Phòng giáo dục Quận HAi Bà Trng
Trờng tiểu học trung hiền
&

Sáng kiến kinh nghiệm
biện pháp rèn đọc diễn cảm
nhằm nâng cao chất lợng dạy học
phân môn tập đọc lớp 4
Ngời thực hiện : Lê Anh Th
Giáo viên : Lớp 4C
Hà Nội - 2007
1
mục lục
phần mở đầu
I.Lí do chọn đề tài 3
II.Mục đích nghiên cứu 4
III. Khách thể và đối tợng nghiên cứu 4
IV.Phơng pháp nghiên cứu 5
phần nội dung
I.Cơ sở lí luận của việc dạy đọc ở Tiểu học 5
II.Thực trạng dạy học Tập đọc trong trờng tiểu học 6
III.Các biện pháp rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4 8

phần kết luận
I . Bài học kinh nghiệm 15
II. Phạm vi ứng dụng đề tài 16
II. Những vấn đề cần khuyến nghị 16

tài liệu tham khảo
2
Phần Mở đầu

việc rèn luyện kĩ năng đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4 nói riêng trong giờ tập
đọc, để có kết quả cao mỗi giáo viên phải nhận thức rõ phơng pháp giảng dạy.
Trong quá trình dạy tập đọc lớp 4, tôi nhận thấy chất lợng đọc diễn cảm
của học sinh lớp 4 nói chung và của lớp tôi nói riêng còn yếu. Đặc biệt ngày nay
xã hội ta ngày càng phát triển thì nhu cầu đồi hỏi về tri thức con ngời ngày càng
cao, trong đó ngôn ngữ nói và viết là vô cùng cần thiết cho mỗi ngời. Mỗi thành
công không phải tự nhiên mà có đợc mà phải trải qua một quá trình rèn luyện
kiên trì ngay từ đầu. Để góp phần nâng cao chất lợng đọc cho học sinh tôi mạnh
dạn đề xuất một vài kinh nghiệm nhỏ của mình về vấn đề: Biện pháp rèn đọc
diễn cảm cho học sinh lớp 4 .
II . Mục đích nghiên cứu
ở bậc tiểu học nói chung và lớp 4 nói riêng phân môn tập đọc có 2 yêu cầu
chính là:
- Rèn kĩ năng tập đọc.
- Giúp học sinh cảm thụ tốt bài văn.
Học môn tập đọc, việc đọc và cảm thụ là 2 khâu có quan hệ mật thiết với
nhau, gắn bó hỗ trợ đắc lực cho nhau. Cảm thụ tốt giúp cho việc đọc diễn cảm
tốt. Ngợc lại việc đọc diễn cảm tốt giúp cho việc cảm thụ bài văn thêm sâu sắc.
Thật vậy học sinh có đọc thông thạo đợc và trên cơ sở đã hiểu nội dung câu
thơ, câu văn, đoạn thơ, đoạn văn thì các em mới thể hiện đợc cảm xúc có nghĩa là
đã hiểu tờng tận về nội dung và nắm đợc ý nghĩa giáo dục của bài. Điều đó khẳng
định rằng trong tiết dạy tập đọc lớp 4, việc luyện rèn kĩ năng đọc diễn cảm cho
học sinh là rất cần thiết. Trong giờ học, học sinh biết đọc diễn cảm thì tiết học
mới có hiệu quả cao và mới thể hiện đợc tầm quan trọng của bộ môn.
So với lớp học dới , học sinh lớp 4 có điều kiện và kĩ năng đọc diễn cảm tốt
hơn nhng chỉ ở mức độ ban đầu ( đọc diễn cảm một đoạn văn, khổ thơ ) . Học
4
sinh đợc thực hành luyện tập từng bớc để có thể đáp ứng nhu cầu cao hơn ở lớp 5
và các lớp trên .
III. Khách thể và đối tợng nghiên cứu :

30 5 - 16,6 % 17 56,8 % 8 26,6 %
Trớc thực trạng đó, tôi đã phân tích và tự đặt ra cho mình câu hỏi: phải làm
gì? làm nh thế nào? để khắc phục tình trạng đó và nâng cao chất lợng đọc cho
học sinh. Qua quá trình nghiên cứu tôi đã tiến hành sử dụng phối hợp nhiều ph-
ơng pháp nghiên cứu đó là: Phơng pháp điều tra, phơng pháp đối chứng và ph-
ơng pháp tổng quát. Phơng pháp điều tra không chỉ dừng lại ở điều tra thực trạng
mà phải điều tra từng giai đoạn trong suốt năm học. ở mỗi giai đoạn tôi đều lấy
kết quả đã đạt đợc để đối chứng với kết quả giai đoạn trớc, với kết quả năm trớc
và cuối cùng đi tổng hợp số liệu và rút ra bài học kinh nghiệm.
Từ yêu cầu thực tiễn của việc dạy tập đọc nói chung và rèn luyện kỹ năng
nói cho học sinh lớp 4, tôi đã tự đặt cho mình phải nhận thức đầy đủ tầm quan
trọng, yêu cầu của bộ môn, đặc biệt về nội dung và phơng pháp rèn kĩ năng đọc
diễn cảm để đáp ứng với yêu cầu đề ra.
Trong giảng dạy phân môn tập đọc, qua nhiều năm gần đây, tôi đã tích cực
nghiên cứu, học hỏi kinh nghiệm giảng dạy, cách truyền thụ kiến thức, đặc biệt là
việc rèn luyện kĩ năng đọc diễn cảm cho học sinh. Muốn rèn cho học sinh đọc
diễn cảm tốt, trớc hết trong mọi giờ tập đọc giáo viên cần hớng dẫn học sinh cách
6
phát âm chuẩn, đọc đúng đắn, có ý thức, trôi chảy, sau đó mới yêu cầu học sinh
đọc diễn cảm. Trong phơng pháp dạy học những yêu cầu đó gọi là chất lợng đọc
đợc thể hiện đồng thời và chi phối lẫn nhau. Tính đúng đắn sẽ nâng cao tốc độ
đọc và cho phép đọc có ý thức hơn. Nếu không hiểu cái đang đọc thì không thể
đọc lu loát và diễn cảm đợc.
Đọc diễn cảm thể hiện ở kĩ năng dùng ngữ điệu, biết nghỉ hơi ở dấu chấm,
ngắt hơi ở dấu phẩy, hoặc chỗ cần tách ý, biết đọc liền các tiếng trong từ ghép, từ
láy hoặc cụm từ cố định. Ngoài ra cần biết đọc đúng giọng câu kể, câu hỏi biết
phân biệt giọng ngời dẫn chuyện với từng tuyến nhân vật có tính cách khác nhau.
Đọc diễn cảm là biểu hiện cao của đọc có ý thức và chỉ thực hiện đựơc trên cơ sở
đọc đúng và đọc nhanh. Do vậy dù đọc ở mức độ nào cũng phải yêu cầu phát âm
đúng song cũng không nên qua nhấn mạnh ở các phụ âm: tr ch; r gi; n l;

Em Cu tai ngủ trên lng mẹ ơi
Em ngủ cho ngoan/ đừng rời lng mẹ
Mẹ giã gạo/ mẹ nuôi bộ đội
Nhịp chày nghiêng/ giấc ngủ em nghiêng
Mồ hôi mẹ rơi/ má em nóng hổi
Vai mẹ gầy/ nhấp nhô làm gối .
Bài đọc nói lên tình yêu của ngời mẹ Tà - ôi đối với con và đối với cách
mạng khi đọc bài các con đọc với giọng nh thế nào ?. Vậy để thể hiện tốt diều
này chúng ta cần nhấn giọng vào những từ ngữ nào ?
Việc Giáo viên đọc mẫu nhằm minh họa, gợi ý hoặc tạo tình huống cho
học sinh nhận xét , giải thích , tự tìm ra cách đọc .
Ví dụ : Bài Tre Việt Nam
Giáo viên đọc mẫu ,yêu cầu học sinh : Nghe và phát hiện cách đọc của cô ( ngắt
nhịp ở chỗ nào, nhấn giọng hay cao giọng, kéo dài giọng ở từ ngữ nào ? Vì sao
8
khi đọc câu thơ có dấu chấm hỏi cô chỉ cần nhấn giọng ở các từ lũy, thành mà
không cần đọc cao giọng ở tiếng cuối câu hỏi ?
Thân gầy guộc, lá mong manh /
Mà sao nên lũy nên thành tre ơi ?
Sau đó Giáo viên cho học sinh thực hành luyện đọc diễn cảm ( theo cặp,
theo nhóm ) để các em tự rút kinh nghiệm cho mình, hình thành kĩ năng nhận xét
và tự nhận xét . Tiếp theo tổ chức thi đọc diễn cảm trớc lớp để các em học tập lẫn
nhau và đợc giáo viên động viên , uốn nắn .
Tuy nhiên , trớc khi dạy bài đọc tôi cần tìm hiểu kĩ bài dạy xem bài Tập
đọc đó là văn bản nghệ thuật hay là phi nghệ thuật .
1 . Đối với văn bản nghệ thuật tôi hớng dẫn học sinh đọc diễn cảm thông
qua dẫn dắt, gợi mở giúp các em thể hiện tình cảm, thái độ qua giọng đọc phù
hợp với sự việc, hình ảnh, cảm xúc, tính cách nhân vật trong bài , Cụ thể là
* Học sinh bớc đầu biết làm chủ giọng đọc, nhấn giọng những từ gợi tả,
gợi cảm,từ ngữ chìa khóa làm nổi bật ý chính trong câu.

ngoài việc đọc tốt các câu chúng ta còn phải biết ngắt hơi ở chỗ không có dấu
câu nhng chỗ đó là chỗ tách ý .
Ví dụ : Bài tập đọc Con sẻ
HS ngắt câu dài Chợt / nó dừng chân và bắt đầu bò, tuồng nh đánh hơi
thấy vật gì. hoặc câu Bỗng / từ trên cây cao gần đó, một con sẻ già có bộ ức
đen nhánh lao xuống nh hòn đá / rơi trớc mõm con chó .
* Tôi hớng dẫn học sinh đọc phân biệt lời kể của tác giả với lời nhân vật
. Đọc phân biệt lời của các nhân vật sao cho phù hợp với đặc điểm lứa tuổi và
tính cách của từng nhân vật ( ngờu già , trẻ em , ngời tốt , ngời xấu )
Ví dụ : Bài Tập đọc : Khuất phục tên cớp biển
Trong bài đọc có 2 nhân vật chính là Bác sĩ Ly - một ngời nhân hậu , điềm
đạm nhng nghiêm nghị , cơng quyết và tên cớp biển - chúa tàu hung hãn , dữ
tợn .
10
Trớc khi học sinh đọc diễn cảm, tôi yêu cầu các em cần tìm hiểu bài thật
kĩ. Khi đó HS đọc lời nhân vật sẽ phân biệt đợc giọng đọc dựa vào tính cách
nhân vật ( ngời tốt , ngời xấu ).
Trong bài cùng là câu hỏi nhng trong đoạn đối thoại sau, tính cách của hai
nhân vật thể hiện khác nhau hoàn toàn.

Chúa tàu trừng mắt nhìn Bác sĩ , quát :
- Có câm mồm không ? ( đọc giọng thể hiện sự hung hãn của tên cớp khi
đập tay xuống bàn quát Bác sĩ Ly)
Bác sĩ điềm tĩnh hỏi :
- Anh bảo tôi phải không ?( giọng tự tin , điềm tĩnh nhng hết sức nghiêm
nghị ).
Khi tên chúa tàu cục cằn bảo phải , bác sĩ nói :
- Anh cứ uống rợu mãi nh thế thì đến phải tống anh đi nơi khác .
Cơn giận của tên cớp thật dữ dội. Hắn đứng phắt dậy, rút soạt dao ra, lăm
lăm chực đâm. Bác sĩ Ly vẫn dõng dạc và quả quyết :

luyện tập tự bộc lộ ( trên cơ sở đọc mẫu của giáo viên và kết quả tìm hiểu bài )
qua đó giáo viên điều chỉnh cách đọc cho học sinh , tránh phân tích quá chi tiết
về cách đọc. (Ví dụ : Xác định chỗ ngắt hơi, cao giọng , thấp giọng ) rồi sau đó
mới chuyển sang luyện đọc và dọc theo một cách giống hệt nhau.
Khi học sinh luyện đọc giáo viên phải tạo đợc trong lớp một không khí
thoải mái để học sinh dễ trực cảm với bài văn, có tâm trạng chờ đợi và chú ý
nghe giáo viên đọc và cũng từ đó các em có thể học tập và bắt chớc thầy.
Trong khi rèn đọc diễn cảm tôi thờng xuyên chú ý đến.
Những học sinh rụt rè nhút nhát, tôi thờng xuyên khuyến khích không gắt gỏng
để các em luống cuống.
12
Đối với học sinh nghịch ngợm phân tán t tởng, không chú ý đến tiết học,
tôi thờng để ý thỉnh thoảng chỉ định các em đọc tiếp.
Đối với học sinh đọc yếu, ngoài việc hớng dẫn đọc dứt khoát từng từ, cụm
từ, với câu dài cho học sinh ngắt hơi đúng chủ đề ra yêu cầu rèn đọc ở nhà, kiểm
tra lại những yêu cầu đã đề ra đối với học sinh, việc này phải đợc tiến hành thờng
xuyên không đợc ngắt quãng.
Tóm lại sau mỗi giờ tập đọc tôi thờng kiểm tra chất lợng đọc của học sinh
thông qua đọc thành tiếng (cả 3 đối tợng giỏi + khá + Trung bình) xem các em đã
đọc diễn cảm cha.
Kết quả
Qua quá trình giảng dạy, nhờ đã kiên trì bên bỉ áp dụng những biện pháp
rèn đọc nh đã nêu trên. Tôi đã tiến hành khảo sát và có số liệu nh sau:
Lớp 4C: Sĩ số: 30 học sinh
Đọc nhỏ, ấp úng Đọc to, rõ, lu loát Đọc diễn cảm
Đầu năm 5 - 16,6 % 17 - 56,6 % 8 - 26,8 %
Cuối học kì I 2 - 6,6 % 9 - 30,1 % 19 - 63,3 %
Cuối HKII
Lời bình
Qua kết quả khảo sát và số liệu ghi chép tôi rất phấn khởi thấy trong các

quả cao.
Giáo viên giàu lòng yêu nghề mến trẻ, nhiệt tình gơng mẫu trong phơng
pháp soạn giảng, phát hiện kịp thời đọc sai, đọc ngọng trọng học sinh. Giáo viên
phải kiên trì uốn nắn, sửa chữa cách phát âm sai cho học sinh thật tận tình chu
đáo.
Giảm bớt hoặc sửa lại câu hỏi cho sát với từng đối tợng học sinh, tránh
giảng triền miên, nói nhiều, viết nhiều trong khi học sinh đọc còn yếu.
14
Luôn động viên khuyến khích học sinh khi các em có tiến bộ. Rèn cho các
em đọc trớc đám đông, tổ chức thi kể chuyện, ngâm thơ, đọc diễn cảm trong lớp,
trong trờng vào những ngày sinh hoạt tập thể, kỷ niệm ngày lễ lớn. Yêu cầu mỗi
học sinh phải có quyển sổ ghi chép để chép những câu thơ, câu văn, bài thơ, bài
văn hay dới sự hớng dẫn của giáo viên.
Phối hợp nhịp nhàng về chơng trình môn tập đọc với các môn học khác
nh: Tập làm văn, kể chuyện
Phạm vị ứng dụng đề tài
Trên đây là một số suy nghĩ và việc làm cụ thể của tôi về vấn đề rèn đọc
diễn cảm cho học sinh lớp 4 trờng tiểu học Trung Hiền . Với phơng pháp rèn đọc
này sẽ có tiền đề để tiếp tục dạy môn tập đọc ở lớp 5 và các lớp trên đạt kết quả
tốt.
Những vấn đề cần kiến nghị
Để chất lợng đọc của học sinh tiếp tục đợc nâng cao, tôi mạn phép đa ra
một vài ý kiến đề xuất với các cấp chỉ đạo nh sau:
Cần quan tâm hơn nữa đối với giáo viên tiểu học, thờng xuyên bồi dỡng
chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên ở các phân môn, nhất là môn tập đọc.
Có đầy đủ đồ dùng dạy học cho giáo viên.
Hàng năm tổ chức phong trào thi kể chuyện, ngâm thơ, đọc diễn cảm cho
giáo viên, cho học sinh trong khối, trong trờng và toàn quận.
Qua qua trình giảng dạy môn tập đọc đặc biệt về rèn đọc diễn cảm cho học
sinh lớp 4 tôi thấy còn nhiều khó khăn và có những mặt hạn chế.