BảNG CHữ CáI VIếT TắT

Viết đầy đủ Viết tắt
Chính trị quốc gia CTQG
Chủ nghĩa xã hội CNXH
Công tác đảng, công tác chính trị CTĐ,CTCT
Đảng Cộng sản Việt Nam ĐCSVN
Đảng uỷ Quân sự trung ơng
ĐUQSTƯ
Hệ thống chính trị
HTCT
Hệ thống chính trị cơ sở
HTCTCS
Hội đồng nhân dân
HĐND
Mặt trận Tổ quốc
MTTQ
Nhà xuất bản Nxb
ủy Ban nhân dân
UBND
Quy chế dân chủ
QCDC
Xã hội chủ nghĩa XHCN
Mục lục
Trang
Mở đầu
3
Chơng 1
một số vấn đề cơ bản về lý luận, thực
tiễn xây dựng hệ thống chính trị cơ sở
vững mạnh ở tỉnh Phú Thọ

Hệ thống chính trị cơ sở là một bộ phận cấu thành HTCT xã hội chủ nghĩa ở
nớc ta. HTCTCS có vai trò rất quan trọng trong việc tổ chức và vận động nhân dân
thực hiện đờng lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nớc, tăng cờng đại đoàn
kết toàn dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân. HTCTCS trực tiếp lãnh đạo,
quản lý và huy động mọi nguồn lực ở cơ sở để phát triển kinh tế, văn hóa xã hội, tổ
chức và chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân; tạo ra tiềm lực vật
chất, chính trị tinh thần, góp phần nâng cao sức mạnh tổng hợp cùng toàn Đảng,
toàn dân, toàn quân bảo vệ Đảng, Nhà nớc và chế độ xã hội chủ nghĩa ở nớc ta.
Phú Thọ là một tỉnh thuộc vùng trung du miền núi Bắc bộ, có vị trí quan
trọng trong lịch sử dựng nớc và giữ nớc của dân tộc Việt Nam. Từ thời Hùng Vơng,
Phong Châu (Phú Thọ) đã đợc chọn làm nơi đóng đô của Nhà nớc Văn Lang- nhà n-
ớc đầu tiên trong lịch sử Việt Nam. Những năm cuối thập kỷ 50 đầu thập kỷ 60 của
thế kỷ XX, khu công nghiệp Việt Trì là khu công nghiệp đầu tiên đợc xây dựng trên
miền Bắc XHCN. Trong giai đoạn hiện nay, Đảng, Nhà nớc và địa phơng đã có
nhiều chủ trơng, biện pháp đầu t xây dựng tỉnh Phú Thọ trở thành trung tâm kinh tế;
trung tâm khoa học, công nghệ, giáo dục- đào tạo, y tế, văn hóa, du lịch, thể thao
của vùng trung du miền núi Bắc bộ; là đầu mối giao thông quan trọng nội vùng, liên
vùng, là thành phố lễ hội về nguồn của dân tộc Việt Nam, là địa bàn trọng điểm
chiến lợc về quốc phòng, an ninh của khu vực cũng nh của cả nớc. Để phát triển Phú
Thọ một cách bền vững cần phát huy mạnh mẽ nội lực, truyền thống của địa phơng
đồng thời tranh thủ sự đầu t giúp đỡ của Trung ơng, các cấp, các ngành, các địa ph-
ơng trong cả nớc. Trong đó, củng cố, xây dựng HTCTCS vững mạnh là giải pháp
quan trọng hàng đầu, trực tiếp quyết định đến chất lợng hiệu quả lãnh đạo, quản lý,
tổ chức thực hiện thắng lợi mọi chủ trơng, chính sách của Đảng, pháp luật Nhà nớc,
phát huy dân chủ trong xây dựng, phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội, quốc phòng- an
ninh, giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn.
Nhận rõ vị trí, vai trò và tầm quan trọng đó, từ khi giành đợc chính quyền
cho đến nay, HTCTCS trên địa bàn tỉnh Phú Thọ luôn luôn đợc quan tâm xây
dựng, củng cố, kiện toàn, phát huy tốt chức năng, nhiệm vụ của mình; lãnh đạo,
3

4
trình đã làm rõ khái niệm HTCT, phân biệt HTCT xã hội chủ nghĩa với HTCT của
thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, luận giải chỉ ra những yếu tố có thể gây mất ổn
định chính trị ở nớc ta gồm: sự phát triển cha vững chắc về kinh tế; tình trạng phân
hóa giàu nghèo đang gia tăng; nạn tham nhũng, hối lộ, buôn lậu và những tệ nạn xã
hội khác; vấn đề sắc tộc và tôn giáo; hoạt động chống phá cách mạng Việt Nam của
các lực lợng phản động.
Quá trình đổi mới HTCT và nhất là từ khi có Nghị quyết Hội nghị lần
thứ năm Ban Chấp hành Trung ơng Đảng Cộng sản Việt Nam khóa IX về Đổi
mới và nâng cao chất lợng hệ thống chính trị ở cơ sở xã, phờng, thị
trấn(3/2002), đã có nhiều công trình nghiên cứu, nhiều cuốn sách đợc xuất bản
đề cập đến lý luận và thực tiễn về HTCT và xây dựng HTCT nói chung ở nớc ta
theo tinh thần đổi mới. Tiêu biểu là hai đề tài khoa học cấp nhà nớc: Các giải
pháp đổi mới hoạt động của hệ thống chính trị ở các tỉnh miền núi nớc ta hiện
nay và Nghiên cứu một số vấn đề nhằm củng cố và tăng cờng hệ thống chính
trị ở cơ sở trong sự nghiệp đổi mới và phát triển của n ớc ta hiện nay do Học
viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh thực hiện. Cùng với đó là sự ra đời các
cuốn sách: Đổi mới và tăng cờng hệ thống chính trị nớc ta trong giai đoạn
mới do tập thể các tác giả Nguyễn Đức Bình, Trần Ngọc Hiên, Đoàn Trọng
Tuyến, Nguyễn Văn Thảo và Trần Xuân Sầm biên soạn; Hệ thống chính trị cơ
sở, đặc điểm, xu hớng và giải pháp của Vũ Hoàng Công; Hệ thống chính trị ở
cơ sở nông thôn nớc ta hiện nay do Hoàng Chí Bảo chủ biên; HTCTCS - thực
trạng và một số giải pháp đổi mới của Viện Nghiên cứu khoa học tổ chức nhà
nớc- Bộ Nội vụ (Chu Văn Thành chủ biên).
Các công trình nghiên cứu trên đã góp phần thiết thực vào giải quyết những
vấn đề lý luận cơ bản về hệ thống chính trị, HTCTCS và xây dựng HTCTCS ở nớc
ta. Đặc biệt đã luận giải làm rõ khái niệm HTCT, HTCTCS, phân tích đặc điểm và
tình hình hoạt động của HTCTCS, đồng thời dự báo những xu hớng biến đổi, phát
triển của HTCTCS trong thời gian tới dới tác động của điều kiện kinh tế- xã hội, của
yêu cầu xây dựng và thực thi nền dân chủ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa,

trình trên có ý nghĩa to lớn đối với việc vận dụng nghiên cứu xây dựng HTCTCS ở
tỉnh Phú Thọ giai đoạn hiện nay.
6
Trực tiếp nghiên cứu về xây dựng HTCTCS ở các tỉnh miền núi, đáng chú ý
có hai cuốn sách: Giải pháp đổi mới hoạt động của hệ thống chính trị ở các tỉnh
miền núi nớc ta hiện nay của các tác giả Tô Huy Rứa, Nguyễn Cúc, Trần Khắc
Việt đồng chủ biên và Một số vấn đề về xây dựng HTCT ở Tây Nguyên do
Phạm Hảo và Trơng Minh Dục đồng chủ biên đợc hình thành trên cơ sở chọn
lọc các bài tham luận tại hội thảo của đề tài khoa học cấp nhà nớc Các giải pháp
đổi mới hoạt động của hệ thống chính trị ở các tỉnh miền núi nớc ta hiện nay.
Trong đó, trên cơ sở nghiên cứu bản chất, đặc trng chủ yếu của HTCT Việt Nam,
những thành tựu đạt đợc của HTCT các tỉnh miền núi trong thời kỳ đổi mới, các
bài viết đã đề cập những đặc điểm và yếu tố ảnh hởng đến quá trình xây dựng
HTCT ở Tây Nguyên, đánh giá tổng quát thực trạng và những vấn đề đặt ra liên
quan đến tổ chức và hoạt động của HTCT các tỉnh Tây Nguyên hiện nay. Ngoài
ra, tác giả Trơng Minh Dục còn có cuốn sách Một số vấn đề lý luận và thực tiễn
về dân tộc và quan hệ dân tộc ở Tây Nguyên. Trong cuốn sách này, trên cơ sở
phân tích tác động ảnh hởng của các yếu tố kinh tế, chính trị, văn hóa, tín ngỡng,
tôn giáo đến đời sống các dân tộc và quan hệ giữa các dân tộc Tây Nguyên, tác giả
đã trình bày những đặc trng của việc tổ chức quản lý xã hội vùng dân tộc thiểu số
Tây Nguyên; đánh giá thực trạng, chỉ ra yêu cầu xây dựng HTCTCS ở Tây Nguyên
trong thời kỳ mới. Tác giả đặc biệt coi trọng việc xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở,
cán bộ ngời dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên, coi đó là nhân tố then chốt để tiến tới
bình đẳng dân tộc và tăng cờng đoàn kết các dân tộc Tây Nguyên, thực hiện thắng
lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa theo định hớng XHCN. Các công trình
nghiên cứu trên đợc thực hiện trong khoảng thời gian từ 2001- 2003, là thời điểm
mà ở địa bàn cơ sở của Tây Nguyên đã có những biến động phức tạp do sự chống
phá của các thế lực thù địch, cũng là lúc HTCTCS ở các tỉnh Tây Nguyên bộc lộ
rõ những hạn chế, yếu kém. Vì vậy, kết quả nghiên cứu trong các công trình đó đã
phản ánh sát thực tình hình mọi mặt của Tây Nguyên, cung cấp thêm những t liệu

Minh, các quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam, chính sách, pháp luật của Nhà nớc
về xây dựng HTCT xã hội chủ nghĩa. Luận văn còn kế thừa những kết quả nghiên cứu
của các công trình khoa học có liên quan.
8
* Cơ sở thực tiễn:
Cơ sở thực tiễn của luận văn là các chủ trơng, biện pháp và hoạt động thực
tiễn trong lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức xây dựng HTCTCS các xã, phờng, thị trấn ở
tỉnh Phú Thọ từ năm 2006 đến 2010.
* Phơng pháp nghiên cứu:
Trên cơ sở phơng pháp luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, đề tài sử dụng tổng
hợp các phơng pháp nghiên cứu của khoa học liên ngành và chuyên ngành. Trong
đó, tập trung sử dụng một số phơng pháp cụ thể nh: kết hợp lô gíc và lịch sử; phân
tích, tổng hợp; điều tra, khảo sát, thống kê; tổng kết thực tiễn và tham khảo ý kiến
chuyên gia.
5. ý nghĩa của luận văn
Kết quả nghiên cứu của luận văn cung cấp thêm cơ sở khoa học cho cấp ủy
đảng, chính quyền, tổ chức chính trị- xã hội các cấp ở tỉnh Phú Thọ xác định chủ tr-
ơng, biện pháp xây dựng HTCTCS vững mạnh đáp ứng yêu cầu đòi hỏi của tình hình
nhiệm vụ trong giai đoạn hiện nay.
Đề tài còn đợc sử dụng làm tài liệu nghiên cứu, giảng dạy ở các học viện, tr-
ờng sỹ quan trong quân đội; các trờng chính trị tỉnh, thành phố và trung tâm giáo
dục chính trị của huyện, thị xã.
6. Kết cấu của luận văn
Luận văn gồm phần mở đầu, 2 chơng (4 tiết), kết luận, danh mục tài liệu
tham khảo và phụ lục.
9
Chơng 1
một số vấn đề cơ bản về lý luận, thực tiễn xây dựng
hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh ở tỉnh Phú Thọ
1.1. Hệ thống chính trị cơ sở và xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững

Trên địa bàn tỉnh có 2 tôn giáo chính là Đạo Phật và Thiên Chúa Giáo với trên
160.000 tín đồ chiếm khoảng 12,5% dân số toàn tỉnh [54, tr.14], c trú ở tất cả các
huyện, thị, thành phố của tỉnh. Các tín đồ và chức sắc tôn giáo trong tiến trình lịch
sử đều thực hiện sống tốt đời đẹp đạo", tin tởng và ủng hộ đờng lối đổi mới của
Đảng. Tuy nhiên, còn một số tà đạo đang lén lút hoạt động, làm ảnh hởng đến đời
sống tâm linh, trật tự an toàn xã hội của địa phơng.
Thành phố Việt Trì là trung tâm hành chính - kinh tế - văn hoá của tỉnh. Trong
quyết định phê duyệt quy hoạch đô thị Việt Nam đến năm 2020 của Thủ tớng Chính
phủ, Việt Trì là một trong 11 đô thị vùng của cả nớc, là trung tâm kinh tế, giáo dục
đào tạo, y tế, văn hoá thể thao của vùng trung du miền núi, là thành phố Lễ hội về
nguồn của cả nớc. Tốc độ tăng trởng kinh tế của tỉnh từ năm 2005 tới nay liên tục
tăng cao bình quân đạt 10,3%. GDP bình quân đầu ngời năm 2010 đạt 11,7 triệu đồng
(tơng đơng 633,2 USD), tăng 2,1 lần so với năm 2005. Tổng kim ngạch xuất khẩu
năm 2009 đạt 285,2 triệu USD [5, tr 02].
Là nơi: Thiên thời, địa lợi, nhân hoà, Phú Thọ đã trở thành trung tâm của Nhà
nớc Văn Lang thời các vua Hùng dựng nớc - Nhà nớc đầu tiên của dân tộc Việt Nam.
Nơi đây còn là địa bàn lu giữ nhiều phong tục tập quán, lễ hội văn hoá truyền thống với
những sắc thái đa dạng, phong phú và mang đậm dấu ấn vùng đất Tổ. Trải qua hàng
ngàn năm lịch sử, cùng với sự phát triển của đất nớc, các thế hệ ngời dân Phú Thọ kế
tiếp nhau phát huy truyền thống cần cù, sáng tạo trong lao động; đoàn kết, dũng cảm,
kiên cờng trong đấu tranh chống thiên tai và giặc ngoại xâm, tình nghĩa thuỷ chung
trong cuộc sống.
Với vị trí địa lý và tiềm năng phát triển kinh tế trọng điểm của khu vực, Phú
Thọ sớm đợc xác định là địa bàn chiến lợc quan trọng trong phòng thủ đất nớc.
Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, tỉnh Phú Thọ đã đợc tặng th-
ởng 02 Huân chơng kháng chiến hạng Nhất, 01 huân chơng chiến công hạng Nhất,
210 huân chơng kháng chiến cho các đơn vị, khu phố, xí nghiệp; 30 cá nhân đợc
phong tặng danh hiệu Anh hùng lợc lợng vũ trang nhân dân; 400 Bà mẹ đợc phong
tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam anh hùng. Năm 1985, Đảng bộ và nhân dân Phú Thọ
đợc nhà nớc tặng thởng Huân chơng sao vàng về thành tích đóng góp to lớn trong sự

hoàn thiện nền dân chủ XHCN, phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động thực
hiện thắng lợi sự nghiệp xây dựng CNXH.
12
Xét về bản chất, HTCT xã hội chủ nghĩa là HTCT nhất nguyên do Đảng
Cộng sản lãnh đạo. Tính nhất nguyên đó nhằm tăng cờng vai trò lãnh đạo của
GCCN đối với xã hội, giữ vững ổn định chính trị, thực hiện tốt dân chủ XHCN, đem
lại quyền lực thực tế thuộc về nhân dân lao động, đảm bảo cho sự phát triển của đất
nớc theo con đờng XHCN. Giữ vững và tăng cờng vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng
sản đối với HTCT xã hội chủ nghĩa và toàn xã hội là nguyên tắc tối cao, là điều kiện
tiên quyết thực hiện thắng lợi mục đích của GCCN là xây dựng thành công CNXH,
CNCS ở mỗi nớc và toàn thế giới.
ở nớc ta, khái niệm HTCT lần đầu tiên đợc sử dụng trong văn kiện hội nghị
lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ơng khóa VI (năm 1990) và cho đến nay khái
niệm này đợc sử dụng khá phổ biến. Đảng ta xác định, HTCT xã hội chủ nghĩa ở n-
ớc ta bao gồm Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nớc Cộng hòa XHCN Việt Nam và
các tổ chức chính trị - xã hội nh: MTTQ Việt Nam, Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh,
Đoàn thanh niênĐây là những thiết chế chính trị nhằm từng bớc xây dựng, phát
triển và hoàn thiện nền dân chủ XHCN, bảo đảm mọi quyền lực thuộc về nhân dân
và thực hiện mục tiêu dân giàu, nớc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.
Về cơ cấu tổ chức, HTCT ở nớc ta hiện nay đợc phân thành bốn cấp: Trung -
ơng, tỉnh - thành phố, huyện - quận và cấp xã, phờng, thị trấn. Trong đó cấp xã, ph-
ờng, thị trấn đợc xác định là đơn vị hành chính cấp cơ sở.
Từ những vấn đề trên, có thể quan niệm: HTCTCS ở tỉnh Phú Thọ là một bộ
phận của HTCT Nớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đợc thành lập ở xã, phờng,
thị trấn của tỉnh Phú Thọ; bao gồm các tổ chức, thiết chế hợp pháp, có quan hệ chặt chẽ,
thống nhất với nhau để thực hiện quyền lực của nhân dân ở cơ sở và xây dựng địa phơng
vững mạnh toàn diện, thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị.
Cấu trúc của HTCTCS ở tỉnh Phú Thọ là một chỉnh thể thống nhất, bao gồm
các tổ chức, các thiết chế chính trị hợp pháp đợc pháp luật thừa nhận đó là: tổ chức
cơ sở đảng; chính quyền cơ sở (HĐND xã, UBND xã); Mặt trận Tổ quốc và các

- Chính quyền xã (bao gồm Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dân xã).
Theo Luật tổ chức và hoạt động của HĐND và UBND thì HĐND xã là cơ quan
quyền lực nhà nớc ở địa phơng, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ
14
của nhân dân, do nhân dân địa phơng bầu ra, chịu trách nhiệm trớc nhân dân địa ph-
ơng và cơ quan nhà nớc cấp trên.
Hội đồng nhân dân xã có chức năng, nhiệm vụ là quyết định và giám sát.
Trong chức năng quyết định, HĐND quyết định những vấn đề trên các mặt kinh tế;
văn hóa, giáo dục, xã hội, an ninh, quốc phòng, trật tự, an toàn xã hội.v.v. Đối với
việc xây dựng chính quyền xã, HĐND xã có nhiệm vụ quyền hạn: bầu, miễn nhiệm,
bãi nhiệm đối với chủ tịch, phó chủ tịch Hội đồng nhân dân, chủ tịch, phó chủ tịch
và thành viên khác của UBND xã; bãi nhiệm đại biểu HĐND; bãi bỏ một phần hoặc
toàn bộ quyết định, chỉ thị trái pháp luật của UBND xã; bỏ phiếu tín nhiệm đối với
ngời giữ chức vụ do HĐND bầu. Trong chức năng giám sát, HĐND giám sát hoạt
động của chủ tịch, phó chủ tịch HĐND, UBND xã, giám sát việc thực hiện nghị
quyết của HĐND, việc tuân thủ pháp luật của cơ quan nhà nớc, tổ chức chính trị - xã
hội , tổ chức xã hội, tổ chức kinh tế, đơn vị vũ trang nhân dân và của công dân ở địa
phơng. Xem xét báo cáo của chủ tịch hội đồng nhân dân, UBND cấp xã, xem xét
việc trả lời chất vấn của ngời bị chất vấn theo quy định của pháp luật. Trong quá
trình thực hiện chức năng giám sát, chủ tịch HĐND, đại biểu HĐND có quyền yêu
cầu các cơ quan nhà nớc hữu quan, tổ chức chính trị-xã hội, tổ chức kinh tế cung cấp
tài liệu, thông tin cần thiết; khi có sai phạm thì có quyền yêu cầu các cơ quan, tổ
chức đó xem xét, xử lý theo thẩm quyền. HĐND xã thực hiện chức năng, quyền hạn
của mình chủ yếu thông qua các kỳ họp (2lần/1 năm), qua hoạt động thờng xuyên
của chủ tịch và phó chủ tịch HĐND, qua hoạt động của các đại biểu HĐND theo
luật định.
Điều 123 Hiến pháp 1992 quy định: UBND do HĐND bầu ra, là cơ quan
chấp hành của HĐND, cơ quan hành chính ở địa phơng, chịu trách nhiệm chấp hành
Hiến pháp, pháp luật và các văn bản của cơ quan nhà nớc cấp trên và nghị quyết của
HĐND. Nh vậy, UBND xã là cơ quan hành chính nhà nớc ở cơ sở. Với t cách đó,

Do các điều kiện địa lý tự nhiên, kinh tế, xã hội chi phối, cho nên HTCTCS
ở tỉnh Phú Thọ có những đặc điểm nổi bật sau đây:
Một là, HTCTCS ở Phú Thọ đợc hình thành từ rất sớm
Thông thờng, trong quá trình hình thành một chế độ xã hội thì HTCT đợc hình
thành trớc hết ở Thủ đô hoặc ở trung tâm kinh tế, chính trị lớn, sau đó sẽ mở rộng ra ở
16
những vùng nông thôn, vùng núi cao. Nhng trên thực tế, HTCT ở Phú Thọ đợc hình
thành sớm hơn các tỉnh khác. Từ năm 1941, ở chiến khu Việt Bắc đã hình thành những
mầm mống của một HTCT mới và ảnh hởng của nó lan rộng đến một số địa phơng của
tỉnh Phú Thọ giáp với Tuyên Quang. Trớc khi giành đợc chính quyền trên phạm vi cả n-
ớc thì ở Phú Thọ đã thành lập đợc một chính quyền cách mạng, làm chủ một phần đất
đai huyện Hạ Hòa, Cẩm Khê hoặc hoạt động bí mật. Chính quyền cách mạng đã phát
triển và mở rộng dần, tạo ra một chiến khu Vần (Hiền Lơng) làm chỗ dựa cho phong
trào cách mạng cả nớc. Đợc núi rừng che chở, chính quyền cách mạng ngày một lớn
dần lên và khi có đủ thời cơ đã tiến hành khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền (huyện
Hạ Hòa khởi nghĩa giành chính quyền sớm nhất ngày 02 tháng 8 năm 1945). Nh vậy,
có thể nói rằng Phú Thọ là một trong những địa phơng có HTCT nói chung, HTCTCS
nói riêng đợc hình thành và phát triển đầu tiên trong cả nớc.
Đợc hình thành trong cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm, cho nên
HTCTCS ở Phú Thọ thể hiện tinh thần yêu nớc nồng nàn, tinh thần cách mạng tiến
công. Mỗi địa danh của quê hơng đều gắn liền với những chiến công và ghi dấu
chân những ngời chiến sỹ cộng sản, của những ngời con u tú của đất nớc. Đồng bào
các dân tộc Phú Thọ sớm giác ngộ theo Đảng, theo Bác Hồ để đánh đuổi giặc ngoại
xâm. Vì vậy, nhân dân Phú Thọ mang trong mình một truyền thống cách mạng vẻ
vang, một lòng tin sắt đá về Đảng, về Bác Hồ. Xét về mặt dân trí thì nhân dân Phú
Thọ, đặc biệt là ở vùng núi có trình độ thấp hơn miền xuôi, nhng trình độ giác ngộ
cách mạng, ý thức độc lập tự do, vì sự nghiệp chung thì cán bộ và nhân dân Phú Thọ
rất cao, không hề kém các tỉnh miền xuôi và đô thị. Truyền thống cách mạng đã ăn
sâu vào tâm thức của cán bộ và đồng bào, có rất nhiều phong trào và tấm gơng sáng
về sự cống hiến cho sự nghiệp chung của dân tộc.

chức đoàn thể chính trị hoạt động hết sức khó khăn, dễ dẫn đến tình trạng quan liêu của
đội ngũ cán bộ và bộ máy quản lý của chính quyền cơ sở.
Ba là, HTCTCS là cấp gần dân nhất, cán bộ chủ chốt trong HTCT phụ
thuộc rất lớn vào sự tín nhiệm của nhân dân trong các kỳ bầu cử.
Đặc điểm này vừa mang tính thể chế, vừa mang tính thực tế. Với t cách là
đặc điểm mang tính thể chế, khác với chính quyền cấp trên cơ sở, nhân dân trong xã
tự lựa chọn những ngời xứng đáng vào cơ quan lãnh đạo, quản lý chính quyền thông
18
qua bầu cử. Nếu đợc dân bầu thì một cá nhân trở thành cán bộ của bộ máy chính
quyền và đoàn thể ở cơ sở. Khi không đợc bầu lại, thì ngời đó trở lại làm công dân
bình thờng. Nhà nớc không bảo đảm công việc cho những ngời thất cử (tùy theo thời
gian công tác có thể bảo đảm chế độ đãi ngộ vật chất dới hình thức bảo hiểm xã
hội). Từ đặc điểm này có thể khẳng định, cấp xã là mắt khâu trung gian, là bớc
chuyển tiếp giữa chế độ tự quản làng xã sang chế độ quản lý hành chính nhà nớc
đầy đủ (sẽ thể hiện ở các cấp chính quyền cao hơn).
Bốn là, hiệu quả hoạt động của HTCTCS tỉnh Phú Thọ phụ thuộc rất lớn
vào vai trò cá nhân ngời đứng đầu các tổ chức và chịu sự ảnh hởng, chi phối bởi
quan hệ dòng họ, lối ứng sử truyền thống.
Khác với HTCT cấp trên, ở cấp cơ sở mức độ phụ thuộc của tổ chức
đảng, chính quyền, đoàn thể vào cá nhân ngời lãnh đạo lớn hơn rất nhiều. Bởi
lẽ, quần chúng nhân dân ở vùng miền núi do dân trí thấp, vì vậy thờng thụ
động hơn so với nhân dân các vùng khác. Các đoàn viên, hội viên của các
đoàn thể, vì nhiều lý do, rất ít khi chủ động đề xuất ý kiến với tổ chức mà
phải chờ đợi sự chỉ đạo, định hớng, hớng dẫn và tác động của lãnh đạo, quản
lý các cấp. Mặt khác cơ quan tham mu, giúp việc cho tổ chức, bộ máy của
Đảng, chính quyền, đoàn thể ở cơ sở không có. Do đó, ng ời lãnh đạo trở
thành linh hồn, trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, hớng dẫn và tổ chức thực hiện
mọi công việc. Câu nói của Bác Hồ: có cán bộ thì có tất cả, cán bộ là gốc của
phong trào, trong phạm vi các xã miền núi và trung du Phú Thọ càng đúng
hơn bất kỳ nơi nào.

phản ánh tâm t, nguyện vọng của nhân dân. Tổ chức và vận động nhân dân thực hiện đ-
ờng lối, chính sách của Đảng, Nhà nớc và các chỉ thị, nghị quyết của tỉnh, của huyện.
Nơi trực tiếp rèn luyện và tạo nguồn cán bộ, lực lợng nòng cốt quyết định chất lợng,
hiệu quả hoạt động của HTCT.
Hai là, HTCTCS làm cầu nối liền giữa Đảng, Nhà nớc với quần chúng nhân
dân cùng hớng đến mục tiêu xây dựng địa phơng vững mạnh.
HTCTCS là cấp tổ chức thực hiện đờng lối, chủ trơng, chính sách của Đảng và
Nhà nớc một cách trực tiếp ngay tại địa bàn dân c, cùng với ngời dân bàn thảo và và
hành động nhằm xây dựng địa phơng vững mạnh. Có thể nói mọi hoạt động của bộ
máy HTCTCS đều gắn chặt với cuộc sống thờng nhật, với lợi ích của mọi ngời dân, do
20
đó nó có tác dụng kiểm chứng nhanh nhất về tính đúng đắn, hợp lý của đờng lối, chính
sách, về hiệu lực và hiệu quả hoạt động của HTCTCS. ở đây, quần chúng nhân dân có
điều kiện trực tiếp thực hiện quyền giám sát của mình đối với HTCTCS. Nh vậy, vai trò
làm cầu nối giữa Đảng, Nhà nớc với quần chúng nhân dân của HTCTCS đợc biểu
hiện không chỉ đơn thuần là truyền đạt và thực hiện đờng lối, chính sách mà quan trọng
hơn là hiện thực hóa tính đúng đắn và giá trị thực tiễn của đờng lối, chính sách ngay tại
địa bàn cơ sở, làm cho đờng lối, chính sách trở thành hiện thực sinh động trong cuộc
sống, đem lại lợi ích cho quần chúng nhân dân và sự phát triển cho xã hội. Đồng thời,
nắm vững và báo cáo kịp thời lên HTCT cấp trên về tình hình cơ sở, về những nhu cầu
và nguyện vong của quần chúng nhân dân, cung cấp những luận chứng khoa học cho
việc hoạnh định đờng lối, chính sách của Đảng, Nhà nớc ngày càng sát với thực tiễn.
Có thể thấy, mối liên hệ giữa Đảng, Nhà nớc với nhân dân biểu hiện thông qua nhiều
kênh, nhiều bậc khác nhau, nhng phụ thuộc rất lớn vào năng lực tổ chức và hoạt động
của HTCTCS, vào chất lợng và uy tín của đội ngũ cán bộ cơ sở.
Ba là, HTCTCS ở tỉnh Phú Thọ trực tiếp tổ chức thực hiện các nhiệm vụ phát
triển kinh tế - xã hội của địa phơng.
Phát triển kinh tế - xã hội là nhiệm vụ chính, nhiệm vụ trung tâm trong lãnh
đạo, điều hành của HTCTCS. Điều này càng có ý nghĩa khi Phú Thọ cha thoát khỏi tỉnh
nghèo, mặt bằng kinh tế - xã hội còn thấp. Do đó, vai trò của HTCTCS trong duy trì sự

tạo ra khi họ đảm nhiệm ở các vị trí liên quan đến hoạch định và chỉ đạo chiến lợc. Chủ
động bố trí lực lợng cán bộ trẻ đợc đào tạo cơ bản vào làm việc trong bộ máy
HTCTCS, vừa tạo điều kiện cho họ rèn luyện vừa giúp tạo sự bứt phá trong suy nghĩ và
hành động của đội ngũ cán bộ cơ sở, khắc phục tình trạng đầu ra của đội ngũ cán bộ
cấp trên là đầu vào của đội ngũ cán bộ cơ sở vốn đang tồn tại hiện nay.
Năm là, HTCTCS tỉnh Phú Thọ là nơi trực tiếp triển khai xây dựng và thực
hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở.
QCDC ở cơ sở là phơng thức, biện pháp để thể chế hóa và pháp quy hóa chế
độ dân chủ XHCN, xác định rõ những nội dung, nguyên tắc, phơng châm trong thực
hiện quyền dân chủ của nhân dân lao động ở cơ sở. Nghị quyết Trung ơng 5 của Ban
Chấp hành Trung ơng Đảng khóa IX xác định: QCDC thực sự là công cụ, một chỗ dựa
pháp lý quan trọng để nhân dân thực hiện đầy đủ, thực chất hơn nữa quyền làm chủ của
mình ở cơ sở. Theo đó, việc tổ chức triển khai xây dựng và thực hiện QCDC của
HTCTCS có vai trò rất quan trọng đối với thực hiện dân chủ XHCN ở cơ sở, thúc đẩy
22
nhanh quá trình dân chủ hóa đời sống xã hội và thực hiện quyền làm chủ của nhân dân
trên thực tế; thúc đẩy quá trình thực hành dân chủ với các hình thức dân chủ đại diện,
dân chủ trực tiếp và dân chủ tự quản.
Thực hiện QCDC cơ sở là phơng hớng cơ bản lâu dài để xây dựng và phát triển
sức mạnh của cộng đồng xã hội, cộng đồng dân c, làm cho mỗi ngời dân trở thành ngời
chủ thực sự của xã hội, là cơ sở tạo sức mạnh đoàn kết, đồng thuận của toàn dân tộc.
Mặt khác, thực hiện QCDC là phơng thức hữu hiệu để đấu tranh chống quan liêu, tham
nhũng làm trong sạch các tổ chức quyền lực, góp phần xây dựng HTCTCS vững mạnh.
1.1.2. Những vấn đề cơ bản về xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững
mạnh ở tỉnh Phú Thọ
* Quan niệm về xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh ở tỉnh Phú Thọ
Quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng chỉ ra rằng: bất cứ sự vật, hiện
tợng nào cũng tồn tại với t cách là một hệ thống, có cấu trúc nhất định, nằm trong
tổng hòa những mối liên hệ, vận động, biến đổi theo những quy luật khách quan.
Theo tinh thần đó, xây dựng HTCTCS vững mạnh ở tỉnh Phú Thọ cần đợc tập trung

Xây dựng HTCTCS vững mạnh ở tỉnh Phú Thọ là trách nhiệm của toàn xã hội,
của các cấp, các ngành, các tổ chức, các lực lợng; là quyền lợi và nghĩa vụ của mọi
cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân ở cơ sở, đặt dới sự lãnh đạo thống nhất
của tổ chức đảng và sự điều hành của chính quyền các cấp. Trong đó, chủ thể -
những tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm chính và có tác động trực tiếp vào đối tợng là
HTCTCS trên địa bàn tỉnh Phú Thọ có thể phân chia thành:
Chủ thể lãnh đạo xây dựng HTCTCS là đảng ủy cơ sở và cấp ủy cấp trên trực tiếp
cơ sở (huyện ủy, thị ủy, thành ủy). Chủ thể quản lý, điều hành, tổ chức thực hiện là
chính quyền cơ sở và chính quyền cấp trên cơ sở (HĐND, UBND huyện, thị xã, thành
phố). Các tổ chức chính trị xã hội ở cơ sở là một chủ thể quan trọng, trực tiếp trong xây dựng
HTCTCS vững mạnh bao gồm: MTTQ và đoàn thể chính trị xã hội ở địa phơng. Trong đó,
đảng ủy, chính quyền và các tổ chức chính trị xã hội ở cơ sở vừa là những chủ thể, vừa là
đối tợng xây dựng HTCTCS vững mạnh ở Phú Thọ.
Lực lợng xây dựng HTCTCS ở tỉnh Phú Thọ là toàn bộ các lực lợng trên địa
bàn, có thể phân chia thành lực lợng của cơ sở và lực lợng của cấp trên cơ sở. Trong
24
đó, lực lợng của cơ sở là nòng cốt, chủ yếu, quyết định bao gồm cán bộ, đảng viên,
quần chúng nhân dân ở cơ sở, hội viên của các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã
hội-nghề nghiệp, tổ chức xã hội ở cơ sởLực lợng của cấp trên cơ sở là cán bộ,
đảng viên của HTCT cấp huyện, cấp tỉnh, lực lợng của các ngành và nhân dân địa
phơng. Ngoài ra, còn có lực lợng phối, kết hợp của các cơ quan, đơn vị đứng chân
trên địa bàn nh các trờng cao đẳng, đại học, các đơn vị của lực lợng vũ trang Quân
khu II, các công ty, tổng công ty, các tổ đội công tác
Nội dung xây dựng HTCTCS vững mạnh
Xây dựng HTCTCS ở tỉnh Phú Thọ tập trung vào một số nội dung cơ bản sau:
Một là, củng cố, kiện toàn cơ cấu tổ chức bộ máy HTCTCS. Bộ máy của
HTCTCS gồm các thành tố cơ bản là: tổ chức cơ sở đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ
quốc và các tổ chức chính trị-xã hội ở cơ sở đợc tổ chức phù hợp, tơng ứng với
những hình thức tổ chức cộng đồng dân c. Mỗi tổ chức có cấu trúc riêng, có những
bộ phận giúp việc với các chức danh chuyên môn và cách thức hoạt động riêng theo