ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
CHU THỊ HƯƠNG GIANG
ĐÁNH GIÁ ĐẶC ĐIỂM NÔNG SINH HỌC
CỦA MỘT SỐ DÒNG BƯỞI CON LAI
TẠI TỈNH THÁI NGUYÊN
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CÂY TRỒNG ii
LỜI CAM ĐOAN
Tên tôi là: Chu Thị Hương Giang
Học viên cao học khoá 20 - Chuyên ngành Trồng trọt. Niên khoá 2012 -
2014 tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên - Đại học Thái Nguyên.
Đến nay tôi đã hoàn thành luận văn nghiên cứu cuối khoá học.
Tôi xin cam đoan:
- Đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong Luận
văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện Luận văn này đã
được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong Luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc.
Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về những lời cam đoan trên.
Thái Nguyên, ngày 15 tháng 10 năm 2014
Người làm cam đoan
Chu Thị Hương Giang
iii
LỜI CẢM ƠN
Luận văn này được hoàn thành với sự giúp đỡ tận tình của các thầy cô công
1.1. Tính cấp thiết của đề tài 1
1.2. Mục đích, yêu cầu của đề tài 2
Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4
1.1. Tình hình nghiên cứu về giống bưởi trên thế giới 4
1.1.1. Nghiên cứu về nguồn gốc và phân loại 4
1.1.2. Nghiên cứu về giống 7
1.2. Tình hình sản xuất và nghiên cứu bưởi tại Việt Nam 8
1.2.1. Tình hình sản xuất bưởi ở Việt Nam 8
1.2.2. Các nghiên cứu về giống tại Việt Nam 12
1.2.3. Những khó khăn trong việc trồng bưởi ở nước ta 17
1.3. Yêu cầu sinh thái của cây bưởi 18
1.3.1. Nhiệt độ 18
1.3.2. Nước 19
1.3.3. Đất đai 19
1.3.4. Ánh sáng 20
phận (lộc, hoa, quả, thân chính, lá) 29
2.4. Phương pháp xử lý số liệu 30
Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 31
3.1. Kết quả nghiên cứu một số đặc điểm hình thái của các dòng bưởi thí nghiệm 31
3.1.1. Đặc điểm hình thái thân cành 31
3.1.2. Đặc điểm hình thái lá 34
3.1.3. Đặc điểm hình thái hoa 36
3.1.4. Đặc điểm hình thái quả 38
3.2. Đặc điểm sinh trưởng, khả năng cho năng suất của các dòng bưởi thí nghiệm 39
3.2.1. Kết quả nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng lộc của các dòng bưởi
thí nghiệm 39
3.2.2. Sự ra hoa, đậu quả và năng suất của các dòng bưởi thí nghiệm 51
3.2.3. Nghiên cứu khả năng bảo quản hạt phấn của các dòng bưởi con lai
tại Thái Nguyên 56
3.2.4. Đánh giá số lượng NST của các tổ hợp lai 57
3.3. Tình hình sâu bệnh hại trên các dòng thí nghiệm 60
Bảng 1.2: Tên gọi của các nhóm con lai (hybrids) 6
Bảng 1.3. Diện tích và sản lượng một số loại quả ở Việt Nam 9
Bảng 1.4: Tình hình sản xuất bưởi của Việt nam 2007 - 2011 10
Bảng 1.5: Kết quả điều tra các giống cam quýt ở Việt Nam 11
Bảng 3.1: Đặc điểm thân cành của các dòng bưởi thí nghiệm 31
Bảng 3.2: Đặc điểm hình thái bộ lá của các dòng bưởi tham gia thí nghiệm 34
Bảng 3.3: Đặc điểm hoa của các dòng bưởi thí nghiệm 36
Bảng 3.4: Đặc điểm quả của các dòng bưởi thí nghiệm 38
Bảng 3.5: Đặc điểm sinh trưởng của lộc xuân 39
Bảng 3.6: Động thái tăng trưởng chiều dài lộc xuân 41
Bảng 3.7: Đặc điểm sinh trưởng của lộc hè 43
Bảng 3.8: Động thái tăng trưởng chiều dài lộc hè 44
Bảng 3.9: Đặc điểm sinh trưởng của lộc thu 45
Bảng 3.10: Động thái tăng trưởng chiều dài lộc thu 47
Bảng 3.11: Đặc điểm sinh trưởng của lộc đông 48
Biểu 3.3. Động thái tăng trưởng lộc thu 47
Biểu 3.4. Động thái tăng trưởng chiều dài lộc đông 50
1
MỞ ĐẦU
1.1. Tính cấp thiết của đề tài
Ngày nay khi nhu cầu về lương thực và dinh dưỡng của con người đã tương
đối đầy đủ thì rau quả là một yếu tố quan trọng không thể thiếu góp phần cân bằng
dinh dưỡng trong mỗi bữa ăn hàng ngày. Trong tất cả các loại rau quả thì bưởi là
một trong những trái cây đặc sản có lượng vitamin C và vitamin A dồi dào, làm
tăng sức đề kháng cho cơ thể. Chỉ cần nửa trái bưởi đã có đủ 78% nhu cầu vitamin
C hàng ngày. Bưởi không chỉ dễ ăn, vị ngọt mát, rất thích hợp làm món tráng miệng
hàng ngày mà còn có tác dụng bổ dưỡng cơ thể, phòng và chữa một số bệnh như
cao huyết áp, đau dạ dày, tiểu đường nên rất được người dân ưa chuộng. Các nhà
khoa học đã minh chứng rằng bưởi có khả năng làm giảm nguy cơ ung thư tuyến
tiền liệt, do có chứa một lượng lớn lycopence (chất chống oxy hóa). Không chỉ
dừng ở đó, người ta còn tìm thấy trong bưởi có chứa axit phenolic, chất này có thể
ngăn chặn một số bệnh ung thư chết người, và các bệnh mãn tính khác như bệnh
viêm khớp, bệnh lupus
Theo số liệu của Tổng cục thống kê, đến năm 2011 cả nước ta có 776,2
nghìn ha cây ăn quả, trong đó diện tích cam quýt là 73,4 nghìn ha, diện tích bưởi,
bòng là 45,2 nghìn ha, được trồng ở hầu khắp các tỉnh trong cả nước, và có nhiều
xuất khẩu thì việc nghiên cứu và tạo ra những bộ giống phù hợp có năng suất, chất
lượng cao là yêu cầu rất cần thiết của vùng miền núi phía Bắc nói chung và Thái
Nguyên nói riêng.
Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn trên cùng với mong muốn góp phần giải quyết
vấn đề về giống phù hợp với điều kiện sinh thái tại Thái Nguyên, tôi tiến hành
nghiên cứu đề tài :"Đánh giá đặc điểm nông sinh học của một số dòng bưởi con
lai tại tỉnh Thái Nguyên".
1.2. Mục đích, yêu cầu của đề tài
1.2.1. Mục đích:
- Đánh giá đặc điểm nông sinh học của một số dòng con lai tại Thái Nguyên,
xác định dòng bưởi có khả năng sinh trưởng và chống chịu tốt, cho năng suất và
chất lượng quả cao làm vật liệu chọn tạo giống phù hợp với sản xuất khu vực miền
núi phía Bắc nói chung và Thái Nguyên nói riêng. 3
1.2.2. Yêu cầu của đề tài
- Đánh giá đặc điểm hình thái của các dòng bưởi thí nghiệm
- Đánh giá đặc điểm sinh trưởng, năng suất, chất lượng quả của các dòng
bưởi tham gia thí nghiệm; khả năng nảy mầm của hạt phấn và kết quả đánh giá số
lượng NST của các dòng con lai.
- Đánh giá tình hình sâu bệnh hại trên các dòng bưởi thí nghiệm.
1.2.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
- Trên cơ sở đánh giá đặc điểm nông sinh học của một số dòng bưởi lai để
tìm ra những dòng có năng suất chất lượng tốt, có triển vọng cho sản xuất. 4
Chương 1
TỔNG QUAN TÀI LIỆU
Citrus grandis (L).Osbeck.
Cây bưởi thuộc họ cam:
Rustaceae.
5
Họ phụ:
Aurantioideae.
Chi:
Citrus.
Chi phụ:
Eucitrus.
Loài:
Citrus grandis
Trong nhóm cam quýt nói chung và nhóm cây trong họ hoa hồng (Rutaceae)
đều có chung những đặc điểm phân loại như: Cây có mang tuyến dầu chủ yếu phân
bố ở lá, bầu mọc nối trên đài hoa, lá phần lớn có đỉnh viền răng cưa, quả gồm hai
hay nhiều noãn bên trong.
Họ hoa hồng được phân chia thành 130 giống (genus) với những đặc điểm
chung như trên, 130 giống này nằm trong 7 họ phụ khác nhau, trong đó họ phụ hoa
hồng (Aurantirideae) có ý nghĩa nhất. Sự phân loại chi tiết hơn dưới họ phụ
Aurantirideae có tộc Citreae (28 giống) và tộc phụ Citrinae (13 giống), 3 nhóm
“tiền cam quýt” và nhóm “cam quýt thực sự” được phân nhóm từ Citreae và tộc phụ
Citrinae. Sự phân loại cam quýt khá phức tạp vì có rất nhiều giống (cultivars) trong
sản xuất và các dạng con lai của các giống này (hybrids), hiện tượng hạt đa phôi,
Sour orange
Mandarin
Pomelo(grape fruit)
Shadock(pummelo)
Lemon
Citron
Lime
Tritoliete (poncirus)
Kumquat
Cam ngọt
Cam chua
Quýt
Bưởi chùm
Bưởi
Chanh ta
Chanh có núm
Chanh vỏ mỏng
Chanhđắng (chanh3 lá)
Quất
Bảng 1.2: Tên gọi của các nhóm con lai (hybrids)
Tangar = C. reticulata x C. sisnensis
Tangelo = C. reticulata x C. paradisi
Lemonlime = C. Limon x C.aurantifolia
Citrange = C. Trifoliate x C. sisnensis
Citrumelo = C. Trifoliate x C. paradisi
Limequat = C.aurantifolia x C. F. Margarita
Theo sơ đồ phân loại cây có múi của Swingle (1948) [25] thì bưởi và bưởi
chùm là hai loài khác nhau trong cùng một chi Citrus, tuy vậy bưởi đơn và bưởi
chùm có mối quan hệ chặt chẽ. Theo Webber, bưởi chùm xuất hiện ở Barbados
giống, Indonexia 5 giống.
- Ở Thái Lan, theo kết quả điều tra, khảo sát của tác giả N.Chomchalaw và
cộng sự thì bưởi có 51 giống trên toàn bộ lãnh thổ, trong đó có nhiều giống mới có
triển vọng phát triển sản xuất (Do Dinh Ca, 1995) [18].
Theo Prasert Anupunt - Viện Làm vườn Thái Lan, các giống bưởi phổ biến
trong sản xuất được trồng ở các tỉnh miền Trung như Nakhon Pathom, Samut
Sakhon, Samut songkhram. Một số giống khác như: Khao Tangkwa, Som Krun,
Khao Udom Sook và Manorom được trồng ở Chai Nat và Nakhon Sawan; giống
Khao Uthai là giống đặc sản của tỉnh Uthai Thani; giống Takhoi và Som Pol được
trồng phổ biến ở Phichit; giống Pattavia chỉ trồng ở vùng phía nam như ở tỉnh Surat
Thani, Songkhla, Narathiwat và Pattani.
- Trung Quốc có 3 giống bưởi ngon: bưởi Văn Đán, Sa Điền, bưởi ngọt
Quan Khê Đây là những giống đã được Bộ nông nghiệp Trung Quốc công nhận
là hàng nông nghiệp chất lượng cao và cấp huy Phần vàng. Trong đó có giống
bưởi Văn Đán rất nổi tiếng ở Đài Loan, do có đặc tính tự thụ, phôi không phát
triển nên không có hạt, chất lượng rất tốt được nhiều người ưa chuộng (Nguyễn
Văn Tôn, 1993) [14]. 8
Theo W.C.Zhang (1981) có 7 giống bưởi chùm là những giống có nguồn gốc
từ cây lai. Ở Trung Quốc dùng phương pháp lai tạo đã tạo ra được các giống bưởi
có ưu thế lai nổi trội có triển vọng cho chiến lược phát triển cây ăn quả có múi hàng
hoá của nước này với chất lượng cao, giá thành hạ, khả năng cạnh tranh cao trên thị
trường thế giới (Nguyễn Văn Tôn, 1993) [14].
- Philippines là một nước sản xuất nhiều bưởi. Tuy nhiên các giống bưởi ở
Philippine đều là các giống nhập nội từ các nước như Trung Quốc, Thái Lan, ví
dụ: giống Khao phuang từ Thái Lan, giống Amoy và Sunkiluk gốc Trung Quốc, chỉ
có giống Fortich là giống địa phương (Do Dinh Ca, 1995) [18].
Tại trung tâm nghiên cứu cây trồng quốc tế Davao tác giả N.T.Estellena và
Diện tích
(ha)
Sản lượng
(tấn)
Diện tích
(ha)
Sản lượng
(tấn)
Diện tích
(ha)
Sản lượng
(tấn)
Chuối 71.893
1.523.420
99.627
1.489.740
99.489
1.523.430
Bưởi 2.129
71.200
595.800
Cam 54.495
600.000
61.415
745.894
61.500
729.400
Dứa 39.375
460.000
38.908
521.589
38.854
533.800
Dừa 121.500
quất da rất mỏng màu hồng trông đẹp mắt vị chua; quất trục (cây quýt) ghi trong một
số sách cổ Trung Quốc là sản phẩm quý của phương Nam đem sang Trung Quốc trước
tiên. Các báo cáo của tác giả Tanaka (Nhật Bản) trong chuyến đi khảo sát châu Á đã
nhắc đến loài cam quýt đựơc trồng ở Việt Nam từ đầu thế kỷ 20. Hiện nay ở Nhật Bản
có một số giống bưởi khá nổi tiếng, những giống bưởi này được Tanaka thu nhập từ
vườn thực vật Sài Gòn mang về trồng thử nghiệm ở Nhật Bản (Tanaka, 1954) [26].
Tuy nhiên cam quýt mới chỉ thực sự phát triển mạnh trong thời kỳ sau 1954,
thời kỳ xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc, đặc biệt sau những năm 60 của thế kỷ 20 nhờ
chính sách phát triển nông nghiệp của chính phủ, diện tích và sản lượng cam quýt
tăng nhanh, nhiều nông trường trồng cam quýt được hình thành ở miền Bắc như
nông trường Sông Lô, Cao Phong, Sông Bôi, Thanh Hà, Vân Du, Đông Hiếu, Sông
Con, Phủ Quỳ, Bố Hạ với diện tích hàng ngàn ha cam quýt ở các nông trường
quốc doanh này, cùng với các vùng cam quýt truyền thống như: bưởi Đoan Hùng,
bưởi Phúc Trạch, cam Bố Hạ, quýt vàng Bắc Sơn, cam sành Hà Giang… nghề trồng
cam quýt được coi là một nghề sản xuất mang lại hiệu quả cao và được nhiều người
quan tâm.
Bảng 1.4: Tình hình sản xuất bưởi của Việt nam 2007 - 2011
Chỉ tiêu 2007 2008 2009 2010 2011
Diện tích (ha) 2.037 2.056 2.129 2.221 2.224
Năng suất (tấn/ha) 11,2 10,5 11,1 11.7 11,4
Sản lượng (tấn) 22.811 21.532 23.576 26.115 25.538
Nguồn: FAO, 2012
Từ bảng thống kê trên chúng ta thấy trong 5 năm (2007-2011) nhìn chung
diện tích, năng suất, sản lượng bưởi của nước ta đều tăng:
- Từ năm 2007 – 2008 thì diện tích tăng không đáng kể, sản lượng và năng
suất đều giảm. 11
- Từ 2008 -2010 diện tích, năng suất và sản lượng đều tăng.
Bình, S
ơn La, Lai Châu,
Nghệ An
2 Hà Giang, Hà Tĩnh
3
Chanh vỏ
mỏng có
núm
4 Hà Giang, Nghệ An -
4 Chanh chua
11
Yên Bái, Vĩnh Phúc, S
ơn
La, Lai Châu, Nghệ An
1 Yên Bái
5 Quýt 46
Hà Giang, Yên Bái, Phú
Thọ, Hoà Bình, S
ơn La,
Lai Châu,
Ninh Bình,
Nghệ An, Lạng Sơn
25
Hà Giang, Yên Bái,
Hà T
ĩnh, Lạng
Sơn, Cần Thơ, B
ến
Lạng S
ơn, Hà
Giang, Phú Thọ
9 Bưởi lai 4
Hà Giang, Yên Bái, Ngh
ệ
An, Lạng Sơn
4
Phú Thọ, Cần Th
ơ,
Bến Tre
10
Các loài
cam quýt
khác
3
Yên Bái, Sơn La, Ngh
ệ
An
4
Phú Thọ, Hà T
ĩnh,
Cần Thơ
Tổng 185 Tổng 64
Nguồn: Đỗ Đình Ca - Viện nghiên cứu rau quả 12
Ngoài bộ giống hiện đang được trồng nhiều ở các vùng cam quýt trên thế giới,
ở nước ta còn có các loài thuộc họ cam quýt hoặc thuộc họ hàng gần với cam quýt
Trong nhiều năm qua, Viện nghiên cứu rau quả đã nghiên cứu, tuyển chọn và
thi tuyển giống cây có múi: 13 giống bưởi (Bưởi chùm, Đoan Hùng, Thanh Trà,
PT3.10; PT3.36, PT3.13 …) và 11 giống cam sành. Những giống này đã được Bộ
Nông nghiệp và Phát triển nông thôn công nhận là những giống tiến bộ kỹ thuật.
Nguyễn Văn Dũng và cộng sự (1997) [5], tập đoàn cây ăn quả của Viện
nghiên cứu rau quả đã thu thập được 22 chủng gồm 170 giống. Trong đó cây có múi
gồm 9 giống cam, 12 giống quýt, 8 giống chanh và 5 giống bưởi (có 1 giống bưởi
nhập nội từ Ai Cập).
Phạm Thị Chữ (1998) [4] đã nghiên cứu tuyển chọn giống bưởi Phúc Trạch-
Hương Khê- Hà Tĩnh đã chọn được 3 giống đầu dòng là: M1, M4 và M5 để nhân ra
sản xuất đại trà. Theo tác giả thì giống bưởi ở Việt Nam rất đa dạng và phong phú,
mỗi giống có những đặc điểm riêng biệt và nổi trội, chính những đặc điểm này đã
tạo nên đặc sản của mỗi vùng. Nguồn gốc của các giống bưởi đặc sản phần lớn là do
biến dị tạo nên .
Trong 3 năm (1993- 1995), Mạc Thị Đua (1997) [3] đã tiến hành chọn lọc
bưởi Thanh Trà, tác giả đã chọn được 8 cây đầu dòng cho năng suất cao, phẩm
chất tốt.
Lê Quang Hạnh (1994) [8] cho thấy ở vùng khu IV cũ tác giả đã thu thập
được 23 giống bưởi, 8 giống cam, 8 giống quýt và 4 giống chanh. Trong số này có
những giống hội tụ khá nhiều những đặc tính quí như khả năng cho năng suất cao,
chất lượng tốt … Trong thực tế những giống này đã trở thành những giống chủ lực
của vùng cam quýt hàng hoá thuộc khu IV cũ.
Kết quả nghiên cứu tuyển chọn từ tập đoàn giống bưởi thuộc các tỉnh phía
Bắc của Trần Thế Tục (1995) [15] đã xác định được 8 giống bưởi là Đoan Hùng,
bưởi ngọt Như Quỳnh, bưởi đường Yên Phong, Phú Thọ 1, 2 ….Đồng thời tác giả
cho biết ở vùng miền Đông Nam Bộ nước ta có khoảng 20 giống bưởi khác nhau.
Giống bưởi được ưa chuộng nhất là bưởi đường da láng (đường núm), bưởi đường
lá cam, bưởi Thanh Trà và bưởi ổi.
và Ngàn Sâu thuộc hai huyện Hương Sơn và Hương Khê tỉnh Hà Tĩnh. Hai giống
điển hình là bưởi Phúc Trạch (Hương Khê) và bưởi đường Hương Sơn. Lá và quả
bưởi đường Vinh đều to hơn bưởi Đoan Hùng, vỏ mỏng hơn, ngọt và khô hơn bưởi
Đoan Hùng. 15
- Bưởi Lông Cổ Cò:
là giống bưởi đặc sản của huyện Cái Bè tỉnh Tiền Giang.
Hiện nay, diện tích bưởi Lông Cổ Cò vào khoảng 1.700 ha, sản phẩm chủ yếu dùng
tiêu thụ nội địa.
- Bưởi Thanh Trà
: là một trong những đặc sản của tỉnh Thừa Thiên Huế, đã
trở thành biểu trưng của văn hoá ẩm thực Cố Đô Huế. Diện tích bưởi Thanh Trà
ước khoảng 1.114 ha, phân bố chủ yếu tại các huyện Hương Trà, Phong Điền,
Hương Thủy và thành phố Huế. Trong quy hoạch của tỉnh, diện tích bưởi Thanh Trà
tiếp tục được mở rộng, tiến tới ổn định ở mức 1.400 ha.
- Bưởi Biên Hoà: vùng trồng nổi tiếng là ở cù lao Phố và cù lao Tân Triều
trên sông Đồng Nai. Quả to, hình quả lê, vỏ dày, cùi xốp trắng, múi dễ tách, ăn
giòn, ngọt dôn dốt chua. Khối lượng quả trung bình từ 1,2 - 1,5 kg, tỷ lệ phần ăn
được trên 60%. Thời vụ thu hoạch bắt đầu từ tháng 9 dương lịch.
-
Bưởi Phúc Trạch:
nguồn gốc ở xã Phúc Trạch, huyện Hương Khê, tỉnh Hà
Tĩnh. Hiện nay được trồng ở hầu hết 28 xã trong huyện và các vùng phụ cận. Bưởi
Phúc Trạch được coi là một trong những giống bưởi ngon nhất ở nước ta hiện nay.
Quả hình cầu hơi dẹt, vỏ quả màu vàng xanh, khối lượng trung bình từ 1- 1,2 kg, tỷ
lệ phần ăn được 60- 65%, số lượng hạt từ 50- 80 hạt, màu sắc thịt quả và tép múi
phớt hồng, vách múi giòn dễ tách rời, thịt quả mịn, đồng nhất, vị ngọt hơi chua, độ
quả hình lê, vỏ quả sau khi chín có màu xanh vàng hoặc màu da cam, quả dễ bóc,
tép bó chặt, ngọt có mùi thơm, không he đắng. Bưởi Phục Hoà có những đặc điểm
giống như bưởi Sa Điền (huyện Dung, Quảng Tây, Trung Quốc) qua quá trình
trồng ở Việt Nam thấy chất lượng tốt hơn như vị ngọt thanh hơn, có nhiều nước
hơn,… nên rất được ưa chuộng.
Bưởi Phục Hoà nếu được chăm sóc đúng quy trình kỹ thuật thì sau khi trồng
3 - 5 năm cho thu hoạch quả, sau 15 năm cây bước vào thời kỳ sai quả ổn định và
có thể kéo dài 40-60 năm. Sản lượng 1 cây có thể đạt 150-350 quả, mặt khác bưởi
Phục Hoà còn có đặc điểm là dễ bảo quản - Sau khi thu hoạch nếu được lựa chọn và
bảo quản tốt trong điều kiện bình thường có thể bảo quản được 3 - 4 tháng (Người
dân Trung Quốc gọi quả có đặc điểm như vậy là “đồ hộp hoa quả tự nhiên” ) [20].
Ngoài những giống bưởi chính kể trên còn có nhiều giống bưởi ngon được
trồng rải rác ở các tỉnh trong cả nước như: bưởi Ổi, bưởi Da Láng (Biên Hoà, Vĩnh
Long), bưởi Tàu, bưởi Bành, bưởi Phò Trạch (Thừa Thiên Huế), bưởi Luận Văn
(Thanh Hoá), bưởi Quế Dương (Hoài Đức – Hà Nội), bưởi Hoàng Trạch (Văn
Giang – Hưng Yên). Ở mỗi vùng, các giống bưởi đều có vai trò nhất định trong sản
xuất nông nghiệp.
Copyright: Tài liệu đại học ©