TRÌNH BÀY TÍCH LUỸ TƯ BẢN VỀ MẶT CHẤT VÀ VỀ MẶT LƯỢNG, Ý NGHĨA THỰC
TIẾN RÚT RA KHI NGHIÊN CỨU LÝ THUYẾT NÀY VỚI VIỆC QUẢN LÝ CÁC DOANH
NGHIỆP Ở NƯỚC TĂ HIỆN NAY KHI CHUYỂN SANG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG
ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA CÓ SỰ QUẢN LÝ CỦA NHÀ NƯỚC
ĐẶT VẤN ĐỀ
Sự chuyển đổi nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung quan liêu bao cấp
sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là bước đi đúng
đắn cuả Đảng và Nhà nước ta. Những thành tựu đã đạt được trong 15 năm
qua là sự cố gắng của nhiều cấp nhiều ngành, nhiều thành phần kinh tế đem
lại bộ mặt phát triển cho Việt Nam tạo bước đi và khẳng định vị thế trong
khu vực và trên thế giới. Một trong các yếu tố đem lại thành công thì vấn
đề huy động vốn và sử dụng vốn là yếu tố quan trọng và cơ bản nhất bởi lẻ
nó là điều kiện cần thiết, yêu cầu tất yếu đối với quá trình phát triển của
bất kỳ quốc gia nào trên thế giới đặc biệt là Việt Nam trong giai đoạn hiện
nay. Tích luỹ vốn để xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật đáp ứng cho mục
tiêu công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước.
Trong doanh nghiệp vấn đề tích luỹ vốn được xem là yếu tố để
doanh nghiệp có thể mở rộng sản xuất tăng khả năng cạnh tranh và đem lại
thu nhập cao trong tương lai, cùng với nó việc phân bố và sử dụng hiệu quả
cũng là bài toán đòi hỏi các doanh nghiệp cần có sự lựa chọn và đưa ra các
quyết định cần thiết. Thấy rõ được tầm quan trọng của việc tích luỹ vốn
hiện nay, trong giới hạn của bài viết này em tập trung nghiên cứu vấn đề
tích luỹ tư bản ở các góc độ mặt chát và mặt lượng đồng thời đưa ra các
giải pháp có tính khả thu nhằm thúc đẩy quá trình tích luỹ đáp ứng nhu cầu
trong doanh nghiệp nói riêng và kinh tế Việt Nam nói chung trong giai
đoạn tới. Bài viết dưới dạng để án của môn Kinh tế chính trị nên nội dung
gồm có:
Phần I : Lý luận chung về tích luỹ tư bản
1
Phần II: Làm rõ các khái niệm: doanh nghiệp, vốn doanh nghiệp
trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

của nhà tư bản do đó ý muốn chủ quan của nhà tư bản phù hợp với qui luật
khách quan của nền sản xuất tư bản chủ nghĩa. Ngày nay tư bản tích luỹ
chiếm một tỷ trọng ngày càng lớn trong toàn tư bản, lúc đầu bằng một
3
lượng tư bản nhỏ và tài khéo léo của mình mà nhà tư bản đã làm cho qui
mô và lợi nhuận không ngừng lớn mạnh. Các-mac đã nói “Tư bản ứng
trước chỉ là một giọt nước trong dòng sông của sự tích luỹ mà thôi”.
Động cơ của TLTB và tái sản xuất mở rộng TBCN. Mục đích của
sản xuất tư bản là sự lớn lên không ngừng của giá trị để thực hiện mục tiêu
đó các nhà tư bản không ngừng tích luỹ và tái sản xuất mở rộng xem đó
là phương tiện để bóc lột công nhân và làm giàu cho bản thân.
Như vậy tích luỹ giữ vai trò quyết định làm cho nền sản xuất tư bản
lớn nhanh muốn tái sản xuất mở rộng thì phải có vốn lớn tích luỹ là
nguồn gốc cơ bản tạo ra vốn lớn đó. Tích luỹ vốn gắn chặt với quá trình tái
sản xuất mở rộng vì vậy muốn mở rộng sản xuất thì nhà tư bản phải tích
luỹ vốn và chiếm dụng vốn . Mặt khác do cạnh tranh, các nhà tư bản buộc
phải tích luỹ không ngừng làm cho tư bản của mình tăng lên. Nếu không
tích luỹ thì không thể đứng vững trên thị trường đồng nghĩa với sự phá sản.
Trên thực tế ban đầu nhà tư bản rất tiết kiệm để đầu tư mở rộng sản xuất để
hy vọng vào kết quả đầu tư sản xuất của mình và tiêu dùng tư bản tăng lên
cùng với thời gian cùng với sự lớn mạnh của qui mô tích luỹ.
Ở nước ta thì tích luỹ là để mở rộng sản xuất nâng cao hiệu quả sản
xuất và xã hội vì mục tiêu cuả giai cấp công nhân và của toàn xã hội, mục
tiêu “dân giàu nước mạnh xã hội công bằng văn minh”. Tích luỹ vốn được
chúng ta coi là chiến lược và là chìa khoá của sự thành công trong quá trình
phát triển.
2. Mặt lượng của tích luỹ.
Mặt lượng của tích luỹ TB chính là qui mô khối lượng của tư bản
cho tích luỹ, nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến khối lượng tư bản dành cho
tích luỹ chính là khối lượng giá trị thặng dư và tỷ lệ phân chia khối lượng

v
m
m ='

Khi m’ không đổi thì v càng lớn thì khối lượng giá trị thặng dư càng
nhiều tạo điều kiện để tăng qui mô của tích luỹ TB. Ngày nay do cấu tạo
hữu cơ tư bản c/m tăng lên mới nhìn ta tưởng rằng người lao động ngày
càng được nghỉ ngơi thế nhưng thực tế ngược lại họ càng phải làm việc
căng thẳng bị vắt kiệt sức bởi cường độ lao động và sự tập trung cao độ
trong lao động.
3. Mối quan hệ giữa tích luỹ, tích luỹ tập trung tư bản.
Một trong những qui luật của tích luỹ tư bản là quá trình tích tụ và
tập trung vốn ngày càng tăng. Tích tụ vốn là sự tăng lên của qui mô tư bản
cá biệt bằng việc biến một phần lợi nhuận thành vốn đầu tư phụ thêm vào
chu kì sản xuất tiếp theo tích tụ vốn là kết quả của quá trình tích luỹ vốn.
Khối lượng lợi nhuận mà doanh nghiệp tạo ra ngày càng lớn chính là điều
kiện để doanh nghiệp có thể chuyển một phần lợi nhuận để tích luỹ vốn và
không ngừng tăng qui mô sản xuất.
Trong quá trình tích luỹ vốn còn xảy ra quá trình tập trung tư bản.
khác với tích luỹ và tích tụ tập trung tư bản là tập trung khối lượng lớn vào
tay một người này thì nó biến khỏi tay nhiều người ở nơi khác. Sự tiến bộ
của tích luỹ cũng làm tăng thêm vật liệu cho sự tập trung tức là làm tăng
thêm vật liệu theo sự tập trung tức là làm tăng thêm những tư bản cá biệt vì
vậy muốn thực hiện thì trước đó phải tập trung tư bản. Như vậy tập trung
vốn là sự tăng thêm qui mô vốn của doanh nghiệp cá biệt bằng cách hợp
nhất nhiều doanh nghiệp cá biệt có sẵn thành một doanh nghiệp mới có qui
mô lớn hơn.
6
Tập trung vốn có thể được thực hiện theo kiểu cá lớn nuốt cá bé hoặc
chính quá trình cạnh tranh sẽ thúc đẩy các nhà doanh nghiệp riêng lẻ liên

hoá sản xuất. Nguồn gốc của sự tích luỹ cũng là sản phẩm thặng dư do
người lao động tạo ra tạo thành vốn cho các doanh nghiệp vì vậy các doanh
nghiệp cần tăng qui mô tích luỹ mở rộng sản xuất làm ăn hiệu quả. Quy
luật chung của sự tích luỹ tư bản.
Tích luỹ tư bản là nguyên nhân dẫn đến phân cực trong xã hội, xã
hội sẽ xuất hiện hai giai cấp đối lập nhau về quyền lợi một giai cấp gồm
một số ít người với số lượng của cải khổng lồ. Một giai cấp nghèo làm
công ăn lương. Đó là biểu hiện của sự mâu thuẫn trong xã hội tư bản “sự
đối lập giữa tính xã hội hoá sản xuất với tính chất chiếm hữu tư nhân tư bản
chủ nghĩa”. Sự mâu thuẫn sẽ ngày càng trở nên gay gắt đòi hỏi giai cấp tư
bản tự điều chỉnh để cho người lao động có cuộc sống đầy đủ hơn.
II. LÀM RÕ HƠN KHÁI NIỆM VỀ DOANH NGHIỆP, VỐN
DOANH NGHIỆP TRONG NỀN KTTT ĐỊNH HƯỚNG XHCN.
1. Việc ứng dụng lý thuyết này vào thực tiễn là yêu cầu khách quan
để nhằm mục đích em xin trình baỳ các khái niệm làm cơ sở cho việc làm
rõ vấn đề. Doanh nghiệp là chủ thể kinh tế độc lập có tư cách pháp nhân
thực hiện các hoạt động kinh doanh trên thị trường nhằm mục đích tăng
thêm giá trị tài sản do mình sở hữu. Vốn là toàn bộ nguồn lực mà doanh
nghiệp có thể có cho quá trình đầu vào hoạt động kinh doanh đem lại lợi
nhuận cho doanh nghiệp. Trong tình hình hiện nay doanh nghiệp có vai trò
chủ đạo trong nền kinh tế, nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở nước
ta lú hình thức mà doanh nghiệp tồn tại là doanh nghiệp nhà nước doanh
8
nghiệp liên doanh liên kết và doanh nghiệp tư nhân. Họ làm ăn nhanh nhậy
và hiệu quả đem lại bộ mặt phát triển cho Việt Nam.
Để tiến hành công việc sản xuất kinh doanh doanh nghiệp cần phải
có tư liệu sản xuất và nhân công mà muốn có nó doanh nhiệp phải có vốn
để trang trải cho hoạt động của mình ngoài vốn do chính chủ doanh nghiệp
bỏ ra hoặc được bổ xung từ kết quả của hoạt động sản xuất kinh doanh.
Ngoài ra để mở rộng sản xuất thì doanh nghiệp có thể huy động nguồn vốn