NCKH: Hướng dẫn học sinh ghi nhớ nôi dung bài mới môn Địa lý. ở khối 7 Trường THCS Tân Hiệp bằng phương pháp sử dụng bản đồ tư duy
MỤC LỤC
1. TÓM TẮT Trang 3
2. GIỚI THIỆU Trang 3
2.1. Giải pháp thay thế Trang 4
2.2 Vấn đề nghiên cứu Trang 4
3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Trang 5
3.1. Khách thể nghiên cứu Trang 5
3.2. Thiết kế nghiên cứu Trang 5
3.3. Qui trình nghiên cứu Trang 6
3.4. Đo lường thu thập dữ liệu Trang 8
4. PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ BÀN LUẬN KẾT QUẢ Trang 8
4.1 Phân tích dữ liệu Trang 8
4.2 Bàn luận kết quả Trang 9
5. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Trang 10
5.1 Kết luận: Trang 10
5.2 Khuyến nghị Trang 10
TÀI LIỆU THAM KHẢO Trang 11
PHỤ LỤC Trang 11
ĐÁNH GIÁ Trang 25
DANH MỤC VIẾT TẮT
- HS: Học sinh
- TBC: Trung bình chuẩn
Người thực hiện: Trương Thị Thu Trang Trang 1
NCKH: Hướng dẫn học sinh ghi nhớ nôi dung bài mới môn Địa lý. ở khối 7 Trường THCS Tân Hiệp bằng phương pháp sử dụng bản đồ tư duy
KẾ HOẠCH
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SƯ PHẠM ỨNG DỤNG
BƯỚC HOẠT ĐỘNG
1. Hiện trạng
Nguyên nhân
- HS chỉ biết về nhà học thuộc lòng kiến thức bài học.

2
O
4
Trong đó:
O
1
, O
2
là kết quả kiểm tra trước khi nhóm tác động
O
3
, O
4
là kết quả kiểm tra sau khi nhóm tác động
x là tác động
Nếu
3 4
O O 0− >
thì tác động có ảnh hưởng tốt
5. Đo lường
1. Kết quả kiểm tra của HS trả lời các câu hỏi tự luận
2. Bài kiểm tra tương tự như các bài kiểm tra thường trên lớp.
3. Kiểm chứng độ giá trị nội dung của bài kiểm tra sau tác động
với giáo viên khác
4. Kiểm chứng độ tin cậy bằng cách chấm điểm nhiều lần do
Người thực hiện: Trương Thị Thu Trang Trang 2
NCKH: Hướng dẫn học sinh ghi nhớ nôi dung bài mới môn Địa lý. ở khối 7 Trường THCS Tân Hiệp bằng phương pháp sử dụng bản đồ tư duy
giáo viên khác đảm nhiệm.
6. Phân tích dữ liệu - Sử dụng phép kiểm chứng T-test độc lập và mức độ ảnh hưởng
7. Kết quả

kiến thức đó. Các em còn ghi nhớ kiến thức bài học một cách máy móc, lộn xộn, dẫn đến
khó nhớ, mau quên.
Học sinh chỉ chú trọng đến việc học thuộc lòng, từng chữ từng câu mà chưa chú ý
đến nội dung của các câu từ đó trong nội dung bài học còn nhầm lẫn giữa kiến thức này với
kiến thức kia dẫn đến kết quả học tập thấp.
Thời gian dành cho việc học tập của học sinh là chưa phù hợp (một số học sinh
ngoài việc học tập ở trường còn phải tham gia lao động sản xuất phụ giúp gia đình)
Học sinh bị hổng kiến thức nên việc khái quát nội dung bài học là quá khó với các
em.
* Về Giáo viên
Việc đổi phương pháp còn chưa đồng bộ, còn sử dụng nhiều các phương pháp dạy
học truyền thống trong đó phương pháp đàm thoại vẫn chiếm một tỉ lệ khá cao.
Khi kiểm tra miệng còn chú trọng quá nhiều đến việc trả lời các câu hỏi dưới dạng
ghi nhớ kiến thức một cách máy móc.
Để thay đổi những hiện trạng trên đề tài này sử dụng phương pháp ghi nhớ nội dung
bài mới bằng phương pháp sử dụng bản đồ tư duy.
* GIẢI PHÁP THAY THẾ
Hướng dẫn học sinh ghi nhớ nội dung bài mới bằng phương pháp sử dụng bản đồ tư
duy trong phần ghi nhớ bài mới ngay tại lớp.
* VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
Việc hướng dẫn học sinh khối lớp 7 Trường THCS Tân Hiệp ghi nhớ nội dung bài
mới bằng phương pháp sử dụng bản đồ tư duy có mang lại hiệu quả hay không?
Với một từ khóa trung tâm học sinh sẽ vẽ tóm tắt những nhánh kiến thức cụ thể với
những màu sắc khác nhau. Từ việc giúp các em học sinh có khả năng ghi nhớ và tái hiện
kiến thức một cách khoa học, logic và chính xác thì tôi cũng muốn phát huy tính tích cực,
năng động và sáng tạo của học sinh trong quá trình tự vẽ bản đồ tư duy cho bài học của
mình.
Trong thực tế học lý thuyết chúng ta có hình ảnh và màu sắc giúp học sinh ghi nhớ
sâu sắc các vấn đề trong cuộc sống cũng như trong học tập. Sử dụng bản đồ tư duy là hình
thức ghi chép nhằm tìm tòi đào sâu, mở rộng một ý tưởng, tóm tắt những ý chính của nội

3.2. Thiết kế nghiên cứu:
Bước 1: Thiết kế 1
Chọn hai lớp để nghiên cứu là lớp 7A
1
và lớp 7A
2
, trong đó lớp 7A
1
là lớp thực
nghiệm và lớp 7A
2
là lớp đối chứng. Tôi chọn mỗi lớp 5 học sinh với các tiêu chí tương
đương nhau, cho các em làm một bài kiểm tra 30 phút (kiểm tra trước tác động). Kết quả
cho thấy điểm trung bình của hai nhóm có sự khác nhau do đó tôi sử dụng phép kiểm
chứng T- test để kiểm chứng sự chênh lệch giữa điểm trung bình của hai nhóm trước khi
tác động
Kết quả:
Người thực hiện: Trương Thị Thu Trang Trang 5
NCKH: Hướng dẫn học sinh ghi nhớ nôi dung bài mới môn Địa lý. ở khối 7 Trường THCS Tân Hiệp bằng phương pháp sử dụng bản đồ tư duy
B ng 1:ả
Nhóm thực nghiệm – 7A
1
Nhóm đối chứng – 7A
2
Điểm trung bình 6,6 6,2
Kiểm chứng T- test độc lập p = 0,31
Với p = 0,31 > 0,05 do đó sự chênh lệch điểm trung bình của hai nhóm là không có ý
nghĩa, hai nhóm được coi là tương đương.
Bước 2: Thiết kế 2:
Kiểm tra trước và sau tác động đối với các nhóm tương đương

mà tiêu biểu là đổi mới phương pháp dạy học. Vì vậy cần phải đổi mới phương pháp dạy
và học, áp dụng những phương pháp mới, hiện đại để bồi dưỡng cho học sinh năng lực tư
duy sáng tạo, năng lực tự giải quyết vấn đề, năng lực chủ động chiếm lĩnh tri thức. Đặc biệt
Người thực hiện: Trương Thị Thu Trang Trang 6
NCKH: Hướng dẫn học sinh ghi nhớ nôi dung bài mới môn Địa lý. ở khối 7 Trường THCS Tân Hiệp bằng phương pháp sử dụng bản đồ tư duy
đối với bộ môn Địa Lý thì khả năng ghi nhớ bài mới ngay tại lớp không cần học thuộc lòng
có vai trò quyết định đến việc phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh.
b/ Thực tế tổ chức dạy học
Thời gian tiến hành thực nghiệm vẫn tuân theo kế hoạch dạy học của nhà trường và theo
thời khóa biểu để đảm bảo tính khách quan. Cụ thể:
Bảng 3: Kế hoạch giảng dạy
Thứ ngày Môn/Lớp Tiết theo PPCT Tên bài dạy
Năm
8/1/2013
Địa lí 41 Thiên nhiên Bắc Mỹ
Sáu
9/1/2013
Địa lí 42 Dân cư Bắc Mỹ
Năm
15/1/2013
Địa lí 43 Kinh tế Bắc Mỹ
Sáu
16/1/13
Địa lí 44 Kinh tế Bắc Mỹ (tt)
c/ Biện pháp thực hiện
* Chuẩn bị của giáo viên:
- Lựa chọn các bài ( chương VII. Bài 36,37,38,39 ) với các bài có nội dung lý thuyết
lớn, cần ghi nhớ nhiều
- Giáo viên hướng dẫn cách chọn từ khóa (từ trung tâm), cách tạo các nhánh cấp 1,
nhánh cấp 2, … đặc biệt là cách chọn màu sắc cho mỗi nhánh. Giới thiệu một số loại bản

từ tiết PPCT 41: Thiên Nhiên Bắc Mĩ đến tiết
PPCT 42: Dân cư Bắc Mĩ (xem bảng 3)
Bài kiểm tra sau tác động là bài kiểm tra 45 phút sau khi học xong tiết PPCT 42: Dân
cư Bắc Mĩ, với mục tiêu kiểm tra khả năng ghi nhớ và tái hiện kiến thức đã học về Châu
Mĩ … do cô Phạm Thị Thúy và Trương Thị Thu Trang là giáo viên giảng dạy môn Địa Lí
ở trường THCS Tân Hiệp ra đề, coi kiểm tra và chấm bài kiểm tra dựa trên biểu điểm và
đáp án đã xây dựng (xem phần phụ lục)
4. PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ BÀN LUẬN KẾT QUẢ
4.1 Phân tích dữ liệu
B ng 5: So sánh đi m trung bình bài ki m tra sau tác đ ngả ể ể ộ
Nhóm thực nghiệm (7A
1
)
(5 học sinh)
Nhóm đối chứng (7A
2
)
(5 học sinh)
Điểm trung bình 8,0 6,4
Độ lệch chuẩn 1,0 1,1
Giá trị p của T – test 0,02
Chênh lệch giá trị TB chuẩn 1,4
Người thực hiện: Trương Thị Thu Trang Trang 8
NCKH: Hướng dẫn học sinh ghi nhớ nôi dung bài mới môn Địa lý. ở khối 7 Trường THCS Tân Hiệp bằng phương pháp sử dụng bản đồ tư duy
(SMD)

Với kết quả trên đã chứng minh 2 nhóm là tương đương. Sau tác động kiểm chứng
chênh lệch điểm trung bình bằng T- Test cho kết quả p = 0.02 < 0,05 cho thấy sự chênh
lệch giữa điểm trung bình nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng rất có ý nghĩa, tức là
chênh lệch kết quả điểm trung bình của lớp 7a1 cao hơn điểm trung bình của lớp 7a2 là

kế và kiểm tra hợp lí.
5. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
5.1 Kết luận:
Học sinh ghi nhớ nội dung bài mới bằng phương pháp sử dụng bản đồ tư duy đối
với học sinh khối lớp 7 trường THCS Tân Hiệp, Tân Châu, Tây Ninh đã giúp cho các em
nâng cao kết quả học tập. Bên cạnh đó thì đề tài còn rèn luyện được khả năng tư duy, kỹ
năng thuyết trình và làm việc khoa học. Sử dụng bản đồ tư duy giúp cho các em hiểu được
nội dung bài học một cách rõ ràng và hệ thống. Việc ghi nhớ cũng như vận dụng cũng sẽ tốt
hơn. Chỉ cần nhìn vào bản đồ tư duy, bất kỳ học sinh nào cũng có thể thuyết trình được nội
dung bài học.
5.2 Khuyến nghị
Trong thực tế hiện nay, còn nhiều học sinh. Học thụ động, chỉ đơn thuần là nhớ
kiến thức một cách máy móc mà chưa rèn luyện kỹ năng, học sinh chỉ học bài nào biết bài
đấy, cô lập nội dung của các môn, phân môn mà chưa có sự liên hệ kiến thức với nhau vì
vậy mà chưa phát triển được tư duy logic và tư duy hệ thống. Sử dụng bản đồ tư duy giúp
các em ghi nhớ bài mới ngay tại lớp không cần thuộc lòng và nâng cao hiệu quả học tập.
Người thực hiện: Trương Thị Thu Trang Trang 10
NCKH: Hướng dẫn học sinh ghi nhớ nôi dung bài mới môn Địa lý. ở khối 7 Trường THCS Tân Hiệp bằng phương pháp sử dụng bản đồ tư duy
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1– Phần mềm Imindmap 4.0 và Imindmap 5.0 (đã được tập huấn) của Tony
Buzan (Quốc tịch Anh).
2 –Những vấn đề chung vể đổi mới giáo dục THCS môn Địa lí – Bộ Giáo dục
và Đào tạo.
Người thực hiện: Trương Thị Thu Trang Trang 11
NCKH: Hướng dẫn học sinh ghi nhớ nôi dung bài mới môn Địa lý. ở khối 7 Trường THCS Tân Hiệp bằng phương pháp sử dụng bản đồ tư duy
3 – Lớp tập huấn của Bộ GD&ĐT hướng dẫn sử dụng sơ đồ tư duy trong dạy
và học (xem phim hứng dẫn đính kèm)
4 – Hướng dẫn sử dụng phần mềm sơ đồ tư duy (xem phim minh họa)
5 – Tài liệu tập huấn Nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng (Dự án Việt – Bỉ
năm 2010, tập huấn tại THCS Suối Dây tháng 11 năm 2012)

Người thực hiện: Trương Thị Thu Trang Trang 15
NCKH: Hướng dẫn học sinh ghi nhớ nôi dung bài mới môn Địa lý. ở khối 7 Trường THCS Tân Hiệp bằng phương pháp sử dụng bản đồ tư duy
BẢN ĐỒ TƯ DUY KINH TẾ BẮC MĨ (tt)
Ghi nhớ: Công nghiệp: Hoa Kì đứng đầu thế giới
* Dịch vụ: Chiếm tỉ trọng cao trong cơ cấu GDP.
*Hiệp định mậu dịch tư do Bắc Mĩ: Thành lập 1993, mục đích tăng sức cạnh tranh trên thế
giới, mở rộng thị trường.
2. Đề và đáp án của các bài kiểm tra
Người thực hiện: Trương Thị Thu Trang Trang 16
NCKH: Hướng dẫn học sinh ghi nhớ nôi dung bài mới môn Địa lý. ở khối 7 Trường THCS Tân Hiệp bằng phương pháp sử dụng bản đồ tư duy
* Bài kiểm tra trước tác động
Đề kiểm tra 45 phút:
Câu 1.(4đ) Trình bày đặc điểm cấu trúc của địa hình Bắc Mĩ.
Câu 2. (4đ) Trình bày sự phân hóa của khí hậu Bắc Mĩ (H36.3).
Câu 3. (2đ) Kể tên các quốc gia ở Bắc Mĩ?
Đáp án và biểu điểm
Câu Nội dung Biểu điểm
1
- Địa hình Bắc Mĩ được chia thành 3 khu vực địa hình chạy dài theo
hướng kinh tuyến.
+ Phía Tây là miền núi trẻ Coocdie cao đồ sộ,hiểm trở ( một trong
những miền núi lớn nhất thế giới) dài đến 9000 km, cao trung bình
3.000 m- 4.000 m. Các dãy núi chạy song song theo hướng Bắc –
Nam ven bờ lục địa, nhiều dãy xen kẽ cao nguyên và sơn nguyên.
+ Ở giữa là đồng bằng trung tâm rộng lớn cao ở phía Bắc và thấp
dần xuống Nam và Đông Nam.
+ Phía Đông là dãy núi A-pa-lat thấp hơn dãy cooc- đi- e. Chạy theo
hướng Đông Bắc- Tây Nam. Phần Bắc A-pa-lat thấp, phần Nam cao
hơn trung bình 1.000m- 1.500 m miền núi cổ già, thấp, giàu khoáng
sản.

* Hoa Kì.
* Mê-hi-cô.
0,5đ
0,5đ
0,5đ
0,5đ
* Bài kiểm tra sau tác động
Đề kiểm tra 45 phút
Câu 1: (4đ) Những điều kiện nào làm cho nền nông nghiệp Hoa Kì và Ca-na-đa phát triển
đến trình độ cao.
Câu 2: (4đ) Trình bày sự thay đổi sự phân bố công nghiệp của Bắc Mĩ.
Câu 3 (2đ) Công nghiệp mũi nhọn của Bắc Mĩ là các ngành công nghiệp nào? Phát triển ra
sao? Và được phân bố ở đâu ?
Đáp án và biểu điểm
Câu Nội dung Biểu điểm
1
* Nền nông nghiệp có ĐKTN thuận lợi:
- Đồng bằng trung tâm có diện tích đất nông nghiệp lớn.
- Sông hồ lón có khả năng cung cấp nước và phù sa màu mỡ.
- Nhiều kiểu khí hậu thuận lợi phát triển vành đai nông nghiệp.
- Nhiều giống cây trồng vật nuôi có chất lượng cao.
* Có trình độ KHKT tiên tiến
Trung tâm KHKT hỗ trợ đắc lực cho tăng năng suất cây trồng vật
nuôi, công nghệ sinh học ứng dụng mạnh mẽ.
* Các hình thức tổ chức hiện đại.
- Phương tiện thiết bị đứng đầu thế giới phục vụ sản xuất và thu
hoạch nông sản.
2 đ
1đ
1đ

1
Ninh Thị Dung
7 7
2
Lê Quốc Toàn
5 7
3
Trần Thị Bích Trâm
8 9
4
Lê Thị Ngọc Thắm
6 8
5
Nguyễn Trần Hồng Thắm
7 9
Điểm TBC 6,6 8,0
Bảng điểm của lớp đối chứng (7A2, Chọn 5HS)
STT Họ và tên Điểm kiểm tra trước tác
động
Điểm kiểm tra sau tác
động
1
Nguyễn Thị Kim Ngân
7 6
2
Nguyễn Thị Minh Hương
6 7
3
Vũ Ngọc Hiền
5 5