngũ giáo viên. Đã đến lúc
ngành giáo dục cần tổng kết một cách toàn diện về hiệu quả, tính khả thi của
các phương pháp dạy học đã được triển khai để trên cơ sở đó mở các lớp bồi
dưỡng hè, các khóa đào tạo về phương pháp dạy học đạt hiệu quả hơn, và
cũng trên cơ sở đó, có những quy định nghiêm ngặt về việc triển khai các
phương pháp dạy học thích hợp (ví như chia nhóm, sử dụng thiết bị dạy học,
dng công nghệ thông tin ).
Tiếp theo là nội dung, hnh thức thi cử. Nếu nội dung thi coi trọng việc nắm
bắt các kiến thức cơ bản trên cơ sở một phương pháp tư duy khoa học th
không thể tồn tại phương pháp dạy học kiểu "luyện thi" mà buộc học sinh
phải học theo đúng quá trnh nhận thức như chương trnh quy định.
Bi Bnh Tây ĐHGD TH K08
Còn hnh thức thi, chúng ta phải triển khai các phương án thi cử hay và hợp
lí “thi trắc nghiệm”.Cũng không quá nặng nề chuyện thi cử sẽ tạo nên tâm lí
dạy tủ và học tủ như hiện nay.
C/ KẾT LUẬN
Những năm vừa qua, trong phong trào đổi mới PPDH, một số không ít các
giáo viên trong nghề, có hiểu biết sâu sắc về bộ môn, có tay nghề và nhạy
cảm trước yêu cầu của xã hội đã thực hiện nhiều giờ dạy tốt, phản ánh được
tinh thần của xu thế mới. Một nét nổi bậc hiện nay là nói chung HS chưa biết
cách tự học, chưa học tập một cách tích cực. Nếu chúng ta cứ tiếp tục cách
dạy thụ động như hiện nay th như vậy sẽ không đáp ứng được những yêu
cầu mới của xã hội. Sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và sự
thách thức trước nguy cơ tụt hậu trong cạnh tranh trí tuệ đang đòi hỏi phải
đổi mới giáo dục, trong đó có sự đỏi mới căn bản về PPDH. Đây không phải
là vấn đề riêng của nước ta mà là vấn đề đang được quan tâm của mọi quốc
gia trong chiến lược phát triển nguồn lực con người phục vụ các mục tiêu
kinh tế - xã hội.