ĐỀ TÀI:
ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG ĐỔI MỚI PHƯƠNG
PHÁP DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN Ở TRƯỜNG DÂN TỘC NỘI TRÚ
A/ PHẦN MỞ ĐẦU :
1. Bối cảnh của đề tài:
Hiện nay, cuộc cách mạng khoa học- kỹ thuật công nghệ phát triển ngày
càng nhanh và đang được ứng dụng vào nhiều lĩnh vực kinh tế - xã hội của thế
giới nói chung và nước ta nói riêng. Đặc biệt đã và đang ứng dụng rộng rãi trong
lĩnh vực giáo dục và đào tạo. Một trong những phương hướng, nhiệm vụ, giải
pháp phát triển trong giai đoạn mới của nước ta là tiếp tục nâng cao chất lượng
toàn diện, đổi mới nội dung và phương pháp dạy và học, thực hiện “chuẩn hóa,
hiện đại hóa, xã hội hóa” giáo dục. Cùng với xu hướng phát triển của đất nước,
ngành giáo dục đang đẩy mạnh việc đổi mới phương pháp dạy học bằng ứng
dụng công nghệ thông tin vào dạy học.
2. Lí do chọn đề tài:
Môn ngữ Văn có vị trí đặc biệt quan trọng góp phần hình thành những con
người có trình độ học vấn phổ thông cơ sở…Đó là những con người có ý thức tự
tu dưỡng, biết yêu thương, quý trọng gia đình, bạn bè, có lòng yêu nước, yêu
chủ nghĩa xã hội, biết hướng tới những tư tưởng, tình cảm cao đẹp như lòng
nhân ái, tinh thần tôn trọng lẽ phải, sự công bằng, lòng căm ghét cái xấu, cái ác.
Đó là những con người biết rèn luyện để có tính tự lập, có tư duy sáng tạo, bước
đầu có năng lực cảm thụ các giá trị chân, thiện, mỹ trong nghệ thuật trước hết
trong văn học, có năng lực thực hành và năng lực sử dụng tiếng Việt như một
công cụ để tư duy và giao tiếp. Đó cũng là những người có ham muốn đem tài
trí của mình cống hiến cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc.
Trước tình hình và yêu cầu cấp bách đặt ra đòi hỏi mỗi một người giáo viên
cần phải không ngừng học hỏi, tìm tòi, sáng tạo để trau dồi chuyên môn nghiệp
vụ nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy đáp ứng yêu cầu của thời đại.
1
Thế kỉ XXI công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ và đi vào mọi lĩnh vực
của đời sống. Đặc biệt trong quá trình đổi mới giáo dục ở nhà trường phổ thông,

văn. Nhằm phát triển tư duy độc lập, khả năng suy ngẫm của người học.
5. Sơ lược những điểm mới cơ bản nhất trong kết quả nghiên cứu
- Điểm mới trong kết quả nghiên cứu là: Ứng dụng công nghệ thông tin, bản đồ
tư duy trong dạy và học.
- Vận dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy ngữ Văn rất thuận lợi vì nó cung
cấp một kho tàng kiến thức khổng lồ, cập nhật tin tức nhanh chóng, cung cấp tư
liệu về tác giả, tác phẩm chính xác, đầy đủ, những hình ảnh, thước phim sinh
động, hấp dẫn. Từ đó học sinh tích cực, hào hứng, trong tiết học và đặc biệt
người học đã phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong học tập.
6. Tính sáng tạo về khoa học và thực tiễn của vấn đề
- Trước đây khi chưa áp dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy thì giáo viên
dạy một chiều, học sinh không hào hứng, không sôi nổi, không có sự sáng tạo,
chưa tích cực trong học tập. Giáo viên thường dạy chay, nếu có sử dụng đồ dùng
dạy học chỉ là những hình ảnh tĩnh.
- Khi áp dụng công nghệ thông tin như hiện nay thì tính sáng tạo thể hiện rất
rõ: Học sinh hào hứng, sôi nổi, say mê, sáng tạo tìm hiểu vấn đề trong giờ học.
Học sinh hiểu bài và nắm kiến thức bài học tốt hơn. Những hình ảnh hỗ trợ cho
bài học thực tế, sống động, phản ánh cụ thể cuộc sống bên ngoài giúp học sinh
cảm nhận sâu sắc, làm lay động con tim các em.
B. PHẦN NỘI DUNG
I. Cơ sở lý luận:
Thế kỉ XXI là thế kỉ của công nghệ thông tin, công nghệ thông tin bùng nổ
làm cho cuộc sống con người ngày càng năng động, tiện nghi hơn; đi đâu, làm gì
chúng ta cũng bắt gặp công nghệ thông tin. Công nghệ thông tin phục vụ cho
cuộc sống con người về mọi mặt trong sinh hoạt hàng ngày, công việc chuyên
môn và cả trong giáo dục. Để bắt nhịp với sự phát triển như vũ bão của công
nghệ thông tin, đồng thời để khai thác những thuận lợi mà công nghệ thông tin
đem lại cho giáo dục. Chúng tôi đã thực hiện ứng dụng công nghệ thông tin vào
3
dạy học. Như vậy, hoạt động dạy học có ứng dụng công nghệ thông tin là một

học sinh có thể có những dự đoán về các tính chất, quy luật mới. Đây là một
công dụng lớn của công nghệ thông tin và truyền thông trong quá trình đổi mới
phương pháp dạy học. Có thể khẳng định rằng, môi trường công nghệ thông tin
và truyền thông chắc chắn sẽ có tác động tích cực tới sự phát triển trí tuệ của học
sinh và điều này làm nảy sinh những lý thuyết học tập mới.
Quá trình dạy học là quá trình song song giữa hoạt động dạy của thầy và hoạt
động học của trò. Hiện nay, phương pháp dạy học Văn trong nhà trường phải đi
theo con đường tôn trọng và phát huy vai trò chủ thể tiếp nhận của học sinh,
phải chuyển từ phương pháp thầy diễn giảng, trò tiếp nhận thụ động sang
phương pháp gợi tìm. Thầy tổ chức, hướng dẫn, trò chủ động tích cực trong quá
trình tìm hiểu nội dung bài học. Các hoạt động này luôn hướng vào học sinh, lấy
học sinh làm trung tâm, thầy tổ chức bài học theo hướng đa dạng hóa các biện
pháp và hình thức dạy học. Hoạt động này phải luôn nhịp nhàng với hoạt động
học để tiến tới mục tiêu bài học đã đặt ra cả về kiến thức, kĩ năng , thái độ. Bởi
vì, mục tiêu của quá trình dạy học hướng vào người học cho nên người dạy phải
tìm mọi cách để phát huy tính tích cực, chủ động của người học. Có như thế mới
giúp người học chiếm lĩnh tri thức một cách tốt nhất, hiệu quả nhất.
II. Thực trạng tình hình:
Trước tình hình và yêu cầu cấp bách đặt ra đòi hỏi mỗi một người giáo viên
cần phải không ngừng học hỏi, tìm tòi, sáng tạo để trau dồi chuyên môn nghiệp
vụ nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy đáp ứng yêu cầu của thời đại.
Qua quá trình giảng dạy bộ môn ngữ Văn ở trường Phổ thông Dân tộc Nội
trú, tôi thấy:
1.Thuận lợi:
- Do đặc điểm của trường Dân tộc Nội trú, đa số các em được học ngày hai buổi
nên có nhiều thời gian cho việc học tập.
- Học sinh có đầy đủ sách giáo khoa.
- Giáo viên có tâm huyết với nghề, luôn nghiên cứu, suy nghĩ, tìm tòi, học hỏi
những biện pháp để giờ văn sinh động và đạt hiệu quả cao hơn.
5

6
việc đọc, tìm hiểu, phân tích, cảm thụ tác phẩm còn khó khăn, phát âm sai do lỗi
phát âm địa phương.
- Một số em ít có khả năng độc lập suy nghĩ nên gặp khó khăn khi trả lời các câu
hỏi có tính suy luận hoặc bộc lộ cảm nhận của mình.
- Trước những vấn đề cần bộc lộ quan điểm, các em thường dựa vào cách hiểu,
cách cảm, cách đánh giá do giáo viên cung cấp.
- Một số em chưa có ý thức tự giác trong học tập, còn mải chơi và không có
hứng thú khi học môn Văn.
- Một số bộ phận học sinh chưa quen với phương pháp dạy học mới, do đó khả
năng tập trung chưa cao, phần nào ảnh hưởng đến chất lượng học tập của học
sinh.
- Do các em chưa làm quen được với việc tự tìm tòi, nghiên cứu về những vấn
đề trong văn học, các thiết bị hiện đại.
* Về phía giáo viên:
- Trong quá trình giảng dạy, nếu giáo viên không khéo léo thiết kế các câu hỏi,
bài tập, các hoạt động phù hợp thì sẽ dễ khiến cho tiết học có tư tưởng gò bó,
nặng nề. Bên cạnh đó, trong suốt quá trình tiết học, thời gian thì có hạn nhưng
để giúp học sinh hiểu và vận dụng thì tốn khá nhiều thời gian. Vì thế mà giáo
viên không có điều kiện để giảng giải, rèn luyện cho từng em. Chính điều đó
khiến cho các em không khám phá hết được tác dụng của văn chương.
- Một số giáo viên soạn giảng sơ sài, thiếu đầu tư, dẫn đến không khắc sâu được
kiến thức cho học sinh. Từ đó học sinh không có hứng thú học tập, giờ học
không đạt hiệu quả.
- Giáo viên thường chú ý khai thác và bình giá trên nhiều phương diện của sáng
tạo nghệ thuật như: cốt truyện, nhân vật, cách kể mà chưa chú trọng đến vấn đề
xã hội đặt ra trong văn bản gần gũi với học sinh.
- Quá nhấn mạnh yêu cầu gắn kết tri thức trong văn bản với đời sống mà giáo
viên chú ý nhiều tới liên hệ thực tế, dẫn đến việc khai thác kiến thức cơ bản
chưa đầy đủ.

biết.
8
Vậy cách thức ứng dụng như thế nào. Có rất nhiều cách để ứng dụng công
nghệ thông tin trong dạy văn. Trước hết, chúng ta có thể khai thác và sử dụng
trang google để tìm kiếm thông tin, hình ảnh và cho học sinh thấy trực tiếp trong
quá trình giảng. Hay nói cách khác lúc này máy tính và Internet sẽ trở thành đồ
dùng trực quan sinh động và tự động hiện đại nhất. Giáo viên không phải mất
công làm đồ dùng dạy học như kiểu truyền thống nữa. Kiểu truyền thống là sưu
tầm tranh ảnh rồi đưa cho học trò xem. Cách này rất mất công và không có
nhiều. Hạnh phúc thay khi giáo viên và người học chỉ cần click chuột là cả một
thế giới sinh động hiện ra, vượt ra khỏi sự hạn chế về không gian và thời gian.
Chúng ta không phải tốn thời gian cho việc làm đồ dùng dạy học này.
Bên cạnh đó, chúng ta có thể dùng phần mềm powerpoint để thiết kế bài
giảng và các trò chơi khởi động gây hứng thú trước mỗi giờ dạy. Ở loại bài giới
thiệu tác giả -tác phẩm văn học nước ngoài như văn bản “Mây và sóng” của Ra-
bin-đra-nát Ta -go, việc ứng dụng phần mềm Microsoft Powerpoint đặc biệt tối
ưu. Giáo viên sử dụng phần mềm này để làm các slide giới thiệu về đất nước,
văn hóa nơi tác giả đó sinh ra và lớn lên. Điều này góp phần phá bỏ rào cản trở
ngại về sự khác biệt văn hóa trong cảm thụ một tác phẩm và tìm hiểu một tác giả
ở một nền văn hóa khác. Không chỉ là hình ảnh mà cả kênh âm thanh (giáo viên
chọn nhạc nền, đó có thể là những bài hát nổi tiếng của đất nước mà tác giả đó
sinh ra) cho các slide hình ảnh về đất nước, nền văn hóa, tác giả cũng được lồng
vào trong quá trình sử dụng hiệu ứng gây một ấn tượng sâu sắc cho học sinh.
Hình ảnh con người và đất nước Ấn Độ
Ngoài ra, ở phần tóm tắt tác phẩm, giáo viên có thể sử dụng phần mềm
mindmap để hướng dẫn học sinh tự tóm tắt thành sơ đồ những tác phẩm như:
9
Truyện Kiều, Truyện Lục Vân Tiên, Làng, Chiếc Lược ngà, Lặng lẽ Sa Pa,
Những ngôi sao xa xôi, Người con gái Nam Xương
Bên cạnh đó, theo tinh thần của chương trình văn học nước ngoài đổi mới,

độ sử dụng công nghệ thông tin để đáp ứng yêu cầu của thời đại.
Sau đây là: Việc thiết kế giáo án điện tử trong giờ dạy Văn
* Việc thiết kế giáo án điện tử được chuẩn bị như sau:
- Bước 1: Để tiến hành soạn giáo án điện tử, trước hết giáo viên cần soạn kỹ giáo
án truyền thống để thực thi trên lớp theo đúng mẫu qui định của tổ chuyên môn
và sự thống nhất chung của Sở giáo dục và đào tạo.
- Bước 2: Giáo viên tiến hành soạn giáo án điện tử để giảng dạy trên lớp bằng
máy Projector:
Bước 2.1: Xác định nội dung bài dạy, phần kiến thức cần ghi bảng để học sinh
theo dõi bài, từ đó tính toán các slide (trang) tương ứng.
Ví dụ: Với bài đọc – hiểu văn bản thì:
- Slide 1: Chào hỏi
- Slide 2 : Số thứ tự tiết theo phân phối chương trình, tên tác phẩm (tên bài dạy).
11
- Slide 3: Phần tìm hiểu chung gồm:
1- Tác giả:
Ở Slide 3: GV có thể chèn hình chân dung tác giả hoặc các hình ảnh, tư
liệu có liên quan đến cuộc đời, sự nghiệp của tác giả nhằm cung cấp tư liệu trực
quan kích thích việc học tập của học sinh.
Tác giả: Nguyễn Du Tác giả: Viễn Phương
2- Tác phẩm:
Có thể chèn các hình ảnh minh họa về tác phẩm từ tranh tư liệu hoặc băng
hình, phim tư liệu liên quan đến tác phẩm nhằm giúp học sinh có ấn tượng rõ
hơn về tác phẩm.
Lăng Chủ Tịch Hồ Chí Minh Hình ảnh Bác Hồ
Phần đọc tác phẩm, có thể vận dụng băng tư liệu, băng ngâm thơ, băng hình
minh họa…
12

Nhân vật Ro Bin Xơn Truyện Lục Vân Tiên

15
Qua hình ảnh học sinh nêu cảm nhận về tình cảm mẹ con trong bài thơ “ Mây
và Sóng” của Ta go.
+ Hệ thống bài luyện tập …
- Slide trò chơi.
- Slide củng cố bài.
Học sinh chọn hình để trả lời câu hỏi Ghép tác giả với tác phẩm
- Slide dặn dò.
Bước 2.2: Tiến hành soạn nội dung bài vào các slide và chọn cách trình chiếu
thích hợp.
Bước 2.3: Yêu cầu chung cho việc chuẩn bị giáo án điện tử bằng các slide:
a. Yêu cầu chung:
16
TRẢ LỜI CÁC CÂU HỎI SAU
- Vận dụng công nghệ thông tin phải đúng lúc, đúng chỗ, bảo đảm đặc trưng bộ
môn nhằm tạo hiệu quả cao cho giờ học.
- Giáo án điện tử không thể thay thế giáo án truyền thống mà đó chỉ là phương
tiện hỗ trợ cho giáo viên trong việc thực hiện các phương pháp dạy học theo
hướng đổi mới phương pháp, các khâu của quá trình dạy học.
- Giáo án điện tử giúp giáo viên tiết kiệm thời gian ghi bảng, góp phần thể hiện
đồ dùng dạy học, thay thế hệ thống bảng phụ cồng kềnh cho giáo viên, trình
chiếu các tư liệu dạy học mà giáo viên dùng để minh họa cho bài học.
- Giáo viên không quá lạm dụng công nghệ thông tin vào giờ dạy mà làm mất
chất văn thật sự của một giờ dạy ngữ Văn.
b. Yêu cầu với việc thiết kế các slide:
- Nền Slide thường sử dụng màu sáng nhạt, không nên sử dụng màu quá tương
phản với các đối tượng trình bày. Nên sử dụng nền trắng, màu chữ đen hoặc
xanh đậm, các đề mục lớn có thể sử dụng màu chữ đỏ tác động vào mắt học
sinh. Nếu sử dụng nền xanh thẫm thì phải dùng chữ màu trắng thì chữ mới rõ
khi chiếu các slide này qua máy Projector.

- Việc giảng dạy bằng giáo án điện tử phải thật sự «ăn khớp» giữa lời giảng của
giáo viên và nội dung trình chiếu trên các slide, tránh tình trạng lời giáo viên
một đằng, nội dung bài chạy ra một nẻo.
- Đặc biệt, giáo án điện tử phải là sản phẩm của chính mình, tự mình thiết kế,
không sử dụng các giáo án có sẵn trên mạng.
Với một tiết đọc – hiểu văn học Việt Nam hiện đại cần thận trọng trong việc
vận dụng công nghệ thông tin. Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học
cần kết hợp được một cách hài hòa giữa ý tưởng thiết kế nội dung và kĩ thuật vi
tính. Một mặt phải bảo đảm đặc trưng bộ môn, chuyển tải được các đơn vị kiến
thức cơ bản cần thiết, mặt khác cần bảo đảm tính thẩm mĩ, khoa học và thuận
tiện trong việc sử dụng. Đối với bộ môn ngữ Văn, việc ứng dụng công nghệ
thông tin cần nghiên cứu một cách kĩ lưỡng hơn. Cần đặt ra nhiều câu hỏi để trả
lời trước khi vận dụng: Ứng dụng những gì? Ứng dụng vào bài nào? Khi nào?
Và bằng cách nào? …
18
- Khi thiết kế bài giảng PowerPoint cần bảo đảm được tính hệ thống, tính mạch
lạc, tính chính xác và hướng đến các hoạt động phát huy tính tích cực của học
sinh, nên làm cho học sinh được bộc lộ suy nghĩ của mình qua giờ học Sự trình
diễn đừng quá cầu kì phô diễn mà phải chú ý mục tiêu đặt ra từ bài học.
Tuy nhiên, không phải bài nào ta cũng dạy qua máy, cần có sự chọn, không
nên chạy theo phong trào mà không nghĩ đến tính hiệu quả. Khâu chuẩn bị bài
cũng phải chu đáo và luôn tìm tòi sáng tạo, phương pháp có thay đổi, có phong
phú bài dạy mới có kết quả tốt, và luôn tâm niệm một điều: “Máy móc chỉ là
phương tiện, chỉ có phương pháp giảng dạy làm sao đạt hiệu quả mới là cần
thiết”. Nhà viết kịch Lưu Quang Vũ đã có câu nói: “Có cái hôm qua nó đúng
nhưng hôm nay nó đã lỗi thời vì sự vật không đứng yên” cho nên mỗi giáo viên
cũng phải luôn luôn làm mới kiến thức của mình
Để có một giờ dạy tốt dù bằng cách nào, phương pháp nào cũng rất cần cái
tâm và tài của người thầy
IV. Hiệu quả của sáng kiến:

và yêu thích môn học hơn.
C. KẾT LUẬN
Tóm lại, ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học là một hướng đi trong
xu thế đổi mới phương pháp dạy học hiện nay mà giáo viên nên vận dụng, chính
nó sẽ làm cho mỗi giờ lên lớp của chúng ta phong phú hơn bởi chúng ta đang
làm mới chính mình. Với môn ngữ Văn, khi ứng dụng công nghệ thông tin đưa
các hình ảnh, âm thanh, các đoạn Clip về các nghệ sĩ ngâm thơ, bình thơ… hầu
hết các em đều rất thích thú say mê học văn, giờ học nhẹ nhàng hơn, sinh động
hơn, lôi cuốn hơn. Từ đó nâng cao chất lượng bộ môn.
* Bài học kinh nghiệm:
Qua quá trình thực hiện các biện pháp trên, tôi rút ra một số bài học kinh nghiệm
như sau:
- Người giáo viên phải có tâm huyết với nghề, hết lòng yêu thương học sinh.
20
- Giáo viên cần phải tích cực học hỏi để nâng cao trình độ về mọi mặt. Thường
xuyên cập nhật thông tin trên mạng Internet, sách báo hay trao đổi với đồng
nghiệp để nâng cao tay nghề của mình, thường xuyên dự giờ thăm lớp các đồng
chí đồng nghiệp để trao đổi kinh nghiệm, đóng góp ý kiến hoặc cùng nhau thảo
luận để tìm ra biện pháp phù hợp thực hiện việc soạn giảng giáo án điện tử đạt
kết quả cao hơn.
- Giáo viên phải biết vận dụng khéo léo, linh hoạt các phương pháp trong một
tiết dạy.
- Luôn tạo sự đồng cảm hòa nhã với học sinh giúp các em mạnh dạn, tự tin trong
lời nói của mình.
- Muốn có một tiết dạy tốt giáo viên phải đầu tư giáo án một cách công phu.
Thực hiện soạn giảng giáo án điện tử ở những tiết học phù hợp giúp học sinh
hứng thú trong giờ học.
- Là giáo viên dạy văn phải có nghệ thuật khen ngợi để khuyến khích học sinh
chủ động phát huy cá tính sáng tạo của mình. Một lời khen ngợi, động viên,
khuyến khích kịp thời, đúng lúc là chất xúc tác rất mạnh giúp học sinh vui vẻ, tự

tuy kết quả có nhiều tiến bộ, nhưng không tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong
được sự góp ý nhiệt tình của các bạn đồng nghiệp, góp phần cho chất lượng
giảng dạy môn ngữ Văn ngày một nâng cao hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Hà Tiên, ngày 22/4/2012
Ý kiến của Hội đồng chấm SKKN Người viết
Nguyễn Thị Hải
22
23