Chuyên đề tốt nghiệp
MỤC LỤC
Nguyễn Mỹ Linh Lớp: Kinh tế đầu tư 49C
Chuyên đề tốt nghiệp
DANH MỤC BẢNG BIỂU
Nguyễn Mỹ Linh Lớp: Kinh tế đầu tư 49C
Chuyên đề tốt nghiệp
LỜI MỞ ĐẦU
Trong nền kinh tế quốc dân, nông nghiệp là một trong những ngành có vai trò
đặc biệt quan trọng. Nó là điểm khởi đầu, là nền tảng cho quá trình phát triển kinh
tế. Đồng thời nông nghiệp là ngành có liên quan trực tiếp đến việc làm, thu nhập và
đời sống của đại đa số dân cư nước ta Xã hội ngày càng phát triển, đời sống con
người ngày càng được nâng cao thì đòi hỏi về nhu cầu lương thực, thực phẩm ngày
càng đa dạng phong phú cả về lượng và chất cũng như về chủng loại (do sự gia tăng
dân số, do sự tăng lên của nhu cầu bản thân từng con người). Do vậy, chỉ có một
nền nông nghiệp phát triển cao mới có hy vọng đáp ứng được. Ngoài ra nạn đói, nạn
ô nhiễm môi trường sinh thái đang là những vấn đề liên quan trực tiếp đến nông
nghiệp nông thôn và trên thực tế cũng chứng minh rằng, nước nào có nền nông
nghiệp phát triển bền vững chắc đều là nước có nền kinh tế phát triển ổn định. Sự
phát triển nông nghiệp nông thôn sẽ tạo ra một thị trường rộng lớn cho công nghiệp
và các ngành kinh tế khác. Nông nghiệp nông thôn không chỉ là nơi cung cấp lao
động, nguyên liệu và dược liệu cho công nghiệp mà còn là nơi tiêu thụ lớn các sản
phẩm của công nghiệp. Chính vì thế, phát triển kinh tế nông nghiệp là một bộ phận
quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế của mỗi quốc gia. Nó càng quan trọng
khi nước ta có hơn 70% dân số sống trong khu vực nông thôn và chủ yếu sinh sống
bằng nghề nông.Tuy nhiên, để ngành nông nghiệp ngày càng phát triển thì cần phải
có sự đầu tư thoả đáng. Vì đầu tư là yếu tố quyết định sự phát triển, là chìa khoá sự
tăng trưởng của từng ngành, từng quốc gia. Hiện nay, vốn đầu tư được tất cả các
quốc gia trên Thế giới quan tâm, vấn đề này cũng rất bức xúc đối với quá trình tăng
trưởng và phát triển ở nước ta. Do đó,việc đầu tư sử dụng vốn như thế nào cho hợp
lý là rất quan trọng.
phát triển nông nghiệp tỉnh.
Đề tài được chia làm 3 phần:
Phần I: Cơ sở lý luận chung về đầu tư phát triển ngành nông nghiệp.
Phần II: Thực trạng đầu tư phát triển ngành nông nghiệp tỉnh Ninh Bình
giai đoạn 2006-2010.
Phần III: Một số giải pháp cho hoạt động đầu tư phát triển nông nghiệp tỉnh
Ninh Bình trong thời gian tới.
Nguyễn Mỹ Linh Lớp: Kinh tế đầu tư 49C
2
Chuyên đề tốt nghiệp
Do thời gian có hạn và bước đầu làm quen với công tác nghiên cứu, nên chuyên
đề này không tránh khỏi những sai sót, em rất mong được sự chỉ bảo của các thầy
cô giáo.
Em xin chân thành cảm ơn thầy giáo : TS. Nguyễn Hồng Minh cùng với các cô
chú và các anh chị của thanh tra bộ- Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã tận tình hướng dẫn
và giúp đỡ em hoàn thành đề tài này.
Nguyễn Mỹ Linh Lớp: Kinh tế đầu tư 49C
3
Chuyên đề tốt nghiệp
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN
NGÀNH NÔNG NGHIỆP
1.1 Ngành nông nghiệp và vai trò của nông nghiệp trong nền kinh tế
Ở hầu hết các quốc gia một hiện tượng có tính quy luật là nông nghiệp luôn
chậm phát triển so với công nghiệp và dịch vụ. Có thể thấy sự chênh lệch về sự phát
triển giữa hai khu vực trên ở nhiều khía cạnh: mức độ hiện đại hoá, năng suất lao
động, mức sống dân cư Tuy nhiên, ở các quốc gia đó nông nghiệp vẫn đóng vai
trò quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế . Hiện tượng này cũng hoàn toàn
đúng với nước ta. Với đặc điểm đi lên từ nông nghiệp, sản xuất nông nghiệp đã
đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong nền kinh tế quốc dân. Nó là nền tảng cho quá
triển nông nghiệp là yêu cầu cấp thiết của đất nước trong quá trình công nghiệp hoá
- hiện đại hoá đất nước
1.1.1.2 Đặc điểm của nông nghiệp
1.1.1.2.1 Đất đai là tư liệu sản xuất chủ yếu.
Đây là một đặc điểm cực kì quan trọng và khác biệt của nông nghiệp. Trong
nông nghiệp, đặt biệt trong trồng trọt thì đất là một yếu tố sản xuất không thể thiếu
được, đất vừa là nơi sản xuất cũng chính là yếu tố quyết định cho sự sinh tồn của
cây trồng, như vậy đất là không thể thiếu cho nông nghiệp. Cùng với các yếu tố
khác như sự chăm sóc của con người, tưới tiêu và thời tiết, chất lượng đất đai có
ảnh hưởng mạnh tới năng suất chất lượng sản phẩm nông nghiệp và thành quả lao
động của người nông dân, Vì thế , muốn nông nhgiệp đạt kết quả cao thì phải có
những biện pháp tác động và đất đai. Tuy nhiên đất là do tự nhiên tạo ra cho nên ta
không thể thay đổi hoàn toàn những điều kiện của đất. Do đặc điểm này mà mức độ
tác động của con người trong sản xuất nông nghiệp là rất hạn chế, mức độ áp dụng
tiến bộ khoa học cũng không thật nhiều nên nông nghiệp là ngành có tốc độ phát
triển không cao và nhanh như các ngành kinh tế khác. Tuy vậy, đối với một số lĩnh
vực chăn nuôi đất đai cũng chỉ là mặt bằng để tiến hành sản xuất như các ngành
kinh tế khác và nó không chịu nhiều ảnh hưởng của đất.
Nguyễn Mỹ Linh Lớp: Kinh tế đầu tư 49C
5
Chuyên đề tốt nghiệp
1.1.1.2.2 Đối tượng sản suất là những cơ thể sống
Một đặc điểm khác nữa của nông nghiệp so với các ngành kinh tế khác là đối
với các ngành này thì đối tượng sản xuất là những sản phẩm hàng hoá còn đối
tượng sản xuất nông nghiệp là những cơ thể sống , đó là nhưng cây trồng vật nuôi
có sẵn trong tự nhiên được con người đem về thuần dưỡng. Những đối tượng này
thường có những qui luật tăng trưởng và phát triển nhất định, mặc dù đã được con
người thay đổi ít nhiều, chúng cũng chịu ảnh hưởng rất mạnh mẽ của các điều kiện
tự nhiên và cũng không thể tăng trưởng quá mức cho phép của qui luật tự nhiên. Vì
những đặc trưng trên mà ngành nông nghiệp có tốc độ tăng trưởng thấp hơn so với
đầu tư và có những biện pháp cần thiết cho phát triển sản xuất nông nghiệp.
1.1.2 Vai trò của ngành nông nghiệp trong nền kinh tế
Nông nghiệp nông thôn là một khái niệm gắn liền với những vùng, những khu
vực sinh sống chủ yếu của dân cư, trong đó người sản xuất sinh sống chủ yếu bằng
nghề nông. Đồng thời, nông thôn gắn liền với nó những hoạt động xã hội, phong tục
tập quán trên một cộng đồng nhất định. Chính vì vậy, nông nghiệp nông thôn luôn
đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế xã hội của mỗi nước bởi đây là
nơi cung cấp những sản phẩm thiết yếu cho con người, là nơi quyết định đến vấn đề
bảo vệ và phát triển môi trường sinh thái bền vững.
Trên giác độ tăng trưởng và phát triển kinh tế, sự phát triển vững chắc nông
nghiệp nông thôn là nguồn tăng trưởng kinh tế của đất nước. Hàng loạt các nước
trên Thế giới, điểm xuất phát của sự cải cách và phát triển kinh tế đều bắt nguồn từ
nông nghiệp nông thôn.
1.1.2.1 Nông nghiệp là ngành cung cấp lương thực, thực phẩm - nhu cầu cần thiết
cho con người.
Xã hội ngày càng phát triển, nhu cầu của con người ngày càng tăng và phát
triển đa dạng. Nhưng trước hết, theo Mác: con người trước hết phải có ăn sau đó
mới nói đến các hoạt động khác. Rằng nông nghiệp là ngành cung cấp tư liệu sinh
hoạt cho con người và việc sản xuất tư liệu sinh hoạt là điều kiện đầu tiên của sự
sống và của mọi lĩnh vực sản xuất nói chung. Đặc điểm này khẳng định vai trò đặc
Nguyễn Mỹ Linh Lớp: Kinh tế đầu tư 49C
7
Chuyên đề tốt nghiệp
biệt quan trọng của nông nghiệp trong việc nâng cao mức sống dân cư, bảo đảm sự
ổn định chính trị xã hội của đất nước. Từ đó khẳng định ý nghĩa to lớn của vấn đề
lương thực, thực phẩm trong chiến lược phát triển nông nghiệp, của năng suất lao
động nông nghiệp đối với việc bố trí và phân công lại lao động trong xã hội .
1.1.2.2 Nông nghiệp là ngành cung cấp nguyên liệu cho các ngành công nghiệp
nhẹ, tiểu thủ công nghiệp và công nghiệp chế biến.
Đối với các nước đang phát triển nói chung, nước ta nói riêng, nguyên liệu từ
trường tiêu thụ ngày càng rộng lớn và ổn định của nền kinh tế quốc dân. Nhờ vào sự
phát triển mà nhu cầu của người dân ngày càng tăng, không chỉ tiêu dùng những tư
liệu sinh hoạt đơn giản phục vụ cho ăn no mặc ấm, mà nhu cầu ngày càng mở rộng,
người ta càng quan tâm đến ăn ngon, mặc đẹp và những phương tiện ngày càng hiện
đại phục vụ cho đời sống vật chất cũng như tinh thần. Cùng với quá trình đó, sản
xuất nông nghiệp cũng đòi hỏi ngày càng được cơ khí hoá và áp dụng những thành
tựu khoa học và công nghệ vào trong sản xuất. Chính vì vậy, nó không chỉ dừng lại
ở đòi hỏi sản phẩm nông nghiệp mà sản phẩm công nghiệp ngày càng được đòi hỏi
nhiều hơn, ngày càng đưa về phục vụ cho nông nghiệp, nông thôn nhiều hơn. Cho
nên, nó đã thúc đẩy mạnh mẽ đến sản xuất công nghiệp và phát triển dịch vụ, tạo
điều kiện thuận lợi để phát triển ngành công nghiệp và dịch vụ. Qua đó, sẽ giúp cho
nền kinh tế quốc dân ngày càng phát triển.
1.1.2.5 Nông nghiệp là khu vực cung cấp lao động phục vụ công nghiệp và các lĩnh
vực hoạt động xã hội khác.
Đây là xu hướng có tính quy luật trong phân công lại lao động xã hội. Tuy vậy,
yêu cầu chuyển lao động từ nông nghiệp sang các lĩnh vực khác phụ thuộc vào
nhiều nhân tố: trước hết là năng suất lao động nông nghiệp phải không ngừng tăng
lên, công nghiệp và dịch vụ ở thành thị ngày càng mở rộng, chất lượng nguồn lao
động ở nông thôn phải được nâng cao.
1.1.2.6 Nông nghiệp là ngành có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo vệ tài
nguyên thiên nhiên và môi trường sinh thái.
Quá trình phát triển nông nghiệp gắn liền với sử dụng thường xuyên đất đai,
nguồn nước, các loại hoá chất, đồng thời việc trồng và bảo vệ rừng, luân canh cây
Nguyễn Mỹ Linh Lớp: Kinh tế đầu tư 49C
9
Chuyên đề tốt nghiệp
trồng, phủ xanh đất trống đồi trọc, đều có ảnh hưởng lớn đến môi trường. Phải
thấy rằng việc bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên, môi trường sinh thái còn là điều
kiện để quá trình tái sản xuất nông nghiệp diễn ra bình thường có hiệu quả.
Từ các đặc điểm và vai trò của nông nghiệp nông thôn, chúng ta có thể thấy rõ
thôn ngày càng phát triển, nông nghiệp cần đưa ra những chính sách thích hợp với điều
kiện cụ thể của từng vùng, từng khu vực nhất định. Đặc biệt là chính sách ruộng đất,
chính sách đầu tư và chính sách thuế. Làm được như vậy, chắc chắn nông nghiệp sẽ
phát triển nhanh và góp phần to lớn vào quá trình phát triển kinh tế đất nước.
1.2.2 Đầu tư nông nghiệp là đầu tư để cải tạo đất.
Đất đai là điều kiện cần thiết cho tất cả các ngành sản xuất, nhưng nội dung
kinh tế của nó lại rất khác nhau. Trong công nghiệp và các ngành kinh tế khác, đất
đai chỉ là nền móng để xây dựng các công xưởng, trụ sở phục vụ cho việc sản xuất
kinh doanh. Trái lại trong nông nghiệp đát đai là tư liệu sản xuất không thể thay thế
được. Đất đai là tư liệu sản xuất nhưng có giới hạn về diện tích, cố định về mặt vị trí
mà nhu cầu sản xuất lại không ngừng tăng lên. Do vậy, đầu tư để cải tạo ruộng đất
là quá trình vô cùng quan trọng, nó quyết định đến quá trình sản xuất, tăng năng
suất lao động, nâng cao đời sống dân cư. Vấn đề đặt ra là đầu tư cải tạo đất như thế
nào cho phù hợp với điều kiện tự nhiên của từng vùng, lãnh thổ. Trong thời gian
qua, nước ta đã chú trọng đầu tư mở rộng, cải tạo đất thông qua các biện pháp khai
hoang, tăng vụ, đẩy mạnh đầu tư chiều sâu, thâm canh sản xuất. Không ngừng áp
dụng các loại giống mới, có chất lượng cao vào sản xuất, đồng thời sử dụng các loại
phân bón vừa có tác dụng nâng cao năng suất cây trồng, vừa có tác dụng cải tạo đất
và luôn luôn luân canh sản xuất làm cho độ phì nhiêu của đất ngày càng tăng. Để
làm được như vậy, Nhà nước và các hộ dân cư tăng cường đầu tư cho lĩnh vực này,
đồng thời có sự hướng dẫn đúng các quy định đã được đề ra trong chính sách ruộng
đất. Trong thời gian tới, để đẩy mạnh lượng hàng hoá xuất khẩu và đời sống nhân
dân được nâng cao, Đảng và Nhà nước cần quan tâm đầu tư hơn nữa đến lĩnh vực
này, đồng thời có những biện pháp thu hút mạnh mẽ các nguồn vốn khác, đặc biệt là
nguồn vốn trong dân đầu tư cho cải tạo đất và phát triển nông nghiệp
Nguyễn Mỹ Linh Lớp: Kinh tế đầu tư 49C
11
Chuyên đề tốt nghiệp
1.2.3 Đầu tư trong nông nghiệp là quá trình đầu tư phát triển hệ thống giống và
chế biến nông sản.
triển một nền nông nghiệp bền vững, nhằm bảo đảm an toàn lương thực quốc gia,
tăng nông sản xuất khẩu và chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông thôn, đa dạng hoá nông
nghiệp thì vấn đề đầu tiên, mang tính chất quyết định là vốn.
1.3.1 Ngân sách nhà nước
Vấn đề đầu tư cho nông nghiệp và nông thôn luôn được Nhà nước quan tâm.
Trước hết cần khẳng định rằng vốn đầu tư cho nông nghiệp từ ngân sách Nhà nước
đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế nông nghiệp và nông thôn.
Vốn Nhà nước đầu tư cho nông nghiệp có vai trò to lớn, giúp tăng cường năng lực
sản xuất, chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp. Mặt khác, do đặc điểm của đầu tư trong
nông nghiệp là khả năng thu hồi vốn chậm hoặc không có khả năng thu hồi vốn, rủi
ro cao nên không thu hút được các nhà đầu tư vào lĩnh vực này. Vốn ngân sách
đóng vai trò đi tiên phong, mở đường để thu hút các nguồn vốn khác thông qua các
hình thức: tạo ra cơ sở hạ tầng tốt, nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp đồng
thời tạo cho các nhà đầu tư có cảm giác yên tâm hơn đầu tư vào nông nghiệp khi có
sự tham gia của Nhà nước.
Vốn ngân sách Nhà nước chủ yếu đầu tư cho đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng
cơ sở (thuỷ lợi), đầu tư cho các chương trình dự án trọng điểm nông nghiệp, khuyến
nông, chuyển dịch cơ cấu sản xuất, đầu tư vào các công trình trồng rừng, hỗ trợ tiêu
thụ sản phẩm cho nông dân.
1.3.2 Vốn tín dụng đầu tư phát triển
Ngoài vốn ngân sách, Nhà nước còn đầu tư cho nông nghiệp và nông thôn qua
hệ thống ngân hàng như ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn, ngân hàng
vì người nghèo, ngân hàng thương mại theo phương thức cho vay không lãi hoặc
lãi suất ưu đãi để bù giá vật tư nông nghiệp, giá bán nông sản hàng hoá cho nông
dân. Các ngân hàng trên cho các hộ nông dân vay với lãi suất ưu đãi để phát triển
sản xuất nông nghiệp, mua phân bón, mua giống, mua máy móc thiết bị phục vụ sản
xuất, phục vụ cơ sở hạ tầng nông thôn. Ngoài ra, các ngân hàng này còn cho các
doanh nghiệp vay để mua nông sản của các hộ nông dân với giá trần hợp lý, bù đắp
một phần thua thiệt của họ khi giá nông sản trên thị trường xuống quá thấp.
Nguyễn Mỹ Linh Lớp: Kinh tế đầu tư 49C
Nguyễn Mỹ Linh Lớp: Kinh tế đầu tư 49C
14
Chuyên đề tốt nghiệp
1.3.4 Vốn đầu tư nước ngoài
Đối với các nước đang phát triển, để phát triển kinh tế, thoát khỏi cảnh nghèo
thì vấn đề nan giải ngay từ đầu là thiếu vốn gay gắt, từ đó sẽ dẫn đến thiếu nhiều
thứ khác như công nghệ, cơ sở hạ tầng
Nông nghiệp cũng là ngành nằm trong xu thế đó. Để phát triển một nền nông
nghiệp bền vững thì tất yếu phải đầu tư cho nông nghiệp. Tuy nhiên, Việt Nam là
một nước nghèo, nên vốn đầu tư từ trong nước còn rất hạn chế, không đáp ứng đủ
nhu cầu đầu tư phát triển đất nước. Vì vậy, trên con đường phát triển không thể
không huy động nguồn vốn nước ngoài, tranh thủ nguồn vốn này nhất là trong điều
kiện nền kinh tế mở.
Nguồn FDI chủ yếu tập trung vào trồng và chế biến cao su, cà phê, chè, mía
đường, chăn nuôi gia súc, gia cầm theo phương pháp công nghiệp với mục đích
nâng cao năng lực sản xuất và chế biến nông, lâm, thuỷ sản nhằm nâng cao chất
lượng sản phẩm theo yêu cầu của thị trường quốc tế. Nguồn này có ý nghĩa quan
trọng, nhờ công nghệ tiên tiến tạo ra nhiều sản phẩm đủ tiêu chuẩn xuất khẩu, hiệu
quả kinh tế cao.
Ngoài nguồn FDI còn có các nguồn vốn vay, viện trợ, hợp tác khoa học kỹ thuật của
các quốc gia phát triển và các tổ chức quốc tế như UNDP, PAM, FAO, ADB, WB, IMF,
UNICEF, OECF đầu tư vào nông nghiệp và phát triển nông thôn. Nguồn này chủ yếu
tập trung vào việc nâng cấp cơ sở hạ tầng nông thôn, nước sạch, vệ sinh môi trường, sức
khoẻ cộng đồng đặc biệt là sức khoẻ phụ nữ và trẻ em. Lợi thế của nguồn vốn này là cho
vay với lãi suất thấp ( 0- 2%), thời gian trả nợ dài ( từ 30- 40 năm).
Đầu tư của các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế đã đóng góp tốc độ
và quy mô đầu tư cho nông nghiệp và cho nền kinh tế. Phương thức đầu tư chủ yếu
của các doanh nghiệp là hỗ trợ kỹ thuật, giống cây trồng vật nuôi, ứng trước vốn
cho nông dân mua vật tư, phân bón để đảm bảo sản xuất. Ngoài ra các doanh nghiệp
còn bao tiêu sản phẩm nông nghiệp cho các hộ nông dân, nhất là những sản phẩm
hoặc có những biện pháp phòng tránh ảnh hưởng xấu của tự nhiên hữu hiệu.
1.4.1.3 Kết cấu hạ tầng
Đầu tư trong nông nghiệp đó là nó đỏi hỏi một lượng vốn đầu tư khá lớn, có độ
rủi ro cao nhưng tỷ suất lợi nhuận lại thấp hơn nhiều so với các ngành, lĩnh vực
Nguyễn Mỹ Linh Lớp: Kinh tế đầu tư 49C
16
Chuyên đề tốt nghiệp
khác. Cụ thể, khi ta tiến hành đầu tư vào hệ thống cơ sở hạ tầng (như hệ thống thuỷ
lợi) hay khoa học công nghệ thì lượng vốn đầu tư thất không nhỏ chút nào. Ví dụ
như để phát hiện ra một loại giống mới cho sản xuất nông nghiệp thì lượng vốn bỏ
ra và số nhà khoa học cần cho nghiên cứu không thua kém để cho một sản phẩm
công nghiệp mới ra đời. Hoặc chi phí để xây một hệ thống thuỷ lợi cũng không kém
việc xây dựng một nhà máy hay một khách sạn du lịch. Vì vậy mà khi đầu tư kết
cấu hạ tầng sẵn có của địa phương là yếu tố rất quan trọng tác động không nhỏ đến
đầu tư và hiệu quả đầu tư trong nông nghiệp.
1.4.1.4 Nguồn nhân lực
Ngành nông nghiệp là một ngành đòi hỏi lực lượng lao động lớn, trình độ
chuyên môn không cao chủ yếu là các thành viên trong gia đình với cách làm việc
manh mún, nhỏ lẻ nhưng lại đóng vai trò quyết định đến sự phát triển của nông
nghiệp. Vì vậy muốn đầu tư nông nghiệp có hiệu quả phải chú trọng đầu tư vào
nguồn nhân lực cho nông nghiệp. Cụ thể là trang bị kiến thức cho nông dân về khoa
học kỹ thuật, giống mới, cách canh tác nuôi trồng…Cây trồng, vật nuôi không thể
tự nhiên sinh ra và lớn lên, chúng phải có bàn tay chăm sóc của con người mới có
thể phát triển. Đào tạo nguồn nhân lực cung cấp cho nền sản xuất nông nghiệp đội
ngũ các nhà nghiên cứu, kỹ sư, cán bộ công nhân nông nghiệp, nâng cao trình độ kỹ
thuật và nghiệp vụ, cải tiến cách thức tổ chức lao động sản xuất nhằm sử dụng hiệu
quả hơn lao động hiện có. Tuy có vai trò to lớn trong phát triển nông nghiệp nhưng
tỷ trọng vốn đầu tư cho công việc này còn rất thấp. Hàng năm đầu tư nâng cao chất
lượng nguồn nhân lực không được chú trọng, chưa xây dựng hệ thống đào tạo
nguồn nhân lực chất lượng cao, có trình độ chuyên môn đáp ứng cho nhu cầu phát
nghiệp.
1.5 Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả của đầu tư phát triển nông nghiệp
Để xem xét thành quả hay mức độ thành công của các công cuộc đầu tư, của
một ngành của một tỉnh hay của cả nước ; ngoài chỉ tiêu kết quả đầu tư người ta còn
phải sử dụng chỉ tiêu hiệu quả đầu tư để tính. Ngành nông nghiệp, do có những đặc
điểm cũng như do đầu tư trong nông nghiệp có các đặc trưng riêng nên trong nông
Nguyễn Mỹ Linh Lớp: Kinh tế đầu tư 49C
18
Chuyên đề tốt nghiệp
nghiệp người ta có thể sử dụng những chỉ tiêu hiệu quả sau:
1.5.1 Tổng giá trị sản xuất (GO) và tổng sản phẩm trong nước (GDP) tăng thêm
do đầu tư.
- Tổng giá trị sản xuất (GO) :
Tổng giá trị sản xuất là toàn bộ giá trị sản phẩm vật chất và dịch vụ tạo ra trong
một thời kỳ nhất định (thường là một năm) do lao động trong các ngành nông
nghiệp của nền kinh tế quốc dân tạo ra.
GO = ∑GO
i
(GO
i
là tổng giá trị sản xuất ngành nông nghiệp)
- Tổng sản phẩm trong nước (GDP):
Tổng sản phẩm trong nước là chỉ tiêu kinh tế tổng hợp quan trọng trong hệ
thống chỉ tiêu quốc gia, phản ánh toàn bộ kết quả cuối cùng của hoạt động sản xuất
kinh doanh trong một thời kỳ nhất định (thường là một năm) đó là giá trị gia tăng
của tất cả các ngành kinh tế trong một vùng lãnh thổ hay một quốc gia mà cụ thể ở
đây là GDP của ngành nông nghiệp.
GDP = ∑ GO
i
- ∑ IC
Số lao động
tăng thêm thu hút thêm mất việc làm
Số lao động tăng thêm nói lên sự đóng góp của dự án đối với nền kinh tế xã hội.
Số lao động tăng thêm nói chung là tương đối dễ tính tuy nhiên trong ngành nông
nghiệp, người nông dân dù có thêm hay giảm đầu tư thì họ vẫn phải làm nông
nghiệp, nên trong nông nghiệp tính không phải là dễ. Còn số lao động tăng thêm
càng nhiều ,dự án đó càng hiệu quả ( nhưng ta còn phải xem xét thêm thu nhập của
người lao động tư dự án như thế nào)
1.5.5 Giá trị sản phẩm thuần tuý tăng thêm (NVA):
Đây là chỉ tiêu cơ bản phản ánh hiệu quả kinh tế xã hội ở tầm vĩ mô của đầu tư.
NVA là mức chênh lệnh giữa giá trị đầu ra và giá trị đầu vào.
Công thức tính: NVA = O - (MI + Iv)
Trong đó : - NVA là giá trị sản phẩm thuần tuý tăng thêm do đầu tư đem lại
- O : là giá trị đầu ra của công cuộc đầu tư ( doanh thu)
- MI: là giá trị đầu vào của vật chất thường xuyên và các dịch vụ mua
ngoài theo yêu cầu để đạt được đầu ra trên đây( năng lượng, nhiên liệu,
Nguyễn Mỹ Linh Lớp: Kinh tế đầu tư 49C
20
Vốn đầu tư
Mức tăng GDP
ICOR =
Chuyên đề tốt nghiệp
giao thông )
- Iv: vốn đầu tư hoặc khấu hao
Trong ngành nông nghiệp ,chỉ tiêu này rất phù hợp bởi nhiều dự án nông nghiệp
mang tính lợi ích xã hội hơn là lợi nhuận. Nếu tính theo chỉ tiêu này thì mức lợi ích
của đầu tư trong nông nghiệp là tương đối cao. Tuy nhiên, đây lại là chỉ tiêu rất khó
tính được chính xác. NVA còn có thể tính cho từng năm hoặc tính cho nhiều dự án
trong một thời kì nhất định
1.5.6 Chỉ tiêu GO/GDP
Tuy là một tỉnh không lớn với diện tích tự nhiên 1391km
2
nhưng địa hình rất đa
dạng: Có núi sông, đồng bằng, vùng biển, mang đầy đủ sắc thái địa hình Việt Nam
thu nhỏ. Địa hình Ninh Bình phân chia thành ba vùng tương đối rõ rệt, vùng đồi núi
ở phía Tây Bắc, vùng đồng bằng và vùng ven biển ở phía Đông Nam.
Vùng đồi núi trùng điệp chiếm gần 30% diện tích tự nhiên của tỉnh, các vùng
nửa đồi núi tuy không lớn lắm nhưng lại phân bố rải rác theo các vùng đồng bằng
xen kẽ chạy dái từ điểm cực Tây huyện Gia Viễn theo hướng Đông Nam qua huyện
Hoa Lư, Yên Mô xuống Kim Sơn và ra tới biển Đông.
Vùng đồng bằng trũng trung tâm có tiểu vùng ruộng trũng, hồ ao và nhiều núi
đá vôi nổi lên với các hang động đẹp. Vùng này có diện tích lớn nhất, xấp xỉ 40%
Nguyễn Mỹ Linh Lớp: Kinh tế đầu tư 49C
22
Chuyên đề tốt nghiệp
tổng diện tích tự nhiên, gồm 1 phần huyện Nho Quan, Gia Viễn, thị xã Tam Điệp,
huyện Hoa Lư, thành phố Ninh Bình cùng một phần huyện Yên Mỗ.
Vùng đồng bằng ven biển với diện tích trên 30% tổng diện tích tự nhiên của
tỉnh gồm toàn bộ huyện Kim Sơn, huyện Yên Khánh và phần diện tích còn lại của
Yên Mỗ. Với 15km bờ biển và phù sa bồi đắp, hàng năm, đồng bằng tiến ra biển từ
80-100m, tạo nên vùng đất phì nhiêu, màu mỡ, thuận lợi sản xuất nông nghiệp và
nuôi trông thủy sản.
Nhìn chung mỗi vùng có tiềm năng và thế mạnh riêng, song ba vùng có thể bổ
sung hố trợ nhau tạo điều kiện thuận lợi cho đầu tư phát triển hình thành nền kinh tế
hàng hóa toàn diện cả cây lương thực, cây công nghiệp, cây ăn quả, nuôi trồng thủy
hải sản, chăn nuôi…
2.1.1.3 Đặc điểm khí hậu
Nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa, bức xạ mặt trời lớn, tạo nên nhiệt độ cao.
Nhiệt độ trung bình trong năm là 23 - 24
o