1
BáC Hồ
NHÂN CáCH CủA THờI ĐạI
Và DấU ấN GIáO DụC
Từ NG ời bà, ng ời mẹ, ng ời chị
Đặng Quốc Bảo
(Tổng thuật t liệu )2
Câu đối viếng bác ngày ng ời đi xa
(3/9/1969)
1/ Chí khí tráng sơn hà - Kim cổ anh hùng duy hữu nhất
Minh tinh quang vũ trụ - á Âu hào kiệt thị vô song.
ý chí quyện vào sông núi
Anh hùng x a nay hiếm có ai nh ng ời
Ngôi sao sáng này bừng trong vũ trụ
Hào kiệt từ á sang Âu khó ng ời sánh nổi.
(KD, có t liệu cho biết đây là đôi câu đối viếng Bác
của một lãnh tụ n ớc bạn)3
2/ Thế giới đạo tiến trình - âu á anh hùng vô hậu bối
vĩ nhân tân xã hội - Mã liệt chi hậu hữu tiên sinh.
Lãnh đạo thế giới này đi lên


Nói về Lênin, tôi muốn nói đến một điều ghi trong văn bản
của Đại hội Đảng Cộng sản Liên Xô ngày 4/1/1923 đề cập đến
vấn đề bầu Tổng Bí th thay thế Lênin vì lúc này Lênin ốm
nặng. Ng ời thấy không đảm nhiệm công việc phục vụ Đảng đ
ợc nữa, Ng ời có một đề nghị. Tất nhiên Ng ời không ghi cụ thể
tên ai sẽ đảm nhiệm chức Tổng bí th và chỉ nêu tiêu chuẩn
cho một Tổng bí th nh sau:
1) Là ng ời phải có tính kiên trì bền bỉ
2) Phải luôn trong sáng và ngay thẳng
3) Phải là ng ời khiêm tốn, dịu dàng, mềm mỏng
4) Phải có lòng nhân ái biết quan tâm đến đồng chí của mình
5) Phải là ng ời có tính kiên định.
Năm tiêu chuẩn đạo đức mà Lênin đặt ra cho Tổng bí th của
Đảng Bôn sê vích lúc bấy giờ thực chất là đạo đức cần lao
mà theo tôi nó thể hiện rất đầy đủ ở con ng ời Hồ Chí Minh".
(Sípphorôn Vichivosaram - Nghị sĩ Thái Lan)6
Hồ Chí minh: vị thánh của cách mạng
"Chủ tịch n ớc Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà Hồ Chí Minh,
con ng ời xuất sắc nhất trong tất cả chúng ta. Trong cuộc đời
hoạt động chính trị của mình, tôi đã biết rất nhiều ng ời nh ng
không có ng ời nào gây đ ợc ở tôi một ấn t ợng đặc biệt nh ông
Hồ Chí Minh. Những ng ời có đầu óc tín ng ỡng th ờng hay nói
tới các vị thánh. đúng vậy với cách sống và uy tín của ông
đối với đồng bào trong n ớc, Hồ Chí Minh đúng là có thể so
sánh với các "vị thánh" đó, một vị thánh của cách mạng".
(Nikita Khrútxốp - Tổng Bí th Đảng cộng sản Liên Xô - Ng ời chống lại Stalin)
9
Cụ Hồ đời đời có cả thiên hạ
ý kiến nhà văn Anh
Cụ Hồ ra đi chỉ với một đôi dép cũ và một tấm áo
thô, nh ng đời đời cụ có cả thiên hạ. Còn con ng ời
kia t ởng đã chiếm đoạt cả thiên hạ và từng muốn
chiếm đoạt nốt cái mặt trời là của chung mọi nhà, thì
đến bây giờ lại tự mất hết rồi. Cụ Hồ ra đi ngót m ời
năm nay nh ng hàng ngày vẫn sống giữa nhân dân.
Còn con ng ời kia mới chỉ qua đời mấy hôm mà kỳ
thật đã vắng lặng ở trong lòng mọi ng ời từ hàng chục
năm nay.
Nhà báo Anh T liệu dẫn từ Đào Phan Suy t ởng tr ớc Ba Đình. Nhà xuất
bản Văn hoá Thông tin H.199810
Bài thơ về hoa Mai của Hồ Chí Minh
Bài thơ Th ớng Sơn
Lục nguyệt nhị thập tứ
Th ợng đáo thử Sơn lai
Cử đầu hồng nhật cận
Đối ngạn nhất chi Mai
Ngày 24 tháng sáu
Lên ngọn núi này chơI
Ngẩng đầu mặt trời đỏ
Bên suối một nhành Mai
(Tố Hữu dịch)
14
Con ng
Núi cõng con đ ờng mòn
Cha thì cõng theo con
Núi nằm ì một chỗ
Cha đi cúi lom khom
Đ ờng bám lì l ng núi
Con tập chạy lon ton
Con siêng hơn hòn núi
Con đ ờng l ời hơn con

(Nguyễn Sinh Cung 1895)
Trên đ ờng thiên lý và hai bài thơ lúc 5 tuổi (1895)15
Bi nể
BiÓn lµ ao lín
ThuyÒn lµ con bß
Bß ¨n no giã
Léi trªn mÆt n íc
Em nh×n thÊy tr íc
Anh tr«ng thÊy sau
Ta lín mau mau
V ît qua ao lín
NguyÔn Sinh Cung (1895) 18
Bản lý lịch của nguyễn ái quốc
Bản lý lịch của nguyễn ái quốc
khi tham gia đại hội quốc tế cộng sản
khi tham gia đại hội quốc tế cộng sản
lần thứ 7 - 1935
lần thứ 7 - 1935
Bí danh: Lin
Quê quán: Đông D ơng
Thành phần gia đình: Nhà nho
Học vấn: Tự học19

“Xa nhµ ®· mÊy m ¬I niªn
§ªm qua nghe tiÕng mÑ hiÒn ru con”20
Mùa Thu năm 1928, từ châu Âu Bác về Thái Lan với cái
tên mới là Thầu Chín ra báo Thân ái để tuyên truyền và tổ
chức Việt kiều ở Thái Lan. Một buổi chiều đi công tác về lỡ
đ ờng, Bác và đồng chí Trần Lam ghé vào nhà một Việt kiều
làm thợ mộc xin ngủ qua đêm. Anh chị thợ mộc rất vui vẻ đ
ợc đón khách đồng h ơng.

Tối hôm đó, ăn cơm xong, sau câu chuyện thăm hỏi,

* *23
Khoảng tháng 6 năm 1948, một đêm nọ ở Việt Bắc,
Bác ngồi đánh máy "Lời kêu gọi thi đua yêu n ớc", bỗng
nhiên d ới xóm ng ời dân tộc vẳng lên một tiếng khóc trẻ
con "oa! oa!", tiếng đánh máy chữ lóc cóc giòn giã quen
thuộc trong phòng làm việc của Bác tự nhiên trở nên rời
rạc rồi im bặt. Bác gọi đồng chí bảo vệ lên nhà và nhờ:
"Cháu đi tìm dỗ cho con nhà ai đó nín đi. Ngày x a ở
Huế, mẹ chết, em Bác đau, khát sữa cũng khóc nh thế
đó!"24
Đồng chí bảo vệ cảm động quá đốt đuốc xuống
xóm dân thực hiện lời yêu cầu của Bác ngay. Nh ng
đến lúc đứa bé nín hẳn, Bác vẫn ngồi trầm ngâm hút
thuốc một lúc rồi Bác mới làm việc lại đ ợc.
Sau này có lần Bác nói: "Miền Nam trong trái tim
tôi" phải chăng lúc ấy mảnh đất Huế có con đ ờng
Đông Ba, khu chợ xép đã hiện ra trong tâm trí Bác rõ
nhất?
(Trích từ "Đi tìm dấu tích thời niên thiếu của Bác Hồ ở Huế.
NXB Văn học tr 86 - 88)25
“TiÕng khãc gi÷a kinh thµnh”