1

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

MÔ TẢ GIẢI PHÁP

Mã số:
…………………………………………………………………………………………………………………………….

1. Tên sáng kiến: MỘT VÀI GIẢI PHÁP QUẢN LÝ VỀ ĐỔI MỚI
PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƯỜNG THCS VĨNH THÀNH
2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Quản lý giáo dục
3. Mô tả bản chất của sáng kiến:
3.1. Tình trạng giải pháp đã biết:
Đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) là một yêu cầu tất yếu trong sự
nghiệp đổi mới giáo dục và đào tạo của nước ta. Đây cũng đang là vấn đề cấp
bách không chỉ được toàn ngành giáo dục quan tâm mà cũng là sự quan tâm
trong đường lối lãnh đạo công tác giáo dục của Đảng, từng được ghi trong các
Nghị quyết Trung ương 4 (khoá VII) và Nghị quyết Trung ương 2 (khoá VIII),
Luật Giáo dục.
Vấn đề đổi mới PPDH không phải là mới đối với nhà trường phổ thông.
Nó đã được đề cập, phát động dưới nhiều cách thức khác nhau trong các nhà
trường từ thập kỷ 70 (thế kỷ XX). Đội ngũ giáo viên (GV) phổ thông của ta ít
nhiều cũng đã được các nhà trường sư phạm trang bị vốn liếng về các PPDH
tích cực. Vậy thì tại sao vấn đề đó bây giờ chuyển động vẫn rất chậm chạp,
vẫn được đánh giá là yếu kém. Có rất nhiều nguyên nhân chủ quan, khách
quan. Song nguyên nhân quan trọng nhất là: công tác quản lý, từ cấp quản lý
hệ thống tới quản lý ở các cơ sở trường học còn nhiều bất cập. Phần đông các
chủ thể quản lý (nhất là hiệu trưởng nhà trường) chưa thực sự vào cuộc, thậm

giảng lý thuyết, tăng thời gian tự học, tự tìm hiểu cho học sinh, giáo viên; gắn

3

bó chặt chẽ giữa học lý thuyết và thực hành, đào tạo gắn với nghiên cứu khoa
học, sản xuất và đời sống”.
Trong lý luận cũng như thực tiễn, hoạt động đổi mới PPDH luôn đặt
trong mối quan hệ biện chứng với đổi mới mục tiêu, nội dung, hình thức, điều
kiện dạy học và kiểm tra đánh giá. Việc đổi mới PPDH trong các trường trung
học không có nghĩa là loại bỏ các PPDH truyền thống, mà là sự vận dụng và
cải tiến các PPDH truyền thống một cách hiệu quả. Kết hợp sự đa dạng của
các PPDH trong một giờ lên lớp sao cho phù hợp với mục tiêu, nội dung bài
học, phù hợp với đối tượng học sinh (HS). Vận dụng linh hoạt một số kỹ thuật
dạy học tích cực. Tăng cường sử dụng phương tiện dạy học, ứng dụng công
nghệ dạy học mới dựa trên nền công nghệ thông tin (CNTT) và truyền thông.
Chú ý các PPDH đặc thù theo bộ môn. Hướng dẫn phương pháp học tập và tự
đánh giá cho HS. Đổi mới phương thức kiểm tra đánh giá kết quả học tập của
HS,…
Từ thực tế quản lý đối với giáo dục trung học cho thấy, yếu tố quan trọng
hàng đầu là phải tăng cường quản lý, tạo động lực đổi mới PPDH cho GV.
Hoạt động đổi mới PPDH chỉ có thể thành công khi GV có động lực hành
động và chuyển hóa được từ ý chí trở thành tình cảm và tinh thần trách nhiệm
đối với HS, đối với nghề dạy học.
2. Thực trạng của vấn đề:
2.1.Một số đặc điểm về trường THCS Vĩnh Thành:
a) Đặc điểm về cơ sở vật chất, quy mô trường lớp:
 Về cơ sở vật chất:
Trường THCS Vĩnh Thành có tổng diện tích là 21 000 m
2
, trong đó diện

9 8 272 b) Đặc điểm về đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý
 Tổng số cán bộ, giáo viên, nhân viên: 84, trong đó:
 Ban Giám hiệu: 03;
 Nhân viên: 10

5

 Giáo viên chuyên trách: 01
 Giáo viên trực tiếp giảng dạy: 70
 Số Đảng viên: 46, trong đó:
 Đảng viên là giáo viên: 42
 Đảng viên là cán bộ quản lý: 03
 Đảng viên là nhân viên: 01
 Số Công đoàn viên: 84
 Số Đoàn viên Chi đoàn: 15
 Số tổ văn phòng: 01
 Số tổ chuyên môn: 07
 Trình độ chuyên môn của giáo viên trực tiếp giảng dạy:
 Đạt chuẩn: 70/70 (tỉ lệ 100%);
 Trên chuẩn: 59/70 (tỉ lệ 84.3%).
 Trình độ trung cấp lý luận chính trị: 03
2.2.Thực trạng quá trình đổi mới PPDH ở trường THCS:
a) Về chất lượng đội ngũ giáo viên:
GV là lực lượng quyết định sự thành bại của quá trình đổi mới PPDH.
Tuy hiện nay chúng ta có một đội ngũ GV phổ thông đã đảm bảo số lượng
(nhiều nơi dư thừa), đa dạng về trình độ, mức sống được đảm bảo khá hơn
trước, nhưng trên thực tế ở nhà trường, chúng ta vẫn thiếu đội ngũ GV có chất

liệu hệ thống hoá kiến thức và hướng dẫn cách học. Hiện nay, việc biên soạn
lại SGK theo định hướng đổi mới đang khắc phục dần tình trạng trên.
c) Về phương tiện dạy học:
Với ý nghĩa là hệ thống công cụ hỗ trợ dạy học, thiết bị giáo dục vừa có ý
nghĩa như một nguồn tri thức cần khai thác, vừa như một điều kiện kích thích
tính tích cực học tập ở người học. Tuy nhiên, trong trường phổ thông ở ta hiện

7

nay, vẫn thiếu trầm trọng các phương tiện dạy học thông thường cũng như
hiện đại. Điều này dẫn đến tình trạng buộc người GV vẫn phải thiết kế và tiến
hành dạy học theo lối thuyết trình hoặc hỏi - đáp là chủ yếu mà không đủ điều
kiện để thực hành các PPDH mới. HS cũng chủ yếu theo đó mà nghe và ghi, ít
được thực hành, nghiên cứu trên những công cụ, phương tiện vật thật, nên
không phát huy

hứng thú, óc tò mò và tư duy khoa học.

d) Về kiểm tra đánh giá chất lượng dạy học:
Kiểm tra, đánh giá theo hướng nào, việc dạy học sẽ theo hướng đó. Rất
tiếc, khâu này ở nhà trường lạc hậu khiến cho đổi mới PPDH khó thực hiện.
Cụ thể: thi và kiểm tra các cấp, các lớp, chủ yếu nhằm vào tái hiện, học thuộc;
tham về trình bày kiến thức; hình thức bài làm đơn điệu, dẫn đến tình trạng
học sinh học theo bài mẫu, triệt tiêu sự sáng tạo. Khi đánh giá bài thi, bài kiểm
tra, GV ít tôn trọng cá tính sáng tạo của học sinh, lấy kiến thức của sách, của
thầy làm chuẩn. Các cấp quản lý đánh giá chất lượng của GV, của lớp học,
trường học dựa theo tỷ lệ phần trăm (%) thi cuối kỳ, cuối năm, nên triệt tiêu
những nỗ lực đổi mới PPDH của đội ngũ GV cũng như của nhà trường.
3. Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề:
3.1.Nâng cao nhận thức

 Tính cấp thiết của đổi mới PPDH: một mặt, làm cho tập thể sư phạm
cần thống nhất nhận thức: đây là yêu cầu của sự nghiệp đổi mới giáo dục, là
hạt nhân của việc thực hiện chương trình, sách giáo khoa mới, là điều kiện
trực tiếp để nâng cao chất lượng giáo dục; mặt khác, cần coi đây là thách thức
đội ngũ mà đội ngũ cần phải đáp ứng, nhưng cũng là cơ hội phát triển của mỗi
GV và của nhà trường.
 Những định hướng cơ bản của đổi mới PPDH hiện nay:
- Phát huy tính tích cực tự giác, chủ động sáng tạo của HS.
- Bồi dưỡng phương pháp tự học.
- Rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn.
-Tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho HS.

9

 Những đặc trưng cơ bản của PPDH tích cực:
- Dạy học thông qua tổ chức các hoạt động của HS.
- Dạy học chú trọng rèn luyện phương pháp tự học cho HS.
- Tăng cường tổ chức các hoạt động học tập cá thể, phối hợp với hoạt
động học tập hợp tác.
- Kết hợp đánh giá của thầy với tự đánh giá của trò.
c) Về hình thức tổ chức:
- Tổ chức cho GV đi học các lớp bồi dưỡng hè do Sở, Bộ tổ chức;
- Tổ chức học tập, nghiên cứu các tài liệu lý luận nghiệp vụ ở các tổ
chuyên môn, ở trường;
- Tăng cường nghiên cứu, trao đổi, thảo luận trong nhóm, tổ chuyên
môn và vận dụng giải quyết từng vấn đề theo yêu cầu đổi mới PPDH.
- Tổ chức các đợt học tập xen kẽ, lồng ghép vào các sinh hoạt chuyên
môn, rèn luyện tay nghề hàng tuần, hàng tháng trong tổ chuyên môn hoặc các
kỳ hội giảng, thi GV giỏi các cấp.
3.2.Tổ chức, chỉ đạo thường xuyên các hoạt động thực hành đổi mới PPDH

Những hoạt động đổi mới trên cần được Hiệu trưởng quán triệt đồng bộ
đối với tất cả các GV, ở tất cả các bộ môn. Tinh thần chỉ đạo chung là: trong
mỗi tiết học bình thường, HS được hoạt động nhiều hơn, thực hành nhiều hơn,
thảo luận nhiều hơn và quan trọng hơn là được suy nghĩ nhiều hơn trong quá
trình lĩnh hội nội dung học tập.
b) Lập kế hoạch tổ chức các hoạt động thực hành đổi mới phương pháp
trong từng thời gian: tuần, tháng, học kỳ (trên cơ sở kế hoạch chuyên môn của
trường).
c) Tổ chức thực hiện:

11

- Chỉ đạo các tổ chuyên môn chú trọng tất cả các khâu trong quy trình
hoạt động: xác định những yêu cầu đổi mới, bàn bạc, xây dựng thiết kế giáo
án mẫu theo hướng đổi mới, lần lượt cử GV dạy thử nghiệm để tập thể dự giờ,
trao đổi, rút kinh nghiệm, so sánh với bài dạy trước đó để thấy mặt tiến bộ và
hạn chế.
- Chỉ đạo điểm những giờ dạy HS phương pháp học tập, chú trọng
hướng dẫn HS tự học trên lớp và ở nhà dưới sự hướng dẫn của GV.
- Tổ chức học tập, nghiên cứu, cải tiến cách thức kiểm tra kết quả học
tập của HS theo định hướng đổi mới: sử dụng hợp lý hai hình thức kiểm tra: tự
luận và trắc nghiệm.
- Đổi mới hoạt động của Thư viện và Thiết bị dạy học nhà trường, chú
trọng chỉ đạo việc làm và sử dụng đồ dùng dạy học, phục vụ có hiệu quả cho
quá trình đổi mới PPDH.
- Tổ chức các đợt thao giảng, hội thi GV giỏi theo tinh thần đổi mới
phương pháp, thường xuyên mời các GV giỏi trong cụm hoặc các chuyên gia
về dự giờ, trao đổi.
- Tổ chức cho GV tham quan, học tập các đơn vị tổ, trường có phong
trào và chất lượng dạy học tốt ở trong và ngoài địa phương.

học ở trên lớp, đồng thời cũng là lực lượng quyết định sự thành bại của quá
trình đổi mới PPDH. Bởi vậy, cần đẩy mạnh các hoạt động bồi dưỡng GV
ngay tại nhà trường. Cách làm có hiệu quả nhất là thông qua các hoạt động
học tập, rèn luyện ở các tổ chuyên môn, nhất là hoạt động thực hành các kỹ
năng sư phạm theo hướng đổi mới trong giờ lên lớp hàng ngày là vấn đề cần
được quan tâm tổ chức thường xuyên. Hiệu quả của các hoạt động thực hành
đổi mới PPDH cụ thể ấy là góp phần thiết thực vào việc bồi dưỡng, nâng cao
trình độ và nghiệp vụ sư phạm của đội ngũ GV. Đồng thời, khi trình độ người

13

GV được nâng cao hơn thì quá trình đổi mới PPDH lại càng được tiến hành
một cách chủ động, sáng tạo và có chất lượng hơn .
b) Tăng cường đầu tư xây dựng và khai thác thiết bị giáo dục:
Muốn tổ chức quá trình đổi mới PPDH có hiệu quả, cần coi trọng vai trò
của các phương tiện dạy học như hệ thống tài liệu học tập bao gồm SGK, sách
tham khảo cùng với các loại học liệu khác và hệ thống thiết bị dạy học:
-Xây dựng và tăng cường nguồn lực sách cho Thư viện.
-Kết hợp giữa đầu tư mua sắm thiết bị thí nghiệm với huy động khả năng
sáng tạo của đội ngũ GV trong tự làm đồ dùng dạy học.
-Chú trọng xây dựng hệ thống phòng học bộ môn.
Tổ chức các hoạt động đa dạng và phong phú nhằm phát huy vai trò tác
dụng của Thiết bị dạy học và Thư viện trường học, cần coi đây là một trong
những trọng tâm của công tác tổ chức chỉ đạo đổi mới PPDH.
c) Phát huy vai trò của các tổ chức, lực lượng trong và ngoài nhà
trường:
Quản lý quá trình đổi mới PPDH ở trong nhà trường cần được tiến hành
song song với việc tổ chức tốt hoạt động của các lực lượng nội bộ như GV chủ
nhiệm, Chi bộ, Công đoàn, Đoàn thanh niên, Đội thiếu niên và các lượng
ngoài trường như Hội Cha mẹ HS, Hội Khuyến học Trên cơ sở đó, tạo ra


trường THCS.
3.4. Hiệu quả, lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp
dụng giải pháp:
- Công tác tuyên truyền đổi mới phương pháp dạy học trong đơn vị được
thực hiện đồng bộ và hiệu quả.
- Nhận thức về đổi mới phương pháp dạy học và chất lượng hoạt động
đổi mới phương pháp dạy học trong đơn vị được nâng lên.

15

- Chất lượng giáo dục và dạy học trong nhà trường được cải thiện. Tỉ lệ
học sinh yếu kém, bỏ học và lưu ban giảm dần qua từng năm.
- Trình độ chuyên môn nghiệp vụ, năng lực sư phạm và tay nghề giáo
viên từng bước được nâng cao.
- Phong trào thi đua “Dạy tốt - Học tốt” trong đơn vị chuyển biến rõ nét.
(xem tài liệu kèm theo)
3.5. Những người tham gia tổ chức áp dụng sáng kiến lần đầu:
3.6. Những thông tin cần được bảo mật:
3.7. Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:

3.8
.
Tài liệu kèm theo gồm:

bảng thống kê chất lượng giáo dục và phong
trào thi đua ở đơn vị (01 bản).


24 1.9 0 0.0  Về hạnh kiểm:
Tốt Khá Trung bình Yếu
Năm học Số HS
SL % SL % SL % SL %
2008-2009 1347 1084 80.5 249 18.5 14 1.0 0 0.0
2009-2010 1308 1096 83.8 199 15.2 13 1.0 0 0.0
2010-2011 1234 955 77.4 264 21.4 15 1.2 0 0.0
2011-2012 1258 1051 83.5 190 15.1 17 1.4 0 0.0

 Về chất lượng học sinh:
Học sinh
Năm học
2008-2009
Năm học
2009-2010
Năm học
2010-2011
Năm học
2011-2012
Cấp huyện 16 23 26 43
Giỏi
văn hóa
Cấp tỉnh 00 02 03 14
Cấp huyện 00 00 00 49
Giỏi
năng khiếu

Khá 17 07 16 05
Cấp huyện
18 25 29 20
Giáo viên giỏi
Cấp tỉnh
01 02 02 02
Cơ sở
18 25 25 21
Chiến sĩ
thi đua
Cấp tỉnh
02 01 03 01
Đạt bằng khen UBND tỉnh
00 03 05 09

Trương Hữu Chí Đạt
Trường THCS Vĩnh Thành, huyện Chợ
Lách
P. Hiệu trưởng 8,0đ