SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
“TĂNG HIỆU QUẢ DẠY HỌC BẰNG MỘT SỐ PHƯƠNG
PHÁP MỚI TRONG LỊCH SỬ THCS”
1
Một đất nước muốn phát triển biền vững thì phải có những con người tài giỏi. Có
đủ đức, đủ tài, vậy để có những con người hội tụ đầy đủ phẩm chất thì không ai khác
ngoài những con người làm trong ngành giáo dục. Cho nên giáo dục là ngành có tầm
quan trọng rất lớn đặc biệt trong công cuộc xây dựng CNXH trong giai đoạn công nghiệp
hoá - hiện đại hoá đất nứơc hiện nay. Nhiệm vụ của những người làm công tác giáo dục,
phải đào tạo nên một thế hệ trẻ có đủ tài, đủ đức, có sức khoẻ để xây dựng và bảo vệ đất
nước. Giáo dục đào tạo thế hệ trẻ trên tất cả các lĩnh vực khoa học tự nhiên, khoa học xã
hội, nhưng trong lĩnh vực khoa học xã hội có một bộ môn hết sức quan trọng không thể
thiếu được đó là môn lịch sử.
Mục đích lớn nhất của bộ môn lịch sử là làm cho thế hệ trẻ hiểu được cội nguồn
dân tộc, quá trình dựng nước và giữ nước của cha ông ta từ xa xưa. Từ đó nâng cao tư
tưởng sự hiểu biết, kế thừa truyền thống tốt đẹp của cha ông, với lòng tự hào dân tộc, để
phát huy tài năng và trí tuệ phục vụ cho công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nứơc trong
thời bình hiện nay. Đây là một trong những nhiệm vụ hết sức quan trọng đối với một dân
tộc, đặc biết là những con người làm công tác giáo dục.
Đề tài này của tôi mông muốn chủ yếu là góp phần vào công tác giáo dục các em
học sinh nắm vững những kiến thức lịch sử của dân tộc và thế giới qua bộ môn lịch sử.
Với việc tiếp thu lịch sử tốt qua các kênh hình lược đồ, qua các câu chuyện, thơ ca về lịch
sử, qua đóng vai nhằm làm sinh động, hấp dẫn hơn đối với tiết học lịch sử.
I ĐẶT VẤN ĐỀ .
1. Cơ Sở Khoa Học Của Vấn Đề Nghiên Cứu.
a. Về lí luận và thực tiễn của vấn đề nghiên cứu.
Nhìn chung vấn đề học tập của các em học sinh ở trường THCS về bộ môn lịch sử
còn rất nhiều hạn chế, nhiều vấn đề cần để đưa ra bàn luận. Như việc giảng dạy của giáo
viên đối với học sinh và ngược lại việc học tập của các em đối với bộ môn lịch sử thì như
thế nào? Chúng ta thấy có một thực trạng phổ biến nhất đối với các em học sinh là việc

còn khó hiểu, khó trình bày… Ngoài ra còn có nhiều nguyên nhân khác
nữa nhưng trên đây là một trong nhưng nguyên nhân chính làm ảnh hưởng đến chất
lượng dạy và học môn lịch sử.
b. Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm.
Thực trạng trên đặt ra một nhiệm vụ cho các thầy cô giáo dạy học lịch sử ở trường
THCS là phải tạo được sự đột biến trong phương pháp dạy học, tạo ra được sự hứng thú
học tập cho cho các em học sinh, sự nhận thức của gia đình và cả cộng đồng về bộ môn
lịch sử. Có rất nhiều biện pháp, cách thức nhằm nâng cao chất lượng giờ học lịch mà giáo
viên cần thực hiện. Ở đây tôi muốn bàn thêm về một số phương pháp sử dụng đồ dùng
dạy học và cách giải quyết một sự kiện lịch sử bằng phương pháp kể chuyện kết hợp thơ
ca, đóng vai, đạt hiểu quả cao và gây được sự hứng thú hấp dẫn, lôi quốn các em. Từ đó
để nâng chất lượng của bộ môn lịch sử ở trường THCS nói riêng và các cấp học nói
chung.
3
2. Qúa Trình Nghiên Cứu.
a. Thuận lợi: Trong quá trình thực hiện được sự giúp đỡ và động viên của ban giám hiệu,
tổ chuyên môn và nhiều cộng sự, bản thân học hỏi, tìm tòi và rút ra kinh nghiệm, do đó
cũng đạt được kết quả đáng khích lệ.
b. Khó khăn:
- Tài liệu nghiên cứu chưa đầy đủ.
- Hiện vật khó sưu tầm.
- Khả năng vẽ còn hạn chế.
- Trang thiết bị cho bộ môn còn thiếu, cho nên rất tốn thời gian chuẩn bị.
- Các tài liệu, hiện vật địa phựơng rất ít.
c. Phạm vi đối tượng nghiên cứu:
- sách giáo khoa lớp 6.
- Tài liệu đổi mới phương pháp dạy học.
- Tài liệu tham khảo.
- Đối tượng nghiên cứu: Học sinh các lớp 6A
1,2,3,4,5,6,7.

b. Sự khác biết của một tiết dạy phương pháp cũ.
Để biệt được kết quả tiết dạy chuẩn bị tốt và tiết dạy chuẩn bị trung bình của
phương pháp cũ, tôi lấy thí điểm dạy học qua ba lớp: 6A
1,
6A
2,
6A
3.
và kiểm tra bàng
phiếu trắc nghiệm nhanh.
Tiết chuẩn bị
tốt
Lớp
6A
1
HS hiểu bài HS hiểu bài còn yếu Thích thú học
65% 35% 35%
Tiết chuẩn

trung bình
Lớp
6A
2
HS hiểu bài HS hiểu bài còn yếu Thích thú học
58% 48% 30%
Tiết chuẩn bị
tốt
Lớp
6A
3.

+ Học sinh về nhà còn nhác học, xem nhẽ môn lịch sử.
+ Khi đánh giá kết quả cuối học kì và cuối năm học các giáo viên còn lơ là cho học sinh
xem tài liệu để đối phó.
+ Sự quan tâm phụ đạo đối với học sinh yếu kém và học sinh giỏi môn lịch sử còn xem
nhẽ trong trường học.
+ Tuy nhiên còn rất nhiều yếu tố khác gây ảnh hưởng đến kết quả dạy và học của học
sinh đối với môn lịch sử.
Nhưng trong các nguyên nhân trên có hai nguyên nhân chủ yếu căn bản gây ảnh
hưởng đến kết quả học tập, sự hưng phấn đối với học sinh là: Giáo viên chưa xây dựng
được quy trình thực hiện lên lớp một bài giảng tốt, hợp lí, thiếu tài liệu tham khảo, đồ
dùng dạy học và đặc biết tâm huyết nghề nghiệp chưa cao; Giáo viên chưa sử dung tốt
phương pháp đổi mới dạy học “ lấy học sinh làm trung tâm ” còn lúng túng trong sử
dụng, không biệt kết hợp trình bày sự kiện với kể chuyện, thơ ca lịch sử, đặc biết tình
huống đóng vai khi nội dung phù hợp, chưa có hình thức động viên các em.
3. Giải Quyết Vấn Đề Tồn Tại Bằng Áp Dụng Sáng Kiến Kinh Nghiệm.
Từ kết quả thực trạng điều tra cho được, ta có thể khắc phục nâng cao độ hiểu biết
bài, sự sinh động trong tiết học lịch sử lớp 6 nói riêng và các lớp khác nói chung. Làm
cho học sinh thấy được sự sinh động, trổi dẩy giữa các sự kiện, nhân vật, hình ảnh lịch sử
một cách sôi động, hưng phấn của một tiết dạy trước tạo tâm lí phấn khởi chờ đợi một tiết
học tiếp theo đối với môn lịch sử.
Việc đầu tiên là phải phát huy được tính tích cực, chủ động, tự giác tìm tòi của học
sinh đối với sự kiện lịch sử và biết cách trình bày một sự kiện đó sinh động. Mốn như vậy
thì người giáo viên phải có sự đầu tư vào xây dựng một hệ thống câu hỏi từ gởi mở đến
tư duy lôgie, phân tích, tổng hợp phù hợp với mức hiểu biết của các em học sinh ở tùng
vùng miền. Không nên đánh đồng miền núi với đồng bằng, thành thị.
Đối với một sự kiện trình bày bằng lược đồ lịch sử. Chúng ta nên tăng cường cho
học sinh trình bày kết quả của nhóm, cá nhân trên lược đồ câm, hay lược đồ di động treo
trên bảng, thì kết quả đem lại sẽ khắc sâu và mang tính liên hệ thực tế, học sinh dễ năm
bắt, trao đổi học hỏi lẫn nhau hơn. Đặc biết khi có một cá thể trình bày xong một sự kiện
6

4. Ứng dụng cụ thể trong bài giảng.
• Ứng dụng một bài giảng sử dụng lược đồ hợp lí với tình huống làm quen đóng vai
sự kiện lịch sử ở lớp 6.
Bài 18: TRƯNG VƯƠNG VÀ CUỘC KHÁNG CHIẾN
CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC HÁN
I. Mục tiêu bài học.
1. Kiến thức.
7
- Sau cuộc khởi nghĩa thắng lợi, Hai Bà Trưng đã tiến hành công cuộc xây dựng đất
nước và giữ gìn nền độc lập vừa giành được. Đó là việc thiết thực đem lại quyền lợi
cho dân, tạo nên sức mạnh để tiến hành cuộc kháng chiến chống quân xâm lược.
- Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Hán (42-43), nêu bật ý chí bất khuất của
nhân dân ta.
2. Tư tưởng, tình cảm.
- Học sinh biết được tinh thần bất khuất của dân tộc ta.
- Mãi mãi nhớ công lao của các anh hùng dân tộc thời Hai Bà Trưng.
3. Về kỉ năng.
- Kĩ năng đọc lược đồ lịch sử, trình bày bày sự kiện bằng lược đồ lịch sử.
- Bước đầu làm quên với phương pháp kể chuyện lịch sử và thơ ca về lịch sử.
II. Đồ dùng dạy học.
- Luợc đồ câm cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Hán.
- Thơ ca nói về cuộc khởi nghĩa, câu chuyện lịch sử, tranh ảnh đền thờ Hai Bà
Trưng.
III. Hoạt động dạy và học.
1. Ổn đinh lớp.
2. Kiểm tra bài cũ.
• Đất nước Âu Lạc dưới thời thuộc Hán có gì thay đổi ?
• Nguyên nhân, diễn biến, kết quả cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng ?
3. Bài giảng mới.
1: Hai Bà Trưng đã làm gì sau khi giành lại độc lập ?

 Em hãy rút ra nhận xét
những việc làm của Hai
Bà Trưng sau khi giành lại
độc lập ?
 GV cho nhóm 1 nhận
xét kết quả của nhóm 2.
 Tác dụng của những
việc làm đó ?
 Nge tin cuộc khởi
nghĩa Hai Bà Trung thắng
lợi, Vua Hán đã làm gì ?
 Vì sao nhà Hán chỉ hạ
lệnh chuẩn bị mà không
hạ lệnh tấn công ngay ?
( Hs thảo luận 2’).
-) Gv dẫn dắt liên kết sang
phần nội dung tiếp theo 2
sgk
- Khẳng định độc lập chủ
quyền, là những việc làm
thiết thực, cần thiết trong
hoàn cảnh bây giờ =) thể
hiện là vị vua anh minh có
lòng thương dân, lo cho
nước…
- Ổn định đời sống nhân
dân, tình hình xã hội, thúc
đẩy tinh thần đoàn kết
toàn dân, cũng cố lực
lượng, giữ gìn độc lập.

đồ câm (5 phút).
Nhóm 1: Trình bày âm
mưu, kế hoạch tấn công
của quân Hán năm 42 và
43 ?
Nhóm 2: Trình bày kế
sách đối phó của Hai Bà
Trưng trong suốt toàn
cuộc kháng chiến ?
=) GV yêu cầu đại diện
nhóm 1 đóng vai quân
địch lên trình bày kế
hoạch tấn công, kết hợp
dán mũi tên lên lược đồ
câm.( HS trình bày xong
cho cả lớp khuyến khích
bạn một tràng pháo tay).
 Gv yêu cầu nhóm 2
đứng lên nhận xét kết quả
Hs đọc phần 2 sgk
- Do Mã Viện chỉ huy
- Mã Viện là một tướng
tài, nhiều kinh nghiệm,
từng chinh chiến ở
phương nam.
- Hs thảo luận nhóm
- Hs thảo luận nhóm
- Hs tiến hành trình bày
trên bảng.
- Tháng 4 năm 42 Quân

chống quân Hán của Hai
Bà Trưng đã định hình
trên bảng.( Yêu cầu một
em lên trình bày lại cuộc
kháng chiến).
 Qua cuộc kháng chiến
em có nhận xét gì về tinh
thần chiến đấu của Hai Bà
Trưng ?
Gv dán 4 câu thơ lên bảng
đã chuẩn bị:
“ Đàn bà con gái nước
nam,
Cượi voi đánh trống trong
rừng chạy ra.
Cũng toan gánh vác sơn
hà,
Cho giặc bắc thấy được
đàn bà nước nam”. Gv
phân tích khắc sâu hình
- Hs tiến hành trình bày
trên bảng.
- Cuộc kháng chiến bị thất
bại. Tháng 3 năm 43 Hai
Bà Trưng hi sinh oanh liệt
ở Cấm Khê.
-Tinh thần anh dụng, kiên
cường, quyết tâm đáng
giặc, thà chết chứ không
để giặc bắt.

- Ý nghĩa :Tiêu biểu ý chí
quật cường bất khuất của
dân tộc, vì độc lập dân tộc
4 Cũng cố:
 Hai Bà Trưng đã làm gì sau khi giành lại độc lập ?
 Yêu cầu một bạn lên trình bày lại diễn biến, kết quả của cuộc kháng chiến chống quân
Hán năm 42- 43 của Hai Bà Trưng ?
 ý nghĩa của cuộc kháng chiến chống quân Hán ?
5 Dặn dò:
- Học bài làm bài tập trong sách giáo khoa.
- Về nhà tập trình bày lại cuộc kháng chiến chống quân Hán năm 42- 43?
- Xem Trước bài “ Từ sau Trưng Vương đến trước Lý Nam Đế ?
III. KẾT LUẬN CHUNG VÀ ĐỀ XUẤT KIẾN NGHỊ.
1. Kết Luận:
Trên đây là một số phương pháp đổi mới trong dạy học về sử dụng tốt, hiệu quả đồ
dùng dạy học cộng với phương pháp kể chuyện kết hợp với thơ ca, đặc biệt làm quen với
phương pháp đóng vai trong tiết học lịch sử ở bậc THCS. Chắc chắn sẽ làm cho học sinh
hứng thú học, yêu thích bộ môn lịch sử hơn, nhận thức đúng về việc học tập môn lịch sử
đúng mức. Từ đó hình thành cho học sinh một thói quen tư duy, ghi nhớ sự kiện, nhân vật
lịch sử, khắc sâu trí nhớ. Cải thiện tình trạng học vẹt của học sinh, học theo lối thụ động,
đối phó. Phát huy được mục tiêu giáo dục lấy học sinh làm trung tâm, thầy giáo là người
hướng dẫn, chứ không phải thầy giáo là người hát cho học sinh nghe.
2. Một Số Kiến Nghị Yêu Cầu.
Thực trạng hiện nay trong nhà trường đã có cấp rất nhiều thiết bị phục vụ cho dạy
học. Tuy nhiên đối với môn lịch sử thì các đồ dùng thiết bị còn quá ít, vì vậy muốn đạt
12
được kết quả cao, và đổi mới phương pháp dạy học trong môn lịch sử thì tôi có đề nghị
một số yêu cầu sau:
- Các cơ quan thiết bị trường học cần có rất nhiều tranh ảnh và các di tích lịch sử, di
sản văn hoá. Đặc biệt các lược đồ, bản đồ treo tường được cấp về quá ít và hầu như

1. Thực trạng ban đầu. 4
2. Giải pháp đã sử dụng. 4
3. Giải quyết vấn đề tồn tại bằng sáng kiến kinh nghiệm. 5
4. Ứng dụng cụ thể trong bài giảng. 7
III. KẾT LUẬN CHUNG VÀ ĐỀ XUẤT KIẾN NGHỊ.
1. Kết luận. 11
2. Một số kiến nghị yêu cầu. 12
Nhận xét đánh giá của hội đồng khoa học chấm thi
Trường THCS Lương Thế Vinh.
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
Nhận xét đánh giá của hội đồng khoa học chấm thi
Phòng GD &ĐT Huyện.
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
…
Nhận xét đánh giá của hội đồng khoa học chấm thi
SỞ GD &ĐT TỈNH.
14
15