BÀI LÀM
1. Căn cứ vào khoản 3 Điều 8 BLHS, hãy phân loại tội phạm đối với tội
giết người?
a. Khái niệm tội phạm:

Điều 8 BLHS nước Cộng hòa XHCN Việt Nam năm 1999 đã định nghĩa
khái niệm tội phạm như sau: “Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội
được quy định trong BLHS, do người có năng lực TNHS thực hiện một cách
cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ
Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc
phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức,
xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tự do, tài sản, các
quyền, lợi ích hợp pháp khác của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác
của trật tự pháp luật XHCN”.
Như vậy, có thể định nghĩa tội phạm một cách khái quát như sau: tội
phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội, có lỗi, trái pháp luật hình sự và phải
chịu hình phạt.
b. Phân loại tội phạm đối với tội giết người:
Trước hết cần hiểu tội phạm tuy có chung các dấu hiệu như đã trình bày
nhưng những hành vi phạm tội cụ thể có tính chất và mức độ nguy hiểm cho
xã hội rất khác nhau. Tội phạm bao gồm từ những hành vi có tính chất đặc
biệt nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm đến an ninh quốc gia, đến những hành
vi có tính nguy hiểm cho xã hội không lớn. Những hành vi phạm tội cụ thể
không những có sự khác nhau về nguyên nhân và điều kiện phát sinh, về
tính chất của các quan hệ xã hội bị xâm hại mà còn có sự khác nhau ngay ở
tính chất và mức độ nguy hiểm của hậu quả do hành vi phạm tội gây ra hoặc
đe dọa gây ra cũng như ở nhiều tình tiết khách quan và chủ quan khác.
Một trong những hình thức tội phạm xảy ra khá phổ biến trong đời sống
hiện nay là tội giết người. Giết người là hành vi cố ý tước đoạt tính mạng
của người khác một cách trái pháp luật.
Điều 93 BLHS 1999 quy định về tội danh này như sau:

các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này, thì có thể phải nhận mức cao
nhất trong khung hình phạt là mười lăm năm tù. Căn cứ vào khoản 3 Điều 8
BLHS, loại tội phạm này thuộc loại tội phạm rất nghiêm trọng – tội phạm
gây nguy hại rất lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối
với tội ấy là đến mười lăm năm tù.
Ngoài ra, khoản 3 Điều 93 BLHS còn quy định các hình phạt bổ sung đối
với người phạm tội giết người, như “bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành
nghề hoặc làm công việc nhất định từ một năm đến năm năm, phạt quản chế
hoặc cấm cư trú từ một năm đến năm năm”.
2. Xác định loại cấu thành tội phạm đối với tội giết người (Điều 93
BLHS):
Cấu thành tội phạm là tổng hợp những dấu hiệu chung có tính đặc
trưng cho loại tội phạm cụ thể được quy định trong luật hình sự. Trong luật
hình sự, do tính đa dạng của tội phạm, có thể có nhiều CTTP khác nhau cho
loại tội phạm cụ thể. Theo mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội được
CTTP phản ánh, CTTP được phân thành ba loại: CTTP cơ bản, CTTP tăng
nặng và CTTP giảm nhẹ. Theo đặc điểm cấu trúc, CTTP được phân thành
hai loại: CTTP vật chất và CTTP hình thức.
Trong bài này, chúng ta tập trung xem xét loại cấu thành tội phạm đối
với tội giết người (Điều 93 BLHS) dựa theo mức độ nguy hiểm của hành vi
phạm tội được CTTP phản ánh. Tội phạm theo luật hình sự Việt Nam phải
được luật hình sự. Nhà nước quy định tội phạm trong luật hình sự bằng cách
mô tả những dấu hiệu của CTTP và quy định những dấu hiệu đó trong luật.
Do vậy, tất cả những dấu hiệu của CTTP đều phải là những dấu hiệu đã
được quy định trong luật hình sự. Trước hết, nhà làm luật xây dựng CTTP
cơ bản cho mỗi loại tội phạm. Nó chỉ bao gồm những dấu hiệu đặc trưng có
ở mọi trường hợp phạm tội của loại tội nhất định, thể hiện tính nguy hiểm
của loại tội đó và cho phép phân biệt loại tội này với loại tội phạm khác.
Trên cơ sở đó, nhà làm luật căn cứ vào tình hình tội phạm và yêu cầu đấu
tranh phòng chống với mỗi loại tội, có thể xây dựng một hoặc nhiều CTTP

xảy ra. Hành vi của A là hoàn toàn có lỗi cố ý, có mục đích là để trả thù B.
Có thể rút ra những dấu hiệu của lỗi cố ý trực tiếp trong hành vi phạm tội
của A như sau:
- Về lí trí: A nhận thức rõ tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi
phạm tội giết người của mình, một hành vi được xếp vào loại tội phạm đặc
biệt nghiêm trọng và thấy trước hậu quả của hành vi đó, xâm phạm tới tính
mạng của người khác mà cụ thể là chị B – người đang mang thai.
Nhận thức rõ tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi là sự nhận
thức được tính chất gây thiệt hại cho xã hội của hành vi đang thực hiện trên
cơ sở nhận thức những tình tiết khách quan của nó – những tình tiết tạo nên
tính gây thiệt hại của hành vi. Những tình tiết đó có thể là mặt thực tế của
hành vi, là đặc điểm của đối tượng tác động của tội phạm, là những điều
kiện khách quan như công cụ, thủ đoạn, thời gian, địa điểm phạm tội
Trong trường hợp này, A có định giết B, biết B đi chơi chưa về nhà nên
chọn thời gian 8 giờ tối đến nấp ở bụi cây gần nhà B, đợi B về để giết. Rõ
ràng A đã có sự tính toán, thăm dò từ trước. Rõ ràng trong lí trí của A đã có
sự nhận thức rõ về hành vi giết hại B và A cũng đã thấy trước được hậu quả
của hành vi do mình gây ra.
- Về ý chí: Người phạm tội là A mong muốn hậu quả phát sinh, đó là cái
chết của B. Điều đó có nghĩa hậu quả của hành vi phạm tội mà A đã thấy
trước hoàn toàn phù hợp với mục đích – phù hợp với sự mong muốn của
người đó. Khi đã nhận thức được tính chất nguy hiểm của hành vi cho xã
hội, cho người bị hại là B mà A mong muốn thực hiện nó. Đặc biệt ở đây
tính chất nguy hiểm của hành vi phạm tội của A sẽ tăng lên đáng kể do A
biết B mang thai mà vẫn có ý định giết B để trả thù mà không cần quan tâm
tới hậu quả sẽ xảy ra là cái chết của B, điều đó có thể dẫn tới sự nguy hiểm
cho cả tính mạng, sức khỏe của đứa con trong bụng B.
Hành vi giết phụ nữ mà biết có thai có thể hiểu là trường hợp nạn nhân
bị giết là người đang mang thai và bản thân người giết khi thực hiện hành vi
giết người cũng đã biết rõ điều đó. Trường hợp giết người này bị coi là

vi theo dõi, thăm dò hoạt động của B. Biết B đi chơi chưa về nhà, hắn đã
tìm chỗ thuận lợi để nấp đi, qua đó tạo ra điều kiện tốt nhất để hành động
phạm tội, tước đi tính mạng của B. Nhưng khi chưa đạt được mục đích thì
A đã bị đội tuần tra bắt giữ, nên hành vi của hắn chưa thuộc mặt khách quan
của cấu thành tội phạm mà chỉ là hành vi chuẩn bị thực hiện khách quan của
tội phạm.
5. Mức hình phạt cao nhất Tòa án có thể áp dụng đối với A là bao
nhiêu?
Theo luật hình sự Việt Nam, không phải hành vi chuẩn bị phạm tội nào
cũng bị truy cứu TNHS. Người chuẩn bị phạm một tội rất nghiêm trọng
hoặc một tội đặc biệt nghiêm trọng, thì phải chịu trách nhiệm hình sự về tội
định thực hiện. Tính chất nguy hiểm của hành vi chuẩn bị phạm tội được
Nhà nước xem xét để truy cứu trách nhiệm hình sự và nó hoàn toàn phụ
thuộc vào tính chất nghiêm trọng của tội phạm mà người đó định thực hiện.
Trích khoản 2 Điều 52 BLHS 1999:
“ Đối với trường hợp chuẩn bị phạm tội, nếu điều luật được áp dụng có
quy định hình phạt cao nhất là tù chung thân hoặc tử hình, thì mức hình
phạt cao nhất được áp dụng là không quá 20 năm tù; nếu là tù có thời hạn
thì mức hình phạt không quá một phần hai mức phạt tù mà điều luật quy
định”.
Như đã phân tích ở phần 1, tội giết người là loại tội phạm đặc biệt
nghiêm trọng. A đã chuẩn bị phạm tội để giết chị B (đang có thai), như vậy
hành vi của A có thể cấu thành tội “Giết phụ nữ mà biết là có thai” theo
khoản 1 Điều 93 BLHS 1999. Đối với trường hợp chuẩn bị phạm tội, khi
quyết định hình phạt tòa án không những phải dựa vào quy định chung về
căn cứ quyết định hình phạt cho mọi trường hợp phạm tội mà còn phải dựa
cả vào quy định bổ sung cho trường hợp này. Với hành vi chuẩn bị phạm tội
hình phạt được quyết định theo các điều luật của Bộ luật này về các tội
phạm tương ứng (căn cứ theo Khoản 1 Điều 52 BLHS 1999). Đối chiếu với
khoản 2 Điều 52 BLHS, mức hình phạt cao nhất mà Tòa án có thể áp dụng

tự và an ninh của đất nước.