Phòng GD-ĐT Lăk - Trường THCS Lê quý Đôn GV:Nguyễn Văn Thành
1
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LĂK
TRƯỜNG THCS LÊ QUÝ ĐÔN
  
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
   
NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI
MÔN NGỮ VĂN BẬC THCS.
Người viết: Nguyễn Văn Thành
Đơn vị công tác: Trường THCS Lê quý Đôn
Trình độ chuyên môn:ĐạIihọc sư phạm.
Môn đào tạo: Ngữ Văn.
Năm học 2008-2009.
Phòng GD-ĐT Lăk - Trường THCS Lê quý Đôn GV:Nguyễn Văn Thành
I/ ĐẶT VẤN ĐỀ.
Từ cổ đến kim, văn chương nghệ thuật là một trong những hoạt động
tinh thần hết sức lí thú và bổ ích trong cuộc sống của người. Qua văn chương
con người cảm nhận, ý thức được cái đẹp những tinh tú, thỏa mãng sự hài
hòa của cuộc sống của cuộc sống hành ngày. Từ đó tiếp cận và tự nâng mình
lên với những tư tưởng tình cảm sâu sắc, tinh tế. Được bồi dưỡng về ngôn
ngữ- văn chương là thứ ngôn ngữ phong phú, sống động và giàu sức biểu
cảm của dân tộc. Dân tộc Việt Nam không chỉ trong quá khứ mà ngay hiện
tại đã gửi vào văn chương những kinh nghiệm sống về tình yêu, khát vọng về
cả đạo đức, triết học và tín ngưỡng của mình. Cho nên muốn biết ông cha ta
đã sống như thế nào, đã nhắn gửi gì cho các thế hệ tương lai cũng như con
người Việt Nam trong thời đại hiện đại này đang buồn, vui, đau khổ,lo lắng,
suy nghĩ và hy vọng ra sao thì hãy đến với văn thơ Chính vì vậy dạy học
môn Ngữ Văn trong nhà trường phổ thông nói chung và trong bậc THCS nói
riêng có một vị trí vô cùng quan trọng.
Bởi vì! Qua tiết học môn văn học được tiếp xúc với các tác phẩm văn

dù vậy nhưng hầu như ở các trường phổ thông nói chung và cấp THCS nói
riêng việc tổ chức thi chọn học sinh giỏi vẫn được tiến hành ở các khối lớp.
Riêng đối với trường THCS Lê Quý Đôn công tác phát hiện bồi dưỡng học
sinh giỏi ở các khối lớp đặc biệt được cấp ủy cũng như lãnh đạo nhà trường
và đội ngũ giáo viên hết sức quan tâm. Nhằm phát hiện và tìm nguồn nhân
lực cho đội tuyển để định hướng bồi dưỡng một cách có hệ thống.
Môn Ngữ Văn trong trường THCS là môn chiếm số tiết nhiều nhất trong các
môn được học, là môn bắc buộc mà bắt cứ học sinh nào cũng đều biết.
Điểm của môn Ngữ Văn được nhân hệ số hai so với các môn học khác. hết
sức
Là môn mà học sinh tu dưỡng ngôn từ, phẩm chất đạo đức hết quan trọng để
hình thành nhân cách cho các em.
Nghệ thuật lúc nào cũng đi vào đời sống nhân dân, bằng nhiều cách tuyên
truyền qua thông tin đại chúng.
Trong thư viện có nhiều sách, báo, truyện để các em tiện tham khảo.
Gắn liền với những ca khúc nổi tiếng đi vào lòng người, các em rất dể thuộc.
Dể dàng tiếp cận với các em, một mặc phụ huynh học sinh quan tâm đến các
em về lời ăn tiếng nói.
Lứa tuổi của các em háo động, sôi nổi, thích tìm hiểu những tác phẩm nghệ
thuật hay.
2.Khó khăn:
Bên cạnh những mặt thuận lợi đó còn gặp rất nhiều khó khăn như sau:
Hiện nay, nguồn lực học sinh giỏi rất hạn chế về cả số lượng cũng như
chất lượng. Bởi vì đối với môn Ngữ Văn hình như các em ít quan tâm hơn
những môn khoa học khác như:Toán, Lí, Hóa Số học sinh yêu thích môn
Ngữ Văn còn quá ít. Trong quá trình công tác tại trường tôi nhận thấy rằng
học sinh khi học sinh có năng khiếu về môn Văn mà có khả năng ở các môn
học khác thì các em sẽ không chọn môn Văn. Ngược lại có những học sinh
yêu thích môn Văn thì năng lực cảm thụ văn chương lại hạn chế. Trong khi
đó việc nhận thức môn học chưa sâu sắc cho nên một số phụ huynh có con

-Học sinh giỏi môn Ngữ Văn 9 năm học 2008-2009.
2.Phương pháp nghiên cứu :
- Bồi dưỡng năng lực cảm thụ văn chương.
- Thực tế công tác.
- Sự phối kết hợp với các đông nghiệp, tổ khối chuyên môn.
3.Ý nghĩa, tầm quan trọng của việc bồi dưỡng học sinh giỏi :
Đối với học sinh bậc phổ thông nói chung và bậc THCS nói riêng, ở
vào độ tuổi này bản thân các em rất giàu cảm xúc và trí tưởng tượng vô cùng
phong phú. Việc cảm thụ và tiếp nhận vẻ đẹp muôn màu của cuộc sống trong
đời sống hàng ngày cũng như trong tác phẩm văn chương đang chuyển dần từ
cảm tính sang lí tính. Đây là giai đoạn để các em bộc lộ năng khiếu nghệ
thuật nói chung và năng khiếu văn chương nói riêng. Khi tiếp xúc với tác
phẩm văn chương các em tự đặt mình trong cảnh ngộ tâm trạng của nhân vật.
Cùng vui buồn, sướng khổ với nhân vật trong tác phẩm. Thế giới hình tượng
4
Phòng GD-ĐT Lăk - Trường THCS Lê quý Đôn GV:Nguyễn Văn Thành
và tiếng lòng của người nghệ sĩ giúp học sinh mở rộng tâm hồn mình với thế
giới xung quanh. Qua đó khơi dậy, khích lệ các em phát triển từ năng khiếu
cảm thụ văn chương đến năng khiếu sáng tạo nghệ thuật.
Hơn nữa, giúp các em có đời sống tinh thần phong phú hơn, sáng tạo
hơn, có tầm nhìn rộng mở hơn, yêu đời, yêu cuộc sống và tự tin hơn. Vì vậy
công tác bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường phổ thông là một việc làm đúng
đắn và có tầm quan trọng to lớn. Đó là một việc làm mang ý nghĩa xã hội
nhằm phát hiện bồi dưỡng nhân tài cho đất nước. Việc phát hiện và bồi
dưỡng kịp thời những học sinh giỏi có năng lực cảm thụ văn chương vừa thể
hiện một cách sâu sắc tinh thần nhân văn cao đẹp của xã hội vừa kích thích
cổ vũ thái độ tinh thần học tập của học sinh đồng thời trong quá trình bồi
dưỡng học sinh giỏi với những phát hiện sáng tạo và sự thông minh của học
sinh.
Vì vậy, góp phần không nhỏ trong việc nâng cao ý thức học hỏi, tìm

em dù đó là đoạn văn hay cả bài văn giáo viên cũng có thể nhận ra cách cảm,
cách hiểu, cách nghĩ thông qua đó phát hiện ra những học sinh có năng khiếu
để có hướng bồi dưỡng.
Việc tiếp theo khi chọn đội tuyển là sau khi đã phát hiện ra được học
sinh có năng khiếu.Giáo viên cần phải kiểm tra kiến thức các em. Vốn kiến
thức cũng như khả năng cảm thụ của các em đến đâu. Sở dĩ phải làm bước
này bởi yêu cầu đối với học sinh giỏi ít nhất là phải có kiến thức cơ bản, cái
gọi là phần nền để có cơ sở bồi dưỡng sau này.
Đối với môn Ngữ Văn việc khơi gợi lòng yêu mến đối với môn học của
các em là không thể thiếu. Bằng cách chuyển tải nào đó giáo viên phải truyền
đến cho học sinh lòng đam mê đối với môn học để học sinh ý thức được tầm
quan trọng và ý nghĩa của môn học từ đó tạo được niềm say mê - sự khám
phá sáng tạo của học sinh trong lĩnh vực văn chương.
-Lên kế hoạch bồi dưỡng :
Như đã nói ở trên, việc bồi dưỡng học sinh giỏi giáo viên phải tự lên
chương trình nội dung kiến thức. Do đó người giáo viên trước hết phải có
tinh thần trách nhiệm cao, yêu nghề yêu công việc mà mình đang làm và ý
thức được tầm quan trọng của việcệc mình đang làm. Chính vì vậy giáo viên
bồi dưỡng phải mày mò, tìm tòi, học hỏi kinh nghiệm của đồng nghiệp để
xây dựng được một chương trình với lượng kiến thức thích hợp với những
điều học sinh đã học và đồng thời phải vừa rộng vừa sâu đáp ứng được tính
vượt trội của đối tượng học sinh giỏi. Cần chú trọng sắp xếp chương trình
sao cho có hệ thống và đảm bảo tính khoa học. Tránh tình trạng thích gì dạy
nấy theo cảm tính. Để xây dựng được một chương trình ôn luyện đạt hiệu quả
cao mà không nhàm chán đối với học sinh (vì các kiến thức đều đã được học)
giáo viên cần phải sáng tạo trong việc thể hiện nội dung kiến thức. Sắp xếp
lượng kiến thức giữa phân môn phù hợp với yêu cầu. Vì mục đích cuối cùng
của học sinh là tạo lập được một văn bản đầy đủ về nội dung và hình thức.
Để làm được điều đó, khi lên chương trình bồi dưỡng giáo viên cần phải chú
ý đến tính thống nhất giữa các phân môn. Hơn nữa, đối với từng phân môn

thi cử.
Nói tóm lại: việc xây dựng chương trình bồi dưỡng là một việc làm
cần thiết và quan trọng trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi. Bởi khi giáo
viên có sự chuẩn bị bài kĩ lưỡng . Công tác bồi dưỡng sẽ đạt hiệu quả cao
hơn.
c.Phương pháp bồi dưỡng kĩ năng:
Trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi, giáo viên không chỉ ôn luyện
cho các em những kiến thức nội dung thuần túy mà giáo viên nên tập trung
bồi dưỡng kĩ năng cơ bản để phục vụ cho việc củng cố vốn kiến thức mà các
em đã có để chuyển tải được lượng kiến thức đã học thành kiến thức của
riêng mình. Bởi đối tượng được bồi dưỡng ở dây là học sinh giỏi. Cho nên
việc củng cố phát triển kĩ năng là vô cùng quan trọng. Sau đây tôi xin nêu
một vài biện pháp bồi dưỡng và phát triển kĩ năng cho học sinh.
Thứ nhất là kĩ năng cảm thụ văn chương.
Như chúng ta đã biết học Văn là một quá trình tổng hòa nhiều cách
thức nhiều thao tác ở nhiều không gian, thời gian khác nhau. Bằng nhiều giác
quan và nội lực của người học.Nên việc học Văn trong nhà trường là để biết
thưởng thức, biết tự giải mã tác phẩm văn chương nghĩa là học những kiến
thức phương pháp cơ bản nhất liên quan đến vấn đề văn chương. Một vấn đề
được đặt ra cho người giáo viên dạy Văn nói chung cho giáo viên bồi dưỡng
học sinh giỏi nói riêng là dạy theo cách nào để đạt hiệu quả tối ưu ?
7
Phòng GD-ĐT Lăk - Trường THCS Lê quý Đôn GV:Nguyễn Văn Thành
Với việc bồi dưỡng học sinh giỏi, giáo viên cần hưỡng dẫn cho học
sinh các thao tác kĩ năng cảm thụ các tác phẩm văn học.
Đầu tiên phải nói đến kĩ năng phân tích nội dung và nghệ thuật của tác
phẩm. Với vấn đề này giáo viên cần hướng dẫn cho học sinh nắm được
những đặc trưng cơ bản của từng thể loạI văn học. Để trên cơ sở đó học sinh
có hướng phân tích cụ thể. Chẳng hạn khi phân tích một tác phẩm truyện sẽ
khác với phân tích một tác phẩm thơ.Với tác phẩm truyện cần chú ý đến hình

Thứ ba là bồi dưỡng kĩ năng tạo lập văn bản. Nói đến kĩ năng tạo lập
văn bản phải nói đến cách trình bay, diễn đạt,cách sắp xếp triển khai bài viết
cũng nhưcách điều chỉnh thời lượng bài viết cho phù hợp với học sinh.Đặc
biệt đối với học sinh giỏi thì những kĩ năng này lạI phải càng chú trọng hơn.
Nếu chúng ta không làm tốt được những việc này thì dù học sinh có nắm
8
Phòng GD-ĐT Lăk - Trường THCS Lê quý Đôn GV:Nguyễn Văn Thành
chắc kiến thức cơ bản bao nhiêu đi chăng nữa thì kết quả cuối cùng vẫn
không đạt như mong muốn.
Bởi một yêu cầu đầu tiên đối với bài viết của học sinh nói chung và
học sinh giỏi nói riêng là chữ viết phải rõ rang đúng chính tả.Cách dùng từ
đặt câu phải thật chính xác chuẩn mực. Cách khai triển bài đoạn văn bài văn
phải lôgic, chặt chẽ. Cho nên giáo viên phải rèn cho học sinh làm tốt những
kĩ năng này. Điều đó đòi hỏi phải có thời gian để các em rèn luyện. Đồng
thời giáo viên phải kèm cặp sát sao chỉ bảo chấm chữa bài tập kịp thời và
động viên khích lệ sửa chữa uốn nắn học sinh kịp thời giúp học sinh phát
triển kĩ năng một cách tự nhiên hơn.
Đối với phân môn Tiếng Việt. Thường khi làm bài các em có một thói
quen là hay trả lời vắn tắt(kể cả trong văn bản). Kiểu hỏi cái gì trả lời nấy.
Cách trả lời nôm na đó thực ra nó không mang tính chất văn chương. Với
học sinh giỏi cách trình bày rõ ràng, mạch lạc, chặt chẽ khoa học có đầu có
đuôi là rất cần thiết. Chẳng hạn khi cho học sinh phân tích giá trị của các
biện pháp tu từ trong đoạn thơ sau:
" Ngày ngày mặt trời đi qua trong lăng
Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ
Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ
Kết tràng hoa dâng bảy mươi chin mùa xuân”
Trích: Viếng lăng Bác-Viễn
Phương)
Giáo viên cần hướng dẫn cho học sinh tiến hành các bước sau:

đó việc phát hiện để bồi dưỡng học sinh giỏi là nhiệm vụ quan trọng của mỗi
giáo viên. Để đạt được hiệu quả trong công tác nàyđòi hỏi người giáo viên
phải có tinh thần trách nhiệm cao, có năng lực và năng khiếu sư phạm. Đồng
thời phải có tâm huyết đối với nghề nghiệp, biết tôn trọng tài năng, chất
lượng học sinh giỏi không chỉ thể hiện đánh giá năng lực năng khiếu của học
sinh mà còn thể hiện năng lực bồi dưỡng của mỗi giáo viên nói riêng và chất
lượng giáo dục của nhà trường nói chung. Đây cũng là công tác mũi nhọn
góp phần thúc đẩy phong trào dạy và học trong nhà trường hiện nay.
V.Những đề xuất, kiến nghị:
- Các cấp lãnh đạo cần phải quan tâm hơn nữa đối với công tác bồi
dưỡng học sinh giỏi về cả vật chất lẫn tinh thần.
- Tăng cường cơ sở vật chất, phương tiện dạy học, tư liệu tham khảo.
- Thường xuyên kiểm tra công tác bồi dưỡng học sinh giỏi của giáo
viên.

Trên đây là những vấn đề mà bản thân tôi rút ra từ thực tế công tác của
mình. Tôi rất mong nhận được sự đồng tình góp ý, bổ sung những kinh
nghiệm quý báu của đồng nghiệp về công tác bồi dưỡng học sinh giỏi môn
Ngữ Văn bậc THCS để bản thân ngày càng phục vụ tốt hơn trong công tác
giảng dạy môn Văn nói chung và công tác bồi dưỡng học sinh giỏi Văn nói
riêng ngày càng đạt kết quả cao hơn.
Eana, ngày 10 tháng 2 năm2009.
Người viết:
10
Phòng GD-ĐT Lăk - Trường THCS Lê quý Đôn GV:Nguyễn Văn Thành
Nguyễn Văn Thành
11