MỤC LỤC
1
LỜI MỞ ĐẦU
Nhượng quyền thương mại (Franchise) là một hình thức phát triển kinh doanh của các
doanh nghiệp , tuy không mới mẻ trên thế giới nhưng vẫn còn khá mới mẻ tại Việt Nam.
Đây không chỉ là lĩnh vực mới mẻ đối với các doanh nghiệp mà cũng còn khá mới mẻ
trong lĩnh vực học thuật. Tuy nhiên với xu hướng của nền kinh tế phát triển hội nhập
thế giới đã mang đến cho Việt Nam nhiều cơ hội và thách thức mới. Trong xu thế đó,
những hình thức kinh doanh phổ biến trên thế giới sẽ có cơ hội phát triển tại Việt Nam
mà phát triển bằng hình thức nhượng quyền cũng không phải là một ngoại lệ.
Nhượng quyền thương mại là một hình thức phát triển kinh doanh tuy không phải là
duy nhất và hoàn hảo nhưng theo thống kê và thực tiễn đã khẳng định nó có nhiều ưu
điểm cho cả hai phía trong thực hiện chuyển nhượng quyền thương mại.
Tại Việt Nam trong khoảng 5 năm trở lại đây các hoạt động nhượng quyền thương mại
đã có những bước phát triển mạnh mẽ bởi sự tham gia của các doanh nghiệp Việt Nam
cũng như các doanh nghiệp nước ngoài. Tuy vậy sự hiểu biết về lĩnh vực nhượng quyền
vẫn còn khá hạn chế trong các giới chức quản lý Nhà nước đến các doanh nhân và giới
tiêu dùng nói chung. Vì vậy việc nghiên cứu về nhượng quyền sẽ góp thêm một tiếng
nói tuy nhỏ bé nhưng cũng mong góp phần làm tăng thêm sự hiểu biết chung về mảng
đề tài này và tạo thêm cho các doanh nghiệp có thêm những lựa chọn mới trên con
đường phát triển kinh doanh của chính mình.
2
CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ THUYẾT CHUNG LIÊN QUAN
ĐẾN NHƯỢNG QUYỀN THƯƠNG MẠI
1.1. Vai trò và xu hướng phát triển hình thức nhượng quyền thương mại
1.1.1. Khái niệm, bản chất và đặc điểm của nhượng quyền thương mại
1.1.1.1 Khái niệm
Hiện nay với sự xuất hiện ào ạt của các tập đoàn nước ngoài trong lĩnh vực thực phẩm
hay các doanh nghiệp trong nước với hình thức nhượng quyền thương mại nhiều người
Việt Nam đã biết đến hình thức này. Khi nhắc đến nhượng quyền thương mại mọi người
đều nghĩ đến những chuỗi cửa hàng có các đặc điểm chung về nhãn hiệu, cách bài trí,
Là một cá nhân hay tổ chức sở hữu thương hiệu, sản phẩm, dịch vụ hoặc bí quyết, có
mô hình kinh doanh tối ưu,… và tiến hành hình thức kinh doanh bằng cách nhượng
quyền cho một hoặc nhiều đối tác qua việc thực hiện hợp đồng nhượng quyền thương
mại.
Nhà nhận quyền (franchisee):
Là cá nhân hoặc tổ chức kinh doanh được bên nhượng quyền thông qua hợp đồng
nhượng quyền cho phép sử dụng thương hiệu, mô hình, hệ thống các quy trình,… để
kinh doanh sản phẩm dịch vụ theo một chuẩn thống nhất được các nhà nhượng quyền
quy định trong cẩm nang nhượng quyền trong một khoảng thời gian, địa điểm và phạm
vi nhất định
Phí nhượng quyền (Initial fee hoặc Franchise fee):
Là khoản phí không hoàn lại mà người nhận quyền phải trả cho nhà nhượng quyền để
gia nhập hệ thống nhượng quyền cho việc kinh doanh ở một số địa điểm hoặc khu vực
xác định trong một khoảng thời gian nhất định được hai bên thống nhất trong hợp đồng
chuyển nhượng. Tùy vào chiến lược kinh doanh, ngành nghề kinh doanh và uy tín trên
thương trường của nhà nhượng quyền mà mức phí này có giá trị khác nhau. Đôi khi mức
phí này cũng thay đổi tùy theo vùng miền địa lý của từng hệ thống nhượng quyền
thương mại.
Phí hoạt động hay phí vận hành (Royalty fee):
Là khoản phí mà người nhận nhượng quyền phải trả hàng tháng, quý hoặc năm cho nhà
nhượng quyền, được căn cứ trên doanh thu thu được tại địa điểm hoạt động của mình.
Mức phí này có thể là tỷ lệ phần trăm doanh thu của tất cả sản phẩm được bán tại cửa
hàng hoặc là một mức phí cố định mà nhà nhận nhượng quyền phải trả cho bên nhượng
quyền khi tham gia vào hệ thống. Mức phí này cũng sẽ khác nhau tùy thuộc vào các tiêu
chí như ở phí nhượng quyền.Phí nhượng quyền ban đầu bao gồm quyền sử dụng tên và
hệ thống, điều hành, ngoài ra còn để trang trải cho việc đào tạo, những thủ tục và tài
4
liệu hướng dẫn và một số chi tiết phụ trợ khác. Lưu ý tài sản cố định, bàn ghế bất động
sản,… sẽ không được tính vào phí chuyển nhượng ban đầu.
Cẩm nang nhượng quyền (Franchise operation manuals)
thịt bò bằng thịt gà, họ còn có cửa hàng chay tại Ấn Độ,… Nhờ chính sự điều chỉnh này
mà Mc Donald đã thành công vang dội trong hệ thống nhwọng quyền của họ.
Nói tóm lại, việc đảm bảo tính đồng bộ và hệ thống là một điều hết sức quan trọng đối
với hoạt động nhượng quyền nhưng chủ thương hiệu vẫn có thể linh hoạt tùy vào yêu
cầu của mỗi hệ thống và tính chất của sản phẩm. Nhưng phải đảm bảo việc truyền tải
cùng một thông điệp về thương hiệu đến khách hàng.
• Thương hiệu là tài sản vô hình trong hệ thống nhượng quyền
Có thể nói trong hoạt động nhượng quyền thì thương hiệu là yếu tố cốt lõi để duy trì vì
thực chất người chủ thương hiệu đã nhượng lại quyền sử dụng thương hiệu của mình
cho bên nhận nhượng quyền tại một khu vực nhất định và trong khoảng thời gian nhất
định. Do đó, thương hiệu đóng một vai trò rất quan trọng đối với người mua và bán
franchise.
Đối với người bán franchise, thương hiệu đóng vai trò đem lại lợi nhuận cho họ từ uy tín
và sự nổi tiếng của thương hiệu. Khi nhượng quyền, một thương hiệu càng nổi tiếng và
uy tín thì phí nhượng quyền càng cao và cũng dễ dàng bán franchise cho các đối tác.
Đối với người mua franchise thì thương hiệu chính là cơ sở ban đầu để họ hoạt động và
thành công trên thị trường. Với thương hiệu sản phẩm của chủ thương hiệu, các khách
hàng sẽ tin tưởng sử dụng sản phẩm của thương hiệu đã nổi tiếng. Bên cạnh đó, thương
hiệu thể hiện cá tính, địa vị, phong cách sống của người sử dụng, giúp thỏa mãn các nhu
cầu về tinh thần của họ, là thứ mà người tiêu dùng sẵn sàng trả thêm để có được
thương hiệu mong muốn. Khi được nhượng quyền với một thương hiệu mạnh và thị
phần lớn sẽ nâng cao hiệu quả của các hoạt đông tiếp thị, giúp giảm chi phí tiếp thị trên
mỗi sản phẩm.
1.1.1.4 So sánh Franchise và License
Theo quy định tại điều 141 khoản 1 của Luật Sở hữu Trí tuyệ Việt Nam thì chuyển quyền
sử dụng nhãn hiệu (License) là việc chủ sở hữu nhãn hiệu cho phép tổ chức, cá nhân
khác sử dụng nhãn hiệu thuộc phạm vi quyền sử dụng của mình. Thường có sự nhầm lẫn
giữa License và Franchise. Hai hình thức này có một số điểm giống nhau và khác nhau
như sau:
Giống nhau
vụ hỗ trợ các hoạt động quản lý, huấn luyện nhân viên, thiết kế, trang trí các địa điểm
kinh doanh). Vấn đề này trong license không bắt buộc thực hiện
Thứ ba, đối với hình thức license, giấy phép cấp cho quyền sở hữu công nghiệp thường
không độc quyền, có nghĩa là họ có thể bán giấy phép cho nhiều công ty cạnh tranh trên
cùng một thị trường. Còn với nhượng quyền thương mại, cửa hàng mà bên nhận quyền
7
mở ra sẽ hòa vào chuỗi hệ thống với đặc điểm tương đồng về nhãn hiệu, cách bày trí,
quản lý,
Thứ tư, về mặt pháp lý, ở hình thức cấp phép, người nhận cấp phép phải trả theo hợp
đồng được khấu trừ vào chi phí sản xuất kinh doanh;đối với người cấp, tiền thù lao
được tính vào thu nhập thường xuyên của người cấp. Còn ở hình thức nhượng quyền
thương mại, khoản tiền thanh toán cho việc chuyển nhượng quyền sẽ được coi là tiền
vốn của người mua;Khoản tiền nhận được từ chuyển nhượng quyền có thể bị đánh thuế
như là thu nhập của người bán
1.1.1.5 So sánh nhượng quyền thương mại và chuyển giao công nghệ
Về tính chất:Nhượng quyền thương mại là phương thức mở rộng quy mô sản xuất kinh
doanh bằng một thỏa thâunj cho phép thương nhân khác được sử dụng nhãn hiệu hàng
hóa, quy trình kinh doanh, công nghệ,… của bên nhượng quyền, còn chuyển giao quyền
sử dụng hoặc quyền sở hữu công nghệ để ứng dụng vào quy trình sản xuất kinh doanh.
Về phạm vi quyền lợi của Bên nhận quyền đối với đối tượng chuyển giao: trong hoạt
động chuyển giao công nghệ, bên nhận quyền có quyền ứng dụng công nghệ đó để sản
xuất ra sản phẩm dưới bất kỳ nhãn hiệu, kiểu dáng, tên thương mại nào mà họ muốn.
Với nhượng quyền thương mại, bên nhận quyền chỉ được sử dụng các công nghệ quy
trình kinh doanh để cung ứng các loại sản phẩm dịch vụ có cùng chất lượng mẫu mã và
dưới nhãn hiệu hàng hóa do bên nhượng quyền quy định. Bên nhận quyền trở thành
thành viên trong mạng lưới kinh doanh của bên nhượng quyền, Điều mà trong hoạt
động chuyển giao công nghệ không hình thành.
Về vấn đề kiểm soát hỗ trợ: Trong hoạt động chuyển giao công nghệ, về nguyên tắc, sau
khi chuyển giao công nghệ xong, bên chuyển giao sẽ không còn nghĩa vụ hay kiểm soát
thêm đối với bên nhận chuyển giao (trừ khi các bên thỏa thuận thêm những điều khoản
Hình thức nhượng quyền này thường được sử dụng trong các ngành sản xuất đồ thực
phẩm, ngành công nghiệp ô tô, phụ tùng ô tô, xăng dầu,…
- Nhượng quyền công thức kinh doanh (Business format franchise)
Theo hình thức này, bên nhận quyền ngoài việc bán hàng hóa, dịch vụ với thương hiệu
của bên nhượng quyền còn được giao cả bí quyết sản xuất, bí quyết kinh doanh, công
thức điều hành quản lý và huấn luyện nhân viên. Các chuẩn mực của mô hình kinh
doanh phải tuyệt đối được giữ đúng. Mối liên hệ và hợp tác giữa bên nhượng quyền và
bên nhận quyền phải rất chặt chẽ và liên tục. Hình thức nhượng quyền công thức kinh
doanh được xem là hình thức nhượng quyền phổ biến và hiệu quả nhất hiện nay, vì bên
nhượng quyền sẽ chuyển nhượng cho bên nhận tất cả các yếu tố tạo nên một hệ thống
đồng bộ chẳng hạn như phải chọn địa điểm kinh doanh ở đâu? Chuẩn bị sản phẩm như
thế nào? Mua nguyên liệu ở đâu? Bên nhượng quyền cũng giúp bên nhận quyền điều
9
hành quản lý cơ sở nhượng quyền. Ngược lại, bên nhượng quyền sẽ nhận được một
khoản phí bao gồm phí trọn gói 1 lần và phí hàng tháng dựa trên doanh số.
1.1.3. Các hình thức nhượng quyền
Trên thực tiễn franchise có rất nhiều hình thức. Căn cứ vào mối quan hệ giữa bên
nhượng quyền và bên nhận quyền người ta thường phân chia fanchise theo bản chất và
hình thức hoạt động của nó.
Đại lý franchise độc quyền
Doanh nghiệp nhận nhượng quyền 2
Doanh nghiệp nhận nhượng quyền 1
Doanh nghiệp nhận nhượng quyền x
Doanh nghiệp nhận nhượng quyền 3
DOANH NGHIỆP NHƯỢNG QUYỀN THƯƠNG MẠI
1.1.1.8 Đại lý franchise độc quyền (Master franchise)
Đây là hình thức mà trong đó bên nhượng quyền và bên nhận quyền đều ở các quốc gia
khác nhau. Bên mua được phép độc quyền kinh doanh và phân phối hàng hóa tại một
khu vực nhất định, có thể là trong phạm vi một thành phố hay một quốc gia. Trong
trường hợp này, người mua có thể chuyển nhượng lại cho bên thứ ba dưới hình thức
1.1.1.10 Bán franchise cho từng cá nhân riêng lẻ (single unit franchise)
DOANH NGHIỆP NHƯỢNG QUYỀN THƯƠNG MẠI
Cửa hàng nhượng quyền 2
Cửa hàng nhượng quyền 1
Cửa hàng nhượng quyền x
Cửa hàng nhượng quyền 3
Đây là hình thức phổ biến nhất và được áp dụng đối với các quốc gia nằm cùng một khu
vực và chủ thương hiệu không có nhu cầu phải bán nhiều franchise. Theo đó, người
nhận nhượng quyền ký kết hợp đồng mua franchise trực tiếp với người bán franchise.
11
Người bán franchise có thể là chủ thương hiệu, nhà độc quyền mua franchise hay là
người mua franchise vùng. Người mua franchise riêng lẻ được cấp quyền kinh doanh tại
một địa điểm và một thời gian xác định, đối lại họ phải trả một khoản phí cho bên bán
franchise. Sau thời gian này, hợp đồng có thể được gia hạn và người mua franchise phải
trả thêm phí. Trong phương thức này người mùa không được phép chuyển nhượng lại
cho bên thứ ba hay tự ý mở thêm cửa hiệu kinh doanh cùng thương hiệu. Với hình thức
này, chủ thương hiệu có thể dễ dàng kiểm soát tính đồng bộ và chất lượng của các cửa
hàng nhượng quyền. Ngược lại, chủ thương hiệu phải có một bộ máy quản lý cực kỳ
chuyên nghiệp và khá là đồ sộ, từ khâu nhân sự, quản trị đến đội ngũ hậu cần.
1.1.1.11 Nhượng quyền thương mại thông qua liên doanh
Là hình thức nhượng quyền trong đó doanh nghiệp thực hiện nhượng quyền sẽ cùng
góp vốn với đối tác để mở một cơ sở kinh doanh mới dưới hình thức nhượng quyền.
Hình thức này đặc biệt cần thiết khi doanh nghiệp muốn phát triển kinh doanh nhưng bị
hạn chế của luật pháp hoặc một số rào cản khác mà bản thân doanh nghiệp khó vượt
qua. Phía doanh nghiệp nhượng quyền sẽ đóng góp tài chính và các bí quyết, mô hình
kinh doanh,… để cùng tiến hành hoạt động nhượng quyền cho đối tác khác.Việc thực
hiện hình thức nhượng quyền này đòi hỏi doanh nghiệp phải có nhiều nguồn lực tài
chính để chia sẻ cùng đối tác. Hình thức này nhằm củng cố thêm sự cam kết hỗ trợ cho
khả năng thành công với đối tác. Việc tham gia góp vốn đầu tư ( gọi là liên doanh) sẽ cho
phép bên tiến hành nhượng quyền thương mại có mức độ kiểm soát hoạt động kinh
quyền giữa hai bên.
1.1.1.13 Lợi ích đối với bên nhận quyền
Bên nhận quyền cũng được hưởng những lợi ích khi tham gia ký kết hợp đồng chuyển
nhượng.
Thứ nhất, việc nhượng quyền sẽ giúp bên nhận quyền giảm rủi ro và dễ dàng thành công
trên thị trường. Đay là một lợi thế rất căn bản do bên nhận nhượng quyền có những
khách hàng trung thành và sự hỗ trợ của các thương hiệu nổi tiếng, có uy tín. Điều này
lại đặc biệt quan trọng đối với những loại hàng hóa sản phẩm dịch vụ nhắm đến khách
hàng có khả năng chi tiêu cao, hoặc các sản phẩm dịch vụ nhạy cảm đối với vấn đề an
toàn sức khỏe hay hàng hóa xa xỉ.
Thứ hai, nhanh chóng gia nhập thị trường. Đây là một lợi thế cho những doanh nhân
muốn nhanh chóng thành công trong một lĩnh vực mới hoặc bắt đầu khởi nghiệp kinh
13
doanh. Thực hiện nhận từ các đối tác có nhiều kinh nghiệm, bí quyết kinh doanh thành
công sẽ giúp cho bên nhận nhượng quyền nhanh chóng triển khai hoạt động kinh doanh
do căn bản họ được thừa hưởng danh tiếng và thương hiệu có sẵn, kinh nghiệm thành
công của đối tác chuyển giao. Họ nhận được nhiều sự trợ giúp từ đối tác kinh daonh và
có thể vượt qua được nhiều rào cản kinh doanh.
Thứ ba, các doanh nghiệp kinh doanh bằng hoạt động nhượng quyền cũng dễ dàng
được ngân hàng cho vay vốn để làm ăn, mở rộng sản xuất do xác suất thành công của họ
cao hơn và các ngân hàng cũng tin tưởng họ hơn. Các chủ thương hiệu kinh doanh
nhượng quyền trên thế giới đều chủ động đàm phán, thuyết phục các ngân hàng ủng hộ
các đối tác mua franchise tiềm năng của mình bằng cách cho vay với lãi suất ưu đãi vì
thức tế người bán franchise cũng muốn mở rộng hệ thống của mình.
Thứ tư, người nhượng quyền sẽ có nhiều kinh nghiệm nhờ được huấn luyện đào tạo về
cách thức quản lý, tổ chức kinh doanh, Điều này sẽ giúp người mua có kinh nghiệm và
đủ tự tin trong hoạt động kinh doanh của riêng mình sau này.
1.1.1.14 Vai trò đối với nền kinh tế
Thứ nhất, việc phát triển hình thức nhượng quyền giúp cho nền kinh tế phát triển ổn
định hơn do tỷ lệ thành công cao của các doanh nghiệp, giúp giải quyết công ăn việc làm
tiêu chuẩn đồng bộ trong kinh doanh
Thứ hai, kinh doanh bằng việc nhận nhượng quyền từ đối tác sẽ làm hạn chế khả năng
sáng tạo và tính độc lập trong kinh doanh. Tất cả các doanh nghiệp tiến hành nhượng
quyền thwong mại đều dành cho mình quyền sáng tạo và phát triển hệ thống; các đóng
góp phát triển của bên nhận nhượng quyền chỉ có thể được tiến hành khi bên nhượng
quyền cho phép thay đổi. Ngoài ra việc kinh doanh nhượng quyền cũng buộc doanh
nghiệp phải chia sẻ lợi luận cho đối tác do sử dụng các lợi thế kinh doanh của doanh
nghiệp tiến hành nhượng quyền.
Thứ ba, không được sở hữu thương hiệu đang kinh doanh. Quyền sở hữu thương hiệu
trong kinh doanh bằng việc mua nhượng quyền thương mại luôn là của bên chủ thương
hiệu. Các đối tác sẽ không được sử dụng thương hiệu một khi chấm dứt hợp đồng
nhượng quyền. Đây cũng là một bất lợi lướn nếu doanh nghiệp không có ý định gắn kết
lâu dài trong hệ thống nhượng quyền đã mua. Lúc đó họ sẽ phải xây dựng mới thương
hiệu riêng của mình từ ban đầu.
1.1.5. Lịch sử phát triển Franchise trên thế giới và tại Việt Nam
Theo các tài liệu thì Franchise có xuất xứ từ Châu Âu cách nay hàng trăm năm, sau đó
lan rộng và bùng nổ tại Mỹ.Từ “franchise” có nguồn gốc từ tiếng Pháp là “franc” có
nghĩa là “freedom” (tự do). Vào thời đó, người được nhượng quyền là một người rất
quan trọng, được trao quyền hạn và quyền tự do để thay mặt Nhà nước điều hành, triển
15
khai các luật lệ tại một số lãnh thổ nhất định, ví dụ việc ấn định mức thuế và thu thuế.
Khái niệm trao quyền này sau đó được áp dụng trong ngành kinh doanh và khu vực kinh
tế tư nhân.
Hầu hết các tài liệu đều cho rằng hình thức franchise hiện đại có lẽ bắt đầu từ việc phát
triển ồ ạt của các trạm xăng dầu và gara buôn bán xe hơi từ sau Thế chiến thứ nhất kết
thúc. Điều này có đúng có sai. Các đại lý xăng dầu hay gara xe hơi được cấp giấy phép
hoạt động dưới tên một thương hiệu nào đó đều cho rằng mình là đối tác mua
franchise, tuy nhiên họ không phải trả một khoản phí franchise nào như hợp đồng
franchise thông thường. Theo thông lệ của các ngành kinh doanh loại này thì điều kiện
gần như duy nhất để các để các đại lý được cấp phép hoạt động với tên thương hiệu có
GDP và tạo ra hàng trăm ngàn công ăn việc làm cho người lao động. Cũng theo tổ chức
WFC, năm 2000 trên thế giới có hơn 320.000 cửa hàng nhượng quyền trong 75 ngành
nghề khác nhau tạo ra hơn 1000 tỷ USD doanh thu với hàng triệu công ăn việc làm tại
các nước.
Tại Đông Nam Á, kể từ thập niên 90, nhận thấy tác động của franchise đến việc phát
triển nền kinh tế quốc gia, nhiều chính sách, giải pháp phát triển nền kinh tế liên quan
đến franchise đã được nghiện cứ, ứng dụng và khuyến khích phát triển. Năm 1992,
chính phủ Malaysia triển khai chính sách phát triển hoạt động kinh doanh nhượng
quyền với mục tiêu tăng số lượng doanh nghiệp hoạt động kinh doanh nhượng quyền
thúc đẩy và phát triển việc bán franchise ra bên ngoài quốc gia. Singapore cũng có các
hoạt động thúc đẩy tương tự nhằm thúc đẩy hoạt động nhượng quyền ngày càng lan
rộng trong nhiều lĩnh vực như nhà hàng, thức ăn nhanh, khách sạn,…
Đến nay, không chỉ các doanh nghiệp thực hiên nhượng quyền thương mại hoạt động
riêng lẽ mà đã hình thành nên các tổ chức, hiệp hội của các doanh nghiệp thực hiện
Tại Việt Nam, franchise được xem manh nha xuất hiện vào giữa thập niên 90 của thế kỷ
20. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã biết tận dụng hình thức này để làm đòn bẩy phát
triển thị trường, nâng cao giá trị thương hiệu của mình. Thực phẩm là ngành thế mạnh
của doanh nghiệp trong nước và có tốc độ nhượng quyền lan rất nhanh.
Trung Nguyên có thể coi là nhà tiên phong tại Việt Nam áp dụng hình thức kinh doanh
này bằng cách phát triển hệ thống đại lý của mình theo hình thức nhượng quyền. Cho
đến nay, DN này không những đã mở rộng chuỗi cửa hàng của mình trên khắp cả nước
mà còn mở rộng sang một số nước như: Nhật, Thái Lan, Trung Quốc, Singapore…
Sau Trung Nguyên, Phở 24 cũng là DN biết tận dụng tối đa hình thức nhượng quyền và
được coi là 1 trong những DN nhượng quyền thành công nhất tại Việt Nam. Phở 24 mới
bắt đầu xuất hiện từ năm 2003, việc xây dựng hệ thống, tổ chức nhượng quyền được
đảm bảo thực hiện theo các nguyên tắc cơ bản của hoạt động nhượng quyền nhượng
quyền có thời hạn, có thu phí nhượng quyền, tổ chức kinh doanh đặc thù, có cơ chế
17
kiểm tra, giám sát cụ thể. Mặc khác, hoạt động quảng bá của của Phở 24 được thực hiện
khá tốt và bài bản đã khiến cho hệ thống này phát triển một cách ngoạn mục, chưa đầy
18
Ngành dịch vụ kinh doanh dự kiến sẽ tạo ra 35.109 việc làm trong năm 2014, trong đó
các nhà hàng thức ăn nhanh tạo ra 75.596 việc làm mới tại Mỹ.
Bảng 1: Top 10 các thương hiệu nhượng quyền toàn cầu năm 2014
(Nguồn: Franchise Direct)
19
2013 RANK FRANCHISE 2012 RANK
1 Subway 1
2 7-Eleven 4
3 McDonald's 2
4 KFC 3
5 Burger King 5
6 Pizza Hut 6
7 Wyndham Hotel Group 7
8 Hertz 10
9 Ace Hardware Corporation 8
10 InterContinental Hotel Group 13
Bảng 2: xếp hạng của 2 năm 2013 và 2012 (Nguồn Franchise Direct)
Xu hướng nhượng quyền theo khu vực.
Có thể Mỹ là nước đứng đầu về số nhãn hiệu trong số các quốc gia kinh doanh nhượng
quyền trên thế giới với gần 760.000 franchise vào năm 2013 và được dự kiến tăng 1.7
%vào năm 2014. Tiếp theo đó là các quốc gia khác thuộc Châu Âu như Pháp, Tây Ban
Nha, và Đức cũng đang rất thành công với nhiều thương hiệu nổi tiếng.
Về khu vực, nhượng quyền hướng đến các thị trường mới nổi tiềm năng như nước
Brazil, Nga, Ấn Độ và Trung Quốc. Trung Quốc hiện có hơn 4500 hệ thống franchise,
tổng số lượng cửa hàng đã đạt hơn 400.000. Bộ Thương mại Hoa Kỳ ước tính rằng hơn
75 phần trăm tốc độ tăng trưởng dự kiến trong thương mại thế giới trong hai thập kỷ
tiếp theo sẽ đến từ các nước đang phát triển, đặc biệt là thị trường mới nổi. Tám mươi
phần trăm dân số thế giới sống ở các thị trường mới nổi. Ngoài ra một số quốc gia thuộc
các khu vực như Liên Xô cũ, Đông Âu, Châu Á và Châu Mỹ cũng được xem là rất phù hợp
mói nổi đã tạo ra một sự phát triển mạnh trong tiêu dùng tài Việt Nam. Nhu cầu của
người Việt Nam tăng đáng kể đối với các loại thức ăn và đồ uống mang phong cách
phương Tây.
Franchise lần đàu tiên có mặt tại Việt Nam với các thương hiệu thức ăn nhanh nổi tiếng
của nước ngoài như KFC, Lotteria và Jollibee. Với việc thông qua nhiều nghị định có liên
quan đến nhượng quyền mô hình nhượng quyền đã phổ biến hơn. Việc Việt Nam gia
nhập vào WTO năm 2007 cho phép các nhà kinh doanh nước ngoài đầu tư vào lĩnh vực
bán lẻ, và việc giảm các quy trình nhượng quyền hay cấp giấy phép cho các doanh nghiệp
thì nhượng quyền đã có sự thay đổi nhanh chóng. Thị trường Việt Nam là một thị trường
tiềm năng, nhiều thương hiệu nước ngoài đã và đang xâm nhập vào bằng hình thức
nhượng quyền đặc biệt ở thành phố Hồ Chí Minh.
Đến nay, tại Việt Nam đã có hơn 90 hệ thống nhượng quyền thương mại quốc tế được
thiết lập tại Việt Na và phản ứng của người Việt Nam đối với các nhãn hiệu này khá tích
cực. Loại hình thức ăn nhanh và đồ uống là hai hình thức phổ biến nhất như McDonald’s,
KFC, Subway, Starbucks Coffee, Burger King, Coffee Bean & Tea Leaf, Pizza Hut, Gloria
Jean’s Coffee.
Nhìn chung thì các thương hiệu Mỹ chiếm ưu thế về hình thức nhượng quyền tại Việt
Nam qua các lĩnh vực như thức ăn nhanh, nhà hàng phục vụ nhanh, dịch vụ kinh doanh,
chăm sóc sức khỏe, dịch vụ giáo dục, chăm sóc sắc đẹp và cửa hàng tiện lợi. Trong vòng 2
năm trở lại đây các thương hiệu thức ăn và đồ uống Mỹ đã tiến vào Việt Nam như
Subway, Starbucks, Burger King, Z Pizza và gần đây nhất nhãn hiệu lâu đời của Mỹ Mc
Donald’s.
Tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp Việt cũng đã gia nhập vào xu hướng nhượng quyền
như Trung Nguyê n, Pho 24, Kinh Đô, AQ Silk, Shop and Go, Coffee24Seven. Highland’s
Coffee là một hệ thống nhượng quyền phổ biến nhất, đặc biệt là tại thành phố Hồ Chí
Minh. Một số lượng chuỗi nhà hàng thành công tại Việt Nam đã thành công ở thị trường
trong nước và cả thị trường nước ngoài như Phở 24 và Trung Nguyên.
Tiềm năng phát triển nhượng quyền thương mại tại Việt Nam
- Thu nhập trên đầu người của Việt Nam đang trên đà tăng trưởng đặc biệt là khu
vực thành thị như Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nộ, Đà Nẳng, Cần Thơ.
hiệu không có nghĩa chỉ mua một hệ thống mà là cả một mối quan hệ làm ăn lâu dài. Do
đó franchisee phải đặt thật nhiều câu hỏi cho franchisor, gặp gỡ chủ thương hiệu để hiểu
chính xác mức độ thành công của thương hiệu. Những câu hỏi chính sẽ xoay quanh 3 vấn
đề sau:
Hệ thống franchise có ổn định và tin tưởng không?
Hệ thống franchise có ổn định về mặt tài chính không?
Khả năng kinh doanh của một cửa hàng mới trong hệ thông franchise như thế
nào?
Bước 4: Tìm hiểu rõ luật pháp và quy định cụ thể về nhượng quyền thươngmại của
nước nhượng quyền và nước nhận nhượng quyền
Pháp luật và những quy định về nhượng quyền thương mại rất quan trọng. Đặc biệt,
franchisee phải hiểu rõ pháp luật nước nhượng quyền để đảm bảo minh tuân thủ đúng
các quy định và có đầy đủ kiến thức luật pháp để nhượng quyền. Việc ký hợp đồng là
một khâu rất quan họng. Lưu ý, việc soạn thảo họp đồng đều do luật sư của bên bán
franchise nên có khuynh hướng bảo vệ lợi ích của chủ thương hiệu. Do đó, franchisee
cần thuê văn phòng luật sư đại diện để hỗ trợ tư vấn và đàm phán các hạng mục họp
đồng trước khi quyết định ký.
Bước 5: Triển khai kinh doanh cửa hàng franchise
Việc lập một kế hoạch kinh doanh là việc phải làm. Franchisee phải có kế hoạch cụ thể và
khả thi cho việc hiển khai kinh doanh của mình bao gồm những vấn đề sau:
Thành lập doanh nghiệp
Chọn mặt bằng kinh doanh
Ký họp đồng thuê nhà
Xây dựng cửa hàng
Phân tích, đánh giá thị trường
Tuyển dụng nhân viên
Huấn luyện nhân viên
Chuẩn bị khai trương
1.1.1.17 Những điều cần lưu ý
Trước khi quyết định nhận quyền, các doanh nghiệp cần lưu ý năm yếu tố sau:
tự và thủ tục của luật pháp Việt Nam.
Thứ năm, doanh nghiệp cần hiểu rõ các cam kết của nhà nhượng quyền cũng như những
cam kết của mình đối với nhà nhượng quyền và thể hiện chúng trong các điều khoản của
Copyright: Tài liệu đại học ©