LỜI MỞ ĐẦU
Sau 1986 nước ta đã chuyển mô hình kinh tế từ nền kinh tế tập trung quan
liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Đó là
một quá trình thể hiện sự đổi mới về tư duy và ngày càng hoàn thiện cả về lí
luận cũng như thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội chủ nghĩa ở nước ta. Đây
cũng là một quá trình về sự nhận thức đúng hơn các quy luật khách quan,
chuyển từ một nền kinh tế mang nặng tính chất hiện vật sang nền kinh tế hàng
hoá với nhiều thành phần, khôi phục các thị trường để từ đó các quy luật thị
trường phát huy tác dụng điều tiết hành vi các tác nhân trong nền kinh tế thay
cho phương pháp quản lí bằng các công cụ kế hoạch hoá trực tiếp mang tính
pháp lệnh, xoá bỏ bao cấp tràn lan của nhà nước để các doanh nghiệp tự chủ,
tự chịu trong sản xuất kinh doanh. Nhà nước thực hiện quản lí nền kinh tế
thông qua pháp luật và điều tiết thông qua các chính sách và các công cụ kinh
tế vỉ mô
Chuyển sang nền kinh tế thị trường là chuyển sang nền kinh tế năng động,
có cơ chế điều chỉnh linh hoạt hơn, thúc đẩy sự phân phối, sử dụng các nguồn
lực và các tác nhân của nền kinh tế hoạt độmg hiệu quả
Mặt khác sự chuyển từ mô hình kinh tế kế hoạch hoá tập trung sang nền
kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là vấn đề còn mới trong lịch sử
kinh tế nước ta. Nên việc nghiên cứu những vấn đề cơ bản về kinh tế thị
trường là sự cần thiết.
1
NỘI DUNG

I > . Sự cần thiết khách quan phát triển nền kinh tế thị thườngđịnh hướng xã
hội chủ nghĩa
1 . Khái niệm
Kinh tế thị trường là hình thức phát triển cao của nền kinh tế hàng hoá trong
đó từ sản xuất đến tiêu dùng đều thông qua thị trường. Nói một cách khác
kinh tế thị trường phát triển trong đó mọi quan hệ kinh tế đều được tiền tệ hoá
.

công cuộc xây dựng chủ nghiã xã hội .
Nó tồn tại khách quan vì vẫn còn cơ sở cho sự tồn tại và phát triển. Đó là sự
phân công lao động xã hội không mất đi mà còn chuyên môn hoá sản xuất
ngày càng sâu. Nó diễn ra không những trong từng địa phương, một nước mà
còn trong sự phân công hợp tác quốc tế .
Trong thời kỳ quá độ và ngay cả dưới chủ nghĩa xã hội vẫn tồn tại những
hình thức sở hữu khác nhau về sở hữu tư liệu sản xuất tức là vẫn còn sự tách
biệt nhất định về kinh tế giữa các chủ thể kinh tế. Ngay cả các doanh nghiệp
cùng dựa trên một quan hệ sở hữu như doanh nghiệp nhà nước, nhưng cũng
chưa thể phân phối sản phẩm cho nhau mà không tính toán hiệu quả kinh tế
vẫn phải sử dụng quan hệ hàng hoá - tiền tệ để tính toán hiệu quả kinh tế bởi
vì :
Kinh tế phát triển tạo sự tách biệt quyền sử dụng và quyền sở hữu tư liệu
sản xuất. Các doanh nghiệp nhà nướccó cùng sở hữu nhưng quyền sử dụng lại
khác nhau. Vì vậy các doanh nghiệp nhà nước có sự tách biệt tương đối về
kinh tế, có quyền tự chủ sản xuất kinh doanh
Do nhiều yếu tố tác động ( trình độ , cơ sở vật chất – kỹ thuật , trình độ tay
nghề của người lao động ) mà giữa các doanh nghiệp nhà nước có sự khác
nhau về hiệu quả sản xuất kinh doanh. Do vậy giữa doanh nghiẹp nhà nước có
sự tách biệt về kinh tế. Vì vậy sử dụng quan hệ hàng hoá - tiền tệ là cần thiết .
3
Nó cũng cần thiết cho công cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa vì chủ nghĩa tư
bản đã biết sử dụng vai trò to lớn của nền kinh tế thị trường để tăng trưởng và
phát triển kinh tế. Chúng ta cũng phải biết khai thác, sử dụng vai trò to lớn
của kinh tế thị trường hay những mặt tích cực của nó như thúc đẩy cải tiến kỹ
thuật, nâng cao năng suất lao động, giảm chi phí sản xuất, thúc đẩy phân
công lao độnh xã hội và hạn chế các mặt trái, khuyết tật của kinh tế thị trường
để tăng trưởng phát triển kinh tế. sự hình thành này còn phù hợp với thời kỳ
quá độ với nhiều hình thức tổ chức kinh tế mang tính chất quá độ .
II > . Những đặc điểm cơ bản của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ

3.1 Nếu nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa cũng dựa trên nhiều sự sở
hưũ khác về tư liệu sản xuất trong đó sở hữu tư nhân là nền tảng thì trái lại
kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam cũng dựa trên
nhiều quan hệ sở hữu về tư liệu sản xuất nhưng sở hữu của nhà nước – sở hữu
công cộng làm nền tảng. Bởi vì sở hữu nhà nước là đại diện cho nhân dân sở
hữu những tài nguyên , tài sản , những tư liệu sản xuất chủ yếu và những của
cải của đất nước.
3.2 Nhiều thành phần kinh tế cùng nhau phát triển .
Trên cơ sở nhiều quan hệ sở hữu có nhiều thành phần kinh tế tham gia
vào sản xuất và lưu thông hàng hoá trên thị trường tức là có nhiều chủ thể
kinh tế với nhiều nguồn lực như sức lao động, vốn, kỹ thuật, kinh nghiệm
quản lí tham gia vào sản xuất hàng hoá lưu thông trên thị trường. Mỗi thành
phần kinh tế chỉ là một bộ phận cấu thành kinh tế thị trường định hướng xã
hội chủ nghĩa mà trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo. Bởi vì .
Mỗi chế độ xã hội đều phải dựa trên một cơ sở kinh tế nhất định , nền
kinh tế nước ta phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa như vậy kinh tế
nhà nước giữ vai trò chủ đạo nhằm tạo nền tảng
Kinh tế nhà nước nắm giữ những ngành , những vị trí trọng yêú trong
nền kinh tế nên việc xác lập vai trò của kinh tế nhà nước là vấn đề có tính
nguyên tắc để đảm bảo nền kinh tế phát triển theo địng hướng xã hội chủ
nghĩa .
5
Kinh tế nhà nước đại diện ch một phương thức sản xuất tiến tiến cho nền
kinh tế dựa trên chế độ công hữu .
Tóm lại:Trong thời kì quá độ lên CNXH ở Việt Nam tồn tại nhiều thành
phần kinh tế trong đó kinh tế nhà nước đóng vai trò chủ đạo và cùng với các
thành phần kinh tế khác phát triển .
3.3 Nhiều hình thức phân phối .
Nếu kinh tế thị trường trong chủ nghĩa tư bản có nhiều hình thức phân phối
trong đó phân phối cho tư bản là chủ yếu thì trong nền kinh tế thị trường định

phân phối ngoài thù lao lao động nhằm sửa chữa những khuyết tật của phân
phối theo lao động. Và phân phối theo nguồn lực đóng góp nhằm thúc đẩy
quan hệ tín dụng phát triển .
3.4 Sự tăng trưởng, phát triển kinh tế gắn liền với công bằng xã hội, với việc
phát triển văn hoá giáo dục để nâng cao dân trí, đào tạo nguồn lực xây dựng
một nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc.
3.5 Kinh tế thị trường ởViệt Nam phát triển theo hướng mở rộng quan hệ
hợp tác kinh tế với nước.ngoài. Đó là là tất yếu vì sản xuất hàng hoá và trao
đổi hàng hoá tất yếu vượt khỏi phạm vi quốc gia mang tính chất quốc tế,
đồng thời đó cũng là tất yếu của sự phát triển nhu cầu .
Thông qua mở rộng quan hệ kinh tế với nước ngoài để biến nguồn lực
bên ngoài thành nguồn lực bên trong tạo điều kiện cho phát triển phát triển
rút ngắn .
Mởi rộng quan hệ dưới nhiều hình thức như hợp tác, liên doanh, liên kết
nhưng phải dựa trên nguyên tắc giữ vững độc lập và tự chủ hai bên cùng có
lợi .
3.6 Nền kinh tế hàng hoá nước ta vận động theo cơ chế thị trường có sự
quản lí của nhà nước .Đó là sự kết hợp cả sự điều tiết của cả bàn tay vô hình
lẫn bàn tay hữu hình nhằm tận dụng được ưu điểm của cả hai sự điều tiết .
Đồng thời khắc phục được hạn chế của cả hai mô hình điều tiết .
* Nền kinh tế hàng hoá vận động theo cơ chế thị trường .
Trước đây chúng ta vận động theo cơ chế tập trung quan liêu bao cấp.
Đặc trưng của cơ chế tập trung quan liêu bao cấp là: nhà nước giao kế hoạch
7
cho các doanh nghiệp với một hệ thống chỉ tiêu mang tính pháp lệnh, nhà
nước cấp phát vật tư, tiền vốn theo chỉ tiêu. Như vậy, nhà nước cho phép phân
bổ nguồn lao động theo kế hoạch. Các cơ quan cấp trên quảnlý chỉ đạo kinh
doanh nhưng không chịu trách nhiệm về các khuyết điểm của mình. Cấp phát
giao nộp theo quản lý, lãi nhà nước thu, lỗ nhà nước bù. Nhà nước thực hiện
bao cấp qua giá và phân phối nền kinh tế bằng hiện vật hoá, tức là quan hệ

tăng lên.
* Sự quản lý của nhà nước.
Nhà nước điều tiết thị trường thực hiện chức năng quản lí vĩ mô niền kinh
tế cần phải: Tôn trọng tính khách quan của cơ chế thị trường và coi trọng tính
tự chủ về kinh tế cua các chủ thể kinh tế ,sự hình thành của giá cả thị trường .
Nhà nước quản lý vĩ mô đó là một sự cần thiết vì cơ chế thị trường ngoài
những ưu điểm còn có những khuyết điểm sự quản lý của nhà nước nhằm
phát huy những mặt tích cực của kinh tế thị trường và khắc phục những mặt
trái của nó. Đây là mục tiêu của nhà nước.
Vai trò quản lý của nhà nước rất quan trọng được thể hiện ở các chức
năng.
Chức năng định hướng cho kinh tế thị trường phát triển theo định hướng
xã hội chủ nghĩa. Việc định hướng này thông qua các chiến lược, quy hoạch,
kế hoạch phát triển. Đâù tư các dự án để nền kinh tế phát triển đúng định
hướng.
Ổn định kinh tế vĩ mô vì thị trường hay bị khủng hoảng gây thất nghiệp và
lạm phát.
Nhà nước phải sửa chữa những thất bại của kinh tế thị trường và khắc
phục nó .
Nhà nước phải đứng ra phân phối và phân phối lại thu nhập quốc dân.
Quản lí tài sản quốc gia như đất đai, rừng, biển … nhằm khai thác nó hợp
lí .
Nhà nước phải thực hiện chức năng xây dựng hệ thống pháp luật để tạo
ra môi trường pháp lý cho các thành phần kinh tế hoạt động .
9
Để thực hiện các chức năng trên thì nhà nước phải sử dụng một hệ thống
các công cụ như :
Sử dụmg pháp luật để quản lí kinh tế- xã hội ,kiểm tra
việc thi hành luật
Sử dụng hế hoạch hoá nền kinh tế

* Mục tiêuphấn đấu năm 2005.
Suy từ kế hoạch phát triển kinh tế đến năm 2010 . Đảng ta đã xây
dựng kế hoạch phát triển kinh tế đến năm 2005 như sau :
Tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững, chuyển dịch mạnh cơ cấu
kinh tế, cơ cấu lao động theo hướng công nghiệp hoá - hiện đại hóa. Nâng cao
rõ rệt hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Mở rộng kinh tế đối ngoại,
đẩy mạnh giáo dục, đào tạo, khoa học và công nghệ. Tăng cường xây dựng
kết cấu hạ tầng kinh tế giữ vững ổn định chính trị và độc lập dân tộc
Cụ thể hoá là :
Phấn đấu đạt nhịp độ tăng trưởng kinh tế bình quân hàng năm cao
hơn 5 năm trước và có bước chuẩn bị cho năm năm tiếp theo .
Phát triển kinh tế nhiều thành phần trong đó kinh tế nhà nước giữ
vai trò chủ đaọ, củng cố kinh tế tập thể, hình thành một bước quan trọng thể
chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Chuyển dịch cơ cấu kinh
tế, cơ cấu lao động theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ, tăng
nhanh hàm lượng công nghệ trong sản phẩm .
Tăng nhanh vốn đầu tư phát triển kinh tế, xã hội, xây dựng cơ cấu kinh tế
có hiệu quả và nâng cao sức cạnh tranh. Hoàn chỉnh một bước cơ bản hệ
thống kết cấu hạ tầng. Đầu tư thích đáng cho các vùng kinh tế trọng điểm , hỗ
trợ đầu tư nhiều hơn cho các vùng còn nhiều khó khăn .
Mở rộng và nâng cao hiệu quả kinh tế đối ngoại. Củng cố thị trường đã
có và mở rộng thêm thị trường mới. Tạo mọi điều kiện thuận lợi để tăng
nhanh xuất khẩu, thu hút vốn, công nghệ từ bên ngoài. Chủ động hội nhập
kinh tế quốc tế có hiệu quả, thực hiện các cam kết song phương và đa
phương .
11
Tiếp tục đổi mới và lành mạnh hoá hệ thống tài chính – tiền tệ, tăng tiềm
lực và khả năng tài chính quốc gia , thực hành triệt để tiết kiệm ; tăng tỷ lệ chi
ngân sách đầu tư phát triển, duy trì ổn định các cân đối vĩ mô, phát triển thị
trường vốn đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội .

Hạn chế của kinh tế thị trường ở .
Kinh tế thị trường có những khuyết tật như tình trạng khủng hoảng ,
thất nghiệp bất bình đẳng , huỷ hoại môi trường ….
4.> Từ những thực trạng và những ưu nhược điểm của kinh tế thị trường
chúng ta cần có những biện pháp giải quyết một cách hợp lí . Cụ thể là .
* Đẩy mạnh phân công lao động xã hội và đa dạng hoá các hình thức sở
hữu vì đây là hai điều kiện ra đời và tồn tại sản xuất hàng hoá .
Đẩy mạnh phân công lao động xã hội đồng nghĩa với quá trình đẩy
mạnh công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước. Hiện nay công nghiệp hoá ở
nước ta phải kết hợp chặt chẽ hai chiến lược công nghiệp theo hướng xuất
khẩu, đồng thời thay thế nhập khẩu. Để thực hiện chiến lược này cần phải
phân công lao động để phát triển những nghành, những lĩnh vực mà đất nước
có lợi thế so sánh như, sản xuất nông nghiệp công nghiệp dệt may … đồng
thờ phải cải tiến công nghệ và kỹ thuật sản xuất .
* Thực hiện đa dạng hoá các hình thức sở hữu. Đối với nước ta quá trình
đa dạng hoá được thể hiện bằng việc phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành
phần. Cụ thể nâng cao vai trò chủ đạo của nền kinh tế nhà nước, phát triển nền
kinh tế tập thể để cùng kinh tế nước nhà tạo nền tảng cho chủ nghĩa xã hội.
Đồng thờ tạo môi trường pháp lí lành mạnh, thúc đẩy các thành phần kinh tế
khác cùng phát triển.
* Hình thành đồng bộ cảc loại thị trường nhằm xây dựng và phát triển
kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa .
Trong những năm gần đây thì phải .
Phát triển thị trường hàng hoá và dịch vụ thông qua việc đẩy mạnh sản
xuất, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và phát triển hệ thống giao thông và
phương tiện vận tải để mở rộng thị trường .
Hình thành thị trường sức lao động .
13
Xây dựng thị trường vốn, từng bước hình thành và phát triển thị
trường chứng khoán nhằm huy động vốn .

15
KẾT LUẬN
Sau năm 1986 nưới ta đã chuyển từ nền kinh tế tập trung quan liêu bao
cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Sự chuyển đổi
mô hình kinh tế này là tất yếu khách quan. Nó phù hợp với xu thế phát triển
của thời đại, đồng thời nó cũng phù hợp với thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã
hội ở Việt Nam
Chủ nghĩa tư bản đã biết vận dụng vai trò to lớn của kinh tế thị trường
để phát triển kinh tế thì chúng ta cũng phải biết vận dụng vai trò to lớn đó để
phát triển niền kinh tế của chính mình.
Cũng giống với các nước tư bản chủ nghĩa khác nước ta cũng sử dụng
sự điều tiết của cơ chế thị trường cùng với sự điều tiết của nhà nước. Nhưng
khác với các nước đó là chúng ta phát triển kinh tế theo định hướng xã hội
chủ nghĩa nhằm mục tiêu dân giàu nước mạnh xã hội công bằng dân chủ văn
minh đảm bảo cho mọi người có cuộc sống ấm no hạnh phúc. Chính vì vậy
vai trò của nhà nước ngoài vai trò điều tiết nền kinh tế nhằm sửa chữa những
khuyết tật của cơ chế thị trường cùng với vai trò tạo môi trường ổn định cho
cơ chế thị trường phát triển thì nhà nước còn phải đảm bảo nền kinh tế phát
triển đúng định hướng xã hội chủ nghĩa

16