HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH
TIỂU LUẬN
Môn học: PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
Tên đề tài:
“ĐỀ XUẤT NHỮNG GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH PHÂN CẤP QUẢN LÝ
NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VÀ ĐỊA PHƯƠNG
TRONG THỜI GIAN TỚI”
Giảng viên giảng dạy: TS.HOÀNG MAI
Học viên thực hiện: LÊ CHÍ QUỐC MINH
Lớp: Cao học HCC-Khóa 16M tại Huế
Lê Chí Quốc Minh-Lớp Cao học 16M tại Huế 1
Thành phố Huế, tháng 3 năm 2013
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 3
NỘI DUNG 5
I. TỔNG QUAN VỀ PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC 5
1.1. Khái niệm phân cấp quản lý nhà nước 5
1.2. Nội dung phân cấp quản lý nhà nước 6
II. HẠN CHẾ PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC HIỆN NAY 7
III. NGUYÊN NHÂN CỦA NHỮNG HẠN CHẾ 8
IV. ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH PHÂN CẤP QLNN 10
4.1. Nguyên tắc trong phân cấp quản lý nhà nước 10
4.2. Đề xuất giải pháp 11
KẾT LUẬN 15
L I M    U
Lê Chí Quốc Minh-Lớp Cao học 16M tại Huế 2
Phân cấp trong hoạt động quản lý nhà nước là một chủ trương lớn, nội dung
quan trọng được đề cập một cách có hệ thống và nhất quán trong các văn kiện của
Đảng ta trong thời gian gần đây. Văn kiện Đại hội Đảng IX xác định “phân công,
phân cấp, nâng cao tính chủ động của chính quyền địa phương” và “phân cấp mạnh
và toàn diện giữa các cấp trong hệ thống hành chính nhà nước” là một trong những

của khu vực, cũng như trên thế giới, việc nghiên cứu nội dung “Đẩy mạnh phân
cấp quản lý Nhà nước giữa Trung ương và địa phương” là thực sự cần thiết.
Qun nghiên cứu nhằm đề xuất những giải pháp để tiếp tục đẩy mạnh phân cấp
quản lý Nhà nước giữa Trung ương và địa phương.
NỘI DUNG
I. TỔNG QUAN VỀ PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC:
Lê Chí Quốc Minh-Lớp Cao học 16M tại Huế 4
1.1. Khái niệm phân cấp quản lý nhà nước.
Hiện nay, có một số quan niệm khác nhau xung quanh khái niệm “phân cấp”.
Theo một số tác giả, phân cấp chính là phân quyền giữa trung ương và địa phương.
Phân cấp là phân ra, chia thành các cấp, các hạng. Phân cấp có sự chuyển giao
quyền lực quản lý xuống các cấp dưới để thực hiện cho sát dân và sát tình hình
thực tiễn, đồng thời, để giảm bớt khối lượng cho cấp trên khỏi phải trực tiếp giải
quyết những việc sự vụ. Việc phân cấp phải gắn trách nhiệm với quyền hạn rõ ràng
và bảo đảm tính thống nhất từ trung ương đến cơ sở. Có quan niệm khác cho rằng,
phân cấp có thể theo hai hướng: một hướng nằm ngang là sự phân chia căn cứ vào
sự khác nhau của các công việc của một cấp; hướng nằm dọc (thẳng đứng) là sự
phân chia theo cơ cấu thứ bậc công việc giữa các cấp khác nhau.
Có ý kiến cho rằng, cần phân biệt “phân cấp quản lý” với một số khái niệm
gần với nó là phân công, phân nhiệm, phân quyền vì “phân công và phân nhiệm
đều để chỉ sự xác định quyền hạn, trách nhiệm cả theo chiều ngang và chiều dọc.
Thông thường, người ta sử dụng khái niệm phân công để chỉ quan hệ theo chiều
ngang với dụng ý phân biệt nó với phân cấp. Nếu phân quyền được hiểu là phân
giao quyền hạn cho một cơ quan hoặc một cấp chính quyền nào đấy thì thực ra sử
dụng thuật ngữ phân công và phân cấp là đầy đủ và chính xác hơn”.
Như vậy, cho đến nay, mặc dù được sử dụng một cách rộng rãi, song cách
hiểu về phân cấp còn chưa hoàn toàn thống nhất.
Hiện nay, căn cứ vào cách phân chia đơn vị hành chính - lãnh thổ mà ở Việt
Nam hình thành các cấp chính quyền: trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện và cấp xã.
Phân cấp quản lý nhà nước, trước hết được hiểu là phân cấp giữa trung ương với

phương, từ cấp trên xuống cấp dưới và không loại trừ trường hợp ngược lại, vì mục
tiêu thống nhất quản lý nhà nước và vì tính hiệu quả, nhiệm vụ cấp dưới được kiến
nghị chuyển giao lên cấp trên hoặc cấp trung ương.
Sản phẩm cuối cùng của quá trình phân cấp quản lý nhà nước là một hệ thống
quy định pháp luật về phân định thẩm quyền quản lý nhà nước và cơ chế thực hiện
những thẩm quyền đó. Như vậy, suy cho cùng, phân cấp bao gồm các nội dung cụ
thể như sau:
Lê Chí Quốc Minh-Lớp Cao học 16M tại Huế 6
- Xác định những thẩm quyền đặc biệt của trung ương trong việc quản lý nhà
nước đối với các lĩnh vực công tác cụ thể nhằm bảo đảm tính thống nhất trong
quản lý nhà nước;
- Xác định những thẩm quyền riêng của từng cấp chính quyền theo tiêu chí
“cấp tốt nhất”;
- Xác định thẩm quyền chung của hai (hoặc một số) cấp chính quyền và cơ
chế phối hợp trong việc thực hiện thẩm quyền chung đó. Thực tiễn quản lý nhà
nước cho thấy không loại trừ sự tác động của một số chủ thể lên cùng một đối
tượng và khách thể quản lý. Trong trường hợp này, không nên tuyệt đối hoá việc
phân định thẩm quyền theo nghĩa “mỗi việc chỉ do một chủ thể đảm nhiệm”. Vấn
đề đặt ra là cần xác định phạm vi trách nhiệm của mỗi chủ thể “đồng quản lý” và
có cơ chế quản lý thích hợp.
- Quy định các điều kiện về tài chính, tổ chức, nhân sự để bảo đảm thực hiện
thẩm quyền được phân định, đặc biệt là những thẩm quyền mới được chuyển giao;
- Xác định cơ chế giám sát, kiểm tra việc thực hiện thẩm quyền là kết quả của
phân cấp quản lý nhà nước.
II. HẠN CHẾ PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC HIỆN NAY:
Thực hiện phân cấp quản lý nhà nước giữa Trung ương và địa phương, vừa
qua xét về tổng thể vẫn chưa đáp ứng được những đòi hỏi bức xúc của thực tiễn,
còn nhiều hạn chế, bất hợp lý:
Phân cấp nhưng chưa bảo đảm quản lý thống nhất, còn biểu hiện phân tán,
cục bộ; kỷ luật, kỷ cương hành chính chưa nghiêm; chưa chú trọng việc thanh tra,

quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp, chưa đề cập nguyên tắc về mối quan hệ giữa
trung ương - địa phương mà hiện nay một số ý kiến cho rằng, đó là nguyên tắc
phân quyền theo chiều dọc. Phân công, phân cấp, nâng cao tính chủ động của
chính quyền địa phương được nêu trong các Nghị quyết của Đảng nhưng dưới góc
độ phương thức hoạt động của Nhà nước mà không phải với tính chất là nguyên
tắc tổ chức thực hiện quyền lực nhà nước thuộc nội dung quy định của Hiến pháp.
Vị trí, mối quan hệ giữa Hội đồng nhân dân và bộ máy hành pháp mà đại diện
là Chính phủ chưa được nhận diện rõ. Nội dung đánh giá về tổ chức và hoạt động
của Hội đồng nhân dân thường được gắn với Quốc hội, xuất phát từ tư duy về tính
Lê Chí Quốc Minh-Lớp Cao học 16M tại Huế 8
hệ thống của các cơ quan quyền lực nhà nước. Do vậy, các nhận định thường tập
trung vào hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân, chưa đề cập về phân cấp là
quan hệ hiện hữu giữa Chính phủ với Hội đồng nhân dân cấp tỉnh.
Hướng kiện toàn chính quyền địa phương chưa đủ rõ và điều này tác động
đến xu hướng cũng như biện pháp phân cấp. Cũng như, nội dung của chủ trương
“bảo đảm sự chỉ đạo thống nhất của trung ương” chưa được làm sáng tỏ cả về lý
luận cũng như trên phương diện thể chế, dẫn đến sự chủ quan khi lập luận về nhu
cầu quản lý thống nhất từ phía trung ương đối với một số lĩnh vực.
Tiêu chí trao quyền (hay ngược lại) cho một cấp địa phương thiếu nhất quán.
Đã có ý kiến về sự cần thiết quản lý thống nhất theo ngành dọc một số lĩnh vực
như an ninh, quốc phòng, tư pháp hay bảo đảm tính tập trung cao độ trong quản lý
nhà nước trên địa bàn đô thị.
Chức năng, nhiệm vụ của Chính phủ chưa được điều chỉnh lại phù hợp với
yêu cầu quản lý nhà nước trong điều kiện mới làm cơ sở cho việc phân định thẩm
quyền giữa trung ương - địa phương. Việc phân cấp được tiến hành thuận lợi khi
thẩm quyền của các chủ thể chuyển giao và được chuyển giao nhiệm vụ, quyền hạn
được phân định rõ. Trong khi đó, Luật Tổ chức Chính phủ chưa được sửa đổi;
chức năng quản lý “vĩ mô” và những lĩnh vực cần quản lý tập trung, thống nhất
theo ngành dọc chưa được nghiên cứu đầy đủ về lý luận và chưa đỉ thuyết phục về
thực tiễn.

với quản lý theo lãnh thổ, phân định rõ những nhiệm vụ QLNN của các sở, ngành
với nhiệm vụ QLNN của các cấp chính quyền địa phương đối với hoạt động kinh
tế -xã hội trên địa bàn.
Thứ hai, phân cấp phải phù hợp với trình độ phát triển kinh tế - xã hội trong
từng giai đoạn, đặc thù của ngành, lĩnh vực, điều kiện và khả năng phát triển của
từng địa bàn; với từng loại hình đô thị, nông thôn, với xu thế hội nhập khu vực và
quốc tế.
Thứ ba, bảo đảm nguyên tắc hiệu quả, việc nào, cấp nào sát thực tế hơn, giải
quyết kịp thời hơn và phục vụ tốt hơn các yêu cầu của tổ chức, doanh nghiệp và
Lê Chí Quốc Minh-Lớp Cao học 16M tại Huế 10
công dân thì giao cho cấp đó thực hiện; phân cấp phải rõ việc, rõ địa chỉ, rõ trách
nhiệm, gắn với chức năng, nhiệm vụ của mỗi cấp.
Thứ tư, phải bảo đảm tương ứng giữa nhiệm vụ, thẩm quyền, trách nhiệm với
nguồn lực tài chính, tổ chức, nhân sự và các điều kiện cần thiết khác; phải đồng bộ,
ăn khớp giữa các ngành, lĩnh vực có liên quan.
Thứ năm, bảo đảm quyền và thực hiện đầy đủ trách nhiệm của HĐND,
UBND và Chủ tịch UBND các cấp trong việc quyết định, thực hiện các nhiệm vụ
đã được phân cấp; chấp hành nghiêm kỷ luật, kỷ cương hành chính, đồng thời, phát
huy dân chủ rộng rãi để nhân dân được tham gia QLNN.
Thứ sáu, phân cấp phải thể hiện được sự đồng bộ, thống nhất trong hệ thống
thể chế, văn bản quy phạm pháp luật gắn với việc đổi mới cơ chế và bảo đảm
quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các đơn vị cơ sở.
Thứ bảy, đối với những vấn đề đã được phân cấp, chính quyền cấp huyện, cấp
xã chịu trách nhiệm tổ chức triển khai thực hiện; các sở, ngành cấp tỉnh (cơ quan
chuyên môn thuộc UBND tỉnh) có trách nhiệm theo dõi, hướng dẫn và kiểm tra,
nếu phát hiện có vi phạm pháp luật hoặc trái với quy hoạch, kế hoạch phát triển
ngành, lĩnh vực thì xử lý theo thẩm quyền hoặc kịp thời báo cáo UBND tỉnh xem
xét.
Thứ tám, từng cấp chính quyền phải cụ thể phân cấp QLNN về kinh tế - xã
hội ở cấp mình một cách có hiệu quả, trách nhiệm này thuộc thẩm quyền của Chủ

máy quản lý mà bản thân các đơn vị hành chính được gọi là trung gian.
- Xác định mô hình tổ chức chính quyền địa phương. Cần tiếp tục nghiên cứu
để có chủ trương rõ ràng, định hướng mô hình tổ chức Hội đồng nhân dân, Uỷ ban
nhân dân và các thiết chế khác (nếu có). Xác định vai trò và địa vị pháp lý của Hội
đồng nhân dân và cơ quan hành chính ở địa bàn nông thôn và đô thị.
- Phân cấp hợp lý giữa Chính phủ và các địa phương bảo đảm tính thống nhất,
khả năng kiểm soát của trung ương và sự chủ động của địa phương. Hiện nay,
ngoài các Luật có tầm bao quát như Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức Hội
đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dân, phân cấp quản lý nhà nước được quy định
trong các luật chuyên ngành khác. Việc điều chỉnh lại quan hệ phân cấp sẽ là phức
tạp nếu kéo theo nhu cầu sửa đổi văn bản lập pháp. Bên cạnh đó, chủ trương đổi
Lê Chí Quốc Minh-Lớp Cao học 16M tại Huế 12
mới hoạt động lập pháp hiện nay là hạn chế tối đa việc quy định về tổ chức bộ máy
ngay trong các luật chuyên ngành. Tuy nhiên, nếu thiếu các quy định đó thì cơ chế
thực hiện lại không đồng bộ. Để duy trì tính liên tục của phân cấp, nên có chủ
trương giao Chính phủ quy định về các vấn đề này và tăng cường hoạt động giám
sát của Quốc hội, nhất là khi Chính phủ quy định về những vấn đề chưa có luật,
pháp lệnh điều chỉnh.
Hai là, đẩy mạnh gắn liền với việc thiết lập chính quyền Trung ương đủ
mạnh, có hiệu lực và hệ thống pháp luật hoàn chỉnh, cùng với cơ chế phát huy dân
chủ, tạo điều kiện thuận lợi cho nguời dân, các tổ chức xã hội tham gia vào hoạt
động quản lý nhà nuớc, tức là thực hiện phân cấp phải bảo đảm:
- Thẩm quyền quyết định của Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp;
- Trách nhiệm giải trình;
- Sự tuân thủ các qui định của pháp luật;
- Đảm bảo công khai, minh bạch, sự giám sát của nguời dân;
- Trình dộ, năng lực thực thi công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức;
Ba là, xác định rõ mục tiêu của phân cấp giữa trung uong và địa phương, tức
là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền giữa Chính phủ, các Bộ, co quan ngang Bộ và
chính quyền tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, giữa chính quyền địa phương

hiện các hành vi vi phạm pháp luật để xử lý nghiêm minh.
Cuối cùng, Sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Tổ chức Chính phủ và Luật Tổ
chức HĐND và UBND các cấp theo huớng điều chỉnh chức năng của Chính phủ
đúng với vai trò là cơ quan thực hiện quyền hành pháp và cơ quan hành chính nhà
nuớc cao nhất. Luật Tổ chức chính quyền địa phương theo nguyên tắc phân biệt
chính quyền đô thị với chính quyền nông thôn và bảo đảm quyền tự chủ, tự chịu
trách nhiệm của chính quyền dịa phương trong việc quyết định và tổ chức thực
hiện chính sách, pháp luật trong phạm vi đuợc phân cấp.
KẾT LUẬN
Phân cấp đã và đang trở thành yêu cầu cấp thiết trong thực thi quyền lực nhà
nước ở nhiều quốc gia trong những thập niên vừa qua, đặc biệt là ở những nước
đang phát triển có cơ cấu tập quyền như Việt Nam. Phân cấp cho địa phương là
Lê Chí Quốc Minh-Lớp Cao học 16M tại Huế 14
một công cụ, biện pháp thúc đẩy và bảo đảm hiệu quả của hoạt động quản lý nhà
nước. Quá trình này đã đem lại những lợi ích thiết thực trong thực thi quyền lực
nhà nước ở địa phương.
Về cơ bản, phân cấp là quá trình chuyển đổi cấu trúc quyền lực chính trị từ
“cứng nhắc” sang linh hoạt, quyền lực nhà nước từ tập trung sang phi tập trung
hoá; hạn chế một phần quyền lực của chính quyền trung ương và tăng dần quyền
lực cho chính quyền địa phương, đưa quyền lực tới gần người dân và do vậy, các
quyết sách chính trị có tính linh hoạt và khả thi hơn.
Đồng thời, phân cấp hỗ trợ quá trình tham gia của người dân vào đời sống
chính trị và hình thành một xã hội dân chủ, tạo điều kiện cho người dân tham gia ý
kiến vào chu trình chính sách công, do đó các quyết định chính sách mang tính dân
chủ, phù hợp với thực tiễn và đáp ứng được đúng nhu cầu phát triển của địa
phương hơn.
Hơn nữa, phân cấp làm tăng sự “đồng thuận” giữa công dân với các chính
sách công. Thông qua quyền được tham gia vào quá trình ra quyết định (hoặc ít
nhất là gần gũi hơn với cấp ra quyết định), người dân dễ dàng có “cảm nhận”
những chính sách của nhà nước là “của dân, do dân và vì dân” hơn. Yếu tố này sẽ