SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG THPT TRƯƠNG VĨNH KÝ
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
TĂNG THÊM SINH ĐỘNG, HẤP DẪN TRONG GIỜ DẠY HÓA VÀ
GIÚP HỌC SINH GHI NHỚ BÀI TỐT HƠN BẰNG KIẾN THỨC
HÓA HỌC VUI
Người thực hiện: Kiều Nguyễn Kim Ngân
Trang 1
Đồng Nai: 5/2014
MỤC LỤC
Trang
Chương I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN
CỨU 5
I.VAI TRÒ, TÁC DỤNG CỦA VIỆC TẠO RA SỰ SINH
ĐỘNG, HẤP DẪN TRONG DẠY HỌC: 5
II. MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP TĂNG THÊM SINH ĐỘNG
HẤP DẪN CHO GIỜ DẠY HÓA: 5
III.TRÍ NHỚ VÀ NHẬN THỨC: 6
1.Vai trò của trí nhớ: 6
2. Khái niệm trí nhớ: 6
4/ Những quá trình trí nhớ: 7
2. Sự phát triển trí nhớ 9
Chương 2 : TĂNG THÊM SINH ĐỘNG –HẤP DẪN CHO
GIỜ DẠY HOÁ VÀ GIÚP HỌC SINH GHI NHỚ BÀI
TỐT HƠN BẰNG KIẾN THỨC TRONG “ HOÁ HỌC VUI”
11
I. SỬ DỤNG THÍ NGHIỆM GÂY HỨNG THÚ TRONG
DẠY HÓA HỌC: 11
dục như gắn lí luận với thực tiễn , “Học đi đôi với hành”…song việc tiến
hành là hết sức khó khăn. Điều đó xuất phát từ nhiều nguyên nhân
khách quan và chủ quan. Một trong những nguyên nhân là trong các tiết
học nói chung và các giờ thí nghiệm Hóa nói riêng giáo viên chưa khơi
gợi sự hứng thú cho học sinh bằng những câu chuyện, giai thoại và
những thí nghiệm vui trong Hóa học. Trong khi, đó lại là một phương
pháp rất hữu ích giúp học sinh tiếp thu kiến thức tốt hơn và thích thú hơn
đối với môn học.Chính vì vậy mà tôi đã chọn đề tài: “TĂNG THÊM
SINH ĐỘNG – HẤP DẪN CHO GIỜ DẠY HOÁ VÀ GIÚP HỌC
SINH GHI NHỚ BÀI TỐT HƠN BẰNG KIẾN THỨC TRONG HOÁ
HỌC VUI”.
2/Mục đích nghiên cứu:
Nhằm nâng cao chất lượng dạy học, giúp học sinh tăng thêm sự
hứng thú và khả năng ghi nhớ các kiến thức Hóa Học mà không phải học
một cách rập khuôn máy móc.
3/Nhiệm vụ nghiên cứu:
-Nghiên cứu cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn của vấn đề
-Ứng dụng “Hóa học vui” trong quá trình dạy học Hoá học
4/Đối tượng và khách thể nghiên cứu:
-Đối tượng : Những điều kì thú trong Hóa Học có thể ứng dụng
trong quá trình dạy học
-Khách thể: Quá trình dạy học Hóa Học trong trường phổ thông
5/Phạm vi nghiên cứu:
Chương trình Hóa Học THPT
6/Giả thuyết khoa học:
Trang 3
Nếu ứng dụng được nhiều điều hấp dẫn và lí thú trong Hóa Học
vào quá trình giảng dạy thì sẽ nâng cao chất lượng các giờ học Hóa, giúp
học sinh tiếp thu kiến thức một cách linh hoạt, sáng tạo.
7/Phương pháp nghiên cứu:
gợi và phát huy hứng thú học tập ở học sinh. Và thật sự bản thân môn
Hóa Học rất lôi cuốn, điều quan trọng là người giáo viên phải biết cách
hé mở nó, làm sao để các em tự cảm nhận được vẻ đẹp kỳ bí, hấp dẫn
của nó trong mỗi nọâi dung bài học.
Cái mới mẻ, kỳ thú bao giờ cũng gây hứng thú cao độ bởi nó kích
thích trí tưởng nơi trẻ, giúp học sinh yêu thích môn học hơn. Từ đó tăng
hiệu quả của việc dạy và học Hóa trong trường THPT.
II. MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP TĂNG THÊM SINH ĐỘNG HẤP DẪN
CHO GIỜ DẠY HÓA:
1. Phương pháp kể chuyện vui Hóa Học:
Các giai thọai về các nhà bác học
Lòch sử về các chất, nguyên tố….
Trang 5
2. Phương pháp biểu diễn thí nghiêm gây hứng thú
3. Phương pháp sử dụng thơ ca, đố vui Hóa Học
4. Phương pháp liên hệ bài học với thực tiễn
III.TRÍ NHỚ VÀ NHẬN THỨC:
1.Vai trò của trí nhớ:
Theo “ Tâm lý học đại cương”, đối với nhận thức, trí nhớ có vai
trò đăïc biệt to lớn. Nó là công cụ để lưu lại các kết quả của các quá trình
cảm giác và tri giác, là một điều kiện quan trọng để diễn ra quá trình
nhận thức lý tính ( tư duy và tưởng tượng) và làm cho quá trình này đạt
được kết quả hợp lý.
- Nhờ có trí nhớ mà những hình ảnh tri giác, những khái niệm tư duy,
những biểu tượng tưởng tượng, những dấu vết xúc cảm, tình cảm, các kết
quả khác trong đời sống tâm lý vẫn không bò mất đi sau khi các quá trình
đó đã kết thúc và sau này chúng sẽ được làm xuất hiện lại mỗi khi con
người cần đến.
2. Khái niệm trí nhớ:
Trong tâm lý học, trí nhớ được hiểu là sự ghi lại, giữ lại và làm xuất hiện
- Là trí nhớ về những mối quan hệ, liên hệ mà nội dung được
tạo nên bởi tưởng tượng của con người, nó có cơ sở sinh lý là hoạt động
của hệ thống tính hiệu thứ hai ( ngôn ngữ).
- Rất quan trọng và được phát triển mạnh ở học sinh kể từ khi
vào lớp một.
b/ Trí nhớ không chủ đònh và trí nhớ có chủ đònh:
*Trí nhớ không chủ đònh:
- Là trí nhớ không có mục đích chuyên biệt ghi nhớ, giữ gìn và
tái hiện tài liệu.
- Nó rất quan trong : nhiều kinh nghiệm sống, có giá trò được thu
thập bằng trí nhớ này.
*Trí nhớ có chủ đònh:
- Là trí nhớ có mục đích khi ghi nhớ, giữ gìn và tái hiện gì đó. Ở
đây con người thường dùng các biện pháp kó thuật để ghi nhớ.
- Trong hoạt động ,trong công việc, trong nhiệm vụ trí nhớ có
chủ đònh giữ vai trò hết sức to lớn.
c/ Trí nhớ ngắn hạn, trí nhớ dài hạn và trí nhớ thao tác:
*Trí nhớ ngắn hạn:
- Là trí nhớ tức thời, là trí nhớ ngay sau giai đọan vừa ghi nhớ.
- Quá trình này chưa ổn đònh nhưng có ý nhgóa lớn trong tiếp thu
kinh nghiệm.
*Trí nhớ dài hạn:
- Là trí nhớ sau giai đọan ghi nhớ ngắn hạn và trước ghi nhớ dài
hạn.
- Rất cần để thực hiện các hành động lời nói.
4/ Những quá trình trí nhớ:
a/ Sự ghi nhớ:
Trang 7
- Là một quá trình trí nhớ đưa tài liệu nào đó vào ý thức, gắn tài
liệu đó với những kiến thức hiện có, làm cơ sở cho quá trình giữ gìn về
- Là không tái hiên lại được nôi dung đã ghi nhớ trước đây vào
thời điểm cần thiết.Thường người ta không còn nhớ những hình thức cụ
thể của một cái gì đó nhưng bản chất và ý nghóa ổn đònh của nó đã nhập
vào tri thức và hành vi của ta. Đó là sự giữ gìn tri thức trong trí nhớ.
Trang 8
Quên có nhiều nguyên nhân:
- Các qui luật ức chế của hệ thần kinh trong quá trình ghi
nhớ.
- Không gắn được vào hoạt động hàng ngày.
- Ít có ý nghóa thực tiễn đối với cá nhân.
Sự quên diễn ra có qui luật trên đòa bàn thực nghiệm
Enbinghaw và những dấu hiệu khác để chứng minh rằng ngay
sau lần thứ nhất tiếp xúc với tài liệu, tốc độ quên xảy ra nhanh
rồi sau đó đến chậm dần.
Một số biện pháp chống lại sự quên:
- Gắn tài liệu cần ghi nhớ vào tài liệu học tập của học sinh,
làm cho nội dung đó trở thành mục đích của hành động, hình thành
được nhu cầu, hứng thú của họ đối với tài liệu đó.
- Tổ chức dạy học một cách khoa học.
- Tổ chức cho học sinh tái hiện tài liệu học tập, làm bài tập,
ứng dụng ngay sau khi ở trường về nhà và ôn tập ngay sau khi học tài
liệu mới.
- Tạo những ấn tượng mạnh, lôi cuốn học sinh bằng nhiều
phương pháp.
IV. TRÍ NHỚ TRONG DẠY HỌC HOÁ HỌC Ở TRƯỜNG THPT:
1. Tầm quan trọng của trí nhớ trong dạy học hoá học:
- Hoá học là môn học kết hợp lý thuyết và thực nghiệm, giữa trí nhớ
và suy luận. Muốn học giỏi môn hoá, trước hết bạn phải có sự hệ thống
kiến thức, nắm vững và ghi nhớ chính xác những đònh luật, nguyên lý . . .
để vận dụng vào những trường hợp cụ thể của bài tập. Để có điều đó, trí
THỨC TRONG “ HOÁ HỌC VUI”
I. SỬ DỤNG THÍ NGHIỆM GÂY HỨNG THÚ TRONG DẠY HÓA
HỌC:
Trong dạy học hóa học, thí nghiệm là một bộ phận quan trọng không thể
tách rời của quá trình dạy học. Vì vậy, giáo viên cần chọn những thí
nghiệm không những phục vụ trọng tâm bài giảng mà còn gây hứngthú
cho học sinh và cho giáo viên. Thông thường những thí nghiệm làm cho
học sinh hứng thú cũng sẽ gây cho giáo viên hứng thú. Việc chọn lựa thí
nghiệm của giáo viên phải dựa vào những căn cứ sau đây:
Nội dung của thí nghiệm phải phù hợp với mục đích, nội dung chủ
đề giúp học sinh nắm vững bản chất của vấn đề và tạo thành một thể
thống nhất với nội dung bài học.
Phải đảm bảo tính tích cực nhận thức của học sinh, kích thích hứng
thú học tập và phát triển tư duy cho các em.
Thí nghiệm phải đơn giản, tiết kiệm thời gian.
Kết quả thí nghiệm phải rõ ràng, đảm bảo an toàn.
Một số thí nghiệm vui có thể thực hiện trong các tiết học hóa:
a./ Cảnh mùa đông xứ lạnh:
1. Hiện tượng :
Một phong cảnh mùa đông xứ lạnh với những cánh tuyết trắng xen
lẫn nhau sẽ xuất hiện trong chậu thủy tinh.
2. Dụng cụ, hóa chất :
dd Pb(NO
3
)
2
dd chì nitrat, tinh thể amoni clorua NH
4
Cl, nước cất,
chậu thủy tinh thành dày.
2
(Trắng)
Hình 1 – Phong cảnh mùa đông xứ lạnh
b./ Pháo hoa từ miệng ống nghiệm:
1./ Hiện tượng :
Những tia lửa sáng rực như pháo hoa trông rất đẹp mắt sẽ xuất
hiện từ miệng ống nghiệm khi được đốt nóng bằng ngọn lửa đèn cồn.
2./ Dụng cụ, hóa chất :
Kali pecmanganat (KMnO
4
), than gỗ nghiền nhỏ, ống nghiệm,
kẹp, đèn cồn.
3./ Cách tiến hành :
Trộn nửa thìa kali pecmanganat ( KMnO
4
) và cũng chừng ấy than
gỗ nghiền nhỏ. Đổ cả hỗn hợp ấy vào ống nghiệm, kẹp chặt và đốt nóng.
Một lúc sau từ miệng ống nghiệm sẽ bật ra một bó những tia lửa sáng
rực như chùm hoa.
4./Giải thích :
Khi đun nóng KMnO
4
bò phân tích giải phóng khí Oxi:
2KMnO
4
→ K
2
MnO
4
+ MnO
Vì quỳ tím là chất chỉ thò màu có tính chất:
+ Cho vào axit thì quỳ tím hoá đỏ
+ Cho vào bazơ thì quỳ tím hoá xanh
5./ Những điều cần chú ý :
Nồng độ axit và bazơ không nên quá loãng để màu sắc bức ký họa
thay đổi rõ ràng.
6./ Hình ve õ:
Trang 13
Xanh
Đỏ
Bazơ
Giấy quỳ
Axít
Hình 3 – Bức ký hoạ bò thay đổi màu sắc
d./ Hiện tượng ma trơi:
1./ Hiện tượng :
(Có những bong bóng khí xuất hiện, khi thoát lên mặt nước chúng
sẽ cháy tạo ra những vòng sáng lập lòe và để lại những vòng khói trắng)
Ta thường kể rằng vào những đêm mưa gió tối trời, ở nghóa đòa thường
có những vòng sáng lập lòe, mờ ảo lúc hiện, lúc ẩn gọi là “Ma trơi”.
2./ Dụng cụ, hóa chất :
Chậu thủy tinh, nước, tinh thể canxi photphua (Ca
3
P
2
)
3./ Cách tiến hành
Lấy một chậu thủy tinh đựng đầy nước rồi ném vào đó vài mẩu
canxi photphua Ca
3
O
5
+ 3H
2
O.
Khói trắng là những hạt chất rắn P
2
O
5
rất nhỏ. Ở các nghóa đòa,
xác người chết khi phân hủy cũng tạo ra khí PH
3
do trong xương và tế
bào thần kinh cũng chứa các hợp chất của photpho. Khí này thoát lên
khỏi mặt đất gặp không khí sẽ tự bốc cháy cho ánh sáng lập lòe lúc tắt
lúc hiện nên gọi là “ma trơi”.
5./ Những điều cần chú ý:
Nên biểu diển thí nghiệm vào buổi tối sẽ nhìn rõ ánh sáng lập lòe.
6./ Hình vẽ:
Trang 14
CaP
2
Hình 4 – Hiện tượng ma trơi
d./ Giấy biết chạy:
1./ Hiện tượng :
Gấp đôi các băng giấy rồi dựng lên mặt bàn. Lấy đầu đủa thủy
tinh chạm vào các hàng giấy đó. Kỳ lạ thay! Các hàng giấy chạy bắn đi
như sợ hãi chiếc đũa thủy tinh.
2./ Dụng cụ, hóa chất :
Giấy lọc, dung dòch Iot trong nước amoniac 25%
nước, chổi lông, tờ giấy, điếu thuốc lá đang
cháy
3./ Cách tiến hành :
Hòa 10gam KNO
3
vào 25cm
3
nước. Dùng chổi lông viết một dòng
chữ lên một tờ giấy dày thấm nước. Các chữ viết liền nét. Phơi khô rồi
mới đốt cạnh mép giấy, nơi bắt đầu của mép chữ bằng điếu thuốc lá
đang cháy.
4./ Giải thích :
Khi bò đốt nóng muối KNO
3
bò phân hủy:
2KNO
3
→ 2KNO
2
+ O
2
Oxi giải phóng ra làm cho giấy chạy nhanh theo nét chữ trông như
dòng chữ được viết bằng lửa.
5./ Những điều cần chú ý :
Viết đi viết lại nhiều lần để tăng lượng muối trên nét chữ
6./ Hình vẽ :
Trang 16
hóa học
Điếu thuốc lá
KNO
Cho bột vào thìa sắt, đốt cho cháy rồi nhún nhanh vào một cái bình
to đựng nước cho ngập sâu từ 10 – 20cm dưới mặt nước. Magie sẽ cháy
sáng chói ở dưới nước và giải phóng khí H
2
tạo thành những bọt khí …
thoát lên rất mạnh.
4./ Giải thích :
Trong kông khí, bột magie cháy êm ả với ngọn lửa màu vàng nhạt.
Khi nhúng vào nước bột magie đang cháy sẽ không bò tắt, ngược lại nó
sẽ càng cháy mãnh liệt hơn, vì giữa bột magie đun nóng và nước xảy ra
phản ứng.
Mg + 2H
2
O → Mg(OH)
2
+ H
2
H
2
giải phóng ra sẽ bốt cháy trong không khí và làm cho magie cháy
trong nước mạnh hơn. Những đốm lửa mà ta quan sát thấy trong phòng
tối chính là lửa hiđro.
5./ Những điều cần chú ý :
Thí nghiệm này được làm trong buồng tối, chúng ta còn quan sát
thấy những đốm lửa trên mặt nước, trông rất đẹp.
6./ Hình vẽ :
Mg
H
2
2./ Tính chất của nitơ:
CÔ GÁI NI TƠ
Em là cô gái nitơ
Tên thật Azot anh ngờ làm chi
Không màu cũng chẳng vò gì
Sự cháy, sống chẳng duy trì trong em
Cho dù không giống oxizen
Thế nhưng em vẫn dòu hiền như ai
Nhà em ở chu kỳ 2
Có 5 electron ngoài bao che
Mùa đông cho tới mùa hè
Bình thường em ít (có) làm quen
Người ta vẫn bảo … sao trầm thế cô
Cứ như dòng họ khí trơ
Ai mà ngỏ ý làm lơ sao đành
Tuổi em mười bốn xuân xanh
Vội chi tính chuyện yến anh làm gì
Thế rồi năm tháng trôi đi
Có anh bạn trẻ oxi gần nhà
Bình thường anh chẳng lân la
Nhưng khi giông tố, đến nhà tìm
em
Gần rồi lâu cũng nên quen
Nitơ oxit (NO) sinh liền ra ngay
Không bền nên chất khí này
Bò oxi hóa liền ngay tức thì
Thêm một nguyên tử oxi (NO
2
)
Thêm màu nâu đậm, chất này đậm
Em là cô gái nitơ
Lâu nay em vẫn mong chờ tình yêu.
N
2
NH
4
Cl + NaNO
2
ĐIỀU CHẾ NITƠ
3./ Các nguyên tố trong bảng tuần hoàn:
Cách 1 :
Nhóm
Chu kỳ
I II III IV V VI VII VIII
1
H
Hãy
He Hè
2
Li
Lên
Be Bé B Bò C Ca N Nhã O Ông F
Phiền
Ne Này
3
Na Núi Mg
Mang
Al Ai Si Só P
Phương
S Sợ Cl Lo Ar Anh
Nhó
m
Chu kỳ
I II III IV V VI VII VIII
1
H
Hoàn
g
He
Hôn
2
Li
Lên
Be
Bờ
B
Bến
C
Còn
N
Nàng
O
Ở
F
Phươn
g
Ne
Nào
3
Na
Hexa
n
Hepa
n
Octa
n
Nona
n
Đeca
n
Mẹ Em Phải Bón Phân Hóa Học Ở Ngoà
i
Đồn
g
Cách 2:
ê – 2 bu – 4 pro – 3
pen – 5 hex – 6 7 là heptan
Thứ 8 là chất octan
Nonan thứ 9 – Đecan thứ 10
5./ Hóa trò và khối lượng nguyên tử các nguyên tố:
Trang 21
BÀI CA HÓA TRỊ
Kali, iot, hiđro
Natri với bạc, clo một loài
Là hóa trò I hỡi ai
Nhớ ghi cho kỹ khỏi hoài phân
vân
Magiê, kẽm với thủy ngân
Oxi đồng thiếc thêm phần bari
Cuối cùng thêm chữ canxi
Canxi (Ca) tiếp bốn mươi (40)
Năm nhăm (55) mangan (Mn) cười
Sắt (Fe) đây rồi năm sáu (56)
Sáu tư (64) đồng (Cu) nổi cáu
Bởi kém kẽm (Zn) sáu nhăm (65)
Tám mươi (80) Brom (Br) nằm
Và bạc (Ag) một linh tám (108)
Bari (Ba) buồn chán ngán
Một ba bảy (137) ít chi
Kém người ta còn gì
Thủy ngân (Hg) hai linh mốt (201)
Phi
kim
Nguyên
tố
Công
thức hóa
học
Hóa trò thông
thường
Hóa trò
khác
Nguyên
tử khối
Trang 22
Hiđro
Flo
Clo
Brom
Iot
As
B
3
3
3
3
5
5
5
13
31
75
11
Kim
loại
Liti
Natri
Kali
Bạc
Li
Na
K
Ag
1
1
1
1
7
23
39
2
2
2
2
2
2
2
2
1
4
1
4
3
3
3
40
137
9
24
64
65
119
201
207
55
56
59
Vàng
Nhôm
Crom
+−
43
, NHNO
: tan hết
−−−−
IBrClF ,,,
: tan hết trừ
↓↓↓
HgClPbClAgCl ,,
2
−2
4
SO
: tan hết trừ
↓↓↓↓↓ 44
2
444
,,,, PbSOSOAgSrSOBaSOCaSO
* Các chất không tan:
−
OH
: không tan trừ hroxit của kim loại kiềm và amoni
)(
4
+
NH
−−− 3
4
2
3
Dãy điện hóa 3:
K
+
Ca
2+
Na
+
Mg
2+
Al
3+
Mn
2+
Zn
2+
Cr
3+
Fe
2+
Co
2+
K Ca Na Mg Al Mn Zn Cr Fe Co
Kìa Cô Nàng Màng Nhỏ Mi Dài Cầm Sắt Cô
Ni
2+
Sn
2+
Pb
2+
H
2./ Một số kiến thức cần thiết:
Lượng hóa chất có trong cơ thể một người nặng trung bình 65Kg
Lượng nước: đủ để giặt một áo sơmi
Lượng đường: đủ để làm nửa cái bánh bột nhỏ
Lượng mỡ: đủ để nấu được 7 bánh xà phòng
Trang 25
Copyright: Tài liệu đại học ©