Sáng kiến kinh nghiệm
biện pháp rèn đọc diễn cảm
nhằm nâng cao chất lợng dạy học phân môn tập đọc lớp 4
mục lục
phần mở đầu
I.Lí do chọn đề tài 3
II.Mục đích nghiên cứu 4
III. Khách thể và đối tợng nghiên cứu 4
IV.Phơng pháp nghiên cứu 5
phần nội dung
I.Cơ sở lí luận của việc dạy đọc ở Tiểu học 5
II.Thực trạng dạy học Tập đọc trong trờng tiểu học 6
III.Các biện pháp rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4 8

phần kết luận
I . Bài học kinh nghiệm 15
II. Phạm vi ứng dụng đề tài 16
II. Những vấn đề cần khuyến nghị 16

1
tài liệu tham khảo
Phần Mở đầu
I . Lí do chọn đề tài
Giáo dục bậc tiểu học là một khoa học giáo dục khó nhất. Nó là nền móng
đầu tiên để giúp con ngời tồn tại và phát triển. đặc biệt là môn Tiếng Việt có vị trí
quan trọng trong tất cả các môn ở trờng, nó hình thành khả năng giao tiếp, là cơ
sở để phát triển t duy cho trẻ để tiếp thu vá các môn học khác.
Tiếng việt ở tiểu học gồm nhiều phân môn: Tập đọc, học thuộc lòng, luyện
từ và câu, kể chuyện, tập làm văn chính tả, tập viết Mỗi môn đều có một chức
năng khi dạy tiếng Việt cho học sinh đồng thời cũng chuẩn bị vốn cho học sinh
khi học văn.

diễn cảm cho học sinh lớp 4.
II . Mục đích nghiên cứu
ở bậc tiểu học nói chung và lớp 4 nói riêng phân môn tập đọc có 2 yêu cầu
chính là:
- Rèn kĩ năng tập đọc.
- Giúp học sinh cảm thụ tốt bài văn.
Học môn tập đọc, việc đọc và cảm thụ là 2 khâu có quan hệ mật thiết với
nhau, gắn bó hỗ trợ đắc lực cho nhau. Cảm thụ tốt giúp cho việc đọc diễn cảm
tốt. Ngợc lại việc đọc diễn cảm tốt giúp cho việc cảm thụ bài văn thêm sâu sắc.
Thật vậy học sinh có đọc thông thạo đợc và trên cơ sở đã hiểu nội dung câu
thơ, câu văn, đoạn thơ, đoạn văn thì các em mới thể hiện đợc cảm xúc có nghĩa là
đã hiểu tờng tận về nội dung và nắm đợc ý nghĩa giáo dục của bài. Điều đó khẳng
định rằng trong tiết dạy tập đọc lớp 4, việc luyện rèn kĩ năng đọc diễn cảm cho
học sinh là rất cần thiết. Trong giờ học, học sinh biết đọc diễn cảm thì tiết học
mới có hiệu quả cao và mới thể hiện đợc tầm quan trọng của bộ môn.
So với lớp học dới , học sinh lớp 4 có điều kiện và kĩ năng đọc diễn cảm tốt
hơn nhng chỉ ở mức độ ban đầu ( đọc diễn cảm một đoạn văn, khổ thơ ) . Học
sinh đợc thực hành luyện tập từng bớc để có thể đáp ứng nhu cầu cao hơn ở lớp 5
và các lớp trên .
III. Khách thể và đối tợng nghiên cứu :
1. Khách thể : Học sinh lớp 4 - trờng tiểu học
3
2. Đối tợng nghiên cứu : Các biện pháp giúp học sinh đọc diễn cảm các bài tập
đọc lớp 4
IV. Phơng pháp nghiên cứu :
1. Phơng pháp quan sát
2. Phơng pháp đối chứng
3. Phơng pháp thử nghiệm
4. Phơng pháp
Phần nội dung

Từ yêu cầu thực tiễn của việc dạy tập đọc nói chung và rèn luyện kỹ năng
nói cho học sinh lớp 4, tôi đã tự đặt cho mình phải nhận thức đầy đủ tầm quan
trọng, yêu cầu của bộ môn, đặc biệt về nội dung và phơng pháp rèn kĩ năng đọc
diễn cảm để đáp ứng với yêu cầu đề ra.
Trong giảng dạy phân môn tập đọc, qua nhiều năm gần đây, tôi đã tích cực
nghiên cứu, học hỏi kinh nghiệm giảng dạy, cách truyền thụ kiến thức, đặc biệt là
việc rèn luyện kĩ năng đọc diễn cảm cho học sinh. Muốn rèn cho học sinh đọc
diễn cảm tốt, trớc hết trong mọi giờ tập đọc giáo viên cần hớng dẫn học sinh cách
phát âm chuẩn, đọc đúng đắn, có ý thức, trôi chảy, sau đó mới yêu cầu học sinh
đọc diễn cảm. Trong phơng pháp dạy học những yêu cầu đó gọi là chất lợng đọc
đợc thể hiện đồng thời và chi phối lẫn nhau. Tính đúng đắn sẽ nâng cao tốc độ
đọc và cho phép đọc có ý thức hơn. Nếu không hiểu cái đang đọc thì không thể
đọc lu loát và diễn cảm đợc.
Đọc diễn cảm thể hiện ở kĩ năng dùng ngữ điệu, biết nghỉ hơi ở dấu chấm,
ngắt hơi ở dấu phẩy, hoặc chỗ cần tách ý, biết đọc liền các tiếng trong từ ghép, từ
láy hoặc cụm từ cố định. Ngoài ra cần biết đọc đúng giọng câu kể, câu hỏi biết
phân biệt giọng ngời dẫn chuyện với từng tuyến nhân vật có tính cách khác nhau.
Đọc diễn cảm là biểu hiện cao của đọc có ý thức và chỉ thực hiện đựơc trên cơ sở
đọc đúng và đọc nhanh. Do vậy dù đọc ở mức độ nào cũng phải yêu cầu phát âm
đúng song cũng không nên qua nhấn mạnh ở các phụ âm: tr ch; r gi; n l;
s x làm giọng đọc mất tự nhiên.
Để đạt đợc những yêu cầu trên tôi đã tiến hành các biện pháp rèn đọc diễn
cảm cho học sinh nh sau:
III . Các biện pháp tiến hành .
1. Biện pháp 1: Phân loại học sinh
5
Sau khi nhận lớp, tôi đã ổn định chung tổ chức lớp. Qua tìm hiểu điều tra
để nắm chắc đối tợng học sinh và lựa chọn, đặc biệt là về kĩ năng đọc và phân
loại học sinh theo ba đối tợng:
Đối t ợng 1: Học sinh biết đọc diễn cảm

Việc Giáo viên đọc mẫu nhằm minh họa, gợi ý hoặc tạo tình huống cho
học sinh nhận xét , giải thích , tự tìm ra cách đọc .
Ví dụ : Bài Tre Việt Nam
Giáo viên đọc mẫu ,yêu cầu học sinh : Nghe và phát hiện cách đọc của cô ( ngắt
nhịp ở chỗ nào, nhấn giọng hay cao giọng, kéo dài giọng ở từ ngữ nào ? Vì sao
khi đọc câu thơ có dấu chấm hỏi cô chỉ cần nhấn giọng ở các từ lũy, thành mà
không cần đọc cao giọng ở tiếng cuối câu hỏi ?
Thân gầy guộc, lá mong manh /
Mà sao nên lũy nên thành tre ơi ?
Sau đó Giáo viên cho học sinh thực hành luyện đọc diễn cảm ( theo cặp,
theo nhóm ) để các em tự rút kinh nghiệm cho mình, hình thành kĩ năng nhận xét
và tự nhận xét . Tiếp theo tổ chức thi đọc diễn cảm trớc lớp để các em học tập lẫn
nhau và đợc giáo viên động viên , uốn nắn .
Tuy nhiên , trớc khi dạy bài đọc tôi cần tìm hiểu kĩ bài dạy xem bài Tập
đọc đó là văn bản nghệ thuật hay là phi nghệ thuật .
1 . Đối với văn bản nghệ thuật tôi hớng dẫn học sinh đọc diễn cảm thông
qua dẫn dắt, gợi mở giúp các em thể hiện tình cảm, thái độ qua giọng đọc phù
hợp với sự việc, hình ảnh, cảm xúc, tính cách nhân vật trong bài , Cụ thể là
* Học sinh bớc đầu biết làm chủ giọng đọc, nhấn giọng những từ gợi tả,
gợi cảm,từ ngữ chìa khóa làm nổi bật ý chính trong câu.
Ví dụ : Bài Tập đọc Con sẻ
Bỗng từ trên cây cao gần đó, một con sẻ già có bọ ức đen nhánh lao
xuống nh hòn đá rơi trớc mõm con chó .Lông sẻ già dựng ng ợc, miệng rít lên
tuyệt vọng và thảm thiết . Nó nhảy hai ba bớc về phía cái miệng há rộng đầy
răng của con chó .
Sẻ già lao đến cứu con, lấy thân mình phủ kín sẻ con. Giọng nó yếu ớt nh-
ng hung dữ và khản đặc
Khi đọc đoạn 2, đoạn 3, Tôi gợi ý HS Hình ảnh sẻ mẹ lao xuống lấy thân
mình che trở cho con đợc tác giả miêu tả rất sinh động, khi đọc đoạn này các con
cần nhấn giọng vào những từ ngữ nào?

Trong bài đọc có 2 nhân vật chính là Bác sĩ Ly - một ngời nhân hậu , điềm
đạm nhng nghiêm nghị , cơng quyết và tên cớp biển - chúa tàu hung hãn , dữ
tợn .
Trớc khi học sinh đọc diễn cảm, tôi yêu cầu các em cần tìm hiểu bài thật
kĩ. Khi đó HS đọc lời nhân vật sẽ phân biệt đợc giọng đọc dựa vào tính cách
nhân vật ( ngời tốt , ngời xấu ).
Trong bài cùng là câu hỏi nhng trong đoạn đối thoại sau, tính cách của hai
nhân vật thể hiện khác nhau hoàn toàn.

Chúa tàu trừng mắt nhìn Bác sĩ , quát :
8
- Có câm mồm không ? ( đọc giọng thể hiện sự hung hãn của tên cớp khi
đập tay xuống bàn quát Bác sĩ Ly)
Bác sĩ điềm tĩnh hỏi :
- Anh bảo tôi phải không ?( giọng tự tin , điềm tĩnh nhng hết sức nghiêm
nghị ).
Khi tên chúa tàu cục cằn bảo phải , bác sĩ nói :
- Anh cứ uống rợu mãi nh thế thì đến phải tống anh đi nơi khác .
Cơn giận của tên cớp thật dữ dội. Hắn đứng phắt dậy, rút soạt dao ra, lăm
lăm chực đâm. Bác sĩ Ly vẫn dõng dạc và quả quyết :
- Nếu anh không cất dao, tôi quyết làm cho anh bị treo cổ trong phiên tòa
sắp tới.( giọng đọc bình tĩnh, cơng quyết bảo vệ lẽ phải )
* Ngoài ra tôi giúp học sinh thể hiện ngữ điệu phù hợp tình huống miêu
tả hay thái độ cảm xúc của tác giả ( vui, buồn, nghiêm trang, giận giữ )
Ví dụ: Bài Tập đọc Con sẻ
Khi đọc đoạn cuối miêu tả tình cảm của tác giả đối với con chim sẻ bé nhỏ
Vâng, lòng tôi đầy thán phục, xin bạn đừng cời. Tôi kính cẩn nghiêng mình trớc
con chim sẻ bé bỏng dũng cảm kia, trớc tình yêu của nó.
HS đọc đoạn với giọng vui, nhấn giọng một số từ ngữ gạch chân thể hiện
sự trân trọng, kính phục của tác giả đối với tình yêu của sẻ mẹ đối với sẻ con .

Đối với học sinh nghịch ngợm phân tán t tởng, không chú ý đến tiết học,
tôi thờng để ý thỉnh thoảng chỉ định các em đọc tiếp.
Đối với học sinh đọc yếu, ngoài việc hớng dẫn đọc dứt khoát từng từ, cụm
từ, với câu dài cho học sinh ngắt hơi đúng chủ đề ra yêu cầu rèn đọc ở nhà, kiểm
tra lại những yêu cầu đã đề ra đối với học sinh, việc này phải đợc tiến hành thờng
xuyên không đợc ngắt quãng.
Tóm lại sau mỗi giờ tập đọc tôi thờng kiểm tra chất lợng đọc của học sinh
thông qua đọc thành tiếng (cả 3 đối tợng giỏi + khá + Trung bình) xem các em đã
đọc diễn cảm cha.
Kết quả
Qua quá trình giảng dạy, nhờ đã kiên trì bên bỉ áp dụng những biện pháp
rèn đọc nh đã nêu trên. Tôi đã tiến hành khảo sát và có số liệu nh sau:
Lớp 4C: Sĩ số: 30 học sinh
Đọc nhỏ, ấp úng Đọc to, rõ, lu loát Đọc diễn cảm
Đầu năm 5 - 16,6 % 17 - 56,6 % 8 - 26,8 %
Cuối học kì I 2 - 6,6 % 9 - 30,1 % 19 - 63,3 %
Cuối HKII
Lời bình
Qua kết quả khảo sát và số liệu ghi chép tôi rất phấn khởi thấy trong các
giờ tập đọc học sinh say mê học và lớp học sôi nổi, kỹ năng đọc diễn cảm đợc
nâng cao rõ rệt. Có nhiều em đầu năm học đọc nhỏ lí nhí, cha trôi chảy, đến cuối
10
năm các em đã đọc to, rõ ràng, lu loát hơn. Những em học trung bình khá trở lên
đã đọc diễn cảm bài văn theo đúng yêu cầu đề ra. Tuy kết quả cha đợc mỹ mãn
nh ý nhng đó cũng là thành công bớc đầu nghiên cứu, mày mò ra biện pháp rèn
đọc diễn cảm cho học sinh của mình.
Phần kết luận
Trên đây là một vài phơng pháp rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4, để
đạt đợc những kết quả trên qua kinh nghiệm giảng dạy tôi tự rút ra một số kết
luận s phạm nh sau:

học sinh phải có quyển sổ ghi chép để chép những câu thơ, câu văn, bài thơ, bài
văn hay dới sự hớng dẫn của giáo viên.
Phối hợp nhịp nhàng về chơng trình môn tập đọc với các môn học khác
nh: Tập làm văn, kể chuyện
Phạm vị ứng dụng đề tài
Trên đây là một số suy nghĩ và việc làm cụ thể của tôi về vấn đề rèn đọc
diễn cảm cho học sinh lớp 4 trờng tiểu học . Với phơng pháp rèn đọc này sẽ có
tiền đề để tiếp tục dạy môn tập đọc ở lớp 5 và các lớp trên đạt kết quả tốt.
Những vấn đề cần kiến nghị
Để chất lợng đọc của học sinh tiếp tục đợc nâng cao, tôi mạn phép đa ra
một vài ý kiến đề xuất với các cấp chỉ đạo nh sau:
Cần quan tâm hơn nữa đối với giáo viên tiểu học, thờng xuyên bồi dỡng
chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên ở các phân môn, nhất là môn tập đọc.
Có đầy đủ đồ dùng dạy học cho giáo viên.
Hàng năm tổ chức phong trào thi kể chuyện, ngâm thơ, đọc diễn cảm cho
giáo viên, cho học sinh trong khối, trong trờng và toàn quận.
Qua qua trình giảng dạy môn tập đọc đặc biệt về rèn đọc diễn cảm cho học
sinh lớp 4 tôi thấy còn nhiều khó khăn và có những mặt hạn chế.
Về học sinh: Một số em học sinh còn đọc ngọng đọc vẫn cha đợc hay lắm,
bản thân cần phải học hỏi và rèn luyện nhiều hơn.
Thông qua thực tế giảng dạy trên lớp hàng ngày tôi đi đến kết luận rằng:
Muốn rèn luyện cho học sinh đọc diễn cảm tốt thì vai trò của ngời thầy giáo đặc
biệt quan trọng bởi ngời thầy giáo luôn là tấm gơng sáng, mẫu mực trong cách
đọc diễn cảm để học sinh bắt chớc. Trong mỗi giờ tập đọc, ngời thầy phải hớng
dẫn cách đọc cho học sinh thật tỉ mỉ từng từ ngữ, từng câu văn, từng đoạn văn,
phải kiên trì uốn nắn, sửa chữa kịp thời tuỳ theo từng đối tợng học sinh thật tận
tình chu đáo.
Vì vậy mỗi giáo viên phải thực sự yêu nghề mến trẻ, nhiệt tình gơng mẫu
trong phơng pháp soạn giảng, luôn luôn trau dồi nghiệp vụ, học hỏi kinh nghiêm
12