Một số biện pháp giúp học sinh lớp 3 Trường THCS Mã Đà khắc phục lỗi âm đầu, dấu thanh
trong phân môn Chính tả.
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Ngôn ngữ âm thanh trong một thời gian dài đã trở thành công cụ duy nhất để con
người trao đổi, truyền đạt với nhau. Tuy nhiên, ngôn ngữ âm thanh có mặt hạn chế về
không gian và thời gian. Đó là lí do vì sao ngày nay chúng ta không nghe được tiếng
nói của các vị anh hùng dân tộc xưa như: bà Trưng bà Triệu, Quang Trung, Nguyễn
Trãi, …
Để khắc phục hai mặt hạn chế này, con người đã tìm ra một hình thức thông tin
mới: thông tin bằng chữ. Chữ viết là đại diện của lời nói. Tuy nhiên, nếu chữ viết bị
sai lỗi chính tả sẽ gây khó khăn cho người đọc, người nghe; làm hiểu sai lệch về
nghĩa. Vì thế, muốn mọi người hiểu đúng chúng ta cần viết đúng. Và phân môn Chính
tả trong nhà trường là môn học giúp học sinh hình thành năng lực và thói quen viết
đúng chính tả, rộng hơn là năng lực và thói quen viết đúng tiếng Việt văn hóa, tiếng
Việt chuẩn mực.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy cách phát âm ở mỗi nơi có sự khác nhau và thói quen
nói sao- viết vậy đã gây khó khăn trong việc “nghe và viết” sao cho đúng đối với
chính tả Việt Nam là rất rõ nét.
Trường Mã Đà- huyện Vĩnh Cửu- nơi tôi đang công tác thuộc vùng đặc biệt khó
khăn, kinh tế nghèo nàn. Phụ huynh thường xuyên sống nay đây mai đó, làm ăn theo
mùa vụ. Do vậy, học sinh chủ yếu là dân các nơi đến sinh sống, việc phát âm giọng
địa phương là rất phổ biến. Chính điều này đã gây khó khăn cho bản thân tôi và các
đồng nghiệp trong việc rèn kĩ năng phát âm chuẩn cho các em dẫn đến việc rèn kĩ
năng viết đúng chính tả là khó thực hiện.
Việc mắc lỗi trong khi viết Chính tả đã phần nào ảnh hưởng tới kết quả học tập của các em ở
môn Tiếng Việt nói riêng và các môn học khác nói chung. Vì vậy, nhằm giúp học sinh khắc
phục nhược điểm này, tôi đã nghiên cứu: “Một số biện pháp giúp học sinh lớp 3
Trường trung học cơ sở Mã Đà khắc phục lỗi âm đầu, dấu thanh trong phân môn
Chính tả”.
Lưu Thị Nguyệt- THCS Mã Đà 1
Một số biện pháp giúp học sinh lớp 3 Trường THCS Mã Đà khắc phục lỗi âm đầu, dấu thanh

(62,5%)
18/ 26
(69,2%)
12/ 23
(52,2%)
Về dấu thanh 9/ 24
(37,5%)
10/ 26
(38,5%)
7/ 23
(30,4%)
Trong thực tế giảng dạy phân môn Chính tả cho học sinh, tôi đã tìm hiểu và nhận
thấy một số nguyên nhân chính sau:
- Đa số học sinh đều là dân ở các nơi đến sinh sống, việc phát âm giọng địa
phương là rất phổ biến.
Lưu Thị Nguyệt- THCS Mã Đà 2
Một số biện pháp giúp học sinh lớp 3 Trường THCS Mã Đà khắc phục lỗi âm đầu, dấu thanh
trong phân môn Chính tả.
- Học sinh chưa nắm vững chính âm, chính tự; chưa nhớ kĩ mặt chữ, quy tắc
viết, Khi đọc, học sinh thường đánh vần chậm và rời rạc, đọc sai dấu thanh, sai phụ
âm đầu, vần, ngắt nghỉ hơi tự do. Đây là một trong những nguyên nhân quan trọng
làm ảnh hưởng đến kĩ năng viết của các em.
- Ý thức tự học, tự rèn viết của học sinh chưa tốt. Mặt khác, đa số phụ huynh ít
quan tâm đến kĩ năng viết của con em mình trong quá trình học tập.
- Ngoài ra, trong giảng dạy giáo viên chưa thực sự quan tâm đến việc rèn kĩ năng
viết đúng chính tả cho học sinh. Những biện pháp khắc phục đưa ra chưa hiệu quả,
chưa có sự đầu tư, đổi mới trong giảng dạy,
Chính những điều này đã làm cho chất lượng môn học Chính tả nói riêng hay bộ
môn Tiếng Việt nói chung bị giảm sút rất nhiều, đây là một trong những vấn đề mà
mỗi người giáo viên đứng lớp như tôi luôn trăn trở.

thường được đọc nhấn giọng và dài hơi hơn:
Ví dụ: trầm bổng- bỗng chốc, buồn bã- bả vai,
- Để học sinh phát âm tốt giữa hai thanh hỏi - ngã, tôi đã cho học sinh luyện phát
âm các tiếng có cùng thanh, cùng vần với tên gọi thanh.
Ví dụ: + Thanh hỏi: sỏi, thỏi, gỏi, lỏi, cỏi (kém cỏi).
+ Thanh ngã: bã (buồn bã), đã, giã (giã gạo).
c. Mặt khác, việc luyện phát âm chuẩn còn được tôi thực hiện trong tất cả các
hoạt động có liên quan đến giao tiếp. Để làm tốt được điều này, tôi đã chọn cử một số
học sinh có giọng phát âm tương đối hoặc chuẩn để làm mẫu trước lớp trong mỗi tiết
học và hỗ trợ tôi trong việc rèn sửa phát âm cho bạn mình trong quá trình giao tiếp.
Nếu thấy bạn phát âm sai các em sẽ nhắc nhở và hướng dẫn bạn chỉnh sửa.
Chính những việc làm này đã giúp học sinh ý thức hơn được tầm quan trọng của
tiếng nói phổ thông. Qua đó, các em đã luôn cố gắng thực hiện phát âm chuẩn ở mọi
lúc, mọi nơi.
Lưu Thị Nguyệt- THCS Mã Đà 4
Một số biện pháp giúp học sinh lớp 3 Trường THCS Mã Đà khắc phục lỗi âm đầu, dấu thanh
trong phân môn Chính tả.
3.1.2 Phân biệt tiếng- từ qua phân tích, so sánh
Với những từ ngữ khó, dễ lẫn tôi đã kết hợp luyện đọc với phân tích cấu tạo
tiếng, so sánh các tiếng đó với nhau (về âm- vần - dấu thanh) để tìm ra những điểm
khác nhau giúp học sinh dễ ghi nhớ.
Ví dụ: Tiếng “dành” và “giành”, tôi hướng dẫn học sinh:
+ dành = (âm đầu) d + (vần) anh + thanh huyền. Viết thành “dành” khi ta
muốn giữ hoặc để lại cái (điều) gì đó: dành dụm, để dành, ….
+ giành = (âm đầu) gi + (vần) anh + thanh huyền. Viết thành “giành” khi
nói đến sự nỗ lực, cố gắng để đạt được điều gì đó: giành giải nhất, giành đọc lập,
giành giựt, ….
3.1.3 Giải nghĩa từ
Muốn viết đúng chính tả, ngoài việc nghe phải gắn với việc hiểu nội dung của từ,
cụm từ, câu, Việc giải nghĩa từ không chỉ được thực hiện trong các phân môn Tập đọc, Luyện từ

thiên nhiên thì ta ghi “s”:
Ví dụ: sen, sắn, sung, su su, sầu riêng, ; sâu, sẻ, sên, cá sấu, sư tử, (ngoại lệ: vịt
xiêm); (ngôi) sao, (hạt) sương, sông, suối,
• Nếu chúng là tên các thức ăn và đồ dùng liên quan đến nấu nướng
thì đa số ta ghi “x”:
Ví dụ: xôi, xúc xích, xà lách, cái xoong, cái xiên (nướng), (ngoại lệ: siêu đất)
+ Phân biệt thanh hỏi - ngã thì:
• Phần nhiều các tiếng có phụ âm đầu là “m, n, nh, v, l, d, ng”
thường được viết dấu ngã:
Ví dụ: mạnh mẽ, nỗ lực, nhẫn nại, vĩ cầm, ngôn ngữ, lãng mạn, dĩ nhiên,
• Đa số tên họ cá nhân (họ của một người) được viết bằng dấu ngã:
Ví dụ: Đỗ Văn Vũ, Nguyễn Thị Thanh Tâm, Lữ Quỳnh Như, Võ Yến Nhi, .…
Mẹo, luật thường khó nhớ. Vì thế trong quá trình giảng dạy, tôi thường xuyên cho
học sinh quan sát, nhắc nhở, khuyến khích các em luyện viết nhiều lần để tạo thói quen
dùng từ đúng. Dựa vào các mẹo luật, tổ chức cho học sinh thi tìm tiếng có cùng một
âm (vần), dấu thanh, …
Lưu Thị Nguyệt- THCS Mã Đà 6
Một số biện pháp giúp học sinh lớp 3 Trường THCS Mã Đà khắc phục lỗi âm đầu, dấu thanh
trong phân môn Chính tả.
Ví dụ: Viết và trưng bày các mẹo luật quanh lớp, sưu tầm tranh ảnh có liên quan
về một phụ âm (dấu thanh) sếp tạo hình, ….
3.2 Tổ chức đa dạng hoá các hoạt động học tập
3.2.1 Trò chơi học tập
Trong các tiết học, tôi đã tổ chức cho học sinh tham gia vừa học vừa chơi một cách
thoải mái các trò chơi học tập nhằm phát huy tính tích cực của các em như thi đọc nhanh; thi
tìm tiếng, từ có chứa âm, vần; ghép thẻ từ; thi tìm tiếng, từ sai và sửa lại cho đúng,
Ví dụ: Tôi chuẩn bị thẻ từ có sẵn phần âm, vần, dấu thanh. Học sinh sẽ lên thi
ghép thành tiếng từ với các âm- vần, dấu thanh đó với nhau sao cho đúng.
Sau khi chơi và tiến hành nhận xét- đánh giá, tôi sẽ chọn một vài tiếng từ để các
em phân tích, giải thích sự đúng sai ở mỗi tiếng- từ đó nhằm khắc sâu kiến thức.

Trong quá trình viết, tôi thường xuyên nhắc nhở học sinh kiểm tra ngay lại chữ vừa
viết để có thể chỉnh sửa kịp thời. Việc tổ chức soát lỗi cũng được tổ chức linh động sau
khi học sinh viết xong bài viết. Để đỡ mất thời gian và có thể biết được chất lượng bài
viết của đa số học sinh trong mỗi tiết học, tôi đã hướng dẫn các em cách tự phát hiện
lỗi qua bài viết mẫu của bạn trên bảng phụ hoặc xem trực tiếp sách giáo khoa. Thời
gian đầu, tôi đã hướng dẫn thật cụ thể với từng tiếng, từ. Sau đó nâng dần lên đến cụm
từ, câu; thông qua việc soát lỗi giúp các em nhận biết được các lỗi sai trong bài viết
của mình. Đồng thời, tôi luôn bám sát theo dõi kĩ những học sinh có năng khiếu và
nhanh nhẹn để dần các em có thể hỗ trợ mình trong quá trình soát lỗi khi viết.
Để tăng cường khuyến khích việc phát triển kĩ năng soát lỗi chính xác ở học
sinh, tôi đã tổ chức các hình thức thưởng phạt nhẹ nhàng và vui vẻ như cộng điểm
thưởng, phạt làm trò, tuyên dương,
3.2.4 Xây dựng nề nếp tự học
a. Tự đọc: Để hỗ trợ cho quá trình viết tốt, tôi luôn nhắc nhở học sinh đọc trước
đoạn (bài) sẽ viết ở nhà. Việc làm này vừa giúp các em rèn đọc tốt hơn, vừa ghi nhớ
được mặt chữ. Buổi học sau ở 15 phút đầu giờ, tôi luôn cùng Ban cán sự lớp học trực
tiếp kiểm tra, chỉnh sửa cho các em.
Lưu Thị Nguyệt- THCS Mã Đà 8
Một số biện pháp giúp học sinh lớp 3 Trường THCS Mã Đà khắc phục lỗi âm đầu, dấu thanh
trong phân môn Chính tả.
Bên cạnh đó, tôi luôn chia nhóm “Đôi bạn cùng tiến” để các em có điều kiện học
hỏi lẫn nhau, thúc đẩy nhau cùng tiến bộ; đồng thời khêu gợi được sự yêu thương, đoàn
kết, biết giúp đỡ nhau trong mọi hoạt động.
b. Tự viết: Trước mỗi tiết Chính tả, tôi đã yêu cầu học sinh tự học ở nhà thông
qua việc tự mỗi học sinh tìm những từ ngữ mà các em dễ viết sai để quan sát và ghi nhớ
mặt chữ. Sau đó, tập chép trước câu, đoạn Chính tả ở nhà và tự soát lỗi; mỗi tiếng sai
các em sẽ gạch chân và tập viết lại một lần nữa. Việc này giúp các em dần dần khắc
phục những lỗi chính tả thường mắc phải và cũng là dịp để các em rèn cách trình bày,
rèn viết chữ đẹp hơn. Đây là một việc làm khá hữu hiệu đối với học sinh Tiểu học vì
các em có khả năng ghi nhớ máy móc khá tốt, thuộc nhanh. Song song đó, tôi thường

- Tiết sinh hoạt cuối tuần: Khi sinh hoạt lớp tôi luôn dành một phần thời lượng để tổ
chức ôn luyện kĩ năng viết đúng chính tả (đã học trong tuần) cho học sinh thông qua các trò
chơi như: Hái hoa dân chủ, Tìm đường về nhà, Quá trình vừa học vừa chơi đó sẽ giúp học sinh
ghi nhớ, củng cố kiến thức sâu hơn.
Trên đây là một vài biện pháp nhằm khắc phục lỗi chính tả cho học sinh. Để làm
tốt điều này, giáo viên phải thường xuyên theo dõi, nhắc nhở; học sinh gặp sai ở phần
nào thì giáo viên nên củng cố ngay phần đó để các em dễ nhớ và thấm sâu vào trí nhớ
của các em.
III. HIỆU QUẢ:
Trong quá trình giảng dạy, với việc áp dụng các biện pháp trên, tôi nhận thấy học
sinh đã có những tiến bộ. Đa số học sinh đã ý thức được tầm quan trọng của tiếng nói
phổ thông, vì thế khả năng phát âm chuẩn ngày một nâng lên. Tỉ lệ học sinh viết đúng
chính tả tăng lên rõ rệt, tốc độ viết chính tả cũng vì thế mà nhanh hơn.
1. Kết quả điều tra về khả năng viết đúng Chính tả của học sinh
Khả năng viết đúng Chính tả của học sinh lớp 3
1
do tôi phụ trách đã có những
chuyển biến tích cực và được thể hiện qua các năm, cụ thể:
Năm học

HS
2009- 2010
24/ 11
2010- 2011
26/ 9
2011- 2012
23/ 8
Đầu Cuối Đầu Cuối Đầu Cuối
Lưu Thị Nguyệt- THCS Mã Đà 10
Một số biện pháp giúp học sinh lớp 3 Trường THCS Mã Đà khắc phục lỗi âm đầu, dấu thanh

Ngoài ra, ở phân môn Tập đọc tôi không còn phải mất nhiều thời gian để luyện
phát âm; các tiết học trở nên nhẹ nhàng, hứng thú hơn. Học sinh thực hành các phân
môn Luyện từ và câu, Tập làm văn cũng tốt hơn; các em luôn có sự chú ý khi viết nên
câu chữ cũng vì thế mà dùng đúng hơn, hay hơn.
2. Công tác khác
Trong công tác chuyên môn- tổ khối, qua việc triển khai áp dụng các sáng kiến
kinh nghiệm trong toàn trường, tôi cũng nhận được rất nhiều ý kiến phản hồi tốt về
hiệu quả của việc áp dụng biện pháp khắc phục lỗi âm đầu- dấu thanh cho học sinh từ
các giáo viên chủ nhiệm trong và ngoài khối.
Bên cạnh hiệu quả viết đúng chính tả, vì không còn phải chú ý đến lỗi khi viết
nên chất lượng trong công tác rèn chữ - giữ vở của lớp tôi cũng vì thế mà ngày một
hiệu quả hơn. Trong hội thi Vở sạch - Chữ đẹp của ba năm gần đây học sinh lớp tôi
đều đạt được các kết quả khá tốt, cụ thể:
- Năm học 2009- 2010: đạt 1 giải khuyến khích cấp trường.
- Năm học 2010- 2011: đạt 1 giải nhất cấp trường.
- Năm học 2011- 2012: đạt 1 giải nhất, 1 giải ba, 1 giải khuyến khích cấp trường;
đạt 1 giải ba cấp Huyện.
IV. BÀI HỌC KINH NGHIỆM:
Để rèn luyện cho học sinh kĩ năng viết đúng chính tả, tôi thấy bản thân cần:
- Nắm chắc quy trình, các bước lên lớp của một tiết dạy Chính tả theo khối lớp.
- Chú ý đến những phương ngữ vùng miền tạo điều kiện cho quá trình giảng dạy
và rèn luyện. Đặc biệt là bản thân phải luôn tự ý thức phát âm chuẩn.
Lưu Thị Nguyệt- THCS Mã Đà 11
Một số biện pháp giúp học sinh lớp 3 Trường THCS Mã Đà khắc phục lỗi âm đầu, dấu thanh
trong phân môn Chính tả.
- Luôn rèn luyện để chữ viết rõ ràng, đều nét, đúng quy cách, tốc độ nhằm làm
gương cho học sinh.
- Cần làm thêm thẻ từ hoặc sưu tầm tranh ảnh, vật thật nhằm tạo nên một tiết học
sinh động, hấp dẫn. Trong mỗi tiết dạy cụ thể phải vận dụng phối kết hợp nhiều
phương pháp vì không phương pháp nào là vạn năng.

1. Đạt hay không đạt:
2. Xếp loại:
3. Một số nhận xét về sáng kiến: Lưu Thị Nguyệt- THCS Mã Đà 13