Sáng kiến kinh nghiệm công nghệ 10 Trường THPT Phước Thiền
SỬ DỤNG HÌNH ẢNH ĐỂ NÂNG CAO HIỆU QUẢ DẠY HỌC
BÀI 17: PHÒNG TRỪ TỔNG HỢP DỊCH HẠI CÂY TRỒNG -
CÔNG NGHỆ 10
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.
Trong dạy học nói chung, trong dạy môn Công Nghệ nói riêng, vấn đề đặt ra là
phải đổi mới chiến lược đào tạo con người. Đặc biệt cần đổi mới phương pháp dạy
học (PPDH) theo hướng phát triển thế hệ mới năng động, sáng tạo, cho học sinh (HS)
tìm tòi khám phá, từ đó tìm ra tri thức và tiếp nhận tri thức một cách chủ động. Ở
nước ta, việc đổi mới PPDH đã diễn ra, nhất là trong thời gian gần đây.Tức là chúng
ta đang dần chuyển từ việc dạy học theo hướng lấy giáo viên (GV) làm trung tâm
sang việc dạy học lấy HS làm trung tâm. Giáo viên chính là những người hướng dẫn,
tổ chức, điều khiển cho HS để các em tự lĩnh hội tri thức.
Tuy nhiên dạy học Công nghệ 10 ở trung học phổ thông (THPT) phần lớn vẫn còn
trong tình trạng thầy đọc, trò chép,… người giáo viên ít chú trọng đến vấn đề phát huy
tính tự học của HS, ít khi đặt ra vấn đề mang tính chất tìm tòi cho HS phát triển năng
lực tư duy, tự học và tự nghiên cứu. Việc dạy và học công nghệ lớp 10 trong nhà
trường phổ thông muốn đạt hiệu quả cao cần phải có sự kết hợp nhuần nhuyễn trong
việc khai thác hệ thống kênh chữ và hình ảnh. Hình ảnh ngoài vai trò là phương tiện
trực quan minh hoạ cho kênh chữ, nó còn là một nguồn tri thức lớn có khả năng phát
huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh trong quá trình học tập. Bên cạnh đó
thông qua hình ảnh, con đường nhận thức của học sinh được hình thành, giúp cho học
sinh tự mình phát hiện và khắc sâu kiến thức, giúp cho giáo viên tổ chức việc dạy và
học theo đặc trưng bộ môn nhằm đạt hiệu quả cao.
Mặc khác nhiệm vụ phát triển của nghành Nông nghiệp hiện nay là nâng cao
năng suất và chất lượng nông sản, sản xuất ra những sản phẩm sạch phục vụ cho đời
sống con người, nhưng trên thực tế chất lượng nông sản của nông dân Việt Nam hiện
GV: Vũ Thị Kim Thành 1
Sáng kiến kinh nghiệm công nghệ 10 Trường THPT Phước Thiền
nay còn thấp, trong các sản phẩm nông sản dư lượng các chất hoá học có hại cho sức
khoẻ người tiêu dùng còn vượt mức cho phép quá lớn. Một trong những nguyên nhân

a. Quan niệm về hình ảnh
Theo từ điện Tiếng Việt, “Hình ảnh là hình người, vật, cảnh tượng thu được bằng
khí tượng quang học( như máy ảnh) hoặc để lại ấn tượng nhất định và tái hiện dược
trong trí nhớ”. Hình ảnh dạy học dùng để truyền đạt các lượng tin bằng các loại tranh,
biểu đồ, sơ đồ và các đồ thị.
Với đặc thù của môn Công Nghệ nói chung và bài 17 nói riêng, hình ảnh không
chỉ là nguồn cung cấp thông tin mà còn là phương tiện trực quan thể hiện hình dạng,
cấu trúc, đặc tính của sự vật, hiện tượng, được giáo viên sử dụng trong quá trình dạy
học để nâng cao hiệu quả của quá trình này giúp cho học sinh lĩnh hội tri thức một
cách chủ động, tích cực, hình thành ở các em những kĩ năng, kĩ xảo, thái độ cần thiết.
Đồng thời kênh hình còn là phương tiện kết nối giữa giáo viên và học sinh trong quá
trình thực hiện các hoạt động dạy và học.
b.Vai trò của hình ảnh trong dạy học bài 17- Công Nghệ 10
Trong quá trình dạy học công nghệ hình ảnh có vai trò hết sức quan trọng, nó
không chỉ là phương tiện trực quan và những đồ dùng trực quan mà còn là tri thức
quan trọng.
• Đối với giáo viên:
Trong dạy học Công Nghệ nói chung và dạy học bài 17 nói riêng, sử dụng các
loại hình ảnh trong và ngoài sách giáo khoa đã góp phần làm phong phú thêm phương
tiện để giáo viên tổ chức quá trình dạy học. Sử dụng hình ảnh trong quá trình dạy học
cũng tạo điều kiện giáo viên áp dụng các phương pháp tích cực vào trong giảng dạy.
Giáo viên không mất thời gian cung cấp thêm kiến thức vì kiến thức đã có sẵn trong
GV: Vũ Thị Kim Thành 3
Sáng kiến kinh nghiệm công nghệ 10 Trường THPT Phước Thiền
hình ảnh, do đó giáo viên có nhiều thời gian hơn để hướng dẫn, tổ chức học sinh học
tập. Giáo viên có thể sử dụng hình ảnh trong quá trình dạy học để điều khiển, hướng
dẫn các hoạt động, tiến trình nhận thức của học sinh, từ đó phát huy được tính sáng
tạo, tích cực trong học tập của học sinh.
• Đối với học sinh:
Trong quá trình học, với những hình ảnh đẹp, sống động chứa nhiều thông tin bổ

bài giảng mà còn góp phần là nguồn cung cấp kiến thức mới lạ, hiệu quả sinh động,
hấp dẫn. Hình ảnh còn giúp cho giáo viên thuận lợi và tiết kiệm thời gian trong quá
trình giảng dạy. Tuy nhiên, việc khai thác và sử dụng hình ảnh vẫn còn nhiều hạn chế.
Một số giáo viên chưa nhận thức được đầy đủ vai trò của hệ thống hình ảnh, cho rằng
hình ảnh chỉ là đồ dùng trực quan nên việc sử dụng hình ảnh chỉ mang tính chất minh
hoạ cho kênh chữ. Một khó khăn đặt ra là muốn sử dụng hình ảnh trong dạy học thì
phải sử dụng công nghệ thông tin nên một số giáo viên đứng tuổi, những giáo viên ở
vùng sâu, vùng xa thường ít hoặc không sử dụng đồ dùng trực quan để tạo nhu cầu và
hứng thú cho học sinh.
2.2. Thực trạng trước khi làm đề tài
a. Thuận lợi:
• Về phía giáo viên:
- Còn trẻ, nhiệt huyết, thật sự yêu nghề.
- Khắc phục được các khó khăn trong cuộc sống, trong dạy học, thường xuyên học
hỏi, trao dồi tích lũy kinh nghiệm.
- Được sự giúp đỡ của đồng nghiệp, lãnh đạo nhà trường, lãnh đạo cấp trên.
- Cơ sở vật chất, thiết bị của nhà trường tương đối đủ thực hiện nhiệm vụ.
• Về phía học sinh:
- Đa số học sinh khối 10 đang ở độ tuổi hiếu động, thích tìm tòi, khám phá.
GV: Vũ Thị Kim Thành 5
Sáng kiến kinh nghiệm công nghệ 10 Trường THPT Phước Thiền
- Học sinh hiện nay rất thích sử dụng máy tính nên tiện lợi trong việc tra cứu tài liệu
học tập, nắm bắt thông tin.
b. Khó khăn:
• Về phía giáo viên:
- Là giáo viên trẻ nên còn thiếu kinh nghiệm.
- Chuẩn bị, soạn giảng mất nhiều thời gian.
- Kinh tế gia đình còn khó khăn, con còn nhỏ.
• Về phía học sinh:
- Học sinh còn xem nhẹ môn học.

a. Dạng hình ảnh tổng hợp: Giáo viên có thể treo tường hoặc chiếu trên màng
hình máy chiếu một hình ảnh lớn trong đó có nhiều hình nhỏ qui về tâm, yêu cầu học
sinh quan sát rồi từ đó rút ra kiến thức cần nắm.
GV: Vũ Thị Kim Thành 7
Lựa chọn hình ảnh phù hợp với nội dung
Phân tích nhu cầu về hình ảnh
Nghiên cứu nội dung bài dạy giáo khoa
Xử lý sư phạm hình ảnh
Giáo viên chiếu hình ảnh
Sáng kiến kinh nghiệm công nghệ 10 Trường THPT Phước Thiền
Cụ thể ở phần I bài 17: Giáo viên chiếu hình ảnh tổng hợp gồm 6 ảnh nhỏ, 6 ảnh này
đều hướng mũi tên vào dòng chữ “Biện pháp phòng trừ tổng hợp hại cây trồng”
Phòng trừ tổng hợp dịch hại cây trồng GV: Vũ Thị Kim Thành 8
Sáng kiến kinh nghiệm công nghệ 10 Trường THPT Phước Thiền
b. Dạng sơ đồ: Chiếu sơ đồ nguyên lý, yêu cầu học sinh quan sát và cho biết để
phòng trừ tổng hợp dịch hại cây trồng phải tuân theo mấy nguyên lý, là những nguyên
lý nào?
Nguyên lý phòng trừ dịch hại
cây trồng
Trồng cây khoẻ Bảo tồn thiên địch Thăm đồng ruộng
thường xuyên
Huấn luyện nông
dân thành chuyên
gia.
c. Dạng hình ảnh nhận biết: Giáo viên chiếu lần lược từng hình ảnh, yêu cầu học
sinh quan sát rồi cho biết người nông dân đang sử dụng biện pháp nào?
• Thiên địch của sâu bệnh

GV: Vũ Thị Kim Thành 13
Sáng kiến kinh nghiệm công nghệ 10 Trường THPT Phước Thiền
• Biện pháp hoá học
Hướng dẫn sử dụng thuốc hoá học
GV: Vũ Thị Kim Thành 14
Sáng kiến kinh nghiệm công nghệ 10 Trường THPT Phước Thiền
• Biện pháp điều hoà: Phòng sâu bệnh hơn chống sâu bệnh
Nhận xét: Sau khi chia các hình ảnh theo từng nội dung cụ thể, trong lúc giảng dạy
tôi kết hợp giữa phương pháp diễn giải và công nghệ thông tin, tổ chức cho học sinh
hoạt động theo nhóm, tôi nhận thấy được không khí lớp học sôi nổi hơn, học sinh
năng động và thích thú với bài giảng hơn nhiều so với phương pháp truyền thống.
2.3. Những lưu ý khi sử dụng hình ảnh.
- Xác định rõ mục đích của hình ảnh
- Sử dụng đúng mức độ và cường độ
- Kết hợp sử dụng đồ dùng dạy học đã có với việc khai thác cơ sở vật chất ngoài xã
hội như truyền hình, mạng internet
GV: Vũ Thị Kim Thành 15
Sáng kiến kinh nghiệm công nghệ 10 Trường THPT Phước Thiền
IV. HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI
Bài này được dạy song song cùng thời gian và chéo nhau với 2 loại giáo án:
- Giáo án thực nghiệm có sử dụng hình ảnh trong bài trình chiếu vào giảng dạy đối
với lớp 10A1, 10A2, 10A3,10A5.(Lớp thực nghiệm)
- Giáo án đối chứng không sử dụng hình ảnh đối với các lớp còn lại.(Lớp đối chứng)
Những ghi nhận sau khi dạy thực nghiệm ở 4 lớp 10A1, 10A2, 10A3 và 10A5:
• Về không khí lớp học:
Ở lớp thực nghiệm, lớp học diễn ra nghiêm túc, học sinh hứng thú học tập, tích cực,
chủ động, số lượng học sinh tham gia xây dựng bài nhiều làm cho không khí lớp học

1. Kết luận
- Việc sử dụng hình ảnh trong giảng dạy vẫn chưa được chú trọng và quan tâm đúng mức
trong khi ý nghĩa của nó lại rất tốt.
- Hình ảnh giúp học sinh thấy hứng thú với việc học môn công nghệ nói chung và bài 17 nói
riêng.
- Hình ảnh trong SGK bám sát vào chương trình học tuy nhiên chưa được khai thác hợp lí,
riêng bài 17 chỉ có 2 hình ảnh tập trung vào biện pháp sinh học nên học sinh khó hình dung
và Giaos viên phải diễn giảng nhiều trong giờ dạy.
2. Kiến nghị
Qua nghiên cứu đề tài này, tôi có một số kiến nghị sau đây:
- Cần phát huy tối đa vai trò của hệ thống hình ảnh trong sách giáo khoa.
- Giáo viên cần chủ động bổ sung hình ảnh, sơ đồ, bảng biểu ở các nguồn khác nhau để bổ
sung cho hệ thống hình ảnh có sẵn trong sách giáo khoa.
- Các ban ngành chức năng cần có những biện pháp cụ thể trong việc trang thiết bị dạy học
cho bộ môn, nhất là những công nghệ thông tin tiên tiến hiện nay.
- Bổ sung hình ảnh cho những bài học khác.
- Do khả năng và thời gian có hạn nên kết quả chỉ dừng lại ở những kết luận ban đầu, nhiều
vấn đề chưa được đi sâu đề tài cần được tiếp tục nghiên cứu.
Tuổi nghề không nhiều, kinh nghiệm giảng dạy còn ít nên những phần tôi đã thực
hiện trong đề tài này đương nhiên không tránh khỏi những thiếu sót, mong được sự
chia sẻ, góp ý từ các thầy cô trong ban giám khảo, quý đồng nghiệp để ngày càng
hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
GV viết sáng kiến Vũ Thị Kim Thành
GV: Vũ Thị Kim Thành 18
Sáng kiến kinh nghiệm công nghệ 10 Trường THPT Phước Thiền
VI: TÀI LIỆU THAM KHẢO

- Sách giáo khoa
3. Phương pháp dạy học
Thảo luận nhóm - diễn giải - trình chiếu
4. Tiến trình dạy học
a. Ổn định tổ chức (2 phút)
b. Kiểm tra bài cũ (3 phút)
GV: Khi nào thì sâu, bệnh có thể phát triển thành dịch ?
HS: Khi hội tụ đủ 3 yếu tố: nguồn sâu bệnh, khí hậu thuận lợi, nguồn thức ăn dồi dào
GV: Vũ Thị Kim Thành 20
Sáng kiến kinh nghiệm công nghệ 10 Trường THPT Phước Thiền
HS trả lời xong → GV chiếu lai 1 lên màn hình
GV: Để bảo vệ cây trồng, chúng ta chỉ tiêu diệt sâu, bệnh khi chúng đã thành dịch
được không? Vì sao?
HS: Không được
Vì: Bảo vệ cây trồng không chỉ có việc tiêu diệt sâu, bệnh mà chúng ta phải lấy phòng
là chính, nếu có sâu bệnh ta phải kịp thời chữa bằng biện pháp phù hợp.
Như vậy, trong quá trình sản xuất nông nghiệp không phải thấy sâu mới tiêu diệt
mà phải phòng là chính, nếu có sâu, bệnh hại thì phải kịp thời xử lý. Nhưng xử lý thế
nào để vừa phòng trừ hiệu quả mà không gây ô nhiễm môi trường, bảo vệ được sức
khoẻ, hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về hệ thống phòng trừ tổng hợp dịch hại cây
trồng. (Chiếu slide thứ 2: Bài 17: Phòng trừ tổng hợp dịch hại cây trồng)
Thời
gian
Hoạt động của
giáo viên – học sinh
Nội dung chính
5
phút
Mời các em quan sát hình ảnh (GV
chiếu slide thứ 3 trong bài giảng

HS: Nêu thứ tự 4 nguyên lý theo sơ
đồ.
GV cho lớp thảo luận cặp đôi 2 phút
để trả lời những câu hỏi trong phiếu
học tập 1(chiếu slide 5)
Sau 2 phút GV mời vài đại diện trả
lời.
GV nhận xét và chiếu slide 6: đáp án
phiếu học tập 1 và slide 7, 8 để học
sinh xem một vài loài thiên địch.
GV chiếu chậm cho HS xem hình
ảnh về các biện pháp phòng trừ sâu
bệnh
GV chia lớp làm 4 nhóm và phát mỗi
nhóm 1 bảng nhóm, các nhóm hoạt
động trong 10 phút.
Nhóm 1 và Nhóm 2: Tìm hiểu về các
biện pháp kỹ thuật, biện pháp sinh
học và biện pháp sử dụng giống cây
chống chịu sâu, bệnh. yêu cầu các
nhóm tìm hiểu khái niệm, nêu được
ưu và nhược điểm của từng biện
pháp.
II. Nguyên lý cơ bản phòng trừ
tổng hợp dịch hại cây trồng
1. Trồng cây khoẻ
2. Bảo tồn thiên địch
3. Thăm đồng ruộng thường xuyên
4. Huấn luyện nông dân thành
chuyên gia.

cho HS xem lại các slide thứ 10 đến
thứ 15.
GV chiếu bảng tóm tắt ưu và nhược
điểm của các biện pháp kỹ thuât, sinh
học và giống cây chống chịu sâu
bệnh (slide 21,22,23)
Tiếp theo GV mời đại diện nhóm 4
lên trình bày
HS nhóm 3 bổ sung GV tổng
kết bằng cách vừa diễn giải vừa
chiếu lại các slide thứ 16 đến slide 20
GV chiếu bảng tóm tắt ưu và nhược
điểm của các biện pháp kỹ thuât, sinh
học và giống cây chống chịu sâu
bệnh (slide 24, 25)
bướm bằng vợt, bắt sâu bằng tay
5. Biện pháp hoá học: Sử dụng
thuốc bảo vệ thực vật
6. Biện pháp điều hoà
5. Củng cố và dặn dò (3 phút): GV chiếu 3 lai có câu hỏi phần củng cố vào yêu
cầu học sinh trả lời
GV: Vũ Thị Kim Thành 23
Sáng kiến kinh nghiệm công nghệ 10 Trường THPT Phước Thiền
Kết bài: Ưu điểm chính của biện pháp phòng trừ tổng hợp dịch hại cây trồng đối
với sản xuất nông, lâm nghiệp là: phòng chống được sâu bệnh hại cây trồng mà ít
phải sử dụng thuốc hoá học bảo vệ thực vật , sinh thái đồng ruộng được cân bằng,
không gây ô nhiễm môi trường.
Lưu ý: Có đính kèm theo bài Power poin ( bài trình chiếu)
• Phiếu học tập 1
Câu 1: Vì sao phải trồng cây khỏe?