Đề tài :
“Một số biện pháp giúp học sinh lớp 5 học tốt môn âm nhạc ”
A/ ĐẶT VẤN §Ò
Để thực hiện nhiệm vụ giáo dục trong nhà trường tiểu học, Phòng Giáo dục
và Đào tạo đã đưa môn âm nhạc vào giảng dạy trong chương trình chính khoá. Nó
đã trở thành một trong chín môn học bắt buộc trong trường Tiểu học để đào tạo con
người toàn diện cũng như các môn học khác trong hệ thống Giáo dục. Âm nhạc bao
gồm kiến htức kĩ năng, cơ sở kĩ năng, phương pháp dạy học. Điều đặc biệt hơn cả
là những kiến thức kĩ năng phương tiện của bộ môn âm nhạc không phải là kho học
tự nhiên hay xã hội đơn thuần mà nó là môn nghệ thuật âm nhạc. Vì vậy tiến trình
dạy học phải tuân theo những quy luật, những nguyên tắc sư phạm vừa phải, đảm
bảo tính vừa sức về truyền thụ kiến thức và sự phát triển của nghệ thuật âm nhạc.
Song thực tế việc giảng dạy bộ môn âm nhạc trong nhà trường tiểu học hiện nay
chưa có sự quan tâm đúng mức với quan nhiệm dạy cho đủ số tiết, đủ số giờ theo
quy định của chương trình, chưa chú trọng đến chất lượng và hiệu quả giờ dạy,
chưa kết hợp các phương pháp dạy học cho trẻ ở từng độ tuổi với các dạng hoạt
động của từng môn học đề giờ dạy phong phú, đạt hiệu quả để đáp ứng với yêu cầu
cải cách giáo dục và đổi mới phương pháp dạy học môn âm nhạc đã được ưu tiên
và chú y hơn về thời gian, chương trình bộ môn đã được đem thảo luận ở nhiều tổ
bộ môn âm nhạc, ở nhiều hội thảo khoa học với mục đích nhằm nâng cao chất
lượng giảng dạy và giáo dục trong nhà trường.
Là giáo viên ra trường được một số năm giảng dạy bộ môn âm nhạc tại
trường tiểu học, qua thực tế dự giờ ở một số trường, qua trao đổi tiếp xúc với đồng
nghiệp, qua khảo sát chất lượng học nhạc của học sinh, tôi đã rút ra một số phương
pháp giảng dạy với yêu cầu nhằm nâng cao chất lượng dạy và học cho thầy và trò
trong chương trình giảng dạy bộ môn âm nhạc lớp 5.
I- MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU.
- N¾m được khả năng tiếp thu của học sinh lớp 5 để rút ra một số phương
pháp giảng dạy phù hợp.
- Phân tích các ưu, nhược điểm trong các tiết dạy.
- Đề xuất các biện pháp tích cực để nâng cao chất lượng giảng dạy bộ môn

coi là một trong những nội dung quan trọng của lứa tuổi học sinh. Hoạt động âm nhạc
có những nét đặc trưng riêng, các em được học nhạc, được tham gia vào các hoạt động
phong phú hơn như: nghe nhạc, đọc nhạc, chép nhạc, trò chơi âm nhạc… vì vậy hiệu
quả giáo dục phụ thuộc vào năng lực tổ chức và hoạt dộng của thầy.
Nhiệm vụ dạy nhạc trong nhà trường là nhằm đưa âm nhạc đến với trẻ thơ, là
điều kiện ban đầu trẻ cảm thụ âm nhạc, hiểu biết nghệ thuật, đó chính là những mắt
xích đầu tiên, quan trọng nhất để khơi dạy ở trẻ những cảm xúc với âm nhạc và còn
giữ mãi trong tâm hồn trẻ suốt cuộc đời. Song quá triìn giáo dục âm nhạc là một
quá trình phức tạp gồm nhiều giai đoạn và liên tục cùng với quá trình đào tạo con
người xuất phát từ nhân cách phát triển toàn diện của trẻ, căn cứ vào đặc điểm của
môn nghệ thuật âm nhạc và trên cơ sở lứa tuổi của trẻ mà nhiệm vụ giáo dục âm
nhạc của trẻ bao gồm:
- Giáo dục âm nhạc bằng phát triển năng lực cảm thụ tai nghe thông qua tập
hát, tập đọc nhạc, tập ghi chép nhạc để trẻ cảm nhận sâu sắc về nội dung tác phẩm.
- Mở rộng âm nhạc gây ấn tượng cho trẻ để trẻ làm quen với những tác phẩm
đa dạng, sự lựa chọn nhận xét mỗi tác phẩm theo cảm xúc của mình.
2
- Để thực hiện được nhiệm vụ và nội dung chương trình giảng dạy môn âm
nhạc phải đảm bảo những yêu cầu:
+ Cung cấp kiến thức cơ sở âm nhạc cần thiết, những kĩ năng hoạt động âm
nhạc cho giáo viên dạy chuyên nhạc.
+ Trang bị phương pháp giảng dạy kết hợp các phân môn trong chương trình
bồi dưỡng tình cảm và thị hiếu nghệ thuật, khả năng tổ chức các hoạt động âm nhạc
trong nhà trường, phương pháp dạy âm nhạc phải tuân theo những nguyên tắc
chung của phương pháp dạy học, phương pháp dạy hát và dạy nhạc cho trẻ phải
dạy đại trà cho tất cả mọi học sinh không chỉ bồi dưỡng và dạy cho các em có năng
khiếu, có những năng lực đặc biệt về âm nhạc.
II- TÌNH HÌNH THỰC TIỄN.
Trong quá trình giảng dạy và tìm hiểu phương pháp dạy hát nhạc của rất
nhiều đồng nghiệp tôi được biết: đa số giáo viên lên lớp với hình thức thầy truyền

đầu năm của học sinh tại trường, từ đó rút ra một số phương pháp áp dụng giảng
dạy bộ môn âm nhạc lớp 5 đạt hiệu quả.
Ngay từ đầu năm tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng học hát nhạc của các
em khối 5 và đi sâu nghiên cứu thực nghiệm ở lớp 5D và lớp 5C tại trường làm đối
chứng.
Phiếu kiểm tra có nội dung như sau:
1. BÀI KIỂM TRA KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG
Môn: Âm nhạc
Câu 1: (5đ)
Em hãy hát và biểu diễn bài “Reo vang bình minh” và cho biết tên nhạc sĩ
sáng tác?
Câu 2: (3đ)
Trình bày đoạn nhạc sau có sử dụng dấu quay lại:
Câu 3: (2đ)
Chép lại đoạn nhạc dưới đây và điền tiếp (tên nốt) vị trí các nốt trên khuông.
2. Kết quả khảo sát
Lớp Sĩ số
Giỏi Khá TB Yếu Thái độ
SL % SL % SL % SL % Thích
Không
thích
5C 30 3 10 9 30 15 50 3 10 25 5
5D 34 3 8,82 12 35,29 18 52,94 1 2,94 28 6
3. Đánh giá kết quả khảo sát.
- Kết quả khảo sát của 2 lớp, xét về mặt bằng tôi thấy kết quả đạt được như
vậy là rất thấp, chỉ có một số ít bài giỏi và khá, bài dưới trung bình và trung bình là
nhiều. Xét về hứng thú học tập thì các em học sinh đều không thích học mônnày vì
sợ lên biểu diễn còn ngượng ngùng, e ngại, sợ sệt, đây là một thực trạng rất dáng lo
ngại trong tiết dạy hát vì đó là môn nghệ thuật đáng lẽ phải thu hút được sự hứng thú
4

quyết những vấn đề sau:
1. Giúp giáo viên sử dụng tốt đồ dùng dạy học, cụ thể như: bản đồ đối với
những bài hát dân ca, đàn… và một số phương pháp như luyện thanh, uốn nắn
những sai sót, hát hoà hợp trong tập thể.
2. Tổ chức các trò chơi âm nhạc qua hình tiết tấu trong phần tập đọc nhạc
nhằm thu hút sự chú ý và phát huy tốt khả năng âm nhạc của học sinh, tạo tính tích
cực chủ động sáng tạo trong việc lĩnh hội kiến thức.
3. Cải thiện phương pháp dạy môn âm nhạc để có phương pháp và hình thức
tổ chức dạy học đạt hiệu quả cao.
IV- CÁCH GIẢI QUYẾT.
* Những vấn đề chung.
5
Để học sinh lớp 5 tự tin và học tốt môn âm nhạc đạt hiệu quả đầu tiên tôi
hình thành cho các em một số thói quen học tập như sau:
- Thói quen khi lên bảng hát không e ngại trước tập thể, tập mạnh bạo trong
khi múa hát.
- Giờ học phải chú ý học hát, tập chép, đọc nhạc dưới sự chỉ đạo của giáo
viên.
- Biết vận dụng vào nhạc để hát cho đúng, phải tạo cho mình kiến thức âm
nhạc vững chắc để biết nhận xét, so sánh người hát sau bài học biết hát và đọc,
chép nhạc ở mức độ đơn giản nhất.
Về phía giáo viên:
- Khi lên lớp với khuynh hướng nhằm truyền đạt kiến thức âm nhạc sơ đẳng
cho học sinh. Để khai thác năng khiếu của học sinh, khơi dậy ở các em sự ham hiểu
biết, trí tò mò về thế giới âm nhạc. Học sinh có thể đặt các câu hỏi liên quan trong
bài với giáo viên.
- Thật sự chú ý trong việc chuẩn bị đồ dùng dạy học hấp dẫn, thu hút sự chú
ý và gây dựng hứng thú được học nhạc của học sinh. Thường xuyên áp dụng các
phương pháp đổi mới và sử dụng phương pháp trong giờ dạy sao cho hợp lý đối với
từng kiểu bài để học sinh không bị nhàm chán trong tiết học.

dụng cho chương trình dạy hát lớp 5 mà còn sử dụng đối với tất cả các lớp có bài
hát thể loại dân ca. Phương pháp sử dụng bản đồ giáo viên có thẻ sử dụng ở phần
giới thiệu bài hát dân ca giúp học sinh hiểu sâu hơn về xuất xứ bài hát, nó là dân ca
của vùng nào, vùng dân ca đó ở phái nào trên bản đồ. Trên cơ sở đó các em không
được đi thăm quan nhưng cũng có thể hiểu biết sơ lược về vị trí của dân tộc đó.
Trong phần giới thiệu bài, giáo viên treo bản đồ giới thiệu về các dân tộc có liên
quan đến bài, sau đó gọi 1 – 2 học sinh lên chỉ để nhận biết. Mỗi dân tộc có một
nền văn hoá riêng, các vùng dân ca nằm khắp đất nước nhưng mỗi một bài dân ca
có những nét đẹp hay riêng, việc sử dụng bản đồ nhằm thu hút sự chú ý tò mò ham
hiểu biết của học sinh. Không những thế nó còn tạo cho giờ dạy thêm phong phú và
sử dụng đồ dùng đạt hiệu quả.
VD: Dạy bài 19 học bài hát “Hát mừng” dân ca Hrê (Tây Nguyên).
Trong phần xuất xứ bài hát, giáo viên treo bản đồ và giải thích qua về các
dân tộc.
Hỏi: Thế nào là thể loại dân ca?
Gọi 2 học sinh lên bảng chỉ vùng
dân ca Hrê (Tây Nguyên)
Hỏi: Dân ca có tác giả hay không?
Vì sao?
Dân ca là sự lưu giữ các bài hát từ đời này
qua đời khác bằng cách “truyền miệng”
xác định vị trí của vùng Hrê chỉ trên bản
đồ. “Dân ca có tác giả, do nhièu người dân
lao động sáng tác.
3. Phương pháp luyện thanh (luyện giọng).
- Luyện thanh ở đầu tiết học hát có tác dụng khởi động, làm mềm mại cơ
quan cảm âm và phát âm của trẻ. Học sinh sẽ nhạy cảm với việc nghe đúng, hát
đúng cao độ, phát âm và nhả chữ. Luyện thanh đơn giản chỉ tiến hành 2 – 3 phút
với một thang 5 âm hoặc một vài quãng giai điệu đặc trưng của bài hát, sử dụng vài
nguyên âm đáng chú ý của bài.

“ngân dài”, “luyến”, “ngắt”.
Bên cạnh đó ta còn sửa cho học sinh tập lấy hơi và dùng hơi hợp lý, lấy hơn
trong khi hát học sinh thường thở hổn hển, mệt mỏi, lấy hơi là hít hơi qua mũi,
miệng, trữ ở phổi rồi đưa dần qua thanh quản để hát hết một chặng hơi (câu hoặc
phân câu). Khi đó điều kiện thời gian lại lấy hơi tiếp, hát tiết.
8
VD: Câu hát sau đây phải lấy hơi 3 lần theo dấu ghi ở đây: “Chẳng nhìn thấy
ve đâu chỉ râm ran tiếng hát, bè trầm bè hoà cao trong màn xanh lá đây”
(Dàn đồng ca mùa hạ - Nguyễn Minh Châu)
Lấy hơi qua mũi, nhưng thực tế nhiều khi phải lấy hơi qua cả miệng mới đủ
thời gian cho phép. Lấy hơi nhẹ là cố gắng để ít phát ra tiếng gió. Khi lấy hơi
không so vai ưỡn ngực, ngòi hát thoả mái không gò ép lấy hơi nhanh là lấy hơi
trong thời gian cho phép (phần nhiều rất ngắn ngủi: một dấu lặng ngắn hoặc thời
gian ăn bớt của nốt nhạc đã hát) không được lỡ nhịp của chặng hát sau. Trong khi
dạy hát cần có dấu lấy hơi ghi trên lời ca và ra hiệu cho học sinh lấy hơi thống nhất
theo phương án hợp lý đã định.
Về phía phát âm thì với học sinh ta hiện nay phát âm vẫn còn sai nhiều và
đặc biệt đối với tỉnh Hưng Yên thì ngọng nhiều nhất là “l” và “n”. Trong khi hát
học sinh vẫn còn sai, ngọng vần, ngọng phụ âm, tiếng hát lè nhè hay bị gắt giọng.
Do vậy đòi hỏi ở giáo viên phải sửa sai cho học sinh về cách phát âm trong khi hát.
Nhưng điều trước tiên là người thầy phải phát âm chuẩn mới uốn nắn và sửa sai
cho các em được.
VD: Bài “Màu xanh quê hương”
Học sinh đều hát sai “l” và “n” và ngược lại.
Tiếng “nơi đây” học sinh hát là “lơi đây”
“Lung linh khi mặt trời lên” thành “lung linh khi mặt trời nên”.
Vì vậy, việc uốn nắn những sai sót trong khi hát là một điều rất cần thiết để
rèn cho các em về dùng hơi, lấy hơi, tư thế ngồi, đứng hát phát âm chuẩn. Nhưng
chúng ta cần phải thường xuyên liên tục quan tâm sửa sai từng kĩ thuật nhỏ trong
khi học hát thì mới phát triển được khả năng cảm thụ âm nhạc và học hát của học

Trong tiết tấu bao gồm 2 hoặc 3 phân môn là: học hát tập đọc hoặc ôn hát –
chép nhạc. Do vậy không nên cho học sinh đọc nhạc lâu quá sẽ làm cho các em
chán nản, tiếp thu kiến thức khó hiểu bài học đạt kết quả thấp. Qua tình hình thực tế
dự giờ và nghiên cứu phần tập đọc nhạc tôi sáng kiến ra phương pháp tổ chức trò
chơi trong phần tập đọc nhạc nhằm mục đích “học mà chơi, chơi mà học” giúp học
sinh thay đổi không khí học, yêu thích được chơi trò chơi nhưng đó chính là
phương pháp học đạt hiệu quả nhất. Trò chơi được tiến hành sau khi tập đọc xong
hình tiết tấu, muốn cho học sinh không nhàm chán và lại nhớ lại được giai điệu của
hình tiết tấu thì giáo viên chuẩn bị bảng phụ chép sẵn tên của trò chơi là: “Bắt trước
tiếng động vật qua hình tiết tấu”
VD: Bài 12: Bài tập tiết tấu:
Đọc hình tiết tấu sau bằng tiếng trống
Vç tay
Rinh tùng tùng tùng rinh rinh tùng tùng tùng
Tiếng ếch: ép ộp ộp ộp ếch ếch ộp ộp ộp
Tiếng mèo: Meo meo meo meo meo meo meo meo meo
Giáo viên làm mẫu cho học sinh nghe có vỗ tay theo sau đó chia lớp một dãy
đóng vai ếch, một dãy đóng vai mèo.
Cứ tiến hành như vậy cho đến khi học sinh làm thành thạo trong hình tiết tấu
thì sẽ cho đọc lại tiếng trống. Vậy phương pháp tổ chức trò chơi nhưng chính lại là
học, thực hiện trò chơi qua hình tiết tấu không chỉ áp dụng ở lớp 5 mà có thể áp
dụng được tất cả các khối lớp có hình tiết tấu, làm được như vậy giờ học vừa sôi
nổi lại đạt kết quả cao.
Song không nên lạm dụng trò chơi quá mà không để ý đến nội dung bài học.
Bố trí tổ chức trò chơi trong thời gian vừa phải, không nên làm cho học sinh chơi
nhiều sẽ bị nhàm chán, bài học sẽ kém hiệu quả, ở trò chơi này giáo viên tránh cho
10
học sinh bắt trước những tiếng động vật không hay hoặc không có ích sẽ mang lại
tính giáo dục học sinh qua bài dạy.
2. Phương pháp luyện thang âm.

- Khái niệm về khuông nhạc: khuông nhạc 5 dòng kẻ 4 khe và khoá son
(khoá son là lối viết cổ của chữ G Hy Lạp)
Giới thiệu về khuông nhạc (cho học sinh nhớ lại):
11
Dßng kÎ
Giáo viên hỏi: Nốt Đồ nằm ở dòng kẻ nào?
Nốt Mi nằm ở dòng kẻ thứ mấy?
Nốt Son nằm ở dòng kẻ thứ mấy?
Nốt Rê, Pha, La, Đố nằm ở khe nào?
Học sinh nhớ lại vị trí của nốt Đồ
- Dòng kẻ thứ nhất
- Dòng kẻ thứ hai
- Khe phụ, khe 1, khe 2, khe 3.
Việc trước tiên giáo viên cho học sinh nhớ lại dấu lặng đơn và dấu lặng đen.
Hỏi: Đoạn nhạc trên viết ở nhịp? (Nhịp 2/4)
Các hình nốt: hình nốt móc đơn, hình nốt đen, hình nốt đen có chấm dôi,
hình nốt trắng.
Khâu cuối cùng là gợi ý cho các em nhớ lại tất cả vị trí các nốt nhạc liên
quan đến bài nhạc trên.
Nắm chắc được các yếu tố như vậy học sinh có htể tự mình chép nhạc theo ý
hiểu chứ không phải bắt trước theo thầy. Đây là phương pháp tập chép nhạc đơn giản
nhất đòi hỏi học sinh phải suy nghĩ để thực hiện chép một đoạn nhạc đúng và đẹp.
Tóm lại với phần tập đọc và phần ghi chép nhạc thì giáo viên cần phải phối
hợp các phân môn sao cho hợp lý, đề ra phương pháp giảng dạy thích hợp với mỗi
phân môn nên sử dụng các kĩ năng như đọc hiểu, ghi hiểu, nghe hiểu. Như vậy giờ
học nhạc và ghi chép nhạc sẽ đạt hiệu quả cao.
DẠY KIỂU BÀI THỰC HÀNH
Thực hành là nội dung xuyên suốt quá trình dạy và học bộ môn, thông qua
thực hành để dạy lý thuyết, trên cơ sở sử dụng thời gian trên lớp một cách tối ưu để
tạo điều kiện cho tất cả học sinh được nhìn, được nghe và được luyện tập trong

- Xem trước bài học ở nhà.
- III/ LÊN LỚP.
A- KIỂM TRA BÀI CŨ.
Hoạt động của thầy
Giáo viên hỏi: Giờ trước của các em đã
học bài gì?
Của dân ca nào?
Gọi 2 học sinh lên bảng đưa nốt lên
khuông.
Hoạt động của trò
- Học sinh xung phong trả lời câu hỏi
bài: “Màu xanh quê hương” của dân tộc
Khơ Me Nam Bộ
- Học sinh lên bảng trình bày đưa vị trí
các nốt trên khuông và hình nốt nhạc đã
học
- Giáo viên gọi học sinh lên bảng bài hát:
“Màu xanh quê hương”
Giáo viên nhận xét ghi điểm
Một học sinh lên trình bài bài “Màu
xanh quê hương”.
B- DẠY BÀI MỚI.
1. Giới thiệu bài: Giáo viên treo bản đồ.
13
Dẫn bài: Giờ trước thầy đã hướng dẫn các em học hát bài “Màu xanh quê
hương” dân ca Khơme Nam Bộ. Bây giờ thầy cùng các em đi du lịch đến thăm
vùng đồng bằng Nam Bộ qua bản đồ. Như các em đã biết vùng Nam Bộ với diện
tích rất lớn, nằm ở phía gần cuối của Tổ quốc, nhân dân ở đây sống chủ yếu là dựa
vào cây lúa nước. Vậy em nào lên chỉ cho thầy biết vùng Nam Bộ nằm ở đâu trên
bản đồ? Tiếp theo thầy giới thiệu với cả lớp bài tập đọc nhạc số 7 với bài “Em tập

ĐLSMRĐ`
- Luyện âm ổn định theo bảng phụ và
đàn: ĐMSĐSMĐ
14
b/ Tập tiết tấu (bài tập đọc nhạc số 7)
- Giáo viên treo bảng phụ
- Giáo viên đọc mẫu tiết tấu vài lần sau
đó cho học sinh đọc hình nốt và gõ đệm
theo tiết tấu.
Đơn đơn đơn đơn đen lặng, Đơn đơn
đơn đơn đen lặng.
Đơn đơn đơn đơn đen nghỉ, Đơn đơn
đơn đơn đen nghỉ.
Đơn đơn đen, Đơn đơn đen Đơn đơn
Đơn đơn đen nghỉ
- Giáo viên hướng dẫn cho 1 dãy học
hình nốt, 1 dãy tập gõ đệm theo tiết tấu.
c/ Tập đọc nhạc số 7: Giáo viên treo
bảng
Em tập lái ô tô
Nhạc và lời: Đoàn Phi
- Học sinh quan sát và lắng nghe
- Giáo viên đọc và gõ đệm theo tiết tấu
Học sinh thực hiện theo điều khiển của
giáo viên
- Học sinh nhớ lại các bài tập tiết tấu
vừa đọc và luyện
- Giáo viên hỏi: Trong bài có mấy loại
hình nốt gì?
- Cho biết độ dài của các hình nốt đó>

chưa tự tin khi lên hát và biểu diễn, phần tập chép nhạc vẫn còn sai nhiều, hiểu biết
còn máy móc để khắc phục một số yếu điểm đó của học sih tôi tiếp tục nghiên cứu
và giảng dạy tại lớp 5C biết phát huy điểm mạnh, hạn chế những yếu điểm, nắm bắt
được khả năng học nhạc của học sinh để truyền đạt kiến thức cho các em hát hiểu,
nghe hiểu và đọc hiểu.
Sau quá trình giảng dạy tại lớp 5C tôi lại tiến hành kiểm tra khảo sát chất
lượng ở lớp 5C và lớp 5D, kết quả bài làm và hứng thú học tập của học sinh được
đánh giá qua quá trình học tập và qua bài khảo sát sau:
BÀI KIỂM TRA KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG
Môn: Âm nhạc
Câu 1: (5đ)
Em hãy trình bày lại mọt trong những bài hát đã học? Cho biết tác giả sáng
tác?
Câu 2: (3đ)
Trình bày đoạn nhạc sau đây:
16
Câu 3: (2đ)
Hãy chép lại câu nhạc sau đây: em nhớ chép đúng, rõ ràng và đẹp.
Câu 4: Em có thích học môn âm nhạc không? Vì sao?
Kết quả thu được ở hai lớp như sau:
Lớp Sĩ số
Giỏi Khá TB Yếu Thái độ
SL % SL % SL % SL % Thích
Không
thích
5C 30 17 56,7 11 36,7 2 6,6 30 0
5D 34 12 35,3 17 50 5 14,7 32 2
Qua so sánh kết quả khảo sát và theo dõi quá trình học tập của hai lớp, lớp 5D
làm đối chứng và lớp 5C tôi trực tiếp dạy thực nghiệm, tôi thấy lớp 5C được dạy
theo phương pháp đổi mới kết quả đạt được thường xuyên cao và tiến độ rất nhanh vì

18
19