Đề tài: "Thực hiện ngoại khóa phục vụ cho việc viết văn thuyết minh lớp 10"
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG KIỆM TÂN

Chuyên đề
THỰC HIỆN NGOẠI KHÓA
PHỤC VỤ CHO VIỆC VIẾT VĂN
THUYẾT MINH LỚP 10
Người thực hiện: Đặng Tiểu Liễu
Lĩnh vực nghiên cứu:
- Quản lý giáo dục □
- Phương pháp dạy học bộ môn □
- Lĩnh vực khác □
Có đính kèm: Các sản phẩm không thể hiện trong bản in SKKN
Mô hình □ Phần mềm □ Phim ảnh □ Hiện vật khác □
Người viết: Đặng Tiểu Liễu Trang 1
Năm học 2013 - 2014
Đề tài: "Thực hiện ngoại khóa phục vụ cho việc viết văn thuyết minh lớp 10"
SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
I. THÔNG TIN CÁ NHÂN
1. Họ và tên : ĐẶNG TIỂU LIỄU
2. Ngày tháng năm sinh : ngày 10 tháng 08 năm 1982
3. Nam, nữ : Nữ
4. Địa chỉ : 185/1 Bạch Lâm - Gia Tân 2 - Huyện Thống
Nhất - Tỉnh Đồng Nai
5. Điện Thoại : CQ: 0613.867151 NR (ĐTDĐ): 0983.18 15 21
6. Emai : [email protected]
7. Chức vụ : Giáo Viên
8. Đơn vị công tác : Trường THPT Kiệm Tân - Huyện Thống Nhất
- Tỉnh Đồng Nai
II. TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO

2. Chuẩn bị cụ thể cho việc thực hiện ngoại khóa 6
3. Hướng dẫn cách ghi nhận tư liệu 8
4. Tham gia thực tế để thực hiện viết bài văn thuyết minh 9
III. Xử lý tự liệu của chuyến đi thực tế 9
1. Thời gian 9
2. Quyền lợi của học sinh 9
C. Hiệu quả của đề tài 10
I. Các bài viết của học sinh sau chuyến đi thực tế 11
II. Một số hình ảnh tham gia thực tế 17
D. Đề xuất, khuyến nghị khả năng áp dụng của đề tài 20
Tài liệu tham khảo 21
Người viết: Đặng Tiểu Liễu Trang 3
Đề tài: "Thực hiện ngoại khóa phục vụ cho việc viết văn thuyết minh lớp 10"
Chuyên đề: THỰC HIỆN NGOẠI KHÓA PHỤC VỤ CHO VIỆC
VIẾT VĂN THUYẾT MINH LỚP 10
A. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
I. Cơ sở lý luận
Tuy không xuất hiện nhiều trong lĩnh vực văn chương nhưng văn bản thuyết
minh lại là loại văn bản thông dụng, có phạm vi sử dụng phổ biến trong đời sống,
từ lâu nhiều nước trên thế giới đã đưa vào chương trình học cho học sinh.
Văn bản thuyết minh là văn bản trình bày tính chất, cấu tạo, cách dùng, lí do
phát minh, quy luật phát triển, biến hoá của sự vật, nhằm cung cấp tri thức, hướng dẫn
cách sử dụng cho con người. Văn bản thuyết minh được sử dụng rộng rãi, ngày nào
cũng cần đến. Mua một thứ đồ dùng sinh hoạt (Ti vi, máy bơm, quạt điện, xe
máy…) đều phải kèm theo những thuyết minh về tính năng, cấu tạo, cách sử dụng,
bảo quản để nắm vững; mua một loại thực phẩm (hộp bánh, chai rượu…) trên đó
cũng có ghi xuất xứ, thành phần, ngày sản xuất, hạn sử dụng, trọng lượng…Ra
ngoài phố gặp các biển quảng cáo giới thiệu sản phẩm; cầm quyển sách bìa sau có
thể có lời giới thiệu tác giả, tóm tắt nội dung; trước một danh lam thắng cảnh có
bảng ghi lời giới thiệu, lai lịch, sơ đồ thắng cảnh…Trong sách giáo khoa, có bài

quả, rèn kĩ năng viết và làm cho học sinh yêu thích môn học, đòi hỏi người giáo viên có
sự nghiên cứu, tìm tòi, đổi mới phương pháp nhằm đáp ứng yêu cầu của bộ môn Ngữ
văn. Do đó tôi mạnh dạn đưa ra sáng kiến kinh nghiệm "THỰC HIỆN NGOẠI KHÓA
PHỤC VỤ CHO VIỆC VIẾT VĂN THUYẾT MINH LỚP 10" nhằm chia sẻ những kinh
nghiệm và rất cần những đóng góp của quý thầy cô.
III. Mục đích nghiên cứu
- Nâng cao kĩ năng viết văn thuyết minh.
- Cụ thể hóa các tư liệu cho bài viết bằng việc thực hiện ngoại khóa.
IV. Kết quả cần đạt
- Học sinh có thái độ hoạt động ngoại khóa nghiêm túc, tích cực, tư duy, sáng tạo.
- Yêu thích môn học.
- Có ý thức vận dụng kiến thức tích lũy từ việc thực hiện ngoại khóa vào việc tạo
lập văn bản thuyết minh.
- Học sinh biết vận dụng kiến thức và kĩ năng từ kiểu bài thuyết minh đem lại vào
học tập và thực tiễn.
V. Đối tượng, phạm vi và kế hoạch nghiên cứu.
1. Đối tượng
- Kiểu bài tập làm văn dạng văn thuyết minh
- Học sinh lớp 10s5, 10c3 năm học 2013-2014 trường THPT Kiệm Tân.
2. Phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu thực tiễn hoạt động ngoại khóa cung cấp kiến thức cho việc hình
thành văn bản thuyết minh của học sinh lớp 10.
B. NỘI DUNG
I. LÊN KẾ HOẠCH THỰC HIỆN NGOẠI KHÓA
1. Với giáo viên
- Gv cần đăng kí đề tài, trình bày ý tưởng cho BGH bởi đề tài này liên quan đến
hoạt động ngoại khóa ảnh hưởng đến sự an toàn cho học sinh trong quá trình thực hiện
đề tài.
- Bên cạnh đó, cần thông báo qua Gv chủ nhiệm lớp, bởi trong quá trình thực hiện
PHHS có thể sẽ liên lạc với GVCN về sự an toàn cũng như thời gian giờ giấc sinh hoạt

Việc đầu tiên cần làm là chia nhóm chọn đề tài, với các đề tài ở trên và dựa vào sĩ
số của lớp. Tôi đã chia lớp ra thành 2 nhóm tương đương với 4 đề tài do học sinh chọn
cụ thể như sau:
- Lớp 10C3
Nhóm 1: Thuyết minh về núi Đá ba chồng - Định Quán
Nhóm 2: Thuyết minh về món bánh chưng ngày tết
- Lớp 10S5
Nhóm 1: Thuyết minh về Nghĩa Trang huyện Trảng Bom
Nhóm 2: Thuyết minh về món bún riêu cua
2. Chuẩn bị cụ thể cho việc thực hiện ngoại khóa
2.1/ Phân chia nhóm trưởng: Mỗi nhóm chọn một nhóm trưởng, cần có những tố
chất sau: học lực khá, năng động, có sức ảnh hưởng lớn với tập thể, có tài chỉ huy, có
thể là lớp trưởng hoặc lớp phó.
2.2/ Nói ý tưởng và cách hoạt động cho các nhóm hiểu yêu cầu cần đạt.
- Nếu như những bài văn trước chúng ta làm chủ yếu qua tài liệu mạng, sách,
hoặc nghe kể thì với bài thực hành này học sinh được tiếp cận trực tiếp vấn đề nên quá
trình ghi chép khi thực hiện đề tài rất quan trọng, và sau khi thực hiện tiết học ngoại
khóa học sinh còn phải viết bài thu hoạch độc lập theo những nhóm nhỏ.
Người viết: Đặng Tiểu Liễu Trang 6
Đề tài: "Thực hiện ngoại khóa phục vụ cho việc viết văn thuyết minh lớp 10"
- Để hoạt động cần có kinh phí: Gv có thể tiếp cận với GVCN để được trích
nguồn kinh phí hoạt động từ quỹ lớp, hoặc sự giúp đỡ của mạnh thường quân của lớp,
hoặc học sinh tự đóng góp.
+ Với đề tài thuyết minh về món bánh chưng ngày tết và thuyết minh về món
bún riêu cua học sinh đã đóng góp 20.000đ/ Hs để cùng tham gia và thưởng thức món
ăn. Ở 2 đề tài này giáo viên có thể không tham gia mà nắm bắt tình hình qua nhóm
trưởng.
+ Với đề tài thuyết minh về núi Đá ba chồng - Định Quán và thuyết minh về
Nghĩa Trang Liệt Sĩ huyện Trảng Bom. Hai đề này cần phương tiện đi lại và chú ý đến
độ an toàn tuyệt đối của học sinh, có thể dùng phương tiện là xe buýt, giá thành rẻ và an

- Giáo viên hướng dẫn cho cho học sinh tự quan sát văn bản mẫu ở nhà, tìm
ra đặc điểm và cách làm của từng dạng bài cụ thể. Ví dụ khi học SGK lớp 10 tập 2
bài "Phương Pháp Thuyết Minh" (trang 48) có văn bản "Nghề Nuôi Tằm" (trang 52), bài
"Luyện Tập Viết Đoạn Văn Thuyết Minh" (trang 62) có văn bản "Cây Hồ Gươm" (trang
64) hoặc tự cung cấp văn bản thuyết minh sưu tầm.
- Sau đó giáo viên sẽ hướng dẫn học sinh cách ghi nhận từ thực tế, cần thiết
những thông tin gì, ví dụ:
Người viết: Đặng Tiểu Liễu Trang 8
Đề tài: "Thực hiện ngoại khóa phục vụ cho việc viết văn thuyết minh lớp 10"
+ Về món ăn: nguồn gốc, nhiên liệu, cách chế biến, giá trị dinh dưỡng, giá trị
tinh thần của món ăn trong đời sống
+ Về danh lam thắng cảnh: nguồn gốc, quá trình hình thành, giá trị danh lam
thắng cảnh
4. Tham gia hoạt động ngoại khóa để thực hiện viết bài văn thuyết minh
4.1/ Đối với các đề tài giáo viên không tham gia cùng học sinh
- Giáo viên nắm bắt chương trình hoạt động thông qua tổ trưởng
- Cần nhắc nhở học sinh tuân thủ về thời gian, giờ giấc công việc theo sự chỉ đạo
của tổ trưởng. Tổ trưởng báo cáo sĩ số và mức độ công việc cho giáo viên sau buổi thực
hiện.
- Hướng dẫn nội dung ghi chép, cập nhật để viết bài thu hoạch
4.2/ Đối với các đề tài giáo viên cùng tham gia với học sinh
- Bảo đảm an toàn tuyệt đối cho học sinh về phương tiện đi lại.
- Hướng dẫn cách ghi chép tư liệu.
- Vì có giáo viên tham gia, nên giáo viên cần chủ động trong việc tìm tư liệu cho
học sinh. Ví dụ: tham quan nghĩa trang Liệt sĩ cần chủ động gặp người coi sóc nghĩa
trang để biết thêm thông tin; tham quan đá Ba chồng có thể tiếp cận một số người dân
để được hiểu biết thêm về lịch sử núi đá cũng như các việc xảy ra trước đó.
III. XỬ LÍ TỰ LIỆU CỦA CHUYẾN ĐI THỰC TẾ
1. Thời gian
- Vì đã hướng dẫn học trò ghi nhận các thông tin, nên việc ghi lại cũng sẽ dễ

Lớp
SL nhóm
nhỏ theo
Điểm theo nhóm
≤
5 điểm 6 điểm 7 điểm 8 điểm 9-10 điểm
10C3 7 nhóm 0 0 1 nhóm 4 nhóm 2 nhóm
10S5 8 nhóm 0 1 nhóm 1 nhóm 5 nhóm 1 nhóm
Người viết: Đặng Tiểu Liễu Trang 10
Đề tài: "Thực hiện ngoại khóa phục vụ cho việc viết văn thuyết minh lớp 10"
Sau đây là một số bài văn tiêu biểu, cũng chưa phải là tuyệt đối nhưng xin
được trích dẫn nguyên văn văn bản của học trò để quý thầy cô cùng tham khảo.
I. Các bài viết của học sinh sau chuyến đi thực tế
NHÓM 1: Minh Hiền, Mỹ Huệ, Minh Tâm
Lớp 10S5
Từ Gia Kiệm đến Trảng Bom,
quãng đường dài 20 km dẫn
chúng ta đến Nghĩa Trang Liệt Sĩ
Huyện Trảng Bom, nơi đây in dấu
trận chiến ác liệt đã làm bao nhiêu
người chiến sĩ ngã xuống hy sinh
vì tổ quốc.
"Đất Trảng Bom cửa ngõ miền
Đông chiến trường ác liệt.
Người Trảng Bom một nắng hai
sương, trung kiên nghĩa đảm.
Tựu về đây những người con từ
khắp mọi miền đất nước
Một tấm lòng, bền chí chiến đấu bảo vệ non sông"
Sau gần 40 năm đất nước được giải phóng chưa có tài liệu hay con số thống kê chính

Hàng cây xanh, tràng hoa thơm tấm lòng thành nguồn hy vọng uy linh người đã khuất.
Bước chân nhẹ, khói trầm bay, hồn thiêng như lan tỏa, nghĩa khí người đi xa.
Tuổi trẻ chí bền noi gương trung liệt của tiền nhân
Gắng sức chung lòng cùng xây dựng đất nước đẹp giàu"
Nghĩa trang liệt sĩ Trảng Bom được chia làm hai khu vực, khu mộ liệt sĩ có danh
tính và khu mộ liệt sĩ vô danh. Trong tổng 1300 liệt sĩ yên nghỉ tại nơi này có 3 mộ liệt
sĩ nữ, 710 mộ liệt sĩ có danh tính, số còn lại chưa biết danh tính. Các liệt sĩ nằm tại nơi
đây có quê quán ở mọi miền đất nước. Với các chức vụ khác nhau như Huyện đội phó,
Trung sĩ, A phó, chiến sĩ binh nhất, Chuẩn úy, F5, S5, B1 nhưng họ đã cùng chung
một ý chí, quyết tâm giành lại độc lập hi sinh cùng một trận chiến ác liệt ở tỉnh Đồng
Nai và cùng quy tụ tại nghĩa trang này. Phần lớn những liệt sĩ đã ngã xuống khi mới
bước vào tuổi đời mười tám, đôi mươi. Họ là những anh bộ đội, những thanh niên xung
phong đang phơi phới tuổi đời đã chia tay gia đình người thân lên đường ra trận, theo
tiếng gọi tổ quốc một cách vô tư. Nhưng họ không quay trở lại nhà mà yên nghỉ tại đây -
nghĩa trang liệt sĩ Trảng Bom.
Không giống như các nghĩa trang khác, Nghĩa trang liệt sĩ Trảng Bom trước đây
từng là nơi chôn cất những cán bộ công nhân viên chức nhà nước có công với cách
mạng ở thời bình, nhưng sau khi nghị định của chính phủ được ban hành, những ngôi
mộ này được cải táng đi nơi khác và dành lại mảnh đất này cho những hài cốt liệt sĩ như
một cách tri ân riêng.
Nghĩa trang liệt sĩ Trảng Bom mở cổng chính vào các ngày lễ lớn. Các anh nằm đây
nhìn dòng người qua lại tấp nập,
nơi các anh nằm thật yên tĩnh còn
bên ngoài thật nhộn
nhịp. Nhưng các anh vui vì sự ra
đi thật sự có ích của mình, nếu
như không có sự hy sinh này thì
chắc gì đất nước đã có ngày hôm
nay.
Quay trở lại với khu mộ vô

Đề tài: "Thực hiện ngoại khóa phục vụ cho việc viết văn thuyết minh lớp 10"
Nhóm: Trần Thị Phương Loan; Nguyễn Thị Kiều Duyên
Mai thị Mỹ Trinh; Vũ Ngọc Sơn
Lớp 10C3
Dọc theo quốc lộ
20 về hướng Bắc cách
Gia Kiệm 30 km nằm
giữa khu dân cư sầm uất
huyện Định Quán, có
một quần thể đá lớn
được gọi chung là núi
đá ba chồng. Khu di tích
này cũng từng là nơi ghi
dấu bao chiến công
trong cuộc kháng chiến
chống Mĩ, và đây còn
được xem là một trong
những cảnh đẹp của tỉnh Đồng Nai.
Nằm phía sau khu nhà văn hóa thể thao huyện Định Quán, quần thể đá lớn rộng
khoảng 1,5 ha. Du khách sẽ nhìn thấy đầu tiên khi thăm quần thể đá chính là là hòn
chồng, gồm 3 hòn đá lớn nhỏ xếp chồng lên nhau khá chông chênh ở độ cao 36m so với
mặt đất. Ba hòn đá chồng lên nhau hướng ra ven đường quốc lộ 20 về phía đông. Hòn
dưới lớn gấp đôi so với hai hòn trên, nhìn trực diện ta cũng cảm thấy độ nghiêng của hai
hòn đá trên như có thể đổ xuống đường bất kì lúc nào. Người dân cũng đã từng cảm
nhận độ nghiêng quá lớn và cùng với sự mách bảo của thế giới tâm linh họ đã thắp
hương khấn vái, sau một vài ngày thì đá 3 chồng trở lại vị trí lúc đầu. Điều đó cũng cho
thấy những hòn đá 3 chồng tường chừng vô tri vô giác kia nhưng lại có hồn điều mà thế
giới duy vật không thể can thiệp.
Ai đã từng đến Nha
Trang tham quan cảm nhận vẻ

hoang vu đó đã làm hài lòng du khách trong và ngoài nước, các đoàn làm phim từng đến
dựng cảnh, các đôi uyên ương cũng ghi hình lưu niệm trong alpum cưới Quần thể đá 3
chồng vẫn đứng đó mặc cho sự thất thường của thời tiết, cùng với sự tàn phá của chiến
tranh đá 3 chồng vẫn đứng đó như một chứng minh của lịch sử, như tôn thêm vẻ đẹp kì
vĩ cho Việt Nam.
Đá 3 chồng thuộc nền văn hóa Óc Eo Phù Nam đã được bộ văn hóa thông tin xếp
hạng cấp quốc gia vào ngày 16 tháng 11 năm 1988. Nhà văn hóa huyện Định Quán đã
được xây dựng dưới chân núi đá 3 chồng gắn liền các sinh hoạt cộng đồng. Tương lai
không xa quần thể đá 3 chồng sẽ được đầu tư góp phần phát triển du lịch cho huyện nhà
nói riêng và cả nước nói chung.
NHÓM: VŨ THỊ LAN, ĐINH THỊ THẢO VY,
NGUYỄN THỊ ÁNH TUYẾT
LỚP 10S5
Ẩm thực Việt Nam phong phú và đa dạng, sự kết hợp giao lưu các ẩm thực của
nhiều nền văn hóa càng làm cho ẩm thực Việt thêm phong phú. Tuy nhiên có những
món ăn vẫn mang đậm màu sắc dân tộc không thể thưởng thức ở đâu khác mà vẫn phải
là đất Việt, phong cách Việt, món ăn được nhắc đến chính là bún riêu cua.
Với nguyên liệu là những thứ có sẵn trong đời sống hằng ngày, đặc biệt vùng quê
thuần nông thì món ăn này trở nên phổ biến hơn bao giờ hết. Khoảng 20 chú cua đồng,
Người viết: Đặng Tiểu Liễu Trang 15
Đề tài: "Thực hiện ngoại khóa phục vụ cho việc viết văn thuyết minh lớp 10"
2 trái cà chua, hành phi, rau muống, lá
hẹ, bún trắng tươi, và một vài nguyên
liệu phụ ta có thể thưởng thức được tô
bún riêu ngon lành. Làm món bún riêu
không khó nhưng tỉ mẩn. Cua đồng vào
đầu mùa mưa hay giữa mùa là lúc cua
mẩy và nhiều thịt, lột bỏ phần mai,
yếm, rửa xạch, xóc muối để cua không
bị kháy, rửa lại bằng nước sạch. Để ráo

Đề tài: "Thực hiện ngoại khóa phục vụ cho việc viết văn thuyết minh lớp 10"
Hình 4: Hình chụp một số bài viết của học sinh
D. ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG CỦA ĐỀ TÀI
- Có thể sử dụng việc thực hiện tiết học ngoại khóa cho nhiều bài có liên quan
đến văn thuyết minh. Tuy vậy, không có một phương pháp nào tối ưu cho mọi trường
hợp. Thêm nữa, mọi phương pháp đều đòi hỏi người dạy và người học phải có những kĩ
năng nhất định. Trong bộ môn Ngữ văn, ngoài những kiến thức thực tế học sinh phải tự
rèn cho mình khả năng diễn đạt, rèn cách trình bày bài văn, chữ viết
- Khi thực hiện ngoại khóa cần chú ý cao đến mức độ an toàn về tính mạng cho
học sinh, có thể kết hợp với giáo viên chủ nhiệm, giáo viên dạy Địa lí, giáo viên dạy
Lịch sử, Đoàn thanh niêm, hoặc đưa kế hoạch ra tổ chuyên môn để tổ chức buổi ngoại
khóa được chu đáo hơn.
- Cần lựa chọn, kết hợp nhiều phương pháp dạy học tích cực, phù hợp với đặc
trưng bộ môn để giờ học nhẹ nhàng và sản sinh được nhiều văn bản thuyết minh hay và
tăng khả năng yêu thích môn học ở học sinh.
Nhận xét của BGH Kiệm Tân, ngày 17 tháng 05 năm 2014
Người viết
ĐẶNG TIỂU LIỄU
Người viết: Đặng Tiểu Liễu Trang 20
Đề tài: "Thực hiện ngoại khóa phục vụ cho việc viết văn thuyết minh lớp 10"
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. CÁC TRANG WEB CÓ LIÊN QUAN ĐẾN HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA.
2. "KINH NGHIỆM NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIỜ DẠY KIỂU BÀI VĂN THUYẾT
MINH" (TRONG CHƯƠNG TRÌNH NGỮ VĂN 8) - Gv. LÊ HOÀI PHƯƠNG
-THCS TRIỆU AN
3. "MỘT SỐ KINH NGHIỆM NHẰM GIÚP HỌC SINH HỨNG THÚ VỚI MÔN NGỮ
VĂN" - Gv HOÀNG THỊ TRANG - THCS NGUYỄN BÁ PHÁT - ĐÀ NẴNG.
Người viết: Đặng Tiểu Liễu Trang 21
Đề tài: "Thực hiện ngoại khóa phục vụ cho việc viết văn thuyết minh lớp 10"
SỞ GD&ĐT ĐỒNG NAI

- Đã được áp dụng trong thực tế đạt hiệu quả hoặc có khả năng áp dụng đạt hiệu
quả trong phạm vi rộng: Tốt  Khá  Đạt 
XÁC NHẬN CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
(Ký tên và ghi rõ họ tên)
THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ
(Ký tên, ghi rõ họ tên và đóng dấu)
Ngô Thị Xuyến Hà Huy Kiếm
Người viết: Đặng Tiểu Liễu Trang 22