Kiến thức cơ bản bài "Vào phủ chúa Trịnh"
VÀO PHỦ CHÚA TRỊNH
( Trích Thượng kinh kí sự ) – Lê Hữu Trác
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả.
- Lê Hữu Trác ( 1724 – 1791 ) hiệu là Hải Thượng Lãn Ông, người làng Liêu Xá, huyện
Đường Hào, phủ Thượng Hồng, trấn Hải Dương.
- Ông là một danh y không chỉ chữa bệnh giỏi mà còn soạn sách, mở trường, truyền bá y
học.
- Sự nghiệp của ông được tập hợp trong bộ Hải Thượng y tông tâm lĩnh, gồm 66 quyển biên
soạn trong thời gian gần 40 năm. Đây là tác phẩm y học xuất sắc nhất trong thời trung đại
Việt Nam.
Ông sinh ra trong một gia đình khoa bảng, có nhiều người đỗ tiến sĩ, làm quan to. Ông là
con thứ bảy của thượng thư Lê Hữu Mưu nên thường gọi là Chiêu Bảy. Thuở nhỏ chăm học,
mang chí làm quan, lập công danh lớn.
2. Tác phẩm thượng kinh kí sự.
- Thể loại: kí
- Tác phẩm được viết bằng chữ Hán, nằm ở cuối bộ y tông tâm lĩnh.
- Kí là một loại hình văn xuôi tự sự bao gồm nhiều thể ( kí sự, bút kí, hồi kí, phóng sự,…).
Đặc trung của thể lại kí là tôn trong sự thật khách quan của đời sống, không hư cấu, sự việc
và con người trong tác phẩm phải hoàn toàn xác thực. Vì thế giá trị hiện thực của tác phẩm
là rất đậm đặc và đáng tin cậy.
- Thượng kinh kí sự ghi lại cảm nhận của mình bằng mắt thấy tai nghe từ khi nhận được
lệnh vào kinh chữa bệnh cho thế tử Cán ngày 12 tháng giêng năm Nhâm Dần ( 1781) đến
lúc xong việc về tới nhà Hương Sơn.
- Thượng kinh kí sự là bức tranh về đời sống hiện thực thời vua Lê chúa Trịnh, cụ thể hơn là
cuộc sống xa hoa nơi phủ chúa. Đó là một cuộc sống quyền lực, xa hoa, kiểu cách, nhạt
nhờ.
3.Đoạn trích vào phủ chúa Trịnh.
Nói về việc Lê Hữu Trác tới kinh đô, được dẫn vào phủ chúa để bắt mạch kê đơn cho Trịnh
Cán.

hầu kẻ hạ,…cho thấy sự cao sang quyền uy tột đỉnh cùng với cuộc sống xa hoa hưởng thụ
đến cực điểm và sự lộng hành của nhà chúa.
3.Cách nhìn, thái độ của tác giả đối với cuộc sống nơi phủ chúa.
- “Bước chân đến đây mới hay cảnh giàu sang của vua chúa thực khác hẳn người thường”,
vịnh một bài thơ tả hết cái sang trọng, vương giả trong phủ chúa “Cả trời Nam sang nhất là
đây”
- Khi được mời ăn cơm: “mâm vàng, chén bạc, đồ ăn toàn acủa ngon vật lạ, bấy giờ mới
biết cái phong vị của nhà đại gia”
- Đường vào nội cung của thế tử: “Ở trong tối om, không có cửa ngõ gì cả”
- Nói về bệnh trạng của thế tử: “Vì thế tử ở trong chốn màn che trướng phủ, ăn quá no, mặc
quá ấm, nên tạng phủ yếu đi”
Mặc dù khen cái đẹp, cái sang nơi phủ chúa, song tác giả tỏ ra dửng dưng trước những
quyến rũ vật chất và không đồng tình với cuộc sống quá no đủ, tiện nghi nhưng thiếu khí
trời và không khí tự do.
4. Phẩm chất của con người Lê Hữu Trác
- Là một thầy thuốc giỏi, có kiến thức sâu rộng và già dặn kinh nghiệm.Ông hiểu rõ căn
bệnh của thế tử, nhưng lại sợ chữa có hiệu quả ngay sẽ được chúa tin dùng, bị công danh
trói buộc. Để tránh chuyện này, cần chữa cầm chừng, cho thuốc vô thưởng, vô phạt. Nhưng
làm thế thì trái y đức, trái lương tâm, phụ lòng của ông cha. Cuối cùng, lương tâm, phẩm
chất của người thầy thuốc đã thắng.
- Bên cạnh tài năng, ông còn là một thầy thuốc có lương tâm và đức độ
- Khinh thường lợi danh, quyền quý, yêu thích tự do và nếp sống thanh đạm, giản dị nơi quê
nhà.
5.Nghệ thuật
Quan sát tỉ mỉ
+ Quang cảnh phủ chúa
+ Nơi thế tử Cán ở
- Ghi chép trung thực:
-
+ Việc ngồi chờ ở phòng chè đến bữa cơm sáng