BÀI GIẢNG NGHIỆP VỤ HẢI QUAN
NỘI DUNG
Phần I : Lịch sử Hải quan Thế giới;
Phần II : Lịch sử Hải quan Việt Nam;
PHẦN I
LỊCH SỬ HẢI QUAN THẾ GIỚI
LỊCH SỬ HẢI QUAN THẾ GIỚI
Tổ chức Hải quan Thế giới được hình thành bắt đầu từ năm
1947 khi chính phủ của 13 quốc gia châu Âu, đại diện trong
Ủy ban Hợp tác Kinh tế châu Âu đồng ý thành lập một nhóm
nghiên cứu. Nhóm này có trách nhiệm khảo sát khả năng thành
lập một hoặc nhiều hiệp hội Hải quan châu Âu
Đến năm 1948, nhóm nghiên cứu thành lập Ủy ban Kinh tế và
Ủy ban Hải quan.
Ủy ban Kinh tế là tổ chức tiền nhiệm của Tổ chức phối hợp và
Phát triển Kinh tế (OECD), còn Ủy ban Hải quan trở thành Hội
đồng Hợp tác Hải quan (CCC).
LỊCH SỬ HẢI QUAN THẾ GIỚI
Ngày 04/11/1952, Công ước thành lập Hội đồng Hợp tác hải
quan có hiệu lực. Hội đồng này có trách nhiệm lãnh đạo và
duy trì sự họat động của CCC .
Ngày 26/01/1953 Kỳ họp lần thứ nhất của Hội đồng hợp tác
Hải quan được tổ chức ở Brussels, Bỉ . Tại hội nghị này có đại
diện của 17 quốc gia Âu châu đã tham dự kỳ họp, cho đến nay
ngày 26/01 hàng năm được xem là ngày kỷ niệm Hải quan
quốc tế.
Ngày 25/9/1974 Công ước quốc tế về Đơn giản hóa và hài hòa
thủ tục Hải quan có hiệu lực thi hành.
LỊCH SỬ HẢI QUAN THẾ GIỚI
Ngày 21/5/1980 Công ước Nairobi( Công ước hỡ trợ lẫn nhau
trong việc phòng ngừa, ngăn chặn và điều tra tội phạm Hải

LỊCH SỬ HÌNH THÀNH
Họat động thuế quan ở nước ta xuất hiện từ thời Nhà Lý
( Thế kỷ thứ XI ) và trở thành bộ phận hữu cơ của nền
ngoại thương.
►
Năm 1858 thực dân Pháp xâm lược nước ta và năm 1884
bằng Hiệp ước Patơnốt, thực dân Pháp đã đặt ách cai trị
lên tòan đất nước ta. Song song với việc lập nên bộ máy
cai trị các cấp, để đảm bảo quyền lợi kinh tế trong lĩnh vực
ngoại thương, thực dân Pháp đã thiết lập bộ máy thuế quan
khá hòan chỉnh từ trung ương xuống đến các địa phương,
hệ thống này được duy trì cho đến Cách mạng 8/1945.
►
HẢI QUAN VIỆT NAM
LỊCH SỬ HÌNH THÀNH
Ngày 10/9/1945, đồng
chí Võ Nguyên Giáp –
Bộ trưởng Bộ Nội Vụ
Chính phủ lâm thời Việt
Nam dân chủ Cộng hòa
đã ký Sắc lệnh thành lập
Sở Thuế quan và Thuế
gián thu (tiền thân của
Tổng cục Hải quan ngày
nay).
►
HẢI QUAN VIỆT NAM
LỊCH SỬ HÌNH THÀNH
Ngay sau khi giành được chính quyền, nhằm phục vụ tốt
chính sách thu thuế và kiểm sóat việc thu thuế có hiệu quả,

+ “ Thu các quan thuế nhập cảng và xuất cảng;
+ Thu các thuế gián thu có biên vào số tổng dự tóan ;
+ Thu các món tiền do sự kinh doanh các độc quyến mà có;
+ Thu hộ các thuế lặt vặt cho quỹ địa phương, quỹ thành phố hay
quỹ các phòng thương mại”.
►
Theo đề nghị của Bộ trưởng Bộ Tài chính, Bộ trưởng Bộ nội vụ thay
mặt Chính phủ nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ký Sắc lệnh số
28/SL, bổ nhiệm ông Trịnh văn Bính làm tổng giám đốc Sở thuế quan
và Thuế gián thu. Các sắc lệnh trên là cơ sở pháp lý ban đầu cho các
họat động của Sở Thuế quan và Thuế gián thu trong những ngày đầu
thành lập. Trong thời kỳ này mô hình tổ chức của Sở theo mô hình bộ
máy Thương chính ( Thuộc Bộ Tài chính ).
►
HẢI QUAN VIỆT NAM
Quá trình phát triển của Hải quan Việt Nam và sự ra đời của Luật
Hải quan
Giai đọan 1 : từ tháng 5/1945 – tháng 7/1954 :
Hình ảnh các cán bộ
thuế quan trong
kháng chiến chống
Pháp và sau ngày
hòa bình lập lại ở
miền Bắc
HẢI QUAN VIỆT NAM
Quá trình phát triển của Hải quan Việt Nam và sự ra đời của Luật
Hải quan
Giai đọan 1 : từ tháng 5/1945 – tháng 7/1954 :
Tổ chức của các Ty chính Thuế quan ở các địa phương ngoài bộ
phận hành chính văn phòng, còn có ban Kiểm nã lưu động và

Kháng chiến chống Pháp thắng lợi, miền Bắc hòan tòan giải
phóng và đi lên chủ nghĩa xã hội, còn miền Nam tạm thời bị đế
quốc Mỹ và lực lượng tay sai thống trị. Mặc dù nền kinh tế của
ta bị chiến tranh tàn phá nặng nề, các ngành tiểu thủ công
nghiệp chưa được hồi phục, nhưng Chính phủ đã có chủ trương
mở rộng buôn bán với các nước, do đó cần phải có lực lượng
chức năng có khả năng hòan thành nhiệm vụ đảm bảo chính
sách độc quyền ngoại thương của Nhà nước, trong tình hình mới
này Sở Hải quan trung ương ra đời trực thuộc Bộ công thương
( Bộ ngoại thương ).
►
HẢI QUAN VIỆT NAM
Quá trình phát triển của Hải quan Việt Nam và sự ra đời của Luật
Hải quan
Giai đoạn 2 từ 1954 –1960 :
Đội giám quản Nghệ An
►
Đội giám quản Hải Phòng năm 1955
►
Đội thuế năm 1955
►
HẢI QUAN VIỆT NAM
Quá trình phát triển của Hải quan Việt Nam và sự ra đời của Luật
Hải quan
Giai đoạn 2 từ 1954 –1960 :
Nhiệm vụ trong giai đọan này là : Giám sát, quản lý, đôn đốc
việc thi hành chính sách, thể lệ thủ tục xuất nhập khẩu hàng hóa,
tích cực xây dựng ngành hải quan XHCN, để bảo vệ kinh tế
quốc gia, bảo vệ chính trị, bảo vệ thực hiện kế họach ngoại
thương và tăng thêm tích lũy vốn cho ngân sách Nhà nước.

quan;
+ Phát hiện và ngăn ngừa các thiếu sót trong xếp dỡ, vận
chuyển, sắp xếp, bảo quản hàng hóa XNK ”
►
HẢI QUAN VIỆT NAM
Quá trình phát triển của Hải quan Việt Nam và sự ra đời của Luật
Hải quan
Giai đoạn 3 từ 1960 – 1975:
Hải quan Cửa khẩu Móng Cái phối
hợp với các lực lượng liên nghành
kiểm tra hàng xuất, nhập khẩu
►
Trạm kiểm sát liên nghành Cửa
khẩu Móng Cái (Quảng Ninh)
►
Kiểm tra hàng nhập khẩu
►
HẢI QUAN VIỆT NAM
Quá trình phát triển của Hải quan Việt Nam và sự ra đời của Luật
Hải quan
Giai đoạn 3 từ 1960 – 1975:
Ngày 27/02/1960 Chính phủ ban hành Điều lệ hải quan kèm
theo Nghị định số 03/CP :
Đây là giai đọan đánh dấu sự phát triển mới của Hải quan Việt
Nam. Tại chương II của Điều lệ hải quan quy định nhiệm vụ của
cơ quan hải quan được quy định như sau:
+ “ Giám sát quản lý hàng hóa, hành lý, tiền tệ, kim khí
quý, đá quý, ngọc trai, bưu phẩm, bưu kiện, công cụ vận tải xuất
hay nhập;
+ Thi hành chính sách thuế XNK và thu các loại thuế