MỤC LỤC
Trang
ĐẶT VẤN ĐỀ 2
NỘI DUNG 3
1. Khái niệm trí tuệ cảm xúc 3
1.1. Định nghĩa trí tuệ cảm xúc 3
1.2. Đặc điểm
1.3. Cấu trúc
4
4
2. Vai trò của cảm xúc 5
2.1. Vai trò của trí tuệ cảm xúc trong việc hình thành hành động
2.2. Trí tuệ cảm xúc có vai trò thúc đẩy hoặc kìm hãm hoạt động nói
chung
2.3. Vai trò của trí tuệ cảm xúc trong cuộc sống thường ngày
6
7
10
2.4. Vai trò của trí tuệ cảm xúc đối với một số yếu tố khác
3. Một số phương pháp hoàn thiện chỉ số cảm xúc
KẾT LUẬN
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
11
12
12
13
ĐẶT VẤN ĐỀ
1
Trong cuộc thường ngày, yếu tố cả xúc đống một vai trò quan trọng. Nó chi
phối tới gần như tất cả các hành động của chúng ta. Có những khi hành động theo
cảm xúc sẽ giúp bạn thành công nhưng cũng có khi nó là trở ngại của bạn trong

1
. Theo Daniel Goleman thì trí tuệ cảm xúc là khả năng giám sát các
cảm giác và xúc cảm của bản thân và người khác, khả năng phân biệt chúng và sử
dụng những thông tin nhắm định hướng suy nghĩ và hành động của mình. Còn H.
Steve lại cho rằng trí tuệ cảm xúc là sự kết hợp giữa sự nhạy cảm về cảm xúc có
tính tự nhiên với các kĩ năng quản lý cảm xúc. Bar – On lại cho rằng trí tuệ cảm
xúc là một tổ hợp các năng lực phi nhận thức và những kĩ năng chi phối năng lực
của cá nhân nhằm đương đầu có hiện quả với những đòi hỏi và sức ép của môi
trường
2
. Theo Gardner, trí tuệ cảm xúc là năng lực khám phá những tình cảm cảu
mình và năng lực lựa chọn tình cảm để hướng dẫn ứng xử của mình theo sự lựa
1
Phan Trọng Ngọ (Chủ biên); Tâm lý học trí tuệ, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội; 2001, tr 175
2
Trần Kiều (Chủ biên), Trí tuệ và đo lường trí tuệ, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2005, tr 98
3
chọn ấy và năng lực nắm được tâm trạng, tính khí, động cơ và ham muốn của
người khác và phản ứng lại một cách thích hợp
Từ những quan điểm khác nhau đó có thể định nghĩa: Trí tuệ cảm xúc là khả
năng làm chủ cảm xúc của mình và của người khác trong đó bao gồm khả năng
nhận biết và điều chỉnh được cảm xúc trong hành động của mình.
3.2. Đặc điểm
Trí tuệ cảm xúc đánh giá về khả năng thấu hiểu cảm xúc của một người. So
với trí thông minh (IQ), thì trí tuệ cảm xúc rộng hơn rất nhiều về phạm vi tác động
và ảnh hưởng. Trí thông minh đơn thuần chỉ bó hẹp trong tư duy toán học, logic,
ngoại ngữ…trong khi trí tuệ cảm xúc bao trùm khả năng hiểu bản thân và hiểu
người khác. Trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách thì chỉ số của trí tuệ
cảm xúc có thể được hoàn thiện hơn. Theo Daniel Goleman, trí tuệ cảm xúc bao
gồm năm đặc điểm. Thứ nhất đó là hiểu rõ chính mình, thứ hai, kiểm soát bản thân,

đó. G. Piagie quan niệm mỗi ứng xử bao gồm hai mặt, mặt mang năng lượng (do
cảm xúc tạo ra) và mặt nhận thức (là kết quả của trí tuệ). Theo L.X. Vưgotxki,
trong tư duy ngôn ngữ, ý không phải điểm tận cùng của quá trình mà đằng sau nó
phải là xu hướng, cảm xúc, nhu cầu.
Cảm xúc là nhân tố mang năng lượng cho ứng xử, thể hiện ở điều kiện ban đầu của
mỗi ứng xử. Bất cứ một ứng xử nào cũng đều bắt nguồn từ cảm xúc. Nếu không có
cảm xúc chi phối tác động thì sẽ không tồn tại ứng xử. Ngay cả những ứng xử theo
5
thói quen thì nó cũng xuất phát từ những cảm xúc khác nhau, nhưng vì chúng ta
làm đi làm lại, trở thành “thói quen” nên ta thường không nhận ra. Ví dụ như thói
quen vào quán kem mỗi khi buồn. Trong hành động này, chính cảm giác buồn đã
dẫn đường cho bạn bước vào quán kem, thế nhưng vì nó diễn ra nhiều thế nên bạn
không để ý và quan tâm đến lí do vì sao mỗi lần cảm thấy buồn mình lại vào quán
kem nữa.
Cảm xúc là một trong hai nhân tố chủ yếu hình thành nên hành động, chính
vì thế, trí tuệ cảm xúc cũng có một vai trò không nhỏ trong việc hành động. Nếu
cảm xúc là nhân tố tạo năng lượng thì trí tuệ cảm xúc là nguồn góc của năng lượng
đó. Sự thấu hiểu cảm xúc của mình hay của người khác sẽ hình thành một cảm xúc
nhất định trong mỗi chúng ta, sau đó, phát sinh ra một hành động nhất định. Ví dụ,
hôm nay bạn cảm thấy rất vui, vì thế, bạn muốn quan tâm đến mọi người.Hoặc như
khi bạn thấy cậu bạn trong lớp đột nhiên im lặng, không vui vẻ hoạt bát, một cảm
xúc tò mò là quan tâm hình thành và bạn quyết định lại hỏi thăm cậu ấy. Trí tuệ
cảm xúc không những là nguồn gốc của việc nảy sinh tình cảm, xuất hiện hành
động mà nó còn hướng đạo cho hành động. Chúng ta sẽ tìm hiểu rõ hơn vai trò này
của trí tuệ cảm xúc ở phần tiếp theo.
4.2. Trí tuệ cảm xúc có vai trò thúc đẩy hoặc kìm hãm hoạt động nói chung
Cảm xúc ảnh hưởng rất nhiều đến hoạt động thường ngày. Theo Daniel
Goleman thì các cảm xúc chỉ đạo trí tuệ, thậm chí nó còn mạnh hơn cả khả năng
logic – toán. Trong thực tiễn, cảm xúc tham gia vào hoạt động trí tuệ ở cả hai
phương diện:

nghĩ…Cảm xúc làm người hướng đạo cho hành động còn thể hiện ở việc nó ảnh
hưởng đến phương thức, mức độ, tính chất và thời gian… của hành động. Bạn thấy
vui vì kết quả thi của mình nhưng bạn thân của bạn lại có kết quả thấp hơn nhiều so
với bạn thì sự đồng cảm với nỗi buồn của cô ấy làm bạn không thể vui cười trước
mặt bạn ấy một cách vô tư được. Trí tuệ cảm xúc có vai trò giúp bạn hành động
một cách phù hợp trong từng hoàn cảnh.
7
4.3. Vai trò của trí tuệ cảm xúc trong cuộc sống thường ngày
Từ vai trò định hướng cho hành động, có thể nhận thấy rằng trí tuệ cảm xúc
quyết định phần lớn tình hình của một hoạt động giao tiếp, đối với tất cả mọi người
trong tất cả môi trường giao tiếp. Cảm xúc tích cực đóng vai trò vô cùng quan
trọng, đó là yếu tố giúp bạn cảm thấy hứng thú với các hành động trong hoạt động
học tập. Ví dụ như khi bạn cảm thấy môn học Kinh tế vĩ mô rất khó hiểu, bạn thấy
chán nản và không muốn học, tuy nhiên, cô giáo dạy môn ấy là người rất vui tính
và bạn cảm thấy có thiện cảm. Nếu bạn biết cảm xúc tích cực của mình với cô giáo,
nếu biết dùng cảm xúc ấy làm động lực để học tập thì lúc đó bạn đã có trí tuệ cảm
xúc.
Với bạn bè, việc bạn làm chủ cảm xúc của mình như thế nào cũng quyết định
không chỉ số lượng mà còn có cả chất lượng các mối quan hệ đó. Những mối quan
hệ bền vững thường được xây dựng trên một nền tảng hiểu biết lẫn nhau của hai
bên. Ví dụ như trong những mối quan hệ mới, bạn nhận thấy bạn của mình là người
rất tốt, bạn có thể học tập nhiều điều từ người ấy. Tuy nhiên, sự thể hiện cảm xúc
như thế nào để họ không nghĩ rằng mình đang bị lợi dụng hoặc dựa dẫm. Trong gia
đình, dù mọi người đều hiểu nhau nhưng không phải ai cũng thân thiết với nhau,
chính sự quan tâm của bạn, sự biểu lộ cảm xúc của bạn với những người anh em là
nhân tố quan trọng để gắn chặt tình cảm gia đình. Sự thấu hiểu cảm xúc của người
khác cho phép bạn có thể làm được nhiều hơn việc nói chuyện một cách hời hợt với
những người bạn quan tâm. Trí tuệ cảm xúc của bố mẹ, anh chị và người lớn có
ảnh hưởng rất lớn đến sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ nhỏ. Có rất
nhiều nghiên cứu cho biết, trong gia đình, nếu những ông bố bà mẹ luôn quát nạt và

mong đợi. Phần vì người Do Thái (chỉ Thủ tướng Israel) đã không nhìn thấy triển
vọng tốt đẹp nào một khi hạ bút ký kết thỏa thuận giữa ba bên.
Tổng thống Jimmy Carter đã bỏ không ít thời gian và công sức cho tiến trình hòa
bình này, nên ông hoàn toàn có lý do để thể hiện sự thất vọng của mình. Như một
biện pháp cứng rắn nhằm vãn hồi tình thế, Tổng thống Carter đã gởi đến Thủ tướng
Begin lời cảnh báo buộc phía Israel phải chấp nhận đề xuất của ông nếu không
muốn gánh chịu hậu quả. Nhưng cùng lúc, Tổng thống Carter cũng nhận ra rằng
9
nếu gây áp lực thì Thủ tướng Begin có thể trở mặt, quay lưng lại với tiến trình đàm
phán; và có thể khiến cho mối quan hệ cá nhân giữa hai nhà lãnh đạo trở nên xấu
đi.
Hiểu được điều này, Tổng thống Carter đã có một cử chỉ khiến Thủ tướng
Begin vô cùng xúc động. Trước đó, Thủ tướng Begin có hỏi xin những bức hình
chụp ba nhà lãnh đạo có chữ ký riêng của từng người để làm quà tặng cho những
đứa cháu mình. Jimmy Carter đã khéo léo đề tên của những đứa trẻ trên mỗi bức
ảnh tặng rồi trao chúng cho Thủ tướng Begin. Cầm những tấm ảnh trên tay, đôi môi
của người đứng đầu nhà nước Israel đã run lên vì xúc động khi đọc thành tiếng
từng cái tên thân thương ấy. Sau đó, tiến trình đàm phán đã chuyển sang một trang
mới khi cuộc trò chuyện giữa Carter và Begin xoay quanh những vấn đề riêng tư và
cả quan điểm của họ về chiến tranh. Đến cuối ngày, Begin, Sadat và Carter đã cùng
đặt bút ký vào Hòa ước Trại David.
Cuộc trò chuyện có tính khai thông giữa Tổng thống Carter và Thủ tướng
Begin đã không thể diễn ra như mong đợi nếu như giữa họ không hiện hữu một mối
quan hệ tốt đẹp. Thủ tướng Begin đã trình bày một cách thẳng thắn, không úp mở
hay né tránh với Tổng thống Carter những vấn đề khó khăn về phía mình. Những
cảm xúc tích cực đã làm nền tảng cho cuộc trò chuyện diễn tiến trong bầu không
khí hết sức thoải mái, ngay cả khi đề cập đến các vấn đề khác biệt nghiêm trọng
tưởng chừng như không thể hòa hợp được.
3
4.4. Vai trò của trí tuệ cảm xúc đối với một số yếu tố khác

Trí tuệ cảm xúc phụ thuộc vào cảm xúc chính vì vậy, muốn nâng cao được
khả năng nhận biết được cảm xúc của bản thân và mọi người thì trước tiên, bạn cần
phải có thời gian để sống chậm hơn để suy nghĩ kỹ hơn về những cảm xúc của bản
thân, cố gắng tìm hiểu nguyên nhân của những cảm xúc đó, đồng thời xem các biểu
hiện của nó trong cuộc sống. Cùng một cảm xúc nhưng mỗi người biểu hiện một
kiểu khác nhau nên nếu bạn có thể biết được bao nhiêu cách thức biểu hiện cảm
xúc thì khả năng đồng cảm của bạn càng cao bấy nhiêu. Đồng thời, bạn hãy cố
gắng đánh giá bản thân, sau đó, quan sát xem những ảnh hưởng do bạn gây ra với
11
mọi người như thế nào, rồi rút ra những kinh nghiệm cho bản thân. Đồng thời, bạn
hãy cố gắng mở rộng các mối quan hệ của mình, hãy tiếp xúc với thật nhiều người
để tạo cơ hội tìm hiểu lẫn nhau. Các cảm xúc của bạn sẽ trở nên phong phú hơn,
chính vì vậy, việc thấu hiểu các cảm xúc khác nhau sẽ dễ dàng hơn. Hãy cố gắng
dùng trí tuệ cảm xúc thật nhiều trong các hoạt động thường ngày. Điều này thể hiện
ở việc bạn cố gắng làm chỉ bản thân, kìm giữ cảm xúc trong một số hoàn cảnh.
Khả năng lắng nghe là yếu tố quan trọng để hiểu được cảm xúc của người
khác. Bởi vậy để tăng khả năng đồng cảm, bạn hãy rèn luyện kỹ năng nghe, nghe
một cách kiên nhẫn, nghe có suy nghĩ và nghe có chọn lọc. Quá trình lắng nghe và
suy nghĩ sẽ giúp bạn có những đánh giá chính xác hơn. Thêm vào đó, trước khi
phán xét một ai đó, bạn hãy có gắng đặt bản thân vào vị trí của người khác để suy
nghĩ hành động của bản thân trong những trường hợp đó. Cố gắng phân tích các
yếu tố ảnh hưởng đến cảm xúc. Những người trải nghiệm cuộc sống có khả năng
hiểu người khác rất cao. Bạn có thể học hỏi ở những người đó, hãy xem cách họ xử
sự. Đó là những bí quyết nhỏ giúp bạn nâng cao được trí tuệ cảm xúc của mình
KẾT LUẬN
Trí tuệ cảm xúc có vai trò thực sự quan trọng trong đời sống và hoạt động thực tiễn
của cá nhân. Nó không chỉ là một yếu tố quan trọng hình thành nên hành động mà
nó còn là yếu tố hướng đạo, dẫn đường cho hành động. Sử dụng trí tuệ cảm xúc
trong đời sống thường ngày sẽ giúp cho chúng ta giải quyết công việc một cách
thuận lợi, nhanh chóng. Rèn luyện để nâng cao chỉ số trí tuệ là một việc cần thiết