MÖT SO
DÄC
OIEM
CO BAN
CÜA CONG DÖNG CÄC DAN TÖC Ö
VIET
NAM
PHAM TRI
LUÖNG DIEU
Bg mdn Mdc-Linin, Trudng DHNNHN
Viet Nam
11
mdt
qude
gia da dän tdc, hien nay cd 54
dän
tdc dang
sinh sd'ng, ngoäi ngudi Kinh
lä
dän tdc da so, cd 53 dän tdc thieu sd. Mdi
dän tdc d
nude
ta deu cd nhflng däc diem rieng
khic
nhau tao
nen
su
phong phü da dang
cho
cdng ddng dän tdc. Tuy nhien, xet dudi gde dg
qude gia, cdng ddng de dän tdc Viet Nam cd cäc däc diem

vflng
Ble
Bg,
Bic
Trung Bg thude
luu vue
sdng Hdng,
sdng Mä, sdng Ca. Nudc Äu Lac sau dd (The ky HI Tr. CN) lä su hgp
nhat hai khdi cu dän gän
güi
ve nhän ebüng vä van hol lä Lac Viet vä
Äu Viet.
Trong
qua
trinh tdn tai vä
phlt
trien, nudc ta thudng xuyen tiep
nhän them cäc bg phan cu dän tfl noi khäc den, ehü yeu lä tfl phia Bä'C
den vä phia
Tay
sang. Hien nay, Viet Nam cd 54 thänh phän dän tdc
(khdng ke ngudi Viet Nam dinh cu d nudc
ngoli),
täp trung väo 4 ngfl
he chinh: Nam Ä, Nam Däo,
Thii vi Hin
Tang.
Ve ngudn gde lieh sfl, cd nhflng tdc ngudi
bin
dia nhu Viet,

täm doän ket cäc thänh phän dän tdc khäc trong
qui
trinh dung nudc
vi
gifl nudc. Ngudi Viet cd trinh dg phlt trien kinh te - xä bdi cao, lä nen
täng cho viec hinh thänh vä phät trien dän tdc Viet Nam.
Cäc dän tdc thieu sd cu trü ehü yeu d mien nui vä
bidn
gidi häi
dio.
Hg sdng xen ke nhau
Qua trinh tdc ngudi nudc ta didn ra trong bdi dnh lieh sfl cd nbieu
bien ddng vä phflc tap. Trong bdi dnh dä't nudc thudng
xuydn
bi
xäm
luge,
nen hai xu hudng chinh cüa
qua
trinh tdc ngudi
II doln
ket vä
phän
ly
didn ra manh me. Xu hudng ehü dao cüa
quI
trinh tdc ngudi d
nude ta hien nay lä doän ket, boä hgp dän tdc trong cdng ddng dän tdc
thd'ng nhat.
CIc

sing
tao. Truyen thd'ng yeu nude thuong ndi, nhän äi doän ket da trd
thänh truyen thd'ng dao ly trong cdng ddng dän tdc Viet Nam.
Hiem cd mdt dän tdc näo tren the gidi
lai
phäi cbd'ng ngoai xäm
trong didu kien gian khd, keo däi nhu Viet Nam. Mgi thänh phän dän
tdc khdng ke giä tre gäi trai, tdn
gilo
deu cd y thflc trieb nhiem bäo
ve dä't nudc. Ngudi Viet Nam da
läm
nen huyen thoai vd sflc sdng
315
manh
liet
cüa mdt dan tdc dä't khdng rdng, ngudi khdng ddng
da dInh
thing de
the lue xäm luge trong häng ngän näm lieh sfl däy thfl
thäch.
Viet Nam cdn lä mdt dän tdc
yeu
chudng boä binh, giäu
Idng
vi
tha. Dieu dd khdng chi the hien d tinh
thin
doln ket
tuong

thdng ke hien nay nudc ta cd
54 dän tdc, trong dd ngudi Viet (Kinh) lä dän tdc da so, chiem 87%
dän so d nudc, 53 dän tdc thieu so chiem 13%. Ty
le
dän sd gifla de
dän tdc rät khdng ddng deu.
Su phän bd dän cu d Viet Nam cd su
chenh lecb Idn
gifla cäc vüng,
de mien Ddng
bing Bic
Bg
II
noi täp trung dän sd ddng nbä't, trung
binh 500-600
ngudi/km^,
d biet cd de vüng nhu Ha Ndi, Nam Dinh,
ThIi
Binh con so
len
tdi tren dudi 1000 ngudi/
km^.
Mät dg dän sd d
mien nüi rät
thlp,
d
Tay Bic
chi 13 ngudi
/km'^.
53 dän tdc thieu sd

Viet Nam hien nay.
Ding
vä Nhä nudc
da
vä dang cd nbieu chinh säch
316
giüp ddng bäo de dän tdc it ngudi dn dinh noi cu tru vä
sin
xuä't
Nhä nudc da thuc hien ke hoaeh di dän di khai phä dä't dai d mien nüi,
däy cüng lä yeu td
läm
täng tinh dan xen gifla cäc dän tdc d mien nüi,
d cäc tinh phia Nam.
Däc diem cu trü phän tän, dan xen cäc thänh phln dän tdc
da
thflc
däy
SU
doän ket, gan bd, boä hgp gifla cäc dän tdc, täng cudng su giao
luu kinh te, vän boä, gifla de thänh phän cu dän. Mät khäc, nd cd the
din
den va cham, mäu thuän do su
khIc
biet ve phong
tue
täp quän,
Idi
sd'ng, ngdn ngfl, quyen
Igi

da bän
sac dän töc
Tinh da dang bieu hien trude het d su da dang vd ngdn ngfl cüa
de dän tdc,
bau
het de dän tdc deu cd ngdn ngfl rieng. Trong Dän tdc
hgc,
ngdn ngfl lä tieu chi quan trgng häng däu de phän dinh tdc ngudi.
Nhung do dieu kien sd'ng xen ke
nen
cd nhidu dän tdc sfl dung song
ngfl hay da ngfl de tien cho viec giao tiep
Do dieu kien lieh su, kinh te - xä bdi vä mdi trudng sinh sdng
khäc nhau
ndn de
tdc ngudi cd
bin sie
vän hoä rat ddc
dIo
rieng biet.
Su khäc biet dd the bien tren nhidu mät: ve kien
true
vä thidt ke nhä
cfla, vd trang phuc, ve td ehfle xä bdi vä thidt chd truyen thd'ng, ve cäc
loai hinh vän hoä dän gian vä phong tue täp
quin
Tinh da dang cüa vän hoä cdn the hien qua cäc
sie tbIi
vän hol
dia pbuong (cdn ggi

II
bieu hien phong phü da dang cüa nen
vän hol chung thdng
nhlt
dd.
Nen vän hol Viet Nam lä nen vän hoä phät trien lien
tue
tfl thdi do
da
cü den thdi dai kim khi. Nen vän hoä Viet Nam cd sflc tiep bien
Idn,
nen
khi tiep xue vdi nen vän hoä cao hon
da
khdng bi ddng hoä mä cdn
tiep thu,
sang Ige lä'y
nhflng yeu td tinh hoa, hgp ly de phät trien.
Träi qua
quI
trinh phlt trien
lau
däi, ndn van hoä dän tdc
da
hun
düc nen
dien mao vä tinh cäch con ngudi Viet Nam:
gilu Idng yeu
nude, düng dm kien cudng, vi tha nhän
li

d ddng
bIng vi
trung du da cd su phän hoä giai dp säu
sie.
CIc dän
tdc d mien nüi cd dieu kien thuän
Igi
vd tu nhien (cho phät trien ndng
ngbiep) cüng
da
cd su phän hol giai dp nhung d mflc dg thlp hon.
CIc dän tdc thieu sd d mien nüi, dieu kien tu nhien
khIc
nghiet, heo
llnh,
thi su phän hoä giai dp - xä bdi ehua rd
rang
(nhu d khu vue
Trudng San
Tay
Nguydn,
d mien nüi Trung Bd,
Tay
Ble )
Ve kinh td, d mdt sd tdc ngudi, kinh te chiem doat tu nhien cdn
gifl vai trd nbä't dinh trong ddi sd'ng nhu ngudi Labü, Chflt, Ruc vä
mflc dg it hon nhu ngudi Bana, M'ndng, Kotu, Xinbmun d
hau
hdt
de tdc ngudi thieu sd, ndn kinh te cdn näng tinh chät tu dp tu

phlt trien tuong ddi thuän
Igi,
tao ra mdt he thd'ng ehg läng, ben bäi,
thänh thi
ra
ddi
Ngäy nay, dudi su länh dao cüa Dang, su quän ly vä dieu hänb cüa
Nhä nudc, nudc ta dang day manh nen kinh td thi trudng theo dinh
hudng XHCN.
Tfl
näm 1986
(bit diu
tien
hinh
cdng cudc Ddi mdi dä't
nudc) den nay
da
thu dugc nhidu thänh tun to
Idn.
Kboäng cäch chenh
lecb vd kinh te gifla cäc vüng mien dang dän dugc thu bep, ddi sd'ng
cüa ddng bäo cäc dän tdc it ngudi
da
dugc di tbien. Ndn kinh td nude
ta dang
tham
gia
ticb
cue väo träo luu khu vue hoä, qude te hol tren
the gidi, tfl dd näng cao dugc vi the ve kinh td - chinh tri - vän boä - xä

lau
däi, nhung khdng the tri hoän hay ndng vdi
dugc.
Neu läm tot van de dän tdc thi Viet Nam se hung thinh, vflng
ben vä ngugc lai, vi the
nen
Dang vä Nhä nudc cüng nhu mdi nhä
nghien cflu deu da vä dang tich cue tim
Idi
giäi däp sao cho van de
näy dugc xfl ly ven toän vä
tieh cue
hon d.
319
Tai
Neu tham khäo
1.
Gido trinh
Dan
tdc hgc (Düng cho de trudng Dai hgc vä Cao
dang),
Nxb. Chinh tri Qude gia, H, 1997.
2.
GS. Trän
Ngge
Them: Dgi cuang vän hod Viet Nam, Nxb.
Chinh tri Qude gia, H, 1998.
3.
GS, Nguydn Phan Quang (cb): Lieh sd Viet Nam td ngudn gde
di'n näm 1884, Nxb. TP Hd Chi Minh, 2000.