Sáng Kiến Kinh Nghiệm
NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC DẠY NGHỀ PHỔ THÔNG
TẠI TRUNG TÂM KỸ THUẬT TỔNG HỢP - HƯỚNG NGHIỆP
TỈNH ĐỒNG NAI
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI :
Những năm gần đây, hoạt động giáo dục hướng nghiệp và dạy nghề
phổ thông cho học sinh được xã hội đặc biệt quan tâm. Công tác dạy
nghề phổ thông đã góp phần quan trọng vào việc định hướng cho học
sinh sau trung học cơ sở, nhằm mục đích đào tạo nguồn nhân lực theo
nhu cầu xã hội và theo định hướng phát triển nhân lực Việt Nam giai
đoạn 2011 – 2020. Tuy nhiên, hoạt động dạy nghề phổ thông cho học
sinh THCS và THPT còn gặp nhiều khó khăn. Hoạt động giáo dục
hướng nghiệp và dạy nghề phổ thông cho học sinh phổ thông có ý nghĩa
rất to lớn, xét về mặt giáo dục đó là công việc điều chỉnh động cơ chọn
nghề của học sinh, điều chỉnh hứng thú nghề nghiệp của các em theo xu
thế phân công lao động xã hội, góp phần vào việc cụ thể hoá các mục
tiêu đào tạo của trường phổ thông.
Về ý nghĩa kinh tế thì hoạt động dạy nghề phổ thông luôn hướng
vào việc sử dụng hợp lý tiềm năng lao động trẻ tuổi của đất nước, từ đó,
nâng cao năng suất lao động của xã hội, để đảm bảo được ý nghĩa đó
nhà trường phổ thông phải gắn mục tiêu đào tạo với những mục tiêu
kinh tế – xã hội. Ý nghĩa về mặt chính trị – xã hội, hoạt động giáo dục
hướng nghiệp và dạy nghề phổ thông cho học sinh phổ thông có chức
năng thực hiện đường lối giáo dục của Đảng và Nhà nước, thực hiện
đường lối giáo dục trong đời sống xã hội, việc dạy nghề phổ thông và
định hướng nghề nghiệp cho học sinh trung học.
Người thực hiện: Triệu Sinh Trang 1
Sáng Kiến Kinh Nghiệm
Tại Trung tâm KTTH - HN tỉnh Đồng Nai được thực hiện từ nhiều
năm nay, đã có những đóng góp nhất định cho ngành Giáo dục - Đào tạo
của tỉnh Đồng Nai trong công tác hướng nghiệp và đào tạo nguồn nhân
Tại điều 28, Luật giáo dục 2005 đã nêu : Nội dung giáo dục phổ
thông đảm bảo tính phổ thông, cơ bản, toàn diện, hướng nghiệp và có
hệ thống. Đặc biệt là chỉ thị 33/2003 của Bộ trưởng Bộ giáo dục và đào
tạo về việc tăng cường công tác giáo dục hướng nghiệp và dạy nghề phổ
thông. Chỉ thị đã nêu rõ: Giáo dục hướng nghiệp là một bộ phận của nội
dung giáo dục toàn diện trong nhà trường phổ thông và đã được xác định
trong Luật giáo dục.
a. Nghề phổ thông
Nghề phổ thông là nghề phổ biến, thông dụng (đang cần phát triển ở
địa phương). Những nghề ấy có kĩ thuật tương đối đơn giản, quá trình
dạy nghề không đòi hỏi thiết bị phức tạp, thời gian đào tạo ngắn, phù
hợp với điều kiện kinh tế, khả năng đầu tư của địa phương, thời gian học
nghề ngắn. Nghề phổ thông được tiến hành dạy trong các trung tâm
KTTH – HN, tại các trường phổ thông và nhằm trang bị một số kỹ năng
nghề cơ bản để học sinh tiếp tục học lên hoặc vào đời lao động. Là
những nghề có kĩ thuật tương đối đơn giản, các em đều có thể học được
và phục vụ ngay cho cuộc sống của các em, quá trình dạy nghề đòi hỏi
phải có trang thiết bị. Thời gian đào tạo tối thiểu là 70 tiết, tối đa là 105
tiết.
b. Dạy- học nghề phổ thông cho học sinh phổ thông:
Người thực hiện: Triệu Sinh Trang 3
Sáng Kiến Kinh Nghiệm
Dạy- học nghề phổ thông là một hoạt động giáo dục phổ thông,
được thực hiện dưới hình thức như một môn học nằm trong kế hoạch
dạy - học, có chương trình dạy nghề và danh mục nghề (do Bộ Giáo dục
và Đào tạo quy định) cho học sinh phổ thông bậc trung học.
Thông qua tổ chức hoạt động dạy - học nghề phổ thông nhằm không
chỉ cung cấp cho học sinh những tri thức kỹ năng lao động nghề nghiệp
cần thiết và tư duy kỹ thuật mà còn giáo dục học sinh có thái độ, có tác
phong lao động nghề nghiệp, thích ứng những yêu cầu của nền kinh tế -
sinh được tham gia kỳ thi nghề phổ thông do Sở Giáo dục & Đào tạo tổ
chức. Tốt nghiệp nghề phổ thông, học sinh được cấp một chứng nhận tốt
nghiệp và được cộng điểm khuyến khích vào điểm thi tốt nghiệp THPT.
Học sinh THCS (lớp 9 hoặc lớp 8) học chương trình quy định cho
bậc THCS là 90 tiết cho một nghề. Sau khi học xong chương trình 90
tiết đạt từ trung bình trở lên, học sinh được tham gia kỳ thi nghề phổ
thông tương tự như THPT.
Dạy - học nghề phổ thông trong giai đoạn hiện nay.
Theo chương trình giáo dục phổ thông cấp THPT phân ban, nghề
phổ thông là
một hoạt động giáo dục được gọi là: Hoạt động giáo dục Nghề phổ
thông, chỉ học ở lớp 11 (từ năm học 2007 - 2008) với thời lượng 105
tiết, 3 tiết/tuần (lớp 10 và lớp 12 không học).
Người thực hiện: Triệu Sinh Trang 5
Sáng Kiến Kinh Nghiệm
Nghề PT cấp THCS rút xuống còn 70 tiết (môn tự chọn), chỉ học ở
lớp 8.
e. Mục đích dạy - học nghề phổ thông
Học sinh phải có được những kỹ năng lao động nghề nghiệp nhất
định.
Nội dung dạy - học nghề phổ thông
Phải đảm bảo những mặt tri thức, kỹ năng lao động nghề nghiệp và
nó là sự cụ thể hóa chương trình thành những chuẩn tri thức kỹ thuật và
chuẩn kỹ năng lao động nghề nghiệp.
f. Học sinh học nghề phổ thông
Là học sinh đến của các trường phổ thông (THCS, THPT).
2. Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài
Đặc điểm của Trung tâm Kỹ thuật tổng hợp- Hướng nghiệp tỉnh
Đồng Nai:
Trung tâm Kỹ thuật tổng hợp - Hướng nghiệp tỉnh Đồng Nai là một
- Thực hiện chương trình dạy - học nghề phổ thông theo qui định
của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
- Quản lý giáo viên soạn bài, chuẩn bị bài và sử dụng cơ sở vật chất
kỹ thuật trong hoạt động dạy - học nghề phổ thông.
c. Đánh giá kết quả về các biện pháp quản lý hoạt động dạy - học
nghề phổ thông của Trung tâm KTTH - HN.
Người thực hiện: Triệu Sinh Trang 7
Sáng Kiến Kinh Nghiệm
* Một số thành công.
- Thực hiện nhiệm vụ năm học trên cơ sở kế hoạch hoạt động được
lập và duyệt ngay từ đầu năm học. Hàng năm đều tổ chức cho toàn thể
cán bộ giáo viên công nhân viên học tập nội quy, quy chế, nhiệm vụ năm
học. Việc quản lý nội dung, chương trình kế hoạch dạy học nghề phổ
thông được thực hiện nghiêm túc, được kiểm tra định kỳ thường xuyên
thông qua Ban hướng nghiệp của Trung tâm. Nề nếp soạn - giảng - chấm
của giáo viên dạy nghề phổ thông được duy trì ổn định. Phát huy được
vai trò của tổ chuyên môn trong hoạt động giảng dạy. Tổ chức tốt việc
phối kết hợp giữa chính quyền, công đoàn và các đoàn thể trong Trung
tâm trong các hoạt động phong trào thi đua hai tốt, các cuộc vận. Xây
dựng được các qui chế thi đua khen thưởng kèm theo khuyến khích vật
chất hàng tháng và cuối năm học.
* Những bất cập:
- Chưa tìm hiểu nhu cầu, nguyện vọng của học sinh, để có thể sắp
xếp, bố trí các lớp nghề một cách khoa học, hợp lý. (Chỉ thông qua Ban
giám hiệu các trường phổ thông cho các em đăng ký học nghề và lập
danh sách gửi về trung tâm)
- Hình thức kiểm tra, đánh giá còn chung chung, chưa đảm bảo tính
chính xác, do vậy chưa động viên khích lệ được học sinh, chưa tạo được
hứng thú, kích thích học sinh tích cực học tập.
- Ngân sách cấp cho hoạt động dạy nghề phổ thông rất hạn hẹp,
Giới thiệu cho học sinh biết được thông tin cơ bản về định
hướng phát triển kinh tế - xã hội của cả nước và địa phương, nhu cầu
của thị trường lao động nghề trong nước và tại địa phương.
Hướng dẫn học sinh có thể tìm được những thông tin cần thiết
về yêu cầu của ngành nghề mình đang quan tâm: từ tay nghề, tuyển
dụng, nguồn nhân lực… và có thể tìm kiếm được nơi đào tạo tay nghề
thích hợp
Tự đánh giá được năng lực bản thân, hiểu truyền thống nghề
gia đình và lập được kế hoạch nghề nghiệp, quyết định lựa chọn nghề
nghiệp tương lai.
Qua đó chúng ta thấy rằng việc chọn lựa nghề nghiệp tương lai
phải dựa vào những cơ sở hiểu biết nhất định một cách tuần tự và khoa
học;
Nhận thức càng đầy đủ càng sâu sắc các nội dung trên, chúng ta có
thể điều chỉnh, phát triển hứng thú và năng lực của mỗi cá nhân trên cơ
sở có khoa học.
+ Xây dựng được một quy trình quản lý hoạt động dạy - học nghề
phổ thông sẽ làm cho việc thực hiện hoạt động dạy - học nghề phổ thông
có hiệu quả hơn, trên cơ sở đó chất lượng dạy - học nghề phổ thông sẽ
được nâng cao.
+ Chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy - học nghề phổ thông của giáo
viên, kích thích giáo viên có động lực cải tiến phương pháp rèn luyện tay
nghề cho học sinh.
+ Quan tâm chỉ đạo chặt chẽ việc đổi mới hoạt động kiểm tra, đánh
giá kết quả dạy - học nghề phổ thông. Dựa trên các tiêu chí đã được lập,
Người thực hiện: Triệu Sinh Trang 10
Sáng Kiến Kinh Nghiệm
Trung tâm sẽ tổ chức kiểm tra theo định kỳ thường xuyên hoặc đột xuất
không báo trước việc thực hiện chương trình theo kế hoạch.
III . HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI :
thời cung cấp những thông tin giúp học sinh định hướng nghề nghiệp
phù hợp với đặc điểm kinh tế xã hội của địa phương.
- Nâng cao nhận thức của giáo viên, nhân viên quản lý về vị trí vai
trò và sự cần thiết trong giáo dục hướng nghiệp cho học sinh.
Tóm lại với vị trí, vai trò và tầm quan trọng tổ chức thực hiện các
biện pháp chỉ đạo trên hiện nay hoạt động tư vấn hướng nghiệp, dạy
nghề phổ thông tại trung tâm đã trở thành một bộ phận quan trọng. Thực
hiện công tác tư vấn hướng học, hướng nghiệp là một yêu cầu cần thiết
của cải cách giáo dục nhằm thực hiện mục tiêu, nguyên lý và nội dung
giáo dục của đảng. Góp phần tích cực có hiệu quả vào việc phân công và
sử dụng hợp lý học sinh sau khi tốt nghiệp.
Thực hiện hoạt động hướng nghiệp, dạy nghề phổ thông tích cực có
hiệu quả sẽ góp phần gắn lý thuyết với thực tiễn, tạo nên sự thống nhất
giữa nhận thức và hành động của học sinh. Gắn liền nhà trường và cuộc
sống, đáp ứng được mục tiêu kinh tế - xã hội và quốc phòng.
IV. ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG:
Qua quá trình thực hiện công tác hướng nghiệp, dạy nghề phổ thông
xin đề xuất một số sáng kiến để nâng cao hiệu quả như sau:
Người thực hiện: Triệu Sinh Trang 12
Sáng Kiến Kinh Nghiệm
• Đối với Sở Giáo dục:
Sở Giáo dục và Đào tạo có thể cấp phép dạy nghề phổ thông (một số
môn cụ thể) cho các trường tự dạy nghề phổ thông khi chưa có đủ
phương tiện và đội ngũ giáo viên dạy đủ nghề theo qui định của Bộ.
Theo tinh thần công văn số 8608/BGDĐT-GDTrH, ngày 16/8/2007 qui
định hai đơn vị có sự phối hợp với nhau, cụ thể một số nghề phổ thông
có thể giao cho các trường có đủ đội ngũ giáo viên và cơ sở vật chất tự
đảm nhận, một số nghề phổ thông có thể có sự phối hợp hai bên, một số
nghề phổ thông do Trung tâm Kỹ thuật tổng hợp – Hướng nghiệp đảm
nhận.
Thường xuyên quan tâm đến sở thích và năng khiếu của con em
mình không nên ép các em học nghề mà mình không thích, không phù
hợp với tâm sinh lý của các em;
Thường xuyên theo dõi, động viên và hướng cho các em học những
nghề mà địa phương đang cần tạo điều kiện khi ra trường có được việc
làm ổn định.
V. TÀI LIỆU THAM KHẢO:
1. Đổi mới hoạt động giáo dục hướng nghiệp, tư vấn hướng nghiệp
cho học sinh trung học cơ sở - Bộ Giáo dục và Đào tạo – 2011.
2. Luật giáo dục năm 2005.
Người thực hiện: Triệu Sinh Trang 14
Sáng Kiến Kinh Nghiệm
3. Sổ tay tư vấn hướng nghiệp và chọn nghề - Nguyễn Hùng - Mai
Thi Thanh Bình – Phạm Thị Thanh – Trần Thị Hoài Thu – Lê Thị Thu
Thủy – Nhà xuất bản giáo dục Việt Nam.
4. Giáo dục hướng nghiệp lớp 9 – Phạm Tất Dong, Hà Đễ, Phạm
Thị Thanh, Trần Mai Thu - Nhà xuất bản giáo dục – 2005.
5. Đổi mới và nâng cao năng lực, trách nhiệm, đạo đức của đội ngũ
giáo viên và cán bộ quản lý – trong xu thế Việt Nam hội nhập quốc tế -
Nhà xuất bản lao động xã hội – 2007.
NGƯỜI THỰC HIỆN
(Ký tên và ghi rõ họ tên)
Triệu Sinh
Người thực hiện: Triệu Sinh Trang 15